जो कोणी पुष्कराला जाण्याची इच्छा धरतो, त्याने पुष्कराची योग्य रीतीने सेवा करावी—मागील आणि पुढील, सर्व प्रकारांनी. पुष्करात योग्य प्रकारे स्नान केल्यास, कोट्यवधी पुण्यकर्मांचे फळ मिळते; जसे सर्व तीर्थस्थळी विधिपूर्वक केलेल्या कर्मांचे पुण्य मिळते, तसेच पुण्य केवळ पुष्कराचे दर्शन घेतल्याने मिळते. या पृथ्वीवर दहा अब्ज तीर्थस्थाने आहेत, पण त्या सर्वांचे अस्तित्व दिवसातील तीन सांध्याकाळी पुष्करात असते, हे कुरुवंशातील आनंददायक राजन, आणि जेव्हा पर्यंत पर्वत आणि समुद्र आहेत, तेव्हा पर्यंत पुष्कर अमर राहते; हजारो जन्मांकरिता, जन्मापासून मृत्यूपर्यंत, ब्रह्मलोक निश्चित मिळतो. पुष्करात फक्त एकदाच स्नान केले, तरी अनेक जन्मांची पापे जळून जातात; पुष्कर हे अत्यंत कठीण क्षेत्र आहे, सर्व पापांचा नाश करणारे. आता, राजन, पाच महापापांच्या नाशाबद्दल ऐक: देवाधिदेव, ब्रह्मपुत्र यांची पूजा केल्यास संपत्ती प्राप्त होते. जर या जन्मात एखादा मनुष्य दारिद्र्य, रोग, कुष्ठ, अपयश किंवा पुत्रहीनतेने पीडित असेल, तर दिशांच्या रक्षणकर्त्यांसह मंडल रचून, त्याला संपत्ती, दीर्घायुष्य, पुत्र आणि आनंद त्वरित प्राप्त होतो. जो कोणी नियमाने ब्रह्मदेवाचे दर्शन घेतो—जो नऊ कमळांनी आणि स्वतःच्या मूर्तीमंत्राने पूजिला जातो—विशेषतः कार्तिक महिन्यातील शुक्ल पौर्णिमेला, किंवा कोणत्याही पौर्णिमेला, किंवा उत्तरायण, दक्षिणायन, किंवा चंद्र-सूर्यग्रहणावेळी, गुरुने पूजिलेल्या परमेश्वराचे दर्शन घेतो, त्याला त्वरित समाधान लाभते आणि पापांचा नाश होतो; तो देवादिकांमध्ये आणि मानवांमध्ये सन्मानित होतो. गुरुने ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य यांच्या भक्तीचे, त्यांचा वंश, शुद्धता, विधी इत्यादींचा एक वर्ष परीक्षण करावे. त्यांना योग्य समजल्यावर, मनात शंका ठेवू नये; हे भक्तजन, ध्यान करत, गुरुंना परमेश्वर मानावे. एक वर्ष त्यांनी विष्णुच्या प्रमाणे भक्तीने गुरुची सेवा करावी; वर्षअखेर गुरुचे समाधान साधावे. "हे प्रभो, आपल्या कृपेने आम्ही संसारसागर पार करु, परमब्रह्माची पूजा व ब्रह्मदेवाची वंदना करुन," असे म्हणावे. "सहस्रशीर्ष, मंडल ब्राह्मण यांचे पठण व ध्यानाने आम्हाला उपदेश मिळो," अशी प्रार्थना करावी. आम्ही विशेषतः वैदिक समृद्धी इच्छितो, असे सांगितल्यावर, त्या वेळी ज्ञानी गुरु— नियमाप्रमाणे, विष्णु अग्रपूजित असताना, ब्रह्मदेवाची पूजा करतात; या शिष्यांनी कार्तिक महिन्यातील चतुर्दशीला