सागराचा विस्तार दोनपट आहे, असे सांगितले जाते; हा सागर विविध लोकांनी भरलेला आहे आणि त्यात रत्न, प्रवाळ यांच्या शोभेने सजलेला आहे. विविध खनिजांच्या पर्वतरांगांनी हा सागर सुंदर झाला आहे; हा सागर गोलाकार असून त्यात सिद्ध आणि चारण लोक वसले आहेत. आता मी शाकद्वीपाचे खरे स्वरूप तुम्हाला सांगतो, हे श्रेष्ठ साधूंनो; आज सावधपणे ऐका, मी योग्य रीतीने त्याचे वर्णन करतो. हे द्विजश्रेष्ठ, शाकद्वीप जंबूद्वीपाच्या दोनपट आकाराचा आहे, त्याचा विस्तारही मोठा आहे; आणि त्याला समुद्राने तसाच विभाजित केले आहे. हे ऋषिश्रेष्ठ, शाकद्वीप क्षीर समुद्राने वेढलेला आहे; तिथे पवित्र भूमी आहेत आणि तिथल्या लोकांना मृत्यू येत नाही. तिथे दुष्काळ कसा येईल? कारण ते पृथ्वी आणि ऊर्जेच्या गुणांनी युक्त आहेत. हे साधूश्रेष्ठ, शाकद्वीपाचे हे संक्षिप्त वर्णन आहे; मी आणखी काय सांगू? तेव्हा साधूंनी विचारले: "हे धर्मज्ञ, तू शाकद्वीपाचे संक्षिप्त वर्णन केले; हे ज्ञानी, आता आम्हाला तपशीलवार आणि सत्य सांग." सुता म्हणाला: "हे ब्राह्मणांनो, तिथे सात रत्न पर्वत आहेत; मी त्यांची नावे, खाण आणि नद्यांचे वर्णन करतो. तुम्ही तपशीलवार विचारता; पहिला पर्वत मेरू आहे, तिथे देव आणि गंधर्व असतात. पूर्वेकडे मलय पर्वत आहे, तिथून मेघ निर्माण होतात आणि सर्व काही उत्पन्न होते. त्यापुढे जलधार नावाचा महान पर्वत आहे; तिथून इंद्र नेहमी श्रेष्ठ जल घेतो. तिथून, हे द्विजश्रेष्ठ, पावसाळ्यात पाऊस उत्पन्न होतो; उंच रायवतका पर्वत तिथे कायम आहे. आकाशातील रेवती नक्षत्र ब्रह्माने ठरवले आहे; उत्तरेकडे श्याम नावाचा महान पर्वत आहे. तो नवीन मेघाच्या रंगाने चमकतो, उंच आणि तेजस्वी आहे; त्यातून तिथल्या लोकांचा रंग काळा झाला आणि ते हर्षित आहेत. साधूंनी विचारले: "हे सुता, तुझ्या वचनामुळे आम्हाला मोठा प्रश्न पडला आहे; तिथल्या लोकांचा रंग काळा कसा झाला?" सुता म्हणाला: "हे ज्ञानी साधूंनो, सर्व द्वीपांमध्ये पक्षी पांढरे आणि काळे आहेत, आणि त्यात इतर रंगाचेही आहेत. श्याम रंग तिथे उत्पन्न झाल्यामुळे त्याला श्यामगिरी म्हणतात; त्यापुढे दुर्गशैल नावाचा महान पर्वत आहे. त्याला केशरी म्हणतात, मानेने सजलेला आहे, तिथून वारा उत्पन्न होतो; त्याचा विस्तार योजनेमध्ये दोनपट आहे, आणि तो तसा विभागला आहे. हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, त्यातल्या प्रदेशांची नावे ज्ञानी लोक सांगतात: महामेरु, महाकाश, जलध, आणि कुमुदोत्तर. जलधाराला महाप्राज्ञ आणि सुकुमार म्हणतात; रेवताचे कौमार, आणि श्यामचे मणिकांचन