കരോമി കാലയോഗേന തത്തു കാര്യം വ്രതേന മേ। നിസ്സൃതാ സഹസാ വാണീ വക്ത്രമേവാഭിസംസ്ഥിതാ
ഞാൻ എന്റെ വ്രതപ്രകാരം, സമയത്തിന് അനുയോജ്യമായി ആ കര്മ്മം ചെയ്യുന്നു. എങ്കിലും, അപ്രതീക്ഷിതമായി വാക്കുകൾ എന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
യേനേദം ചിന്ത്യതേ പൂര്വം യന്ന ദൃഷ്ടം ന ച ശ്രുതമ്। ബംധം വൈ ദനുമുഖ്യസ്യ കൃതം കോപേന പശ്യ മേ
മുൻപേ ചിന്തിച്ചെങ്കിലും, കണ്ടതോ കേട്ടതോ അല്ലാത്തത്—കോപത്തിൽ ഞാൻ ദാനവന്മാരുടെ പ്രധാനിക്ക് ബന്ധനം ഏർപ്പെടുത്തി എന്നു നോക്കൂ.
കശ്യപായ പുരാ ദത്തം ധനം ലാവണ്യമേവ ച। കിമയം വിഗതോത്സാഹോ വായവോഥ സമാകുലാഃ
കശ്യപന് മുമ്പ് നൽകിയ ധനവും സൗന്ദര്യവും—ഇപ്പോൾ ഈ കാറ്റിന് ശക്തി കുറഞ്ഞോ, അല്ലെങ്കിൽ കാറ്റുകൾ തന്നെ കലങ്ങിയോ?
ഭ്രമതീവ ഹി മേ ദൃഷ്ടിര്മൈതദ്രൂപം പ്രചിംതിതമ്। ആവിഷ്ടാ കിമഹം വച്മി കേനാപ്യസദൃശം വചഃ
എന്റെ കാഴ്ച്ച അലഞ്ഞു പോവുന്നപോലെയാണ്; ചിന്തിച്ചതു സാക്ഷാത്കാരമായതുപോലും. എന്തോ അനുപയോഗമായ വാക്ക് എന്റെ വായിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, ഞാൻ എന്ത് പറയണം?
വികല്പവശമാപന്നാഽഭീക്ഷ്ണം ഹൃദിമമര്ശ സാ। ദധാര ദിവ്യം വര്ഷാണാം സഹസ്രം ദിവ്യമീശ്വരമ്
അവൾ സംശയത്തിൽ ആകുലയായി, മനസ്സിൽ നിരന്തരം വേദനയോടെ, ദൈവമായ ഇശ്വരനെ ആയിരം ദൈവവർഷങ്ങൾ സഹിച്ചു.
തതഃ സമഭവത്തസ്യാം വാമനോ ഭൂതവാമനഃ। ജാതേന യേന ചക്ഷൂംഷി ദാനവാനാം ഹൃതാനി വൈ
അതിനുശേഷം, അവളിൽ വാമനൻ ജനിച്ചു—ആശ്ചര്യകരമായ വാമനൻ. അവന്റെ ജനനത്തോടെ ദാനവന്മാരുടെ കൺകൾ അകറ്റപ്പെട്ടു.
ജാതമാത്രേ തതസ്തസ്മിന്ദേവദേവേ ജനാര്ദനേ। നദ്യഃ സ്വച്ഛാംബുവാഹിന്യോ വവൌ ഗംധവഹോഽനിലഃ
ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ജനാർദ്ദനൻ ജനിച്ച ഉടനെ, നദികൾ ശുദ്ധജലം ഒഴുക്കി, സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റ് വീശി.
കശ്യപോപി സുഖം ലേഭേ തേന പുത്രേണ ഭാസ്വതാ। സര്വേഷാം മാനസോത്സാഹസ്ത്രൈലോക്യാംതരവാസിനാമ്
കശ്യപനും ആ പ്രകാശമുള്ള പുത്രനിലൂടെ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വസിക്കുന്ന എല്ലാവരുടെയും മനസ്സിൽ ഉത്സാഹം നിറഞ്ഞു.