इंद्रिय संयम ठेवून उपवास करावा. ब्रह्ममूर्तीत उठून, पद्मासनात बसावे; हजारदल कमळावर, पांढरे वस्त्र व यज्ञोपवीत घातलेल्या गुरूचे ध्यान करावे. पांढऱ्या माळा, वस्त्रे परिधान करावीत, पांढऱ्या चंदनाने अंग लेपावे; घराबाहेर नदीवर जाऊन, सर्व दैनिक कर्तव्ये श्रद्धेने पार पाडावीत. गुरुने त्यांना दूधझाडाची दात घासण्यासाठी काडी द्यावी; ती चावून, समुद्राकडे वाहणाऱ्या नदीवर जावे. किंवा, नियमाप्रमाणे दुसऱ्या नदीवर, तळ्यावर, किंवा घरीही, ती काडी चावावी; परमेश्वराच्या मंत्राने ती शुद्ध करावी. 'आपोहिष्ठ' या मंत्राने सात वेळा शुद्ध करावी, 'देवस्य वै' म्हणत, ती हातात धरावी आणि 'लागूं दे' असे म्हणावे. 'ईरावती' मंत्राने धुवावे, 'ब्रह्मोदन' म्हणत तोंड धुवावे; नंतर ती काडी दूर फेकावी आणि कुठे पडली ते पहावे. ती समोर, पूर्वेकडे, किंवा शुभ दिशेला पडली, तर देवप्राप्ती व मंत्रसिद्धी होते. ती उलट्या दिशेला पडली, तर सर्व देव वळतात; उत्तर दिशेला पडली, तर यश होऊ शकते किंवा नाही. दक्षिण दिशेला पडली, तर गुरुचा मृत्यू निश्चित; अशुभ चिन्ह दिसल्यास, देवाधिदेवांच्या सान्निध्यात जमिनीवर झोपावे. गुरुच्या उपस्थितीत स्वप्न पडल्यास, ज्ञानी शिष्यांनी ते सांगावे; मग परमगुरु त्यातील शुभाशुभ ओळखावा. पौर्णिमेच्या दिवशी स्नान करून, मंदिरात जावे; गुरुने तयार केलेल्या भूमीवर मंडल रचावे. विविध शुभचिन्हांनी भूमी अलंकृत करावी, सोळा पाकळ्यांचे किंवा नऊ नाड्यांचे कमळ रेखावे. किंवा आठ पाकळ्यांचे कमळ रेखावे आणि ते शिष्यांना दाखवावे; डोळ्यांना पांढऱ्या कापडाने बांधावे. अक्षरांच्या क्रमाने गुरु शिष्यांना, फुले हातात घेऊन, प्रवेश द्यावा; नऊ केंद्रांचे मंडल रंगीत पुड्यांनी रचावे. प्रथम इंद्राची, मग इंद्राणीची, आणि नंतर इतर देवतांची, दिशांच्या रक्षणकर्त्यांसह, अग्नीची पूजा करावी. अग्नीच्या दिशेला यम, दक्षिणेला निरृति, पश्चिमेला वरुण, वायव्येला वायूची स्थापना करावी; उत्तरेला धनदा, ईशान्येला रुद्र, पूर्वेला कलश, दक्षिणेला चमचा ठेवावा. पश्चिमेला हंस, उत्तरेला चमचा; आग्नेयेला अग्निकुंड, नैऋत्येला पादत्राणे ठेवावी. वायव्येला योगपट्टा, ईशान्येला माळ; पूर्वेला विष्णु, दक्षिणेला शंकराची पूजा करावी. पश्चिमेला रवि, उत्तरेला ऋषी; मध्यभागी स्वयंभू ब्रह्मा व दक्षिणेस सावित्रीची प्रतिष्ठा करावी. अशा प्रकारे, पुष्कराच्या महात्म्याचे, त्याच्या पूजेच्या विधीचे आणि शिष्यांच्या तयारीचे हे पवित्र वर्णन आहे.