शरद द्विपात केंद्रस्थ कुशा गवताचा कांड अत्यंत पूजनीय आहे, आणि शाल्मली द्विपात शाल्मली वृक्षही तितकाच आदराने पूजला जातो, असे द्विजांना सांगितले जाते. क्रौंच द्विपात, क्रौंच नावाचा महान पर्वत सर्व रत्नांचा खजिना आहे; तो ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या चारही वर्णांनी नेहमी पूजला जातो. गोमंत हा पर्वत, ब्राह्मणांनो, विशाल आहे आणि सर्व प्रकारच्या खनिजांनी समृद्ध आहे; तिथे कमळासारख्या नेत्रांचा श्रीहरी, म्हणजे नारायण, सदैव वास करतो. नारायण हरी मुक्तीच्या इच्छेनं येणाऱ्यांशी नेहमी संगती करतो; कुश द्विपात पर्वत प्रवाळांनी शोभलेला आहे. दुसरा पर्वत सुनामा, जिंकणे कठीण आहे; तिसरा कुमार, नावाप्रमाणे तेजस्वी आहे. चौथा पुष्पवान, पाचवा कुशेशय, आणि सहावा हरिगिरी—हे सहा पर्वत सर्वात श्रेष्ठ आहेत. त्यांच्यातील जागा दोन पट विभागली आहे; पहिला प्रदेश औद्भिदा, दुसरा रेणुमंडल. तिसरा सुरथ, चौथा लांबन, पाचवा धृतिमत, सहावा प्रभाकर. सातवा प्रदेश कापिल; हे सात प्रदेश विभाग आहेत. या प्रदेशांत, द्विजांनो, देव, गंधर्व, आणि आनंदी लोक राहतात—सर्वजण आनंदात रमतात; तिथे कोणीही मृत्यू पावात नाही. तेथे चोर किंवा परदेशी लोक नाहीत, द्विजांनो; सारे लोक बहुतेक गोरे, सौम्य आणि उत्तम स्वभावाचे आहेत. बाकीच्या प्रदेशांची माहिती मी सांगणार आहे, ब्राह्मणांनो, जशी ऐकली आहे—शहाण्यांनो, ऐका. क्रौंच द्विपात, भाग्यवानांनो, क्रौंच हा महान पर्वत आहे; त्याच्या पलीकडे वामनका पर्वत आहे, जो अंधार निर्माण करतो. त्या अंधाराच्या पलीकडे, ब्राह्मणांनो, मैनाक हा श्रेष्ठ पर्वत आहे; मैनाकच्या पलीकडे गोविंद नावाचा उत्कृष्ट पर्वत आहे. गोविंदाच्या पलीकडे पुंडरीक हा महान पर्वत आहे; पुंडरीकाच्या पलीकडे डुंदुभिस्वन नावाचा पर्वत आहे. त्यांच्या समोर, श्रेष्ठ ऋषींनो, त्यातील जागा दोन पट मोठी आहे; मी त्या प्रदेशांचे वर्णन करतो, ऐका. क्रौंचचा प्रदेश कुशल, वामनाचा मनोनुग, मनोनुगच्या पलीकडे उष्ण प्रदेश आहे, तपस्वींनो. उष्ण प्रदेशाच्या पलीकडे प्रवरक भूमी, आणि प्रवरकाच्या पलीकडे अंधाराचा प्रदेश; त्या अंधाराच्या पलीकडे ऋषींची भूमी आहे. ऋषींच्या भूमीच्या पलीकडे डुंदुभीच्या आवाजाचा प्रदेश आहे; तिथे सिद्ध आणि चारण भरलेले आहेत, आणि तो तेजस्वी प्रयोजन म्हणून ओळखला जातो. हे प्रदेश, देव आणि गंधर्वांनी सेविलेले, मी वर्णन केले; पुष्कर द्विपात पुष्कर नावाचा पर्वत आहे, जो रत्नांनी आणि रत्नगूणांनी शोभला आहे. तिथे प्रजापती देव स्वतः सतत प्रकट होतो; सर्व देव आणि महान ऋषी त्याची सेवा करतात. श्रेष्ठ द्विज त्याची मनाला सुखद शब्दांनी