ആദിത്യാശ്ച തതസ്തേഷാം വിഹിതാഃ പ്രപിതാമഹാഃ। ത്രിവിധാ അപി ആഹൂയ പുനരുക്താ വിരിംചിനാ
ആദിത്യന്മാർ അവരുടെ പ്രപിതാമഹന്മാരാണ്. ഈ മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളെയും വിളിച്ചു, വീണ്ടും വിരിഞ്ചി അവരെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ഭവദ്ഭിഃ പിംഡദാനാദ്യം ഗ്രാഹ്യമത്ര സ്ഥിതൈസ്സദാ। യത്കൃതം പിതൃകാര്യം ച തദനംതഫലം ഭവേത്
നിങ്ങൾ ഇവിടെ പിണ്ഡദാനം മുതലായവ എപ്പോഴും സ്വീകരിക്കണം. ഇവിടെ ചെയ്യുന്ന പിതൃകർമ്മം എല്ലാം അനന്തഫലം നൽകുന്നു.
വൃത്യര്ഥം പിതരസ്തേഷാം തുഷ്ടാശ്ചൈവ പിതാമഹാഃ। ലഭംതേ തര്പണാത്തൃപ്തിം പിംഡദാനാത്ത്രിവിഷ്ടപമ്
അവരുടെ പിതാക്കന്മാർക്കും പിതാമഹന്മാർക്കും ഉപജീവനത്തിനായി, തൃപ്തരായി, തർപ്പണം നൽകിയാൽ തൃപ്തിയും പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ സ്വർഗ്ഗവും ലഭിക്കുന്നു.
തസ്മാത്സര്വം പരിത്യജ്യ പ്രാചീനേ പിംഡദോ ഭവേത്। ദത്വാ പുത്രഃ പ്രയത്നേന പിതൄന്സര്വാംശ്ച തര്പയേത്
അതിനാൽ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് പിണ്ഡം നൽകുന്നവനാകണം; അങ്ങനെ നൽകിയ ശേഷം, മകൻ പരിശ്രമത്തോടെ എല്ലാ പിതൃദേവന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.
പ്രാചീനേശ്വരദേവസ്യ പുരോഭൂതം പ്രതിഷ്ഠിതമ്। ആദിതീര്ഥം തദിത്യുക്തം ദര്ശനാദപി മുക്തിദമ്
കിഴക്കൻ ദിശയിലെ ഇശ്വരദേവന്റെ മുമ്പിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നതാണു ആദിതീർത്ഥം എന്ന് പറയുന്നു; അതു കാണുന്നവർക്കു പോലും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
സ്പൃഷ്ട്വാ തു സലിലം തത്ര മുച്യതേ ജന്മബംധനാത്। അവഗാഹനാദ്ബ്രഹ്മണോഽസൌ ഭവത്യനുചരഃ സദാ
അവിടെ വെള്ളം സ്പർശിച്ചാൽ ജന്മബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; ആ ജലത്തിൽ മുങ്ങിയാൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാശ്വത അനുചരനാകുന്നു.
ആദിതീര്ഥേ നരഃ സ്നാത്വാ യഃ പ്രദദ്യാത്സമാധിനാ। അന്നമല്പമപി പ്രായഃ പ്രായശസ്സ്വര്ഗമാപ്നുയാത്
ആ ആദിതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ച്, സമാധാനത്തോടെ അല്പം അന്നം പോലും അർപ്പിക്കുന്നവൻ സാധാരണയായി സ്വർഗ്ഗം നേടുന്നു.
യസ്തത്ര ബ്രഹ്മഭക്താനാം നരഃ സ്നാത്വാ ദദേദ്ധനമ്। കൃസേരണാപി ഹേമ്നാ ച സ സ്വര്ഗേ മോദതേ സുഖീ
അവിടെ കുളിച്ച് ബ്രഹ്മാഭക്തന്മാർക്ക് സ്വർണ്ണം പോലുള്ള ചെറിയ സമ്പത്തോ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ആനന്ദിക്കുന്നു.
പ്രാചീസരസ്വതീ തത്ര നരൈഃ കിം മൃഗ്യതേ പരമ്। തസ്യാം സ്നാനാത്ഫലം തൃപ്ത്യൈ തപോയജ്ഞാദിലക്ഷണമ്
കിഴക്കൻ സരസ്വതിയിൽ മനുഷ്യർക്ക് ഇതിലും വലിയതെന്താണ് അന്വേഷിക്കേണ്ടത്? അവിടെ കുളിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം തപസ്സിനും യജ്ഞത്തിനും തുല്യമായ തൃപ്തിയാണ്.
യേ പിബംതി നരാഃ പുണ്യാം പ്രാചീം ദേവീം സരസ്വതീമ്। ന തേ നരാഃ സുരാ ജ്ഞേയാ മാര്കംഡേയര്ഷിരബ്രവീത്
കിഴക്കൻ ദിശയിലെ ദേവിയായ സരസ്വതിയുടെ പുണ്യജലം കുടിക്കുന്നവർ സാധാരണ മനുഷ്യരല്ലെന്ന് മാർകണ്ടേയമഹർഷി പറഞ്ഞു.