സംജാതമാത്രേ തു തതോ ജനാധിപജനാര്ദനേ। സ്വര്ഗലോകേ ദുംദുഭയോ വിനേദുസ്തൈശ്ച താഡിതാഃ
ജനാർദ്ദനൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, സ്വർഗ്ഗലോകത്ത് ദേവവാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി; അവിടെ ഉണ്ടായവർ അവയെ അടിച്ചു.
അതിപ്രഹര്ഷാത്തു ജഗത്ത്രയസ്യ മോഹശ്ച ദുഃഖാനി ച നാശമീയുഃ। ജഗോ ച ഗന്ധര്വഗണോതിമാത്രം ഭാവസ്വരൈര്ഭര്തൃവിമിശ്രിതാശ്ച
വലിയ ആനന്ദത്തിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ മോഹവും ദുഃഖവും ഇല്ലാതായി; ഗന്ധർവരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ പാടുകയും പ്രകാശമുള്ള ആത്മാക്കളുമായി ചേർന്ന് സംഗീതം നടത്തുകയും ചെയ്തു.
സുരാങ്ഗനാശ്ചാപി ച ഭാവയുക്താ നൃത്യംതി തത്രാപ്സരസാം സമൂഹാഃ। തഥൈവ വിദ്യാധരസിദ്ധസംഘാ വിമാനയാനൈര്മുദിതാ ഭ്രമംതി
ദേവസ്ത്രീയരും ആനന്ദഭാവത്തോടെ, അപ്സരസുകളുടെ സംഘങ്ങളോടൊപ്പം അവിടെ നൃത്തം ചെയ്തു; അതുപോലെ വിദ്യാധരരും സിദ്ധരും ആഹ്ലാദത്തോടെ അവരുടെ വിമാനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
വദംതി സത്യാനൃതകാര്യനിര്ണയം തഥാഭിരംഗം പ്രതിദര്ശയംതി। ഗായംതി ഗേയം വിനിവൃത്തരാഗാ മുഹുര്മുഹുര്ദുഃഖസുഖപ്രഭൂതാഃ
അവർ സത്യം-അസത്യം തിരിച്ചറിയുന്നതിനെ കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു, വിവിധകലകളിൽ പ്രാവീണ്യം കാണിച്ചു; അവർ മനോഹരമായ ഗാനങ്ങൾ പാടി, ആസക്തികൾ ശമിപ്പിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖവും സന്തോഷവും അനുഭവിച്ചു.
നൃത്യംതി വൈ സ്വര്ഗഗതാശ്ച തേ തു ധര്മാര്ജിതം സ്വര്ഗമിതോ വ്രജംതി। ഇതി വിഗതവിഷാദേ നിര്മലേ ജീവലോകേ തിമിരനികരമുക്താ നിര്വൃതിം പ്രാപ്തുകാമാഃ
ധർമ്മം പാലിച്ച് സ്വർഗ്ഗം നേടിയവർ അവിടെ നൃത്തം ചെയ്തു; അവിടെ നിന്ന് അവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് യാത്രയായി. ഇങ്ങനെ, വിഷാദം വിട്ടു, നിർമ്മലമായ ജീവലോകത്ത്, ഇരുണ്ടതിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, പരമാനന്ദം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തത്രോചുഃ കേചിദുര്വ്യാം ജയജയ ഭഗവന്സംപ്രഹൃഷ്ടാശ്ച കേചിത്। ത്വേവം പ്രോക്തപ്രണാദൈരവിരല മനസശ്ചാനുവാദൈസ്തഥാന്യൈഃ। ധ്യായംതേന്യേ നിഗൂഢം ജനനഭയ ജരാമൃത്യുവിച്ഛേദഹേതോ-। രിത്യേവം കൃത്സ്നമാസീജ്ജഗദിദമഖിലം സര്വതഃ സംപൃഹൃഷ്ടമ്
അവിടെ ചിലർ ആകാശത്ത് 'ജയം, ജയം, ഭഗവൻ!' എന്നു ഉല്ലാസത്തോടെ വിളിച്ചു; മറ്റുള്ളവർ സന്തോഷിച്ചു. ഇങ്ങനെ തുടർച്ചയായ ആഹ്ലാദഘോഷവും ഹൃദയങ്ങളുടെ പ്രതിധ്വനിയും ഉണ്ടായി; മറ്റുള്ളവർ ജനനം, ഭയം, വൃദ്ധാവസ്ഥ, മരണം എന്നിവയുടെ കാരണം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു. ഇങ്ങനെ സർവ്വദിശയിലും ഈ ലോകം മുഴുവൻ ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി.
