യദാ ചാര്കേ ഗുരൌ സോമേ വാരേഷ്വേതേഷു വൈ ത്രിഷു। ത്രീണ്യേതാനി ച ഋക്ഷാണി സ്വയം പ്രോക്താനി ബ്രഹ്മണാ
സൂര്യൻ, ഗുരു, ചന്ദ്രൻ ഇവരിൽ ആരെങ്കിലും ആ മൂന്ന് ദിവസങ്ങളിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ മൂന്ന് നക്ഷത്രങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവാണ് പ്രഖ്യാപിച്ചത്.
അത്രാശ്വമേധികം പുണ്യം സ്നാതസ്യ ഭവതി ധ്രുവമ്। ദാനമക്ഷയതാം യാതി പിതൄണാം തര്പണം തഥാ
ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്കു അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ പുണ്യം ഉറപ്പാണ്. ദാനം അക്ഷയമാകും, പിതൃകർമ്മവും അതുപോലെ.
വിശാഖാസു യദാ ഭാനുഃ കൃത്തികാസു ച ചംദ്രമാഃ। സ യോഗഃ പുഷ്കരോ നാമ പുഷ്കരേഷ്വതിദുര്ലഭഃ
വിശാഖയിൽ സൂര്യനും കൃതികയിൽ ചന്ദ്രനും വന്നാൽ ആ യോഗം പുഷ്കരയോഗം എന്നു വിളിക്കുന്നു. പുഷ്കരത്തിൽ അതി ദുർലഭമാണ്.
അംതരിക്ഷാവതീര്ണേ തു തീര്ഥേ പൈതാമഹേ ശുഭേ। സ്നാനം യേഽത്ര കരിഷ്യംതി തേഷാം ലോകാ മഹോദയാഃ
ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പിതൃതീർഥം ഇറങ്ങുമ്പോൾ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് മഹത്വമുള്ള ലോകങ്ങൾ ലഭിക്കും.
ന സ്പൃഹാംതേന്യപുണ്യസ്യ കൃതസ്യാപ്യകൃതസ്യ ച। കരിഷ്യംതി മഹാരാജ സത്യമേതദുദാഹൃതമ്
അവർക്ക് മറ്റേതെങ്കിലും പുണ്യത്തിൽ ആഗ്രഹമുണ്ടാകില്ല, ചെയ്തതായാലും ചെയ്യാത്തതായാലും. മഹാരാജാവേ, ഇതു സത്യമാണ്.
തീര്ഥാനാം പ്രവരം തീര്ഥം പൃഥിവ്യാമിഹ പഠ്യതേ। നാസ്മാത്പരം പുണ്യതീര്ഥം ലോകേഷു നൃപ പഠ്യതേ
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് ഇതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇതിനെക്കാൾ വലിയ പുണ്യതീർത്ഥം ലോകങ്ങളിൽ ഇല്ല, രാജാവേ.
കാര്തിക്യാം തു വിശേഷേണ പുണ്യാ പാപഹരാ ശുഭാ। ഉദുംബരവനാത്തസ്മാദാഗതാ ച സരസ്വതീ
പ്രത്യേകിച്ച് കാർത്തികയിൽ ഇത് പുണ്യമുള്ളതും പാപം നീക്കുന്നതും ശുഭകരവുമാണ്. ഉദുംബരവനത്തിൽ നിന്ന് സരസ്വതീ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
തയാ തത്പൂരിതം തീര്ഥം പുഷ്കരം മുനിസേവിതമ്। ദക്ഷിണേ ശിഖരം ഭാതി പര്വതസ്യാവിദൂരതഃ
സരസ്വതിയുടെ വരവോടെ, മുനിമാർ സേവിച്ച പുഷ്കരതീർഥം പൂർണ്ണമായി. പർവ്വതത്തിന് സമീപം ദക്ഷിണശിഖരം പ്രകാശിക്കുന്നു.
