कामदेव म्हणाला, “हा सुमद माझा सेवक आहे—त्याच्या तपश्चर्येला काय अर्थ? मी ब्रह्मा आणि इतरांच्या तपश्चर्या मोडल्या आहेत; त्याच्या तपश्चर्येची तर काय गणना?” कामदेव पुढे म्हणतो, “माझ्या बाणांच्या प्रभावाने चंद्र ताऱ्यांकडे गेला; तूही अहल्याकडे गेला होतास, आणि विश्वामित्र मेनकाकडे गेला.” “इंद्रा, चिंता करू नकोस, मी तुझा सेवक आहे; मी सुमदाकडे जातो—तू देवांचे रक्षण कर, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या!” असे म्हणत कामदेव आपल्या मित्र वसंत आणि अप्सरांचा समूह घेऊन हेमकूट पर्वतावर गेला. वसंताने तेथे सर्व झाडे फुलांनी आणि फळांनी भरून टाकली, आणि वातावरणात कोकिळांचा गोड किलबिल आवाज आणि मधमाशांचा गुंजन भरून राहिला. दक्षिणेकडून थंड, सुगंधित वाऱ्याचा झोत कृतमाला नदीच्या काठी वाहू लागला, ज्यात लवंगाच्या फुलांचा सुवास दरवळत होता. अशा रम्य वनात, अप्सरांचा उत्तम समूह, रंभा आणि तिच्या सखींसह, सुमदाकडे जाण्यासाठी निघाला. रंभा तेथे पोचून गाणे सुरू करते, तिचा आवाज किन्नरांच्या सुरांनी सजलेला, आणि ती मृदंग, पनव आणि इतर वाद्यांमध्ये कुशल होती. राजा सुमदाने हे गाणे ऐकले, वसंताचा देखावा, इतर पक्ष्यांचे मनमोहक आवाज पाहिले, आणि आश्चर्याने डोळे फिरवू लागला. राजा जागा झाल्याचे पाहून, कामदेव फुलांच्या धनुष्याने सज्ज होऊन, त्याच्या मागे उभा राहिला. अप्सरांपैकी एक राजाच्या पायांना मर्दन करू लागली, तिच्या डोळ्यांत खेळकर नजर; दुसरीने साइडला नजर टाकली, तर तिसरीने आपल्या अंगाची मोहक हालचाल केली. या अप्सरांच्या घेरात, कामुकतेमुळे मन अस्वस्थ झाले, तरीही सुमद हा ज्ञानी, इंद्रियांचा स्वामी, विचार करू लागला—“या अप्सरा माझ्या तपश्चर्येच्या आड येणाऱ्या आहेत, इंद्राने पाठवल्या आहेत; त्या त्याच्या इच्छेनुसार वागतील.” असा विचार करून, सुमदाने त्या सती स्त्रियांना विचारले, “तुम्ही कोण आहात? कुठून आलात? काय करायचा विचार आहे?” “अद्भुत आहे! मोठ्या तपश्चर्येनेही तुम्हाला पाहणे कठीण, पण माझ्या तपश्चर्येच्या फलामुळे तुम्ही माझ्या समोर आल्या आहात.” शेष म्हणतो—सुमदाचे हे शब्द ऐकून, तपश्चर्येचा खजिना असलेल्या सुमदाला, रंभा आणि इतर अप्सरा आनंदाने म्हणाल्या: “प्रिय, तुझ्या तपश्चर्येमुळे आम्ही, या सर्व सर्वोत्तम स्त्रिया, तुझ्याकडे आलो आहोत; आमच्या तारुण्याचा आनंद घे आणि तपश्चर्येचे फळ सोड.” “ही आहे घृताची, भाग्यवान, तिचे शरीर सुवर्ण चंपक फुलांसारखे, कर्पूराचा सुवास; तिच्या ओठांचा अमृत तू अनुभव.” “भाग्यवान, तुझ्या प्रचंड पुण्यामुळे सुंदर हालचाली, मोहक अंग, भरगच्च स्तन असलेली ही स्त्री तुझ्याकडे आली आहे; तिचा आनंद लवकर घे, आणि उदासीनता सोड.” “मूल्यवान दागिन्यांनी सजलेली, मंदार फुलांच्या हाराने छाती उजळलेली, विविध कलांमध्ये कुशल असलेली मी—माझ्या आलिंगनाने आपली एकता पूर्ण होऊ दे.” “माझ्या तोंडातून वाहणारे अमृत प्या, माझ्यासह दिव्य रथावर चढा, सुमेरू पर्वतावर जा, अनेक पुण्यांनी पवित्र झालेल्या, आणि तपश्चर्येचे फळ मिळवा.” “तिलोत्तमा, तारुण्याने आणि सौंदर्याने उजळलेली, तुझ्या डोक्यावर शीतल वस्त्र ठेवेल, दोन उत्तम पंखे सतत गंगा प्रवाहासारखे हलतील.” “आनंददायक प्रेमकथा ऐका, देवांना हवे असलेले अमृत प्या, नंदनवनात जा आणि उत्तम स्त्रियांबरोबर रमण करा.” या शब्दांना ऐकून, ज्ञानी राजा विचार करू लागला—“या दिव्य स्त्रिया, माझ्या तपश्चर्येने निर्माण झाल्या, कुठून आल्या? या अडचणीला मी काय उत्तर द्यावे?” अशा विचारांनी अस्वस्थ होऊन, ज्ञानी आणि वीर सुमदाने त्या दिव्य स्त्रियांना संबोधले: “तुम्ही माझ्या हृदयात विश्वमातेच्या रूपात वसता; मी जे काही चिंतन करतो, ते तुमच्या रूपातच मानतो.” “तुम्ही सांगत असलेला स्वर्गीय आनंद क्षुल्लक आणि अनिश्चित आहे; माझी स्वामिनी, ज्याची मी भक्तीने सेवा करतो, ती मला वर देईल.” “तिच्या कृपेने ब्रह्माने सत्य लोक आणि महानता मिळवली; ती मला सर्व काही देईल, कारण ती भक्तांचे दुःख दूर करणारी आहे.” “नंदनवन म्हणजे काय? सोन्याने सजलेला पर्वत म्हणजे काय? थोड्या पुण्याने मिळणारे अमृत म्हणजे काय, जे दानवांना दुःख देते?” हे ऐकून कामदेवाने अनेक बाणांनी राजावर आक्रमण केले, पण काहीच साध्य झाले नाही. अप्सरांच्या साइडला नजर, पैंजनांचा आवाज, आलिंगन आणि मोहक दृष्टिकोन—यांनीही सुमदाच्या मनाला ढवळू शकले नाही. पूर्वीप्रमाणे इंद्राकडे ये-जा करून, ज्ञानी राजाने हे ऐकून, मघवान (इंद्र) भयभीत झाला आणि त्याने सुमदाची सेवा करायला सुरुवात केली. तेव्हा, स्वतःच्या कमलपादांवर निश्चितपणे पाहून, देवी प्रसन्न झाली, आणि इंद्रियांचे नियंत्रण केलेल्या राजावर प्रकट झाली. पाचमुखी सिंहाच्या पाठीवर, पाश आणि अंकुश, धनुष्य आणि बाण हातात घेऊन, जगाला शुद्ध करणारी माता प्रकट झाली. माता दहा कोटी सूर्यांसारखी तेजस्वी, धनुष्य, बाण, दोरी आणि पाश घेऊन आली; ज्ञानी राजा आनंदित झाला. त्याने मातेला अनेक वेळा नमस्कार केला, भक्तीने भरलेला, देवी हसत हसत स्वतःच्या अंगाला हात लावते. राजा भक्तीने ओतप्रोत, गहिवरलेल्या आवाजाने, अंगावर रोमांच येऊन देवीचे स्तुती करतो: “जय हो, देवी, महादेवी, भक्तांच्या समूहाची एकमेव आश्रयस्थ, ब्रह्मा, रुद्र, इंद्र तुझे पादद्वय सेवा करतात, हे पापरहिते!” “माते, हलणारे आणि न हलणारे सर्व तुझ्या शक्तीमुळे उजळते; तुझ्याशिवाय काहीही अस्तित्वात नाही—हे शुभमाते, मी तुला नमस्कार करतो.” “तुझ्या आधाराने पृथ्वी स्थिर आहे, डगमगत नाही, पर्वते, जंगल, उद्याने आणि दिशांच्या हत्तीने सजलेली आहे.