പരമാസാദ്യ യം വിഷ്ണും ബ്രഹ്മാഹ ജഗതഃ കൃതേ। ജാതോയം ഭവതാമര്ഥേ വാമനോ യദപീശ്വരഃ
പരമമായ വിഷ്ണുവിനെ സമീപിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് ലോകത്തിന്റെ ഭാവിക്ക് പറഞ്ഞു: 'ഭഗവാനായ വാമനൻ, ഭവത്ക്കായി ജനിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ഏഷ ബ്രഹ്മാ ച വിഷ്ണുശ്ച ഏഷ ഏവ മഹേശ്വരഃ। ഏഷ വേദാശ്ച യജ്ഞാശ്ച സ്വര്ഗശ്ചൈഷ ന സംശയഃ
അവനാണ് ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും; അവനാണ് വേദങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളും സ്വർഗ്ഗവും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
വിഷ്ണുവ്യാപ്തമിദം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജംഗമമ്। ഏകഃ സ തു പൃഥ്ക്ത്വേന സ്വയംഭൂരിതി വിശ്രുതഃ
സ്ഥാവരജംഗമങ്ങളായ ഈ ലോകം മുഴുവൻ വിഷ്ണുവാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഒരാളായിട്ടും, സ്വയംഭൂവെന്നു പലവിധരൂപത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
യഥാര്ഥവര്ണകേ സ്ഥാനേ വിചിത്രഃ സ്ഫാടികോ മണിഃ। തതോ ഗുണവശാത്തസ്യ സ്വയംഭോരനുവര്ത്തനമ്
പല നിറങ്ങളുള്ള ക്രിസ്റ്റൽ രത്നം എങ്ങനെയോ, അതു വയ്ക്കുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ വർണ്ണം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, സ്വയംഭൂവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് അവൻ തന്നെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.
യഥാ ഹി ഗാര്ഹപത്യോഗ്നിരന്യസംജ്ഞാം പുനര്വ്രജേത്। ലഭേത സംജ്ഞാം ഭഗവാന്ബ്രാഹ്മാദിഷു തഥാ ഹ്യസൌ
ഗാർഹപത്യാഗ്നി മറ്റൊരു പേരിൽ അറിയപ്പെടുകയും, പിന്നെ പഴയ പേര് വീണ്ടെടുക്കുന്നതുപോലെ, ഭഗവാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും മറ്റുള്ളവരിലും തനിക്കുള്ള പേരുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.
സര്വഥാ വാമനോ ദേവോ ദേവകാര്യം കരിഷ്യതി। ഏവം ചിംതയതാം തേഷാം ഭാവിതാനാം ദിവൌകസാമ്
എല്ലാ രീതിയിലും വാമനദേവൻ ദേവതകളുടെ കാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കും; അങ്ങനെ ആകാശവാസികൾ, ഭക്തരായവർ, ആലോചിച്ചു.
ജഗാമ ശക്രസഹിതോ ബാഷ്കലേശ്ച നിവേശനമ്। ദൂരാദേവ ച താം ദൃഷ്ട്വാ പുരീം തസ്യ സമാവൃതാമ്
ശക്രനോടൊപ്പം ബാഷ്കലന്റെ വസതിയിലേക്ക് അവൻ പോയി; അകലെ നിന്നു, ആ നഗരം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
പാംഡുരൈഃ ഖഗമാഗമ്യൈഃ സര്വരത്നോപശോഭിതൈഃ। ശോഭിതാം ഭവനൈര്മുഖ്യൈസ്സുവിഭക്തമഹാപഥൈഃ
പാണ്ടുരം നിറമുള്ള പറക്കുന്ന പക്ഷികൾ, എല്ലാ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച, പ്രധാന ഭവനങ്ങളും വൃത്തിയുള്ള വലിയ വഴികളും കൊണ്ട് ആ നഗരം മനോഹരമായി തിളങ്ങുന്നു.