നീലാംജനചയപ്രഖ്യം വര്ണതോ നീലശാദ്വലമ്। തയാ തച്ഛിഖരം തസ്യ ഖസ്ഥിതം പുഷ്കരം യഥാ
അതിന്റേതു നിറം കറുത്ത അഞ്ജനത്തെയും നീലപച്ച പുല്മേടുകളെയും ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. അതിനാൽ ആ ശിഖരം ആകാശത്തിൽ ഒരു താമരപൂവുപോലെ തിളങ്ങി.
പ്രാവൃട്കാലേ വിയത്പൂര്ണം ഘനവൃംദമിവോച്ഛ്രിതമ്। കദംബപുഷ്പഗംധാഢ്യം കുടജാര്ജുനഭൂഷിതമ്
മഴക്കാലത്ത് ആ ശിഖരം ആകാശത്തിൽ ഉയർന്ന മേഘക്കൂട്ടംപോലെയായിരുന്നു; കടമ്പപൂവിന്റെ സുഗന്ധവും, കുഡജവും അർജുനവൃക്ഷങ്ങളും അലങ്കാരമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
രഥമാര്ഗമിവാരോഢും രവേസ്തച്ഛിഖരം സ്ഥിതമ്। വൃത്തൈസ്സപുലകൈസ്സ്നിഗ്ധൈഃ സ്ത്രീണാമിവ പയോധരൈഃ
ആ ശിഖരം സൂര്യന്റെ രഥപാതയിലേക്ക് കയറാൻ ഒരുക്കിയതുപോലെയും,まണലായും മൃദുവായും, സ്ത്രീകളുടെ വക്ഷസ്ഥലങ്ങൾപോലെ ഉന്നതവും വൃത്താകൃതിയിലുമായിരുന്നു.
ശ്രീഫലൈഃ ശിഖരം ഭാതി സമന്താത്സുമനോഹരൈഃ। ഗുംജദ്ഭിഃ ഷട്പദകുലൈഃ സമംതാദുപശോഭിതമ്
ശിഖരം ചുറ്റും മനോഹരമായ ശ്രീഫലങ്ങൾ കൊണ്ടും, മുഴങ്ങുന്ന തേനീച്ചക്കൂട്ടുകൾ കൊണ്ടും അതീവ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
കോകിലാരാവരുചിരം ശിഖി കേകാ രവാകുലമ്। ശൃംഗേ മനോഹരേ തസ്മിന്നുദ്ഗതാസു മനോരമാ
ആ മനോഹരമായ ശിഖരത്തിൽ കുയിലുകളുടെ മധുരഗാനവും മയിൽകൂകയും നിറഞ്ഞിരുന്നു; മനോഹരമായ പക്ഷികൾ അവിടെ ഉയർന്ന് പറന്നു.
പുണ്യാപുണ്യജലോപേതാ നദീയം ബ്രഹ്മണസ്സുതാ। വംശസ്തംബാത്സുവിപുലാ പ്രവൃത്താ ചോത്തരാമുഖീ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രിയായ നദി, പുണ്യവും പാപവും കലർന്ന വെള്ളംകൊണ്ട് നിറഞ്ഞു, വിശാലമായ വംശത്തുണ്ടായ ഒരു കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് ഒഴുകിത്തുടങ്ങി.
ഗത്വാ തതോ നാതിദൂരാത്പുനര്യാതി പരാങ്മുഖീ। തതഃ പ്രഭൃതി സാ ദേവീ പ്രസന്നാ പ്രകടാസ്ഥിതാ
അതിനുശേഷം, വളരെ ദൂരമില്ലാതെ, അവൾ തിരിഞ്ഞ് തെക്കോട്ട് ഒഴുകിത്തുടങ്ങി; അതിനുശേഷം ആ ദേവി വ്യക്തമായും ശാന്തയായും നിലകൊണ്ടു.