म्हणतात. केसरस्य द्वीपानंतर मौदकी द्वीप आहे, आणि त्यानंतर पुमान नावाचा महान द्वीप आहे, जो चारही बाजूंनी वेढलेला आहे; त्याची लांबी आणि रुंदीही सांगितली आहे. तो जंबूद्वीपाचा भाग मानला जातो, आणि त्याच्या मध्यभागी शाका नावाचे महान वृक्ष उभे आहे; तिथल्या लोकांसह त्यांचे अनुयायी तेथे राहतात. तिथे पवित्र प्रदेश फुलतात, आणि शंकराची पूजा केली जाते; तिथे सिद्ध, चारण, आणि देवता येतात. तिथले सर्व लोक धर्मनिष्ठ आहेत, चार वर्ण हे द्वेषमुक्त आहेत, प्रत्येकजण आपल्या कर्तव्याशी निष्ठावान आहे, आणि तिथे चोर सापडत नाही. तिथले लोक दीर्घायुषी, अत्यंत ज्ञानी, वृद्धत्व आणि मृत्यूपासून मुक्त आहेत, आणि ते पावसाळ्यात समुद्राकडे वाहणाऱ्या नद्यांसारखे फुलतात. तिथे पवित्र जल असलेल्या नद्या आहेत, आणि गंगा विविध रूपात वाहते; तसेच सुकुमारी, कुमारी, शिता, आणि शीतोदक नद्या आहेत. हे ब्राह्मणांनो, महानदी आणि मणिजला नद्या आहेत; इक्षुवर्धनिका नदीला महान साधू स्मरतात. तिथून पवित्र, शुद्ध जल असलेल्या, अत्यंत सुंदर, लाखो नद्या वाहतात; इंद्र तिथे पाऊस पाडतो. त्यांची नावे पूर्णपणे आठवता किंवा मोजता येत नाहीत; त्या पवित्र नद्या खरोखर अनंत आहेत. तेथे चार पवित्र प्रदेश आहेत, जगात प्रसिद्ध: मृग, माषक, मानस, आणि मल्लक. मृगांमध्ये ब्राह्मण प्रमुख आहेत, आपल्या कर्तव्याशी निष्ठावान; माषकांमध्ये क्षत्रिय धर्मनिष्ठ आहेत आणि सर्व इच्छा पूर्ण करतात. मानस लोक अत्यंत भाग्यवान आहेत, वैश्यांच्या कर्तव्याने जीवन जगतात, सर्व सुखांनी संपन्न, शूर, आणि धर्म व धनात निष्ठावान. मल्लक लोक नेहमी शूद्र आहेत, सदाचारवान; तिथे राजा नाही, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, ना दंड ना दंडकर्ते. ते एकमेकांचे संरक्षण करतात, धर्म जाणून, फक्त आपल्या कर्तव्याने; त्या द्वीपाबद्दल इतकेच सांगता येईल. आणि शक्तिशाली शाका द्वीपाबद्दलही हेच ऐकावे. सुता म्हणाला: "हे ब्राह्मणांनो, उत्तरेकडील द्वीपांमध्ये कथा ऐकल्या जातात; तिथे पवित्र लोक बोलतात, ते ऐका. तिथे तुपाचा समुद्र आहे, आणि दुसरा दहीने भरलेला समुद्र आहे, सुरोद नावाचा समुद्र, आणि आणखी एक दूधाचा समुद्र आहे. हे द्विजश्रेष्ठ, हे सर्व द्वीप मागील द्वीपाच्या दोनपट आहेत, आणि पर्वत, हे ज्ञानी, समुद्रांनी वेढलेले आहेत. मध्यभागी महान पर्वत आहे, तो स्फटिकाचा आहे; पश्चिमेकडे काळा पर्वत आहे, त्याला नारायणाचा साथी म्हणतात, हे द्विजश्रेष्ठ. तिथे दिव्य रत्नांची रक्षा केशव स्वतः करतो; त्याने तिथे कृपा करून लोकांना आनंद दिला.