पूजा करतात; जंबूद्वीपातून विविध प्रकारचे रत्न उत्पन्न होतात. त्या सर्व द्विपांत, श्रेष्ठ ऋषींनो, लोक—विशेषत: ब्राह्मण—ब्रह्मचर्य, सत्य आणि संयमाने, आरोग्य आणि आयुष्य दुप्पट व चौपट वाढलेले, हे उत्तम लोक आहेत, ब्राह्मणांनो, त्या द्विपांत. या प्रदेशांत एकच धर्म आहे; प्रभु प्रजापती स्वतः अनुशासनाचा दंड धारण करतो. श्रेष्ठ ऋषी नेहमी या द्विपांचे रक्षण करतात; तोच राजा, तोच शिव, ब्राह्मणांनो, तोच पिता आणि आजोबा आहे. तो लोकांचे रक्षण करतो, श्रेष्ठ द्विजांनो, विद्वान ब्राह्मणांसह; आणि, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, अन्न लोकांसाठी आपोआप उत्पन्न होते. पुण्यवान नेहमी त्याचे सेवन करतात, कारण ते सदैव तयार असते; त्यापलीकडे एक महान पर्वत दिसतो, जो जगाचा आधार आहे. तो चौकोनी आहे, शहाण्यांनो, सर्व बाजूंनी पूर्णपणे गोल; तिथे चार श्रेष्ठ ब्राह्मण, जगात प्रतिष्ठित, वास करतात. श्रेष्ठ ऋषींनो, तिथले लोक दिशांच्या हत्तींसारखे आहेत, ऐरावतासारखे; तसेच, ब्राह्मणांनो, ते भव्य, तुटलेल्या सोंड आणि चेहऱ्यांसह आहेत. मी त्याचा विस्तार येथे मोजू शकत नाही; तो खरोखरच अमाप आहे, सदैव बाजू, वर आणि खाली पसरलेला आहे. तिथे, श्रेष्ठ ऋषींनो, सर्व दिशांमधून वारे वाहतात; ते ब्राह्मण त्यांना नियंत्रित करतात, जरी ते स्वतंत्र असले तरी. कमळासारख्या कमळांनी, मोठ्या तेजाने, ते वारे खेचतात; पण पुन्हा पुन्हा, ते शंभरपट वेगाने सोडतात, सतत. दिशांच्या हत्तींच्या तोंड आणि नाकातून येणाऱ्या वाऱ्यासारखे, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, ते येतात; तिथेच लोक राहतात. माझ्या वर्णनाप्रमाणे, हे जग आणि त्याचे स्वरूप सांगितले आहे; हे ऐकून, पृथ्वी आणि तिचे मोजमाप, पुण्य देणारे आणि मनाला प्रसन्न करणारे आहे. श्रेष्ठ व्यक्ती, पुण्यवान, सद्गुणांनी प्रतिष्ठित, त्याचे ऐकून समृद्ध होतात; त्यांचे आयुष्य, शक्ती, कीर्ती आणि तेज वाढते. जो या कथेला व्रताने, उत्सवाच्या दिवशी ऐकतो, त्याचे पितर आणि पूर्वज त्याच्यावर प्रसन्न होतात. त्यानंतर, ऋषी म्हणाले: हे भाग्यवान, तुझ्याकडून आम्ही पृथ्वीचा विस्तार, स्वरूप, नद्या आणि अमृतपान ऐकले. आम्ही ऐकले की पृथ्वीवर पवित्र स्थाने आहेत, जी शुद्ध करतात; कृपया ती सर्व आणि त्यांचे विशिष्ट फल आम्हाला सांग, शहाण्यांनो, आम्हाला तपशीलवार ऐकायचे आहे. सूत म्हणाला: तुम्ही तपस्वींनी एक पुण्यवान आणि सद्गुणी महान कथा विचारली आहे; मी माझ्या समजुतीनुसार, योग्य आणि ऐकलेले सांगणार आहे. मी नारद ऋषी आणि युधिष्ठिर यांच्यातील प्राचीन संवाद सांगणार आहे; ऐका, श्रेष्ठ द्विजांनो.