തസ്ഥുഃ പാതാലനിലയേ മുദിതേനാംതരാത്മനാ। തതഃ കാലാംത രേഭൂതേ പുനരേവം വ്യചിംതയന്
അവർ പാതാളത്തിലെ വാസസ്ഥലത്തിൽ ആന്തരിക സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു. പിന്നീട് കാലം കടന്നപ്പോൾ, അവർ വീണ്ടും ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചു:
ഭവിതാ ഭരതോ രാജാ പാംഡവേയോ മഹായശാഃ। അസ്മാകം തു ക്ഷയകരോ ദൈവയോഗേന കേനചിത്
പാണ്ഡവവംശത്തിൽ മഹത്വം നേടിയ ഭാരതൻ എന്ന രാജാവ് ജനിക്കും; ദൈവികമായ ഒരു വിധിയാൽ അവൻ ഞങ്ങളുടെ നാശം വരുത്തും.
കഥം ത്രിഭുവനേ നാഥഃ സര്വേഷാം ച പിതാമഹഃ। സൃഷ്ടികര്താ ജഗദ്വംദ്യഃ ശാപമസ്മാസു ദത്തവാന്
മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും നാഥനും, എല്ലാവർക്കും പിതാമഹനും, സൃഷ്ടികർത്താവും, ലോകം വന്ദിക്കുന്നവനും, ഞങ്ങളോട് ശാപം നൽകിയതെങ്ങനെ?
ദേവം വിരംചിനം ത്യക്ത്വാ ഗതിരന്യാ ന വിദ്യതേ। വൈരാജേ ഭവനശ്രേഷ്ഠേ തത്ര ദേവഃ സ തിഷ്ഠതി
വിശ്വചിനനെ ഒഴികെ മറ്റൊരു ആശ്രയം ഇല്ല. വൈരാജ എന്ന മനോഹരമായ ഭവനത്തിൽ ആ ദേവൻ താമസിക്കുന്നു.
സ ദേവഃ പുഷ്കരസ്ഥോ വൈ യജ്ഞം യജതി സാംപ്രതമ്। ഗത്വാ പ്രസാദയാമസ്തം വരം തുഷ്ടഃ പ്രദാസ്യതി1.31.
ആ ദേവൻ ഇപ്പോൾ പുഷ്കരത്തിൽ യജ്ഞം നടത്തുകയാണ്. നമുക്ക് പോയി അവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാം; സന്തോഷപ്പെട്ടാൽ അവൻ നമുക്ക് ഒരു വരം നൽകും.
ഏവം വിചിംത്യ തേ സര്വേ നാഗാ ഗത്വാ ച പുഷ്കരമ്। യജ്ഞപര്വതമാസാദ്യ ശൈലഭിത്തിമുപാശ്രിതാഃ
ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച്, എല്ലാ നാഗന്മാരും പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പോയി. യജ്ഞപർവതത്തിലെ പാറക്കരയിൽ അഭയം തേടി അവർ നിന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ നാഗാംസ്തഥാ ശ്രാന്താന്വാരിധാരാശ്ച ശീതലാഃ। ഉദങ്മുഖാ വൈ നിഷ്ക്രാംതാസ്സര്വേഷാം തു സുഖപ്രദാഃ
അങ്ങനെ ക്ഷീണിച്ച നാഗന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ, തണുത്ത വെള്ളധാരകൾ വടക്കോട്ട് ഒഴുകി, എല്ലാവർക്കും ആശ്വാസം നൽകി.
നാഗതീര്ഥം തതോ ജാതം പൃഥിവ്യാം ഭരതര്ഷഭ। നാഗകുംഡം ച വൈ കേചിത്സരിതം ചാപരേഽബ്രുവന്
അത് കൊണ്ടാണ്, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ഭൂമിയിൽ നാഗതീർഥം ഉണ്ടായി. ചിലർ അതിനെ നാഗകുണ്ടം എന്നും, മറ്റുള്ളവർ അതിനെ ഒരു നദി എന്നും വിളിച്ചു.
