അഥ വിഹിതവിധാനം കാലമാസാദ്യ ദേവസ്ത്രിദശഗണഹിതാര്ഥം സര്വഭൂതാനുകംപീ। വിമല വിരല കേശശ്ചംദ്രശംഖോദയശ്രീരദിതിതനയഭാവം ദേവദേവശ്ചകാര
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി നിർണയിച്ച സമയത്ത്, എല്ലാ ജന്തുക്കളോടും കരുണയുള്ള ദേവൻ, ദേവന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, ശുദ്ധവും വിരളവുമായ മുടിയോടെ, ഉദയചന്ദ്രനും ശംഖവുംപോലെയുള്ള കാന്തിയോടെ, അദിതിയുടെ മകനായി ജനിച്ചു.
അവതരതി ച വിഷ്ണൌ സിദ്ധദേവാസുരാണാമനിമിഷനയനാനാം വിപ്രസേദുര്മുഖാനി। അതിവിരതരജോഭിര്വായുഭിഃ സംവഹദ്ഭിര്ദിനമപി ച തദാസീജ്ജന്മ വിഷ്ണോഃ സുഗര്ഭേ
വിഷ്ണു അവതരിച്ചപ്പോൾ, സിദ്ധന്മാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും കണ്ണുകൾ ഉജ്ജ്വലമായി; കാറ്റ് പൊടിയെ അകറ്റിയതുകൊണ്ട് അന്ന് പകൽ പോലും പ്രകാശമുള്ളതായിരുന്നു, വിഷ്ണു ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചപ്പോൾ.
അദിതിരജനഗര്ഭാ സാപി ദേവീ പ്രയാംതീ നതജഘനഭരാര്ത്താ മംദസംചാരരമ്യാ। അലസവദനഖേദം പാംഡുഭാവം വഹംതീ ഗുരുതരമവഗാഢം ഗര്ഭമേവോദ്വഹംതീ1.30.
അദിതി രാജ്ഞി ദൈവശിശുവിനെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ച്, ഭാരം കാരണം നടുവ് കുനിഞ്ഞ്, മന്ദഗതിയോടെ സുന്ദരമായി നടന്നു; അവളുടെ മുഖം ക്ഷീണവും പാണ്ഡുരതയും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു, ആഴത്തിൽ വളർന്ന ഗർഭഭാരം സഹിച്ചുകൊണ്ട്.
തതഃ പ്രവിഷ്ടേ ഖലു ഗര്ഭവാസം നാരായണേ ഭൂതഭവിഷ്യയോഗാത്। വിനാപദം പ്രാപ്തമനോരഥാനി ഭൂതാനി സര്വാണി തദാ ബഭൂവുഃ
നാരായണൻ ശരിക്കും ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ കാലങ്ങൾ ഒന്നായി, ആ സമയത്ത് എല്ലാ ജീവികളും യാതൊരു പ്രയാസമില്ലാതെ തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നേടാൻ സാധിച്ചു.
സമീരണോ വാതി ച മംദമംദം പതത്സു വര്ഷേഷു നഗോദ്ഭവേഷു। വിവിക്തമാര്ഗേഷു ദിഗംതരേഷു ജനേഷു വൈ സത്യമുപാഗതേഷു
മന്ദമായി കാറ്റ് വീശി, മഴ പെയ്തു, മലകൾ ഉയർന്നു; ശൂന്യമായ വഴികളിലും ദൂരദേശങ്ങളിലും, മനുഷ്യരിൽ സത്യം വാഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
വിമുച്യമാനേ ഗഗനേ രജോഭിഃ ശനൈശ്ശനൈര്നശ്യതി ചാംധകാരേ। ഉദരാംതര്ഗതേ വിഷ്ണൌ ദ്രോഹബുദ്ധിസ്തദാഭവത്
ആകാശത്ത് പൊടി പടർന്നപ്പോൾ, ഇരുണ്ടിരി ക്രമേണ അകന്നു; വിഷ്ണു ഗർഭത്തിൽ ഉണ്ടായപ്പോൾ, അപ്പോൾ ശത്രുതയുടെ മനസ്സ് ഉദിച്ചു.
