അശ്വമേധഫലം തസ്യ ദര്ശനാദേവ ജായതേ। ഏകവിംശഗണോപേതോ വൈകുംഠേ വാസമാപ്നുയാത്
അതു കണ്ടു മാത്രം അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും; ഇരുപത്തൊന്ന് കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം വൈകുണ്ഠത്തിൽ വാസം നേടും.
ഭുക്ത്വാ തു വിപുലാന്ഭോഗാന്കല്പാനാം തു ശതത്രയമ്। തദംതേ ജായതേ രാജാ സാര്വഭൌമഃ ക്ഷിതാവിഹ
മുന്നൂറ് കല്പം വലിയ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചശേഷം, അതിന്റെ അവസാനം, ഭൂമിയിൽ സർവ്വഭൗമനായ രാജാവായി ജനിക്കും.
തോയധാരാ തു സാ ഭീഷ്മ അംഗുഷ്ഠാഗ്രാദ്വിനിഃസൃതാ। നദീ സാ വൈഷ്ണവീ പ്രോക്താ വിഷ്ണുപാദസമുദ്ഭവാ
ഭീഷ്മാ, വലിയവിരലിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന ആ വെള്ളപ്രവാഹം വിഷ്ണുപാദത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച വൈഷ്ണവീനദിയായി അറിയപ്പെടുന്നു.
അനേന കാരണേനാഭൂദ്ഗംഗാ വിഷ്ണുപദീ നൃപ। യയാ സര്വമിദം വ്യാപ്തം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്
രാജാവേ, ഈ കാരണത്താൽ ഗംഗയെ വിഷ്ണുപദിയായി വിളിക്കുന്നു; അതിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ മൂന്നു ലോകങ്ങളും മുഴുവനും നിറഞ്ഞു.
അംഗുഷ്ഠാഗ്രക്ഷതാദംഡാദ്യത്പ്രവിഷ്ടം ജലം ശുഭമ്। പ്രാപ്തം ദേവനദീത്വം തു യാതു വിഷ്ണുപദീ നദീ
വലിയവിരലിന്റെ അറ്റത്തുള്ള മുറിവിലൂടെ കടന്ന ശുദ്ധജലം ദിവ്യനദിയായും വിഷ്ണുപദീനദിയായും മാറി.
ദേവനദ്യാ തയാ വ്യാപ്തം ബ്രഹ്മാംഡം സചരാചരമ്। വിഭൂതിഭിര്മഹാഭാഗ സര്വാനുഗ്രഹകാമ്യയാ
ആ ദിവ്യനദി മൂലം ചലനമുള്ളതും ചലനമില്ലാത്തതുമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു, മഹാഭാഗവ, എല്ലാവർക്കും അനുഗ്രഹം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്.
സ ബാഷ്കലിര്വാമനേന ഉക്തഃ പൂരയ മേ ക്രമാന്। അധോമുഖസ്തദാ ജാത ഉത്തരം നാസ്യ വിംദതി
വാമനൻ ബാഷ്കലിയെ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'എന്റെ കാൽവയ്പ്പുകൾ നിറവേറ്റു.' അതു കേട്ടപ്പോൾ ബാഷ്കലി തലകുനിഞ്ഞു, ഒന്നും മറുപടി പറയാൻ അവനാകിയില്ല.
മൌനീഭൂതം തു തം ദൃഷ്ട്വാ പുരോധാ വാക്യമബ്രവീത്। സ്വാഭാവികീ ദാനശക്തിര്ന തു സ്രഷ്ടും വയം ക്ഷമാഃ
അവൻ നിശ്ശബ്ദനായത് കണ്ട പുരോഹിതൻ പറഞ്ഞു: 'ദാനം നൽകാനുള്ള ശക്തി സ്വാഭാവികമാണ്; അതു ഞങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയില്ല.'
യാവതീയം ധരാ ദേവ സാ ദത്താനേന തേ പ്രഭോ। ഉക്തോ ബാഷ്കലിനാ വിഷ്ണുര്യാവന്മാത്രാ വസുംധരാ
'ദേവാ, ഈ ഭൂമി എത്രയാണോ, അത്രയും അവൻ നിന്നു തന്നിരിക്കുന്നു,' എന്ന് ബാഷ്കലി വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു.
യാ സൃഷ്ടാ ഭവതാ പൂര്വം സാ മയാ ന ച ഗോപിതാ। അല്പാഭൂമിര്ഭവാന്ദീര്ഘോ ന തു സൃഷ്ടേരഹം ക്ഷമഃ
'നീ മുമ്പ് സൃഷ്ടിച്ച ഭൂമി ഞാൻ ഒളിപ്പിച്ചിട്ടില്ല; ഭൂമി ചെറിയതാണ്, നീ വലിയവനാണ്, പക്ഷേ കൂടുതൽ സൃഷ്ടിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.'
