राजा शत्रुघ्नाने आपल्या योद्ध्यांना विचारले, "घोडा पाण्यात बुडाला आहे का, की कोणीतरी गर्विष्ठ व्यक्तीने तो पळवला आहे? हे सर्व कसे घडले, ते मला लवकर सांगा." शत्रुघ्न राजाच्या या प्रश्नावर, रघुवंशातील श्रेष्ठ राजाच्या समोर सर्व योद्धे घडलेली घटना सांगू लागले. लोक म्हणाले, "प्रभो, आम्हाला काहीच ठाऊक नाही. आम्ही फक्त क्षणभर पाण्यात होतो, लगेच बुडून गेलो, आणि तुमचा तेजस्वी अश्व परत आला नाही." मग त्यांनी विनंती केली, "हे ज्ञानी राजन, तुम्हीच लवकर तिकडे जाऊन घोडा परत आणा. आम्ही सर्व तुमच्यासोबत जाऊ इच्छितो." हे सैनिकांचे बोल ऐकून रघुवंशाचा तो वंशज शत्रुघ्न चिंतेत पडला, कारण सर्व लोक पाणी ओलांडण्याची तयारी करू लागले होते. त्याने आपल्या मुख्य मंत्र्याला विचारले, "आता काय करावे? घोडा कसा मिळवावा, ते सांग." पुढे विचारले, "आपल्यातले कोण वीर पाण्यात घोड्याचा शोध घेण्यासाठी योग्य आहेत? कोण घोडा परत आणू शकेल, आणि कोणत्या उपायाने? ते मला सांग." राजाचे हे बोल ऐकून, कुशल मंत्री सुमती योग्य वेळी उत्तर देत म्हणाला, "प्रभो, तुमच्यात अद्भुत सामर्थ्य आहे. तुम्ही तर अधोलोकातही, तसेच या पाण्यातही सहज जाऊ शकता. शिवाय, पुष्कल हाही महान आत्मा सामर्थ्यवान आहे; आणि हनुमान, जो नेहमी रामाच्या सेवेत आहे, त्याच्यातही हे सामर्थ्य आहे. म्हणून तुम्ही तिघांनी जाऊन नक्कीच घोडा परत आणावा, कारण ज्ञानी रघुनाथांचा अश्वमेध यज्ञ पूर्ण व्हायलाच हवा." मग शेषाने सांगितले की, हे ऐकताच शत्रुघ्न, शत्रूंचा संहार करणारा, स्वतः हनुमान आणि पुष्कलासह पाण्यात उतरला. पाण्यात प्रवेश करताच त्याच्या समोर एक सुंदर, मनोहर बगिच्यांनी आणि अनंत अद्भुत महालांनी अलंकृत अशी नगरी प्रकट झाली. तेथे एका रत्नजडित सुवर्णस्तंभावर रामाचा घोडा बांधलेला दिसला, तो सुवर्णपट्ट्यांनी झळकत होता. त्याच ठिकाणी, मोहक रूप असलेल्या सुंदर स्त्रिया एका रम्य स्त्रीची सेवा करत होत्या, जी आरामदायी पलंगावर बसली होती. त्या स्त्रिया एकमेकींशी म्हणू लागल्या, "हे तरुण, उंचीने लहान पण सुडौल शरीराचे पुरुष आहेत. हेच तुमच्यासाठी सर्वोत्तम आणि फलदायी अन्न ठरेल; या पुरुषांचे रक्त अतिशय मधुर आहे." आपल्या दासींची ही वचने ऐकून ती श्रेष्ठ स्त्री हलकेसे हसली, आणि भुवया नाचवत चेहरा फुलवला. त्याच वेळी, शस्त्रांनी सज्ज, शिरस्त्राण घातलेले, धैर्य आणि पराक्रमाने युक्त ते तिघे तेथे पोहोचले. त्यांना पाहून, तेथील सौंदर्य आणि माधुर्याने