താം നിശാമയ രാജേംദ്ര ദേവമാതുര്യഥാക്രമമ്। കിമനുക്രമണേനൈവ ലംഘയാമി ത്രിവിഷ്ടപമ്
രാജാവേ, ദേവമാതാവിന്റെ ക്രമം നീ ശ്രദ്ധിക്കണം; ഞാൻ അതിന്റെ ക്രമം വിശദീകരിക്കേണ്ടതില്ല, ഞാൻ മൂന്ന് ലോകവും കടക്കും.
ബാഷ്കലിം ദാനവേംദ്രം തം കുര്യാം പാതാലവാസിനമ്। ശക്രസ്യ തു മയാ ദത്തം ധനം ലാവണ്യമേവ ച
ആ ബാഷ്കലി എന്ന ദാനവാധിപനെ ഞാൻ പാതാളത്തിൽ പാർപ്പിക്കും; ഇന്ദ്രനു ഞാൻ ധനവും സൗന്ദര്യവും നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ദാനവാനാം വിനാശായ ഏകൈവ പ്രഭവാമ്യഹമ്। ക്ഷിപാമി ശരജാലാനി ചക്രയാനാന്യനേകശഃ
ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ ഒരുവൻ മാത്രം മതിയാകും; ഞാൻ അമ്പുകളുടെ മഴയും അനേകം ചക്രയാനങ്ങളും എറിയും.
ഗദാവ്രാതാംശ്ച വിവിധാന്ദാനവാനാം വിനാശനേ। വിബുധാന്ദേവലോകസ്ഥാനധോഭൂമേസ്തു ദാനവാന്
ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ വിവിധ ഗദാസേനകളും ഉപയോഗിക്കും; സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദേവന്മാരും താഴ്ന്ന ലോകങ്ങളിൽ ദാനവന്മാരും പാർക്കും.
കരോമി കാലയോഗേന തത്തു കാര്യം വ്രതേന മേ। നിസ്സൃതാ സഹസാ വാണീ വക്ത്രമേവാഭിസംസ്ഥിതാ
ഞാൻ എന്റെ വ്രതപ്രകാരം, സമയത്തിന് അനുയോജ്യമായി ആ കര്മ്മം ചെയ്യുന്നു. എങ്കിലും, അപ്രതീക്ഷിതമായി വാക്കുകൾ എന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
യേനേദം ചിന്ത്യതേ പൂര്വം യന്ന ദൃഷ്ടം ന ച ശ്രുതമ്। ബംധം വൈ ദനുമുഖ്യസ്യ കൃതം കോപേന പശ്യ മേ
മുൻപേ ചിന്തിച്ചെങ്കിലും, കണ്ടതോ കേട്ടതോ അല്ലാത്തത്—കോപത്തിൽ ഞാൻ ദാനവന്മാരുടെ പ്രധാനിക്ക് ബന്ധനം ഏർപ്പെടുത്തി എന്നു നോക്കൂ.
കശ്യപായ പുരാ ദത്തം ധനം ലാവണ്യമേവ ച। കിമയം വിഗതോത്സാഹോ വായവോഥ സമാകുലാഃ
കശ്യപന് മുമ്പ് നൽകിയ ധനവും സൗന്ദര്യവും—ഇപ്പോൾ ഈ കാറ്റിന് ശക്തി കുറഞ്ഞോ, അല്ലെങ്കിൽ കാറ്റുകൾ തന്നെ കലങ്ങിയോ?
ഭ്രമതീവ ഹി മേ ദൃഷ്ടിര്മൈതദ്രൂപം പ്രചിംതിതമ്। ആവിഷ്ടാ കിമഹം വച്മി കേനാപ്യസദൃശം വചഃ
എന്റെ കാഴ്ച്ച അലഞ്ഞു പോവുന്നപോലെയാണ്; ചിന്തിച്ചതു സാക്ഷാത്കാരമായതുപോലും. എന്തോ അനുപയോഗമായ വാക്ക് എന്റെ വായിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, ഞാൻ എന്ത് പറയണം?
വികല്പവശമാപന്നാഽഭീക്ഷ്ണം ഹൃദിമമര്ശ സാ। ദധാര ദിവ്യം വര്ഷാണാം സഹസ്രം ദിവ്യമീശ്വരമ്
അവൾ സംശയത്തിൽ ആകുലയായി, മനസ്സിൽ നിരന്തരം വേദനയോടെ, ദൈവമായ ഇശ്വരനെ ആയിരം ദൈവവർഷങ്ങൾ സഹിച്ചു.