ഇച്ഛാശക്തിഃ പ്രഭവതി പ്രഭോസ്തേ ദേവ സര്വദാ। നിരുത്തരസ്തദാ വിഷ്ണുര്മത്വാ തം സത്യവാദിനമ്
'ദൈവമേ, ആഗ്രഹശക്തി എപ്പോഴും നിന്റെ കൈയിലാണു.' അപ്പോൾ വിഷ്ണു അവൻ സത്യവാദിയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ഒന്നും പറയാതെ നിന്നു.
ബ്രൂഹി ദാനവമുഖ്യ ത്വം കം തേ കാമം കരോമ്യഹമ്। മമ ഹസ്തഗതം തോയം ത്വയാ ദത്തം തു ദാനവ
'ദാനവനാഥാ, നീ പറയു, ഞാൻ നിനക്ക് എന്ത് വരം നൽകണം? എന്റെ കൈയിലെ വെള്ളം നീ തന്നതാണ്.'
തേന ത്വം വരയോഗ്യോസി വരാണാം ഭാജനം ശുഭം। ദാസ്യേഹം ഭവതഃ കാമമര്ഥീയേന വൃണുഷ്വ ഹ
'അതിനാൽ നീ വരം ചോദിക്കാൻ യോഗ്യനാണ്, അനുഗ്രഹങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ ഉചിതനാണ്. ഞാൻ ഇവിടെ നിന്നു നിനക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും നൽകാം—നീ ചോദിക്കൂ.'
വിജ്ഞപ്തോ ഹി തദാ തേന ദേവദേവോ ജനാര്ദനഃ। ഭക്തിം വൃണോമി ദേവേശ ത്വദ്ധസ്താന്മരണം ഹി മേ
അപ്പോൾ അവൻ ജനാർദ്ദനനായ ദേവദേവനോട് അപേക്ഷിച്ചു: 'ദേവേശാ, ഞാൻ ഭക്തിയെ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; എന്റെ മരണം നിന്റെ കൈകളിൽ മാത്രം വരിക.'
വ്രജാമി ശ്വേതദ്വീപം തേ ദുര്ലഭം തു തപസ്വിനാമ്। ആഹൈവമുക്തേ വിഷ്ണുസ്തം തിഷ്ഠസ്വൈവ യുഗാംതരമ്
'ഞാൻ തപസ്സുകാർക്കു പ്രാപ്യമല്ലാത്ത ശ്വേതദ്വീപിലേക്ക് പോകുന്നു.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: 'നീ അവിടെ യുഗാന്തം വരെ ഇരിക്കൂ.'
വാരാഹരൂപീ യദാഹം പ്രവേക്ഷ്യാമി ധരാതലമ്। തദാ ഹനിഷ്യേഹം ത്വാം തു മദഗ്രേ ച യദൈഷ്യസി
'ഞാൻ വാരാഹരൂപത്തിൽ ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, നീ എന്റെ മുമ്പിൽ വരുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ കൊല്ലും.'
ഉക്തോഥ ദാനവസ്തേന അപാസര്പ്പത്തദഗ്രതഃ। വാമനേന സമാക്രാംതാഃ സര്വേ ലോകാസ്തദാ നൃപ
അങ്ങനെ ദാനവനോട് പറഞ്ഞതോടെ, അവൻ ആ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് പിന്മാറി; അപ്പോൾ വാമനൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും തന്റെ കാൽവയ്പ്പിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.
അസുരൈസ്തൈസ്തദാ ത്യക്തം ദേവാനാം സത്യഭാഷണമ്। ദേവോ ഹൃത്വാ തു ത്രൈലോക്യം ജഗാമാദര്ശനം വിഭുഃ
അസുരന്മാർ അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുപോയപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ സത്യവാക്യം തെളിഞ്ഞു; ഭഗവാൻ മൂന്നു ലോകവും സ്വന്തമാക്കി, അദൃശ്യനായി.
പാതാലനിലയശ്ചാപി സുഖമാസ്തേ സ ബാഷ്കലി। ശക്രോപി പാലയാമാസ വിപശ്ചിദ്ഭുവനത്രയമ്
ബാഷ്കലി പാതാളത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ വാസം ചെയ്തു; ശക്രനും ജ്ഞാനിയാകയാൽ, മൂന്നു ലോകവും സംരക്ഷിച്ചു.