പുണ്യം തത്സര്വതീര്ഥാനാം സര്പാണാം വിഷനാശനമ്। മജ്ജന്തി തത്ര യേ മര്ത്യാ അധിശ്രാവണ പംചമി
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലെയും പുണ്യമായ ആ സ്ഥലം പാമ്പുകളുടെ വിഷം നീക്കുന്നു. ഉജ്ജ്വല പക്ഷത്തിലെ അഞ്ചാം ദിവസത്തിൽ അവിടെ കുളിക്കുന്ന മനുഷ്യർ,
ന തേഷാം തു കുലേ സര്പാഃ പീഡാം കുര്വന്തി കര്ഹിചിത്। ശ്രാദ്ധം പിതൄണാം യേ തത്ര കരിഷ്യംതി നരാ ഭുവി
അവരുടെ വംശത്തിൽ പാമ്പുകൾ ഒരിക്കലും ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല. ഭൂമിയിൽ അവിടെ പിതൃകർമ്മം ചെയ്യുന്നവർക്ക്,
ബ്രഹ്മാ തേഷാം പരം സ്ഥാനം ദാസ്യതേ നാത്ര സംശയഃ। നാഗാനാം തു ഭയം ജ്ഞാത്വാ ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ
ബ്രഹ്മാവ് അവർക്കു പരമമായ സ്ഥാനം നൽകും — ഇതിൽ സംശയമില്ല. പാമ്പുകളുടെ ഭയം മനസ്സിലാക്കി ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ്,
പൂര്വോക്തം തു പുനര്വാക്യം നാഗാനശ്രാവയത്തദാ। പംചമീ സാ തിഥിര്ധന്യാ സര്വപാപഹരാ ശുഭാ
മുന്പ് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ വീണ്ടും പാമ്പുകൾക്ക് പറഞ്ഞു: 'അഞ്ചാം തിഥി ഭാഗ്യവതിയും പുണ്യവതിയും എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നതുമാണ്.'
യതോഽസ്യാമേവ സുതിഥൌ നാഗാനാം കാര്യമുദ്ധൃതമ്। ഏതസ്യാം സര്വതോ യസ്തു കട്വമ്ലം പരിവര്ജയേത്
അത് അത്രയേറെ വിശുദ്ധമായ ദിവസം, പാമ്പുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യം അന്ന് പൂർത്തിയായി. ആ ദിവസം മുഴുവൻ കഠുവും പുളിയും മുഴുവൻ ഒഴിവാക്കുന്നവൻ,
ക്ഷീരേണ സ്നാപയേന്നാഗാംസ്തസ്യ തേ യാംതി മിത്രതാമ്। ഭീഷ്മ ഉവാച। ശിവദൂതീ യഥാ ജാതാ യേന ചൈവ നിവേശിതാ
പാലിൽ കുളിപ്പിച്ച് പാമ്പുകളെ ആദരിച്ചാൽ, ആ പാമ്പുകൾ അവനോട് സൗഹൃദം പുലർത്തും. ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: 'ശിവദൂതി എങ്ങനെ ജനിച്ചു, ആരാണ് അവളെ സ്ഥാപിച്ചത്?'
തന്മേ സര്വം യഥാതത്ത്വം ഭവാന്ശംസിതുര്മഹതി। പുലസ്ത്യ ഉവാച। ശിവാ നീലഗിരിം പ്രാപ്താ തപസേ ധൃതമാനസാ
'ഇതെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ ദയവായി പറയണം മഹാനേ.' പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: 'ശിവാ തപസ്സിനായി മനസ്സുറച്ച് നീലഗിരിയിൽ എത്തി.'
രൌദ്രീ ജടോദ്ഭവാ ശക്തിസ്തസ്യാഃ ശൃണു നൃപ വ്രതമ്। തപഃ കൃത്വാ ചിരം കാലം ഗ്രസിഷ്യാമ്യഖിലം ജഗത്
'ജടയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഭയങ്കരിയായ അവളുടെ ശക്തിയാണ്. രാജാവേ, അവളുടെ വ്രതം കേൾക്കൂ: ദീർഘകാലം തപസ്സ് ചെയ്തശേഷം ഞാൻ ലോകം മുഴുവൻ ഉണ്ണും.'
ഏവമുദ്ദിശ്യ പംചാഗ്നിം സാധയാമാസ ഭാമിനീ। തസ്യാഃ കാലാംതരേ ദേവ്യാസ്തപംത്യാസ്തപ ഉത്തമമ്
അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച്, ആ പ്രകാശമുള്ള ദേവി അഞ്ചു അഗ്നിതപസ്സിൽ പ്രവേശിച്ചു. മറ്റൊരു സമയത്ത്, ആ ദേവി ഉത്തമമായ തപസ്സ് ചെയ്യുമ്പോൾ,
രുരുര്നാമമഹാതേജാ ബ്രഹ്മദത്തവരോഽസുരഃ। സമുദ്രമധ്യേ രത്നാഖ്യം പുരമസ്തി മഹാധനമ്
രുരു എന്ന മഹാതേജസ്സുള്ള അസുരൻ, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു വരം ലഭിച്ചവൻ, സമുദ്രത്തിന്റെ നടുവിൽ രത്നം എന്ന ധനികമായ നഗരം ഉണ്ടായിരുന്നു.
തത്രാതിഷ്ഠത്സ ദൈത്യേംദ്രസ്സര്വദേവഭയംകരഃ। അനേക ശതസാഹസ്ര കോടികോടിശതോത്തമൈഃ
അവിടെ ദൈത്യാധിപൻ ആയ സകലദേവന്മാർക്കും ഭയമായവൻ വസിച്ചു. അനേകം ലക്ഷങ്ങൾ, കോടികൾ, ഉത്തമരായ അസുരന്മാർ അവനെ ചുറ്റി നിന്നു.
അസുരൈരര്ചിതഃ ശ്രീമാന്ദ്വിതീയോ നമുചിര്യഥാ। കാലേന മഹതാ സോഽഥ ലോകപാലപുരം യയൌ
അസുരന്മാർ ആദരിച്ച, മഹത്വമുള്ളവൻ, രണ്ടാമത്തെ നമുചിപോലെ. ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, ലോകപാലന്മാരുടെ നഗരത്തിലേക്ക് അവൻ പോയി.
ജിഗീഷുഃ സൈന്യസംവീതോ ദേവൈര്വൈരമരോചയത്। ഉത്തിഷ്ഠതസ്തസ്യ മഹാസുരസ്യ സമുദ്രതോയം വവൃധേതി വേഗാത്
വിജയം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സൈന്യത്തോടെ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ദേവന്മാരോടു വൈരം ഉണ്ടാക്കി. ആ മഹാസുരൻ എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ, സമുദ്രജലം വേഗത്തിൽ ഉയർന്നു.
അനേക നാഗ ഗ്രഹ മീനജുഷ്ടമാപ്ലാവയത്പര്വതസാനുദേശാന്। അംതഃസ്ഥിതാനേകസുരാരിസംഘം വിചിത്രവര്മായുധചിത്രശോഭമ്
പല പാമ്പുകളും മുങ്ങകളും മീനുകളും നിറഞ്ഞു, പർവതശൃംഗങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി. അകത്ത് അനേകം ദേവശത്രുക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, അത്ഭുതമായ ആയുധങ്ങളും കാവചങ്ങളും അണിഞ്ഞു.
ഭീമം ബലം ചലിതം ചാരുയോധം വിനിര്യയൌ സിംധുജലാദ്വിശാലമ്। തത്ര ദ്വിപാ ദൈത്യഭഠാഭ്യുപേതാഃ സയാനഘംടാശ്ച സമൃദ്ധിയുക്താഃ
ഭയങ്കരവും ശക്തിയുള്ളതുമായ ഒരു സേന, യുദ്ധത്തിൽ നിപുണരായവർ, സമുദ്രജലത്തിൽ നിന്ന് വിശാലമായി പുറത്ത് വന്നു. അവിടെ, ദൈത്യസൈനികർ കയറിയ ആനകളും, ഘോഷമുള്ള രഥങ്ങളും, സമൃദ്ധിയോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിനിര്യയുഃ സ്വാകൃതിഭിര്ഝഷാണാം സമത്വമുച്ചൈഃ ഖലു ദര്ശയംതഃ। അശ്വാസ്തഥാ കാംചനസൂത്രനദ്ധാ രോഹീതമത്സ്യാ ഇവ തേ ജലാംതേ
അവർ പുറത്ത് വന്നു, വലിയ മീനുകളുടെ രൂപം കാണിച്ചു, തങ്ങളുടെ ശക്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു. പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കയറുകൾ കെട്ടിയ കുതിരകൾ, വെള്ളത്തിന്റെ അരികിൽ ചുവന്ന രോഹിത മീനുകളെപ്പോലെ തെളിഞ്ഞു.
വ്യവസ്ഥിതാസ്തൈഃ സമമേവ തൂര്ണം വിനിര്യയുര്ലക്ഷശഃ കോടിശശ്ച। തഥാ രവിസ്യംദനതുല്യവേഗാഃ സചക്രദംഡാക്ഷതവേണുയുക്താഃ
അവരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ലക്ഷക്കണക്കിന്, കോടിക്കണക്കിന് സേന വേഗത്തിൽ പുറത്ത് വന്നു. അവരുടെ വേഗം സൂര്യന്റെ രഥം പോലെയും, ഇന്ദ്രന്റെ ദണ്ഡും തകർക്കാത്ത വേണുവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
രഥാശ്ച യംത്രോപരിപീഡിതാംഗാശ്ചലത്പതാകാഃ സ്വനിതം വിചക്രുഃ। തഥൈവ യോധാഃ സ്ഥഗിതാസ്തരീഭിസ്തിതീര്ഷവസ്തേ പ്രവരാസ്ത്രപാണയഃ
യന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടു അമർത്തിയ ദേഹവും, പതാകകൾ കുലുങ്ങുന്ന രഥങ്ങളും, വലിയ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി. അതുപോലെ, യോദ്ധാക്കൾ തോണികളിൽ നിന്ന് നിലകൊണ്ടു, കടക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഉത്തമമായ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ചു.
രണേരണേ ലബ്ധജയാഃ പ്രഹാരിണോ വിരേജുരുച്ചൈരസുരാനുഗാ ഭൃശം। ദേവേഷു വൈ രണേ തേഷു വിദ്രുതേഷു വിശേഷതഃ
യുദ്ധത്തിൽ വിജയിച്ച അസുരന്മാരുടെ അനുയായികൾ അതിശക്തരായി, ദൈവങ്ങളെ പരാജയപ്പെടുത്തി, അതി ഭീകരമായി തിളങ്ങി.
അസുരാസ്സര്വദേവാനാമന്വധാവംസ്തതസ്തതഃ। തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ ദ്രവംതോ ഭയവിഹ്വലാഃ
അസുരന്മാർ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഇടതും വലതും പിന്തുടർന്നു; ഭയത്തിൽ വിറങ്ങി, ദേവന്മാർ എല്ലാം ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
നീലം ഗിരിവരം ജഗ്മുര്യത്ര ദേവീ സ്വയം സ്ഥിതാ। രൌദ്രീ തപോന്വിതാ ധന്യാ ശാംഭവീ ശക്തിരുത്തമാ
അവർ നീലമലയിൽ എത്തി, അവിടെ ദേവി സ്വയം നിലകൊണ്ടിരുന്നു; ഭയാനകവും, തപസ്സിൽ ശക്തിയും, ഭാഗ്യവതിയും, ശിവന്റെ പരമശക്തിയും ആയിരുന്നു.
സംഹാരകാരിണീ ദേവീ കാലരാത്രീതി യാം വിദുഃ। സാ തു ദൃഷ്ട്വാ തദാ ദേവാന്ഭയത്രസ്താന്വിചേതസഃ
വിനാശം വരുത്തുന്ന ദേവി, കാലരാത്രി എന്നറിയപ്പെടുന്നവൾ, ഭയത്താൽ വിറങ്ങി മനസ്സില്ലാതെ നിന്ന ദേവന്മാരെ അവൾ കണ്ടു.