തതഃ സമഭവത്തസ്യാം വാമനോ ഭൂതവാമനഃ। ജാതേന യേന ചക്ഷൂംഷി ദാനവാനാം ഹൃതാനി വൈ
അതിനുശേഷം, അവളിൽ വാമനൻ ജനിച്ചു—ആശ്ചര്യകരമായ വാമനൻ. അവന്റെ ജനനത്തോടെ ദാനവന്മാരുടെ കൺകൾ അകറ്റപ്പെട്ടു.
ജാതമാത്രേ തതസ്തസ്മിന്ദേവദേവേ ജനാര്ദനേ। നദ്യഃ സ്വച്ഛാംബുവാഹിന്യോ വവൌ ഗംധവഹോഽനിലഃ
ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ജനാർദ്ദനൻ ജനിച്ച ഉടനെ, നദികൾ ശുദ്ധജലം ഒഴുക്കി, സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റ് വീശി.
കശ്യപോപി സുഖം ലേഭേ തേന പുത്രേണ ഭാസ്വതാ। സര്വേഷാം മാനസോത്സാഹസ്ത്രൈലോക്യാംതരവാസിനാമ്
കശ്യപനും ആ പ്രകാശമുള്ള പുത്രനിലൂടെ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വസിക്കുന്ന എല്ലാവരുടെയും മനസ്സിൽ ഉത്സാഹം നിറഞ്ഞു.
സംജാതമാത്രേ തു തതോ ജനാധിപജനാര്ദനേ। സ്വര്ഗലോകേ ദുംദുഭയോ വിനേദുസ്തൈശ്ച താഡിതാഃ
ജനാർദ്ദനൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, സ്വർഗ്ഗലോകത്ത് ദേവവാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി; അവിടെ ഉണ്ടായവർ അവയെ അടിച്ചു.
അതിപ്രഹര്ഷാത്തു ജഗത്ത്രയസ്യ മോഹശ്ച ദുഃഖാനി ച നാശമീയുഃ। ജഗോ ച ഗന്ധര്വഗണോതിമാത്രം ഭാവസ്വരൈര്ഭര്തൃവിമിശ്രിതാശ്ച
വലിയ ആനന്ദത്തിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ മോഹവും ദുഃഖവും ഇല്ലാതായി; ഗന്ധർവരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ പാടുകയും പ്രകാശമുള്ള ആത്മാക്കളുമായി ചേർന്ന് സംഗീതം നടത്തുകയും ചെയ്തു.
സുരാങ്ഗനാശ്ചാപി ച ഭാവയുക്താ നൃത്യംതി തത്രാപ്സരസാം സമൂഹാഃ। തഥൈവ വിദ്യാധരസിദ്ധസംഘാ വിമാനയാനൈര്മുദിതാ ഭ്രമംതി
ദേവസ്ത്രീയരും ആനന്ദഭാവത്തോടെ, അപ്സരസുകളുടെ സംഘങ്ങളോടൊപ്പം അവിടെ നൃത്തം ചെയ്തു; അതുപോലെ വിദ്യാധരരും സിദ്ധരും ആഹ്ലാദത്തോടെ അവരുടെ വിമാനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
വദംതി സത്യാനൃതകാര്യനിര്ണയം തഥാഭിരംഗം പ്രതിദര്ശയംതി। ഗായംതി ഗേയം വിനിവൃത്തരാഗാ മുഹുര്മുഹുര്ദുഃഖസുഖപ്രഭൂതാഃ
അവർ സത്യം-അസത്യം തിരിച്ചറിയുന്നതിനെ കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു, വിവിധകലകളിൽ പ്രാവീണ്യം കാണിച്ചു; അവർ മനോഹരമായ ഗാനങ്ങൾ പാടി, ആസക്തികൾ ശമിപ്പിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖവും സന്തോഷവും അനുഭവിച്ചു.
