उमा आणि महेश्वर यांच्यातील पवित्र संवादात, परमेश्वराने मंत्राच्या अर्थाबद्दल अत्यंत महत्त्वाचे उपदेश दिले. महेश्वर म्हणाले, “हा संपूर्ण विश्व, ब्रह्मादि सर्व, त्या परमेश्वराचा सेवक आहे—हे ज्याने जाणले, त्यानेच मंत्राचा योग्य प्रकारे उपयोग करावा. पण, मंत्राचा अर्थ नीट न समजून घेतल्यास, ना सिद्धी प्राप्त होते, ना भोग, ना भक्ती, ना मोक्ष, हे सुंदरमुखी पार्वती, हे जाण.” या अध्यायाचा समारोप होताच, पार्वतीने महेश्वराला विनंती केली, “हे देवाधिदेव, मला मंत्रातील शब्दांचे महत्त्व, परमेश्वराचे खरे स्वरूप, त्याच्या शक्ती व गुण यांचे तपशीलवार वर्णन करून सांग. तसेच, विष्णूचे परमधाम, हरिच्या विविध रूपांचे विभाग, आणि सर्वकाही सत्यार्थाने मला समजावून सांग.” तेव्हा ईश्वर म्हणाले, “हे देवी, मी तुला परमात्म्याचे खरे स्वरूप, त्याच्या सर्व शक्ती व गुणांचा संग्रह, आणि हरिच्या अवस्थांचे वर्णन सांगतो. तो परम पुरुष, ज्याला विष्णू व नारायण म्हणतात, तोच जगाचा स्वामी, सनातन परमात्मा आहे. त्याचे हात-पाय सर्वत्र आहेत, डोळे सर्वत्र आहेत; तो भगवान सर्व विश्वात व्यापलेला आहे, आणि त्याच्यामध्येच सर्व उच्चतम धाम आहेत. तो सर्वांना धारण करतो, तरीही ज्ञानींच्या मनालाही तो गाठू शकत नाही. म्हणून, श्रीच्या स्वामीने, परम पुरुषाने, आनंदासाठी आणि श्रीसह रमणासाठी, दिव्य आणि शुभ्र रूपे धारण केली आहेत. हरिने, विशाल शरीर आणि अग्निसारखे तेजस्वी रूप धारण करून, कुमार अवस्थेत, श्रीसह, जगजननीसह, आपल्या तेजाने चंद्रासारखा चमकत, आनंद घेतला. ही जगजननीचा पुत्र, सतत कुमारच, दहा कोटी मदनांच्या सौंदर्याने युक्त, परमधामात स्थित आहे. त्याच्या आनंदासाठी, हे सर्वोच्च आकाश आणि संपूर्ण विश्व त्याच्या खेळासाठी अस्तित्वात आहे; या आनंद व लीलांमुळे विष्णूची द्वैती रूपे स्थिर झाली आहेत. तो नेहमीच आनंदात रमतो; जेव्हा तो आपली लीला आवरतो, तेव्हा त्याच्या शक्तीने आनंद व लीला दोन्ही स्थिर राहतात. त्याचे तीन-चतुर्थांश स्वरूप परमधामात व्यापलेले आहे, आणि एक चतुर्थांश येथे प्रकट झाले आहे; ती तीन-चतुर्थांश रूपे सनातन आहेत, पण एक चतुर्थांश हे प्रभूचे क्षणिक क्षेत्र आहे. त्याचे सनातन, शुभ्र रूप परमधामातच स्थित आहे—अविकारी, शाश्वत, दिव्य, आणि सदैव कुमार. तो नेहमीच जगजननी, श्री आणि भू यांच्यासह आनंदात गुंतलेला असतो; ही श्री, जगाची माता, विष्णूपासून कधीच वेगळी होत नाही. जसे विष्णू सर्वत्र व्यापलेला आहे, तसे लक्ष्मीही, हे शुभमुखी, सर्वत्र व्यापलेली आहे; विष्णूची पत्नी, सदैव मंगलमय, सर्व जगाची अधीश्वरी आहे. तिचे हात-पाय सर्वत्र आहेत, डोळे, मस्तके, मुख सर्व बाजूंनी आहेत; नारायणी, जगजननी, संपूर्ण विश्वाचा आधार आहे. या जगातील सर्व जड-चेतन तिच्या कटाक्षावर अवलंबून आहे; तिच्या डोळ्यांचे उघडणे व मिटणे यावरच सृष्टी व प्रलय घडतात. ती महालक्ष्मी, सर्वांची जननी, त्रैगुण्ययुक्त, परमेश्वरी आहे; व्यक्त आणि अव्यक्त रूपाने, ती सर्वत्र व्यापलेली आहे. संपूर्ण विश्व शून्य दिसताच, त्या परमेश्वरीने आपल्या तेजाने ते शून्य भरले. तिला लक्ष्मी, पृथ्वी आणि नीलादेवी म्हणून ओळखले जाते; ती जगाचा आधार आहे, म्हणून पृथ्वीचे रूप धारण करते. पाणी व इतर तत्त्वांचे रूप घेऊन, ती नीलावर्णी होते; ती लक्ष्मीचे रूप धारण करते व संपत्तीचे मूर्तिमंत स्वरूप आहे. या देवीचे स्वतःचे रूप हेच जगाची श्री आहे, हे सुंदरमुखी; सर्व ज्ञानरूपे लक्ष्मीचेच अंश आहेत. सर्व सौंदर्य तिचेच रूप आहे; स्त्रियांमधील लावण्य, स्वभाव, आचरण, आणि सौभाग्य—हे सर्व, हे गिरिजे, तिचेच रूप आहे, आणि सर्व स्त्रियांमध्ये तिच्या रूपाला अग्रस्थान आहे. तिच्या कटाक्षाने, तिच्या तीव्र दृष्टीने, ब्रह्मा, शिव, इंद्र, चंद्र, सूर्य, कुबेर, आणि अग्नि यांना अपार ऐश्वर्य प्राप्त होते. लक्ष्मी, श्री, कमला, विद्या, माता, विष्णूची प्रियतमा, सती; कमळात वसणारी, कमळधारिणी, कमळनेत्री, जगाचे सौंदर्य, ही तिचीच विविध नावे आहेत. ती प्राण्यांची अधीश्वरी, सनातनी, सहनशील, सर्वव्यापी, मंगलमयी; विष्णूची पत्नी, महादेवी, क्षीरसागराची कन्या, रमा. ती अनंत, जगजननी, पृथ्वी, श्यामवर्णी, सर्व सुखांची दात्री; रुक्मिणी, सीता, सर्व वेदांची मूर्ती, मंगलमयी. सती, सरस्वती, गौरी, शांती, स्वाहा, स्वधा, रती; नारायणी, उन्नत मूर्ती, विष्णूपासून कधीही विलग न होणारी. जो कोणी सकाळी उठून ही पवित्र नावे उच्चारतो, त्याला महान संपत्ती, धनधान्य, आणि पावित्र्याची प्राप्ती होते. ती सुवर्णवर्णी, हरणासारखी कोमल, सुवर्ण-रौप्याच्या माळांनी अलंकृत; चंद्रासारखी तेजस्वी, सुवर्णमयी लक्ष्मी, जी कधीही विष्णूपासून दूर जात नाही. सुगंधी, अजेय, सदैव पोषण करणारी, कर्माची दात्री; सर्व प्राण्यांची अधीश्वरी—तिचीच मी येथे श्रीरूपात वंदना करतो. ऋग्वेदातही या महादेवीचे स्तवन केले गेले आहे; तिने शिव आणि देवांना सर्व संपत्ती व सुख दिले. ती जगाची अधीश्वरी, विष्णूची सनातन पत्नी आहे; तिच्या कटाक्षावरच हे संपूर्ण जड-चेतन विश्व अवलंबून आहे. ती देवी विष्णूच्या छातीवर अग्नितील तेजाप्रमाणे वसते; तोच खरा सर्वांचा स्वामी, अविनाशी, अव्यय पुरुष आहे. तो नारायण, ऐश्वर्यसंपन्न, प्रेम व गुणांचा सागर; स्वामी, सौम्य, पावन, सर्वज्ञ, सर्वशक्तिसंपन्न. तो नेहमीच इच्छापूर्त झालेला, स्वभावतः मैत्रीपूर्ण व सखा; अमृतासारख्या करुणेचा महासागर, सर्व देहधारकांचा आधार आहे. स्वर्गसुख व मोक्ष देणारा, भक्तांवर करुणा करणारा; त्या तेजस्वी विष्णूला मी सर्व सेवा अर्पण करतो. प्रत्येक ठिकाणी, काळात व अवस्थेत, सर्व काही पद्मनाभाच्या अधीन आहे; म्हणून, त्याचे स्वरूप जाणून, मनुष्य सेवेसुखाला प्राप्त होतो.