അന്തര്ധാനം പരിത്യജ്യ പ്രാണിനാമനുകമ്പയാ। കനകാ സുപ്രഭാ ചൈവ നന്ദാ പ്രാചീ സരസ്വതീ
ജീവജാലങ്ങളോടുള്ള കരുണകൊണ്ട് മറഞ്ഞിരിപ്പ് ഉപേക്ഷിച്ച്, കനക, സുപ്രഭ, നന്ദ, പ്രാചി, ശരസ്വതി എന്നിങ്ങനെ അവൾ പ്രത്യക്ഷമായി.
പംചസ്രോതാഃ പുഷ്കരേഷു ബ്രഹ്മണാ പരിഭാഷിതാ। തസ്യാസ്തീരേ സുരമ്യാണി തീര്ഥാന്യായതനാനി ച
പുഷ്കരത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് അവളെ അഞ്ചു ഒഴുക്കുകളുള്ളവളായി പ്രഖ്യാപിച്ചു; അവളുടെ തീരങ്ങളിൽ മനോഹരമായ തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
സംസേവിതാനി മുനിഭിഃ സിദ്ധൈശ്ചാപി സമംതതഃ। തേഷു സര്വേഷു ഭവിതാ ധര്മഹേതുഃ സരസ്വതീ
മുനികളും സിദ്ധന്മാരും എല്ലായിടത്തും അവിടങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുന്നു; അവയിലൊക്കെയും ധർമ്മത്തിന് കാരണം ശരസ്വതിയാണ്.
ഹാടകക്ഷിതിഗൌരീണാം തത്തീര്ഥേഷു മഹോദയമ്। ദാനം ദത്തം നരൈഃ സ്നാതൈര്ജനയത്യക്ഷയം ഫലമ്
ആ സ്വർണ്ണഭൂമിയിലെ ദേവതകളുടെ തീർത്ഥങ്ങളിൽ, അവിടെ കുളിച്ചവരുടെ ദാനം അക്ഷയഫലം നൽകുന്നു.
ധാന്യപ്രദാനം പ്രവരം വദംതി തിലപ്രദാനം ച തഥാ മുനീംദ്രാഃ । യൈസ്തേഷു തീര്ഥേഷു നരൈഃ പ്രദത്തം തദ്ധര്മഹേതു പ്രവരം പ്രദിഷ്ടമ്
മഹർഷിമാർ അവിടെ ധാന്യവും എള്ളും ദാനം ചെയ്യുന്നത് ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്നാണ് പറയുന്നു; ആ തീർത്ഥങ്ങളിൽ മനുഷ്യർ നൽകുന്ന എല്ലാം പരമധർമ്മഫലമായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രായോപവേശം പ്രയതഃ പ്രയത്നാദ്യസ്തേഷു കുര്യാത്പ്രമദാ പുമാന്വാ। തീര്ഥേപി സംയോജ്യ മനോപി ചേത്ഥം ഭുംക്തേ ഫലം ബ്രഹ്മഗൃഹേ യഥേഷ്ടമ്
ആവിടെ, സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ, പരിശ്രമത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി പ്രായോപവേശം ആചരിച്ചാൽ, മനസ്സു തീർത്ഥത്തിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി, ബ്രഹ്മയുടെ ലോകത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം ലഭിക്കും.
തസ്യോപകംഠേ മ്രിയതേ ഹി യൈസ്തു കര്മക്ഷയാത്സ്ഥാവരജംഗമൈശ്ച। തേ ചാപി സര്വേ സകലം പ്രസഹ്യ ലഭംതി യജ്ഞസ്യ ഫലം ദുരാപമ്
അവളുടെ തീരത്ത്, കർമ്മം തീർന്നതുകൊണ്ടോ, ചലനമുള്ളവരിലോ അചലജന്തുക്കളിലോ, ആരെങ്കിലും മരിച്ചാൽ, അവർ എല്ലാവരും യജ്ഞഫലമായി ലഭിക്കാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമായ ഫലം ഉറപ്പായും നേടുന്നു.