നൃത്യംതി വൈ സ്വര്ഗഗതാശ്ച തേ തു ധര്മാര്ജിതം സ്വര്ഗമിതോ വ്രജംതി। ഇതി വിഗതവിഷാദേ നിര്മലേ ജീവലോകേ തിമിരനികരമുക്താ നിര്വൃതിം പ്രാപ്തുകാമാഃ
ധർമ്മം പാലിച്ച് സ്വർഗ്ഗം നേടിയവർ അവിടെ നൃത്തം ചെയ്തു; അവിടെ നിന്ന് അവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് യാത്രയായി. ഇങ്ങനെ, വിഷാദം വിട്ടു, നിർമ്മലമായ ജീവലോകത്ത്, ഇരുണ്ടതിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, പരമാനന്ദം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തത്രോചുഃ കേചിദുര്വ്യാം ജയജയ ഭഗവന്സംപ്രഹൃഷ്ടാശ്ച കേചിത്। ത്വേവം പ്രോക്തപ്രണാദൈരവിരല മനസശ്ചാനുവാദൈസ്തഥാന്യൈഃ। ധ്യായംതേന്യേ നിഗൂഢം ജനനഭയ ജരാമൃത്യുവിച്ഛേദഹേതോ-। രിത്യേവം കൃത്സ്നമാസീജ്ജഗദിദമഖിലം സര്വതഃ സംപൃഹൃഷ്ടമ്
അവിടെ ചിലർ ആകാശത്ത് 'ജയം, ജയം, ഭഗവൻ!' എന്നു ഉല്ലാസത്തോടെ വിളിച്ചു; മറ്റുള്ളവർ സന്തോഷിച്ചു. ഇങ്ങനെ തുടർച്ചയായ ആഹ്ലാദഘോഷവും ഹൃദയങ്ങളുടെ പ്രതിധ്വനിയും ഉണ്ടായി; മറ്റുള്ളവർ ജനനം, ഭയം, വൃദ്ധാവസ്ഥ, മരണം എന്നിവയുടെ കാരണം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു. ഇങ്ങനെ സർവ്വദിശയിലും ഈ ലോകം മുഴുവൻ ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി.
പരമാസാദ്യ യം വിഷ്ണും ബ്രഹ്മാഹ ജഗതഃ കൃതേ। ജാതോയം ഭവതാമര്ഥേ വാമനോ യദപീശ്വരഃ
പരമമായ വിഷ്ണുവിനെ സമീപിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് ലോകത്തിന്റെ ഭാവിക്ക് പറഞ്ഞു: 'ഭഗവാനായ വാമനൻ, ഭവത്ക്കായി ജനിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ഏഷ ബ്രഹ്മാ ച വിഷ്ണുശ്ച ഏഷ ഏവ മഹേശ്വരഃ। ഏഷ വേദാശ്ച യജ്ഞാശ്ച സ്വര്ഗശ്ചൈഷ ന സംശയഃ
അവനാണ് ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും; അവനാണ് വേദങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളും സ്വർഗ്ഗവും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
വിഷ്ണുവ്യാപ്തമിദം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജംഗമമ്। ഏകഃ സ തു പൃഥ്ക്ത്വേന സ്വയംഭൂരിതി വിശ്രുതഃ
സ്ഥാവരജംഗമങ്ങളായ ഈ ലോകം മുഴുവൻ വിഷ്ണുവാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഒരാളായിട്ടും, സ്വയംഭൂവെന്നു പലവിധരൂപത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
യഥാര്ഥവര്ണകേ സ്ഥാനേ വിചിത്രഃ സ്ഫാടികോ മണിഃ। തതോ ഗുണവശാത്തസ്യ സ്വയംഭോരനുവര്ത്തനമ്
പല നിറങ്ങളുള്ള ക്രിസ്റ്റൽ രത്നം എങ്ങനെയോ, അതു വയ്ക്കുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ വർണ്ണം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, സ്വയംഭൂവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് അവൻ തന്നെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.
യഥാ ഹി ഗാര്ഹപത്യോഗ്നിരന്യസംജ്ഞാം പുനര്വ്രജേത്। ലഭേത സംജ്ഞാം ഭഗവാന്ബ്രാഹ്മാദിഷു തഥാ ഹ്യസൌ
ഗാർഹപത്യാഗ്നി മറ്റൊരു പേരിൽ അറിