जसे जळलेल्या बीयांना कितीही प्रयत्न केला तरी अंकुर फुटत नाही, तसेच या जगाच्या अधिपतीला निष्काम भावाने अर्पण केलेली कर्मे फळ देत नाहीत. सुख-दुःख देणाऱ्या कर्मांचा नाश होणे म्हणजेच मोक्ष, तर त्यांचा उदय म्हणजे बंधन—अशी शास्त्रांची ठाम शिकवण आहे. म्हणून मी ठरवले, वेदांनी सांगितलेली कर्मे मी निरपेक्ष भावाने पार पाडीन आणि हरीच्या भक्तीला हृदयात धरून, पवित्र तीर्थक्षेत्रात फिरत राहीन. आतापर्यंत आरंभ केलेल्या कर्मांना मी सहन करीन आणि इतर कर्मांना रोखीन; सत्संगरूपी औषध पिऊन, संसाररूपी रोगाचा नाश करीन. माझ्या वडिलांनी ही वचने बोलल्यानंतर, मी विष्णुशर्मा, त्यांना नम्रपणे विचारले, हे ऐक. तेव्हा एका व्यापाऱ्याच्या मुलाने अशी भावना व्यक्त केली—हा मनुष्य फार कठीण आहे, तो माझी कीर्ती सांगणार नाही; वाईट कुटुंबापासून पळून जाऊन तो दूर निघून गेला आहे. हे प्रिय, ही विष्णुच्या उत्पत्तीची गंगा आहे, तीनही लोकांना पावन करणारी; ती पाप दूर करते, असे म्हणतात—मग तू तिला का सोडतोस? मगधात मरण पावलेला पापी माणूससुद्धा, जर गंगेत प्राण सोडला, तर आपली सर्व पापे मागे टाकून स्वर्गात जातो. सगराच्या साठ हजार पुत्रांना कपिलाच्या क्रोधाने भस्म केले गेले, पण गंगेच्या स्पर्शाने ते सर्व स्वर्गात गेले. ही नदी, स्वर्गीय नद्यांमध्ये श्रेष्ठ, मोक्ष देणारी, मुक्ती शोधणाऱ्यांनी सेविली जाते—तिचा त्याग करून इतरत्र जाऊ नकोस, हे प्रिय. देवतांनी पूजिलेली गंगा, जी तुझ्या जवळ आहे, तिचा अपमान करू नकोस; हे भाग्यवान, तिची भक्ती केलीस तर ती तुझी इच्छा पूर्ण करील. अगदी अज्ञान असलेली जनावरेसुद्धा, जर गंगेच्या पाण्यात मरण पावली, तर ब्रह्मरूप होतात—मग तू तिला कसा सोडू शकतोस? शिवशर्मा म्हणतो: हे ऐकून, सत्यप्रिय माझ्या वडिलांनी मग सर्व सांसारिक गोष्टींपासून मन काढून, घरातच राहायला सुरुवात केली. तीनही वेळी ते रोज गंगेत स्नान करत आणि घरात जिथे कुठे पुराण असेल, तिथे जाऊन बसत. एकदा, त्यांनी यमुनाच्या पवित्र तीर्थाचे माहात्म्य ऐकले; त्या पवित्र स्थानाची कीर्ती त्यांनी ऐकली. अविमुक्त, हरिद्वार, प्रयाग, पुष्कर, अयोध्या, द्वारका, कांची, मथुरा आणि इतर ठिकाणांहून—सर्व तीर्थांचे सार असलेले या स्थानाचे पुण्य, शास्त्रज्ञ मुलाने सांगितले, हे ऐकून वडिलांनी त्याचे पुण्य शंभर पट अधिक आहे, असे मानले. मग त्यांनी घरातील कुणालाही न कळू देता, हे पवित्र स्थान गाठले—तो महान आत्मा, गोविंदाच्या चरणांचा सेवक, आमच्यासारखा. येथे आल्यावर, मोक्षाच्या इच्छेने, त्यांनी वेदांना जागृत करणाऱ्या त्या तीर्थात दिवसातून तीन वेळा स्नान केले. काही महिने त्यांनी या श्रेष्ठ तीर्थात घालवले. ज्ञानवान, कामनारहित, साध्या घरात राहून, आपली कर्तव्ये पार पाडणारे माझे वडील, एके दिवशी अचानक भयंकर तापाने ग्रस्त झाले. तीव्र वेदनेने ते शुद्ध हरपले; क्षणभर तसेच बेशुद्ध अवस्थेत राहिले. पुन्हा प्राण परत आल्यावर, त्यांनी विचार केला—‘हाय, मी संकटात सापडलो आहे, आणि माझा धर्मात्मा मुलगा दूर आहे. तो शहाणा आहे, तापाने जळणाऱ्या माझ्या देहाला तोच शांती देईल; पण मी चुकीच्या ठिकाणी आलो, हा मोठा अपराध केला आहे. त्याचे प्रायश्चित्त केले नाही, कदाचित मला चांगले गंतव्य मिळणार नाही. माझा मुलगा येईल, आणि त्याला मी आपली संपत्ती देईन. जे मी घरी लपवले, जे पाहिले नाही, तेही मी त्याला देईन.’ शिवशर्मा म्हणतो: असे विचार करत असताना, पावसाने त्रस्त झालेला एक प्रवासी तेथे आला. पावसाने भिजलेला, थरथर कापणारा तो प्रवासी आत आला; माझ्या वडिलांना तसंच पडलेलं पाहून तो जवळ गेला. तो प्रवासी, वडिलांना ऋषी समजून, आदराने वाकून म्हणाला—‘हे ऋषिवर, आपण का झोपले आहात? संध्याकाळ झाली आहे. सूर्य मावळत आहे, ही झोपण्याची वेळ नाही.’ प्रवाशाने हे म्हटल्यावर, तापाने जळणारे शरभा, माझे वडील, कसाबसा म्हणाले— ‘हे प्रवासी, माझे शब्द ऐक. ऐकून तू कृपा करशील, अशी आशा आहे. मी व्यापारी शरभा, माझं घर कणयकुब्जात आहे. पत्नी, शत्रू, पुत्र यांनी मला रोखले, तरी मी येथे आलो, कारण माझ्या मुलाने या तीर्थाचे माहात्म्य सांगितले होते. काही महिने झाले येथे आलो आहे; आता तीन दिवस तापाने त्रस्त आहे. माझा प्राण गेला होता, आज पुन्हा आला; खरोखर, माझ्या आयुष्यात किती उरले आहे? शमणाच्या घराचे दर्शन घेऊन मी पुन्हा आलो; तू येथे आलास, हे माझे भाग्य आहे. मित्रा, मला माझ्या घरी ने; मी तुला पुष्कळ संपत्ती देईन. घरी पोहोचलो की तुला ते देईन—दया दाखव, दयासागर. किंवा येथेच, या भूमीत खणून माझा धनसंचय घे.’ शिवशर्मा म्हणतो: हे ऐकून, त्या लोभिष्ट, दुष्ट प्रवाशाने म्हणाले—‘मी तुझ्या सांगण्यानुसार करतो.’ असे म्हणून, त्याने त्या जागी खणून धन बाहेर काढले. ते शरभाच्या पुढे ठेवून, प्रवासी म्हणाला—‘हे नराधिप, तुझ्या भूमीतून हे धन मी घेतले आहे. लवकर दे, म्हणजे मी तुझ्यासाठी पालखी आणतो. तापाने त्रस्त तुला त्यात ठेवून, मी तुला तुझ्या घरी घेऊन जाईन.