തതസ്തു സാ ധര്മഫലാരണീ ച ജന്മാദിദുഃഖാര്ദിതചേതസാം തു। സര്വാത്മനാ ചാരുഫലാ സരസ്വതീ സേവ്യാ പ്രയത്നാത്പുരുഷൈര്മഹാനദീ
അതിനാൽ, ജന്മാദി ദുഃഖങ്ങളിൽ പെടുന്നവരുടെ മനസ്സിന് ആശ്വാസം നൽകുന്ന, എല്ലാ നല്ലഫലങ്ങളും നൽകുന്ന മഹാനദിയായ ശരസ്വതി, മനുഷ്യർ പരിശ്രമത്തോടെ സേവിക്കേണ്ടവളാണ്.
തത്ര യേ സലിലം പൂതം പിബംതി സതതം നരാഃ। ന തേ മനുഷ്യാ ദേവാസ്തേ ജഗത്യാമിഹ സംസ്ഥിതാഃ
അവിടെ ശുദ്ധജലം നിരന്തരം കുടിക്കുന്ന മനുഷ്യർ മനുഷ്യരല്ല; അവർ ഈ ലോകത്ത് തന്നെ ദേവന്മാരാണ്.
യജ്ഞൈര്ദാനൈസ്തപോഭിശ്ച യത്ഫലം പ്രാപ്യതേ ദ്വിജൈഃ। തദത്ര സ്നാനമാത്രേണ ശൂദ്രൈരപി സ്വഭാവജൈഃ
യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ് എന്നിവയിലൂടെ ദ്വിജന്മാർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ഇവിടെ കുളിച്ചാൽ സ്വഭാവാനുസൃതമായി ശൂദ്രന്മാർക്കുപോലും ലഭിക്കുന്നു.
ദര്ശനാത്പുഷ്കരസ്യാപി മഹാപാതകിനോപി യേ। തേപി തത്പാപനിര്മുക്താഃ സ്വര്ഗം യാംതി തനുക്ഷയേ
പുഷ്കരത്തെ കണ്ടാൽ പോലും മഹാപാതകികൾ പോലും അവരുടെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, ശരീരം നശിച്ചാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
തത്രോപവാസീ യജ്ഞസ്യ പുംഡരീകസ്യ യത്ഫലമ്। തത്പ്രാപ്നോതി നരഃ ക്ഷിപ്രമല്പായാസേന പുഷ്കരേ
അവിടെ, പുണ്ഡരീക യജ്ഞത്തിൽ ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവൻ, പുഷ്കരത്തിൽ വളരെ ചെറുപാട് സഹിച്ചുകൊണ്ട് അതിന്റെ ഫലം വേഗത്തിൽ ലഭിക്കും.
മാഘമാസേ തിലാന്യസ്തു പ്രയച്ഛതി ച സ ദ്ദ്വിജേ। യഥാശക്തി ച ഭക്ത്യാ ച സ വിഷ്ണുഭവനേ വസേത്
മാഘമാസത്തിൽ, ആരെങ്കിലും തൻറെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഭക്തിയോടെ ഒരു ദ്വിജനു എള്ള് ദാനം ചെയ്താൽ, അവൻ വിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽ വസിക്കും.
തത്രോപവാസം സ്നാനം ച പംചഗവ്യാശനം തഥാ। യഃ കരോതി നരഃ സോപി ദേഹാംതേ സ്വര്ഗമാപ്നുയാത്1.32.
അവിടെ ഉപവാസവും സ്നാനവും പഞ്ചഗവ്യഭക്ഷണവും ചെയ്യുന്നവനും, ഈ ശരീരം വിട്ടശേഷം സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും.
വസംതി തത്സമീപസ്ഥാ യേപി തസ്കരജാതയഃ। തേപി തസ്യാനുഭാവേന സ്വര്യാംതി ച ന സംശയഃ
അവിടെയ്ക്ക് സമീപം താമസിക്കുന്ന കള്ളന്മാരുടെ വംശജന്മാരും, ആ മനുഷ്യന്റെ പ്രഭാവം കൊണ്ടു സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.