നാന്യദ്വനം ഗമിഷ്യാമി നൈവായോധ്യാം ച രാഘവ। അസ്മിന്വനേ വസിഷ്യാമി വര്ഷാണീഹ ചതുര്ദശ
'രാഘവാ, ഞാൻ മറ്റൊരു കാടിലേക്കും അയോധ്യയിലേക്കും പോകില്ല; ഈ കാട്ടിൽ തന്നെ പതിനാലു വർഷം ഞാൻ താമസിക്കും.'
മയാ വിനാ ത്വയോധ്യായാം യദി ത്വം ന ഗമിഷ്യസി। അനേന വര്ത്മനാ ഭൂപ ആഗംതവ്യം ത്വയാ വിഭോ
'എന്നെ കൂടാതെ നീ അയോധ്യയിലേക്കു പോകുന്നില്ലെങ്കിൽ, രാജാവേ, ഇങ്ങനെയുള്ള വഴിയിലൂടെ തന്നെ തിരിച്ചു വരണം.'
യദി ജീവാമി തത്കാലം പുനര്യാസ്യേ പിതുഃ പുരമ്। തപസ്സംഭാവയിഷ്യാമി മയാ ത്വം കിം കരിഷ്യസി
'ആ സമയത്ത് ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, വീണ്ടും അച്ഛന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് ഞാൻ മടങ്ങും; ഞാൻ തപസ്സു ചെയ്യാം—നീ എന്നെ കൊണ്ട് എന്ത് ചെയ്യും?'
വ്രജ സൌമ്യ ശിവഃ പംഥാമാ ച തേ പരിപംഥിനഃ। പശ്യാമി ത്വാം പുനഃ പ്രാപ്തം സഭാര്യം കമലേക്ഷണമ്
'പോവൂ സ്നേഹിതാ, നിന്റെ വഴി ശുഭമായിരിക്കും, തടസ്സങ്ങളൊന്നുമില്ലായിരിക്കട്ടെ; ഭാര്യയോടൊപ്പം തിരിച്ചു വരുമ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ വീണ്ടും കാണും, കമലനയനാ.'
പിതൃപൈതാമഹം രാജ്യമയോധ്യായാം നരാധിപ। ശത്രുഘ്നഭരതൌ ചോഭൌ ത്വദാജ്ഞാകരണേ സ്ഥിതൌ
അയോധ്യയിലെ പിതാക്കളിൽ നിന്നും മുത്തശ്ശന്മാരിൽ നിന്നും ലഭിച്ച രാജ്യം രാജാവാണ് ഭരിക്കുന്നത്. ശത്രുഘ്നനും ഭരതനും ഇരുവരും നിന്റെ കല്പനയ്ക്ക് തയ്യാറായി കാത്തിരിക്കുന്നു.
അഹം തേ പ്രതികൂലസ്തു വനവാസേ വിശേഷതഃ। അനാരതം ദിവാ ചാഹം രാത്രൌ ചൈവ പരംതപ
പക്ഷേ, ഞാൻ നിന്നോട് എതിരാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് നീ കാടിൽ താമസിക്കുന്ന സമയത്ത്. രാവും പകലും ഞാൻ എപ്പോഴും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.
കര്മകര്തും ന ശക്രോമി വ്രജ സൌമ്യ യഥാസുഖമ്। ഏവം ബ്രുവാണം സൌമിത്രിമുവാച രഘുനംദനഃ
ഞാനിതു ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല; സ്നേഹിതാ, നീ ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ പോകൂ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രഘുവംശത്തിലെ രാമൻ സൌമിത്രിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
കഥം പൂര്വമയോധ്യായാ നിര്ഗതോസി മയാ സഹ। വനേ വത്സ്യാമ്യഹം രാമ നവവര്ഷാണി പംച ച
നീ എങ്ങനെ മുമ്പ് എനിക്കൊപ്പം അയോധ്യ വിട്ടു പോയി? രാമാ, ഞാൻ കാട്ടിൽ ഒമ്പത് വർഷവും അഞ്ചു വർഷവും കൂടി താമസിക്കും.
ന തു ത്വയാ വിരഹിതഃ സ്വര്ഗേപി നിവസേ ക്വചിത്। യാ ഗതിസ്തേ നരവ്യാഘ്ര മമ സാപി ഭവിഷ്യതി
പക്ഷേ, നിന്നിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് ഞാൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലും എവിടെയും ജീവിക്കില്ല; മനുഷ്യസിംഹനേ, നിന്റെ ഭാഗ്യമാണ് എങ്കിൽ അതേ ഭാഗ്യമാണ് എനിക്കും.