നിത്യപ്രഭിന്നൈര്മാതംഗൈരംജനാചലസന്നിഭൈഃ। ദേവനാഗകുലോത്പന്നൈഃ ശതസംഖ്യൈര്വിരാജിതാമ്
എപ്പോഴും ഉരുണ്ടിരിക്കുന്ന, അഞ്ജനപർവതത്തെപ്പോലുള്ള, ദൈവീകയാനങ്ങളുടെ വംശത്തിൽ നിന്നുള്ള, നൂറുകണക്കിന് ആനകളാൽ ആ നഗരം ഭംഗിയായി തിളങ്ങുന്നു.
നിര്മാംസഗാത്രൈസ്തുരഗൈരല്പകര്ണൈര്മനോജവൈഃ। ദീര്ഘഗ്രീവാക്ഷികൂടൈശ്ച മനോജ്ഞൈരുപശോഭിതാമ്
മാംസം കുറഞ്ഞ ശരീരമുള്ള, ചെറുകാതുള്ള, മനസ്സുപോലെ വേഗമുള്ള, നീളമുള്ള കഴുത്തും ഉയർന്ന നെറ്റിയും ഉള്ള മനോഹരമായ കുതിരകളാൽ ആ നഗരം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പദ്മഗര്ഭസുവര്ണാഭാഃ പൂര്ണചംദ്രനിഭാനനാഃ। സംല്ലാപോല്ലാപകുശലാസ്തത്ര വേശ്യാഃ സഹസ്രശഃ
അവിടെ, ആയിരക്കണക്കിന് വേശ്യകൾ, താമരയുടെ ഹൃദയത്തേപോലുള്ള സ്വർണ്ണനിറം, പൂർണചന്ദ്രനുപോലുള്ള മുഖം, ചിരിച്ചും കളിച്ചും സംസാരിക്കാൻ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരാണ്.
ന തത്പുണ്യം ന സാ വിദ്യാ ന തച്ഛില്പം ന സാ കലാ। ബാഷ്കലേര്ന പുരേഽസ്യാഥ നിവാസം പ്രതിഗച്ഛതി
ബാഷ്കലന്റെ നഗരത്തിൽ, വാസം ചെയ്യാത്ത പുണ്യവും, അറിവും, കലയും, ശില്പവും ഒന്നുമില്ല.
ഉദ്യാനശതസംബാധം സമാജോത്സവമാലിനി। അന്വിതേ ദനുമുഖ്യൈശ്ച സര്വൈരംതകവര്ജിതൈഃ
നൂറുകണക്കിന് ഉദ്യാനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, ഉത്സവങ്ങളും സംഗമങ്ങളും അലങ്കരിച്ച, എല്ലാ പ്രധാന ദാനവന്മാരും, അവരുടെ വംശം അവസാനിപ്പിച്ചവനെ ഒഴികെ, ആ നഗരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വീണാവേണുമൃദംഗാനാം ശബ്ദൈഃ സര്വത്ര നാദിതേ। സദാ പ്രഹൃഷ്ടാ ദനുജാ ബഹുരത്നോപശോഭിതാഃ
വീണ, വേണം, മൃദംഗം എന്നിവയുടെ ശബ്ദം എല്ലായിടത്തും മുഴങ്ങുന്നു; ദാനവന്മാർ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ, പലവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചവരാണ്.
ക്രീഡമാനാഃ പ്രദൃശ്യംതേ മേരാവിവ യഥാമരാഃ। ബ്രഹ്മഘോഷോ മഹാംസ്തത്ര ദനുവൃദ്ധൈരുദീരിതഃ
അവർ മേരുപർവതത്തിലെ ദേവന്മാരെപ്പോലെ കളിക്കുന്നു; അവിടെ, മുതിർന്ന ദാനവന്മാർ വലിയ ബ്രഹ്മഘോഷം ഉരിയിടുന്നു.
സാജ്യധൂമേന ചാഗ്നീനാം വായുനാ നഷ്ടകില്ബിഷേ। സുഗംധധൂപവിക്ഷേപ സുരഭീകൃതമാരുതേ
അഗ്നികളുടെ clarified butter പുക, കാറ്റ് പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നു, സുഗന്ധമുള്ള ധൂപം ചിതറിച്ച് വായു സുഗന്ധമാക്കുന്നു.