युक्त स्त्रिया आश्चर्यचकित होऊन म्हणाल्या, "ब्राह्मणांनो, हे आम्ही पाहतोय ते अद्भुत दृश्य काय आहे?" त्या दिव्य, कुलीन स्त्रियांनी आदरपूर्वक वंदन केले, त्यांच्या चरणांवर रत्नमुकुटांचा प्रकाश पडला. मग ती तेजस्विनी स्त्री त्या तिघांना विचारते, "तुम्ही कोण आहात, येथे कसे आलात, आणि धनुष्य घेऊन का आला आहात? हे माझे स्थान सर्व देवतांसाठीही दुर्गम आणि मोहक आहे; येथे कोणी आल्यावर परत जाणे अशक्यच आहे. हा घोडा कोणत्या राजाचा आहे, आणि याला यक्षाची चवरीने पंखा का करण्यात आला? सुवर्णपट्ट्यांनी अलंकृत हा घोडा येथे कसा आला, ते मला स्पष्ट सांगा." तिच्या मोहक वचनांनी हनुमान निर्भयपणे, हसत, उत्तर देतो, "आम्ही राजाच्या, त्रैलोक्यरत्नाच्या सेवक आहोत; सर्व देवता ज्यांना वंदन करतात, असे ते राजेश्वर. हा रामभद्राचा अश्व आहे, अश्वमेध यज्ञासाठी सोडलेला; हे कुलवंतिनी, आमचा घोडा सोडा, तो का बांधला आहे? आम्ही सर्व शस्त्रविद्येत निपुण आहोत, सर्व अस्त्रांचा उपयोग जाणतो; विरोध करणाऱ्यांना मारून आम्ही घोडा घेऊन जाऊ." माकडाच्या या वचनांवर ती कुलीन स्त्री दालनात उभी राहून, हसत, कुशल भाषेत उत्तर देते, "मी हा घोडा आणला, पण सोडू शकत नाही; दहा हजार वर्षे, उंच केलेल्या तीक्ष्ण बाणांसह मी येथे आहे. मी फक्त रामाच्या चरणकमळांची सेवा करणारी दासी आहे; ज्ञानी राजाधिराजाच्या घोड्याचा मी अपहरण करणार नाही. माझ्यात मोठी नम्रता उत्पन्न झाली आहे, हे कुलीन अश्वा; भक्तांचा आधार असणाऱ्या, चंद्रसमान रामाने मला क्षमा करावी. तुम्ही सर्व घोड्याच्या रक्षणासाठी इथे आलात; म्हणून, देवतांनाही दुर्मिळ असा वर मागा. जेणेकरून परमपुरुष माझ्या या कठोर कृत्याला क्षमा करील, तुम्ही सर्व लाज सोडून सर्वोच्च वर मागा." तिच्या या श्रेष्ठ वचनांवर हनुमान म्हणाला, "रघुनाथांच्या कृपेने आमचे सर्व सामर्थ्य सिद्ध होते. तरीही, मी एकच वर मागतो—माझ्या प्रत्येक जन्मी रघुनायक आमचे स्वामी असावेत, आणि आम्ही त्यांचे सेवक व कार्यकर्ते असावेत." माकडाच्या या वचनांवर ती स्त्री हसून, मधुर भाषेत, त्याच्या गुणांचे कौतुक करत म्हणाली, "तुम्ही जे मागितले, जे सर्व देवतांनाही दुर्मिळ आहे, ते नक्कीच घडेल; कारण तुम्ही रामाचे सेवक आहात. आता, जरी मला अनादराने वागवले गेले, तरी मी एक वर देईन; रघुनाथांची तृप्ती व्हावी म्हणून माझे वचन खरे होवो. भविष्यकाळात, वीरमणि राजा, मोठ्या वीरांसह आणि शिवाच्या संरक्षणाखाली, तुमचा घोडा पकडेल.