പ്രസാദഃ ക്രിയതാം മഹ്യം നയ മാമപി രാഘവ। ഇദാനീമര്ധമാര്ഗേ ത്വം കഥം സ്ഥാസ്യസി ശത്രുഹന്
ദയവായി എന്നോട് ദയ കാണിക്കണം; രാഘവാ, എന്നെയും നയിക്കണം. ഇപ്പോൾ വഴിയുടെ പകുതിയിൽ നീ എങ്ങനെ നിലകൊള്ളും, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ?
ലക്ഷ്മണസ്ത്വബ്രവീദ്രാമം നാഹം ഗംതാ വനേ പുനഃ। ലക്ഷ്മണം സംസ്ഥിതം ജ്ഞാത്വാ രാമോ വചനമബ്രവീത്
ലക്ഷ്മണൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഇനി കാട്ടിലേക്ക് പോകില്ല.' ലക്ഷ്മണൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ നിന്നിരിക്കുന്നതറിഞ്ഞ് രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മാമനുവ്രജ സൌമിത്ര ഏകോ യാസ്യാമി കാനനമ്। ദ്വിതീയാ മേ ത്വിയം സീതാ രാമേണോക്തസ്തു ലക്ഷ്മണഃ
സൌമിത്രി, നീ എന്നെ പിന്തുടരേണ്ട; ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് കാട്ടിലേക്ക് പോകും. എന്റെ രണ്ടാമത്തെ കൂട്ടുകാരി സീതയാണ്. ഇങ്ങനെ രാമൻ പറഞ്ഞു, ലക്ഷ്മണൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഗൃഹീത്വാഽഥ സമുത്തസ്ഥൌ രാമവാക്യം സ ലക്ഷ്മണഃ। മര്യാദാപര്വതം പ്രാപ്തൌ ക്ഷേത്രസീമാം പരംതപൌ
രാമന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ലക്ഷ്മണൻ എഴുന്നേറ്റു. ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ഇരുവരും മര്യാദാ പർവ്വതം എന്ന വിശുദ്ധ പ്രദേശത്തിന്റെ അതിരിൽ എത്തി.
അജഗംധം ച ദേവേശം ദേവദേവം പിനാകിനമ്। അഷ്ടാംഗപ്രണിപാതേന നത്വാ രാമസ്ത്രിലോചനമ്
രാമൻ, എട്ടുവിധം നമസ്കാരം ചെയ്ത്, സുഗന്ധമില്ലാത്തവനും ദേവന്മാരുടെ ദേവനും പിനാകധാരിയുമായ ത്രിലോചനനെ വണങ്ങി.
തുഷ്ടാവ പ്രയതഃ സ്ഥിത്വാ ശംകരം പാര്വതീപ്രിയമ്। കൃതാംജലിപുടോ ഭൂത്വാ രോമാംചിതശരീരകഃ1.33.
കൈകൂപ്പി, ശരീരത്തിൽ രോമാഞ്ചം അനുഭവിച്ച്, ഭക്തിയോടെ പാർവതിപ്രിയനായ ശങ്കരനെ രാമൻ സ്തുതിച്ചു.
സാത്വികം ഭാവമാപന്നോ വിനിര്ധൂതരജസ്തമാഃ। ലോകാനാം കാരണം ദേവം ബുബുധേ വിബുധാധിപമ്
സാത്വികഭാവം പ്രാപിച്ച്, രാജസ്സും തമസ്സും വിട്ട്, ലോകങ്ങളുടെ കാരണമായ ദേവനെ, ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയെ രാമൻ മനസ്സിലാക്കി.
രാമ ഉവാച। കൃത്സ്നസ്യ യോഽസ്യ ജഗതഃ സ ചരാചരസ്യ കര്താ കൃതസ്യ ച പുനഃ സുഖദുഃഖദശ്ച। സംഹാരഹേതുരപി യഃ പുനരംതകാലേ തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
രാമൻ പറഞ്ഞു: ഈ മുഴുവൻ ലോകത്തിന്റെയും സൃഷ്ടാവും, ചലനശീലികളുടെയും അചലങ്ങളുടെയും കർത്താവും, സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവർക്കു സന്തോഷവും ദുഃഖവും നൽകുന്നവനും, അവസാനം സംഹാരത്തിനു കാരണവനും, അഭയം നൽകുന്ന ശങ്കരനിൽ ഞാൻ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നു.