സരസ്വതീ നദീം പ്രാപ്യ ന സ്നാനേ നിയമഃ ക്വചിത്। ഭുക്തേ വാ ന ച വാ ഭുക്തേ ദിവാ വാ യദി വാ നിശി
സരസ്വതി നദിയിൽ എത്തിയാൽ കുളിക്കാൻ യാതൊരു നിയന്ത്രണവും ഇല്ല; ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടുണ്ടോ ഇല്ലയോ, പകൽ ആയാലും രാത്രി ആയാലും അതൊന്നും പ്രശ്നമല്ല.
തത്തീര്ഥം സര്വത്തീര്ഥാനാം പ്രാചീനം പ്രവരം സ്മൃതത്। പാപഘ്നം പുണ്യജനനം പ്രാണിനാം പരികീര്തിതമ്
ആ തീർത്ഥം കിഴക്കൻ ദിശയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു; പാപം നശിപ്പിക്കുകയും പുണ്യം ജനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവയാണെന്ന് ജീവികൾക്കായി പ്രസിദ്ധമാണ്.
യേ പുനര്ഭാവിതാത്മാനസ്തത്ര സ്നാത്വാ ജനാര്ദനമ്। പൂജയന്തി യഥാശക്തി തേ പ്രയാംതി ത്രിവിഷ്ടപമ്
ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവർ അവിടെ കുളിച്ച്, തങ്ങളുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ജനാർദ്ദനനെ ആരാധിക്കുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
ദേവാനാം പ്രവരോ വിഷ്ണുസ്തേന യത്ര സരസ്വതീ। സേവിതാ തത്പരം തീര്ഥം ക്ഷിതൌ ബ്രഹ്മസുതോഽബ്രവീത്
ദേവന്മാരിൽ വിഷ്ണു ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ; അവിടെയാണ് സരസ്വതി സേവിക്കപ്പെടുന്നത്; ആ പരമമായ തീർത്ഥം ഭൂമിയിൽ ബ്രഹ്മപുത്രൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
തതസ്തസ്മാന്മഹാതീര്ഥം മന്യമാനാ മഹോദയമ്। മംദാകിനീമുദീക്ഷംതീ സ്ഥിതാ തത്ര സരസ്വതീ
അതിനാൽ ആ മഹാതീർത്ഥത്തെ മഹോദയമെന്ന് കരുതി, സരസ്വതി അവിടെ നിന്നു, മന്ദാകിനിയെ നോക്കി നില്ക്കുന്നു.
തത്തീര്ഥം സര്വതീര്ഥാനാം പരം സ്വായംഭുവോഽബ്രവീത്। മംദാകിന്യാസമം യത്ര പ്രാപ്യ പുണ്യസമാഗമമ്
സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് അവിടത്തെ തീർത്ഥം എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ഏറ്റവും ഉന്നതമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു; അവിടെ മന്ദാകിനിയിലേതുപോലെയുള്ള മഹാപുണ്യസംഗമം ലഭിക്കുന്നു.
തത്രസ്ഥാനേ സ്ഥിതാ ദേവൈഃ സ്തുതാ ദേവീ സരസ്വതീ। മത്വാ ചൈകാകിനീം താം തു ദീനാസ്യാം ദീനമാനസാം
അവിടത്തെ സ്ഥലത്ത്, ദേവതകൾ വാഴ്ത്തിയ സരസ്വതിദേവി, താനൊറ്റയാളാണെന്നു കരുതി, ദു:ഖിതമായ മുഖത്തോടും മനസ്സോടും അവിടെ നിന്നു.
സഖീം തദാഽസൃജദ്ബ്രഹ്മാ രൂപിണീം വിമലേക്ഷണാമ്। ഹരിണീം ഹരിരപ്യാശു ജജ്ഞേ കമലലോചനാമ്
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് അവൾക്കു ഒരു സുഹൃത്ത് സൃഷ്ടിച്ചു, രൂപവതിയും നിർമ്മലദൃഷ്ടിയുമുള്ളവളെ; ഹരിയും ഉടൻ കമലനയനിയായ ഒരു ഹരിണിയായി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
വജ്രിണീമപി ദേവേശോ വജ്രപാണിര്വിസൃഷ്ടവാന്। സുകുരംഗരുചിം ദേവോ നീലകംഠോ വൃഷധ്വജഃ1.32.
വജ്രം കൈവശമുള്ള ദേവേന്ദ്രനും ഒരു സുഹൃത്ത് സൃഷ്ടിച്ചു, പൊന്നുപോലുള്ള ഭംഗിയുള്ളവളെ; നീലകണ്ഠനും വൃഷധ്വജനും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു.