അയം ത്രൈവിക്രമോ നാമ പ്രാദുര്ഭാവോ ജഗദ്ഗുരോഃ। ഗംഗാസംഭവസംയുക്തസ്സര്വകല്മഷനാശനഃ
ലോകഗുരുവിന്റെ ഈ അവതാരമാണ് ത്രിവിക്രമം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്; ഗംഗയുടെ ഉദ്ഭവം ഇതോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നു, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
വിഷ്ണോഃ പദാനാമേഷാ തേ ഉത്പത്തിഃ കഥിതാ നൃപ। യാം ശ്രുത്വാ തു നരോ ലോകേ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
രാജാവേ, വിഷ്ണുവിന്റെ മൂന്നു കാൽവയ്പ്പുകളുടെ ഉദ്ഭവം ഇങ്ങനെ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇതു കേൾക്കുന്നവൻ ലോകത്തിൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞു പോകുന്നു.
ദുഃസ്വപ്നം ദുര്വിചിംത്യം ച ദുഃഷ്കരം ദുഃഷ്കൃതാനി ച। ക്ഷിപ്രം ഹി നാശമായാംതി ദൃഷ്ടേ വിഷ്ണുപദത്രയേ
ദുഷ്ടസ്വപ്നങ്ങൾ, ഭയങ്കരമായ ചിന്തകൾ, ചെയ്യാൻ പ്രയാസമുള്ള കാര്യങ്ങൾ, പാപങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം വിഷ്ണുവിന്റെ മൂന്നു കാൽവയ്പ്പുകൾ കണ്ട് ഉടൻ നശിക്കുന്നു.
യുഗാനുക്രമശോ ദൃഷ്ട്വാ പാപിനോ ജംതവസ്തഥാ। സൂക്ഷ്മതാ ദര്ശിതാ ഭീഷ്മ വിഷ്ണുനാ പദദര്ശനേ1.30.
ഭീഷ്മാ, പാപികളായ ജീവികൾ യുഗങ്ങളുടെ ക്രമം കണ്ടപ്പോൾ, വിഷ്ണു തന്റെ കാൽവയ്പ്പ് കാണിച്ചുകൊണ്ട് സൂക്ഷ്മത അവർക്കു പ്രകടമാക്കി.
യസ്ത്വാരോഹതി തസ്മിംസ്തു മൌനവാന്മാനവോ ഭുവി। കൃത്വാ ത്രിപുഷ്കരീ യാത്രാമശ്വമേധഫലം വ്രജേത്
ഭൂമിയിൽ മൗനമായി അവിടെ കയറി, ത്രിപുഷ്കരയാത്ര നടത്തി, ആൾക്കാർക്ക് അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും.
മുച്യതേ സര്വപാപൈശ്ച മൃതോ വിഷ്ണുപുരം വ്രജേത്
സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായവൻ മരിച്ചാൽ വിഷ്ണുവിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഭീഷ്മ ഉവാച। ഭഗവന്മഹദാശ്ചര്യം ബാഷ്കലേര്ബംധനം ഹി യത്। കൃതം ത്രിവിക്രമം രൂപം യദാ സംയമിതോ ബലി
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവൻ, ബാഷ്കലനെ ബന്ധിച്ച അത്ഭുതം, ബലി സംയമിതനായപ്പോൾ ത്രിവിക്രമൻ രൂപം എടുത്തത്—all അത്ഭുതമാണ്.
ഏതന്മയാ ശ്രുതം പൂര്വം കഥ്യമാനം ദ്വിജോത്തമൈഃ। പാതാലേ വസതേദ്യാപി വൈരോചനസുതോ ബലി
ഇത് ഞാൻ മുമ്പ് ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്; വൈരോചനന്റെ മകൻ ബലി ഇപ്പോഴും പാതാളത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
നാഗതീര്ഥം യഥാഭൂതം പിശാചാനാം തു സംഭവമ്। ശിവദൂതീ കഥം ചാത്ര കേനേയം മംഗലീകൃതാ
നാഗതീർഥം എങ്ങനെ ഉണ്ടായത്, പിശാചുകളുടെ ഉത്ഭവം എന്താണ്, ശിവദൂതി ഇവിടെ എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവെന്നും, ആരാണ് അവളെ മംഗളമാക്കിയതെന്നും അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അംതരിക്ഷേ പുഷ്കരം തു കേന നീതം മഹാമുനേ। ഏതദാചക്ഷ്വ മേ സര്വം യഥാ ബാഷ്കലിബംധനമ്
പുഷ്കരം ആകാശത്തിലേക്ക് ആരാണ് കൊണ്ടുപോയത്, മഹാമുനി? ബാഷ്കലന്റെ ബന്ധനം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്നും, ഇതെല്ലാം ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ.
ഭൂമിപ്രക്രമണം പൂര്വം കൃതം ദേവേന വിഷ്ണുനാ। ദ്വിതീയേ കാരണം കിം ച യേന ദേവശ്ചകാര ഹ
പൂർവത്തിൽ ദേവൻ വിഷ്ണു ഭൂമിയിൽ നടന്നു; രണ്ടാം തവണ ദേവൻ അങ്ങനെ ചെയ്തതിന്റെ കാരണമെന്താണ്?