യോഽയം സകൃദ്വിമലചാരുവിലോലതോയാം ഗംഗാം മഹോര്മിവിഷമാം ഗഗനാത്പതംതീമ്। മൂര്ധ്നാ ദധേഽസ്രജമിവ പ്രവിലോലപുഷ്പാം തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
ശുദ്ധവും മനോഹരവുമായ ചഞ്ചലമായ ഗംഗാനദിയുടെ വെള്ളം ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണപ്പോൾ, വലിയ തിരകളോടെ, ഒരു കുലുങ്ങുന്ന പൂമാലപോലെ, തലയിലേറ്റവനായി ശങ്കരനിൽ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നു.
കൈലാസശൈലശിഖരം പരികമ്പ്യമാനം കൈലാസശൃംഗസദൃശേന ദശാനനേന। യത്പാദപദ്മവിധൃതം സ്ഥിരതാം ദധാര തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
കൈലാസപർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ, കൈലാസശൃംഗത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ദശാനനൻ കുലുക്കിയപ്പോൾ, തന്റെ കമലപാദങ്ങൾ കൊണ്ട് അതിനെ സ്ഥിരമാക്കി നിലനിര്ത്തിയ ശങ്കരനിൽ ഞാൻ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നു.
യേനാസകൃദ്ദനുസുതാഃ സമരേ നിരസ്താ വിദ്യാധരോരഗഗണാശ്ച വരൈഃ സമഗ്രൈഃ। സംയോജിതാ മുനിവരാഃ ഫലമൂലഭക്ഷാസ്തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
യുദ്ധത്തിൽ, ദാനുവിന്റെ പുത്രന്മാരെയും വിദ്യാധരന്മാരെയും പാമ്പുകളെയും അവരുടെ എല്ലാ വരങ്ങളോടുകൂടി പലതവണ തോൽപ്പിച്ച്, ഫലമൂലഭക്ഷണരായ മഹർഷികളെ ഒന്നിപ്പിച്ച ശങ്കരനിൽ ഞാൻ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നു.
ദക്ഷാധ്വരേ ച നയനേ ച തഥാ ഭഗസ്യ പൂഷ്ണസ്തഥാ ദശനപംക്തിമപാതയച്ച। തസ്തംഭയഃ കുലിശയുക്തമഥേംദ്രഹസ്തം തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
ദക്ഷയാഗത്തിൽ, ഭഗനും പൂഷനും അവരുടെ കണ്ണുകളും പല്ലുകളും നശിപ്പിച്ചവനും, ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രായുധം പിടിച്ച കൈയെ അചലമാക്കിയവനും ആയ ശങ്കരനിൽ ഞാൻ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നു.
ഏനഃകൃതോപിവിഷയേഷ്വപിസക്തചിത്താജ്ഞാനാന്വയശ്രുതഗുണൈരപിനൈവയുക്താഃ। യം സംശ്രിതാഃ സുഖഭുജഃ പുരുഷാ ഭവംതി തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
പാപം ചെയ്തവരും ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ മനസ്സു ആകർഷിച്ചവരും, ജ്ഞാനമോ വംശമോ ഗുണങ്ങളോ ഇല്ലാതവരും, അവനെ ആശ്രയിച്ചാൽ സുഖം അനുഭവിക്കുന്നവരാവുന്ന ശങ്കരനിൽ ഞാൻ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നു.
അത്രിപ്രസൂതിരവികോടിസമാനതേജാഃ സംത്രാസനം വിബുധദാനവസത്തമാനാമ്। യഃ കാലകൂടമപിബത്പ്രസഭം സുദീപ്തം തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
അതിരിക്തമായ തേജസ്സോടെ, അനേകം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശം ഉള്ളവൻ, ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ, കാളകൂട്ട വിഷം ശക്തിയായി കുടിച്ചവൻ, അഭയം നൽകുന്ന ശംകരനിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.
ബ്രഹ്മേംദ്രരുദ്രമരുതാം ച സഷണ്മുഖാനാം ദദ്യാദ്വരം സുബഹുശോ ഭഗവാന്മഹേശഃ। നന്ദിം ച മൃത്യുവദനാത്പുനരുജ്ജഹാര തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
ബ്രഹ്മാവിനും ഇന്ദ്രനും രുദ്രനും മരുത്ഗണങ്ങൾക്കും ആറുമുഖനായ കാർത്തികേയനുമൊക്കെയും പലവട്ടം വരങ്ങൾ നൽകിയ മഹേശ്വരൻ, മരണത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് നന്ദിയെ രക്ഷിച്ചവൻ, അഭയം നൽകുന്ന ശംകരനിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.