സഖീം സംജനയാമാസ സരസ്വത്യാസ്ത്രിലോചനഃ। വിലോക്യമാനാ സാ രാജന്സഖീഭിഃ സുരസുംദരീ
ത്രിലോചനൻ സരസ്വതിക്ക് ഒരു സുഹൃത്ത് സൃഷ്ടിച്ചു; ആ സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവൾ, രാജാവേ, ദേവസുന്ദരിമാരിൽ ഏറ്റവും ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
പ്രഹൃഷ്ടാ യാതുമാരബ്ധാ ദേവാദേശാന്മഹാനദീ। തതഃ സഖീഭിഃ സാര്ദ്ധം സാ പ്രാചീനാഗംതുമുദ്യതാ
ദേവന്മാർ ആ മഹാനദിയിലേക്ക് പോകാൻ ആനന്ദത്തോടെ തയ്യാറായി. അതിനുശേഷം അവളുടെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം അവളും കിഴക്കോട്ട് പോകാൻ ഉത്സുക്കളായി.
സരസ്വതീ സമസ്താനാം താസാം ശ്രേഷ്ഠതമാ സ്മൃതാ। പ്രാചീസരസ്വതീതോയം യേ പിബംതി മൃഗാ ഭുവി
അവരിൽ എല്ലാവരിലും സരസ്വതിയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഭൂമിയിലെ കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ കിഴക്കൻ സരസ്വതിയുടെ വെള്ളം കുടിച്ചാൽ—
തേപി സ്വര്ഗം ഗമിഷ്യംതി യജ്ഞൈര്ദ്വിജവരാ യഥാ। ചിംതാമണിരിവാത്രൈഷാ പ്രാചീ ജ്ഞേയാ സരസ്വതീ
—അവരും യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി ദ്വിജന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകുന്നതുപോലെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും. ഈ കിഴക്കൻ സരസ്വതി ഇവിടെ ചിന്താമണിപോലെയാണ് അറിയേണ്ടത്.
തഥാ കാമഫലസ്യേയം ഹേതുഭൂതാ മഹാനദീ। ദക്ഷിണാം ദിശമാലോക്യ പുനഃ പശ്ചാന്മുഖീ ഗതാ
ഇങ്ങനെ, ഈ മഹാനദി ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ കാരണമാകുന്നു. അവൾ തെക്കോട്ട് നോക്കി, പിന്നെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിഞ്ഞു.
ഉക്താ തയാ തഥാ ഗംഗാ ദിശം പ്രാചീം വ്രജസ്വ ഹ। വിസ്മര്തവ്യാ ന ചാഹം തേ വ്രജ ദേവി യഥാഗതമ്
അവൾ ഗംഗയോട് പറഞ്ഞു: 'നീ കിഴക്കോട്ട് പോവുക. എന്നെ മറക്കരുത്, ദേവി, നീ വന്നപോലെ തിരിച്ച് വരിക.'
ഭീഷ്മ ഉവാച। മാര്കംഡേയേന വൈ രാമഃ കഥമത്ര പ്രബോധിതഃ। കഥം സമാഗമോ ഭൂതഃ കസ്മിന്കാലേ കദാ മുനേ
ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: മാർകണ്ടേയൻ രാമനെ ഇവിടെ എങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചു? അവർ തമ്മിൽ എങ്ങനെ കണ്ടുമുട്ടി, എപ്പോൾ, ഏത് സമയത്ത്, മഹർഷേ?
മാര്കംഡേയഃ കസ്യ സുതഃ കഥം ജാതോ മഹാതപാഃ। നാമ്നോഽസ്യ നിഗമം ബ്രൂഹി യഥാഭൂതം മഹാമുനേ
മാർകണ്ടേയൻ ആരുടെ മകനാണ്? ആ മഹാതപസ്വി എങ്ങനെ ജനിച്ചു? അവന്റെ വംശവും പേരും യഥാർത്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞുതരിക, മഹാമുനി.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। അഥ തേ സംപ്രവക്ഷ്യാമി മാര്കംഡേയോദ്ഭവം പുനഃ। പുരാകല്പേ മുനിഃ പൂര്വം മൃകംഡുര്നാമ വിശ്രുതഃ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ നിന്നോട് വീണ്ടും മാർകണ്ടേയന്റെ ജനനകഥ പറയാം. പഴയ കാലത്ത്, മൃകണ്ടു എന്ന പ്രശസ്തനായ ഒരു മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭൃഗോഃ പുത്രോ മഹാഭാഗഃ സഭാര്യസ്തപ്തവാംസ്തപഃ। തസ്യ പുത്രസ്തദാ ജാതോ വസതസ്തു വനാംതരേ
അവൻ ഭൃഗുവിന്റെ ഭാഗ്യശാലിയായ മകനായിരുന്നു. ഭാര്യയോടൊപ്പം കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. വനത്തിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ അവനൊരു മകൻ ജനിച്ചു.
സപംചവാര്ഷികോ ഭൂതോ ബാല ഏവ ഗുണാധികഃ। ജ്ഞാനിനാ സ തദാ ദൃഷ്ടോ ഭ്രമന്ബാലസ്തദാംഗണേ
ആ കുട്ടിക്ക് അഞ്ചുവയസ്സായപ്പോൾ തന്നെ, ബാലനായിട്ടും ഗുണങ്ങളിൽ അതിക്രമം കാണിച്ചു. അപ്പോൾ ഒരു ജ്ഞാനി അവനെ അങ്കണത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതിൽ കണ്ടു.