ആരാധിതഃ സുതപസാ ഹിമവന്നികുംജേ ധൂമവ്രതേന മനസാപി പരൈരഗമ്യേ। സംജീവനീമകഥയദ്ഭൃഗവേ മഹാത്മാ തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
ഹിമവാന്റെ കാടുകളിൽ ധൂമവ്രതൻ കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ ആരാധിച്ചവൻ, മറ്റാർക്കും എത്താനാകാത്ത മനസ്സോടെ, മഹാത്മാവായ ഭൃഗുവിന് സംജീവനി രഹസ്യം പറഞ്ഞവൻ, അഭയം നൽകുന്ന ശംകരനിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.
നാനാവിധൈര്ഗജബിഡാലസമാനവക്ത്രൈര്ദക്ഷാധ്വരപ്രമഥനൈര്ബലിഭിര്ഗണൈംദ്രൈഃ । യോഭ്യര്ചിതോമരഗണൈശ്ച സലോകപാലൈസ്തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
ആന, പൂച്ച, കുരങ്ങ് മുതലായ മുഖങ്ങളുള്ള ഗണങ്ങൾ, ദക്ഷന്റെ യാഗത്തിൽ പ്രധാനികൾ, ഭൂതഗണങ്ങൾ, ലോകപാലകർ എന്നിവരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവൻ, അഭയം നൽകുന്ന ശംകരനിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.
ശംഖേംദുകുംദധവലം വൃഷഭം പ്രവീരമാരുഹ്യ യഃ ക്ഷിതിധരേംദ്രസുതാനുയാതഃ। യാത്യംബരം പ്രലയമേഘവിഭൂഷിതം ച തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
ശംഖം, ചന്ദ്രൻ, കുന്തം എന്നിവയെപ്പോലെ വെളുത്തതും, ശക്തിയുള്ള കാളയിൽ കയറി, പർവ്വതരാജാവിന്റെ പുത്രിമാരോടൊപ്പം, ഇടിമേഘങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച ആകാശത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, അഭയം നൽകുന്ന ശംകരനിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.
ശാംതം മുനിം യമനിയോഗപരായണൈസ്തൈര്ഭീമൈര്മഹോഗ്രപുരുഷൈഃ പ്രതിനീയമാനമ്। ഭക്ത്യാനതം സ്തുതിപരം പ്രസഭം രരക്ഷ തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
ശാന്തനായ മുനിയെ, യമനിയമങ്ങളിൽ അർപ്പിതനായവനെ, ഭയങ്കരന്മാരായ ക്രൂരന്മാർ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ച് സ്തുതിച്ചതിനാൽ അവനെ സംരക്ഷിച്ചവൻ, അഭയം നൽകുന്ന ശംകരനിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.
യഃ സവ്യപാണി കമലാഗ്രനഖേന ദേവസ്തത്പംചമം പ്രസഭമേവ പുരസ്സുരാണാമ്। ബ്രാഹ്മം ശിരസ്തരുണപദ്മനിഭം ചകര്ത്ത തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
ഇടതുകൈയിലെ കമലപുഷ്പം പോലെയുള്ള നഖം കൊണ്ട്, ദേവന്മാരുടെ മുന്നിൽ തന്നെ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ തല ശക്തിയായി വെട്ടിയവൻ, അഭയം നൽകുന്ന ശംകരനിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.
യസ്യ പ്രണമ്യ ചരണൌ വരദസ്യ ഭക്ത്യാ സ്തുത്വാ ച വാഗ്ഭിരമലാഭിരതംദ്രിതാത്മാ। ദീപ്തസ്തമാംസി നുദതേ സ്വകരൈര്വിവസ്വാംസ്തം ശംകരം ശരണദം ശരണം വ്രജാമി
വരദനായവന്റെ പാദങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു, നിർമ്മലമായ വാക്കുകളിൽ സ്തുതിച്ച, ക്ഷീണമില്ലാത്ത മനസ്സുള്ളവനോട്, തന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രകാശം വിതറി, ഇരുട്ട് നീക്കുന്ന സൂര്യൻ, അങ്ങനെയുള്ള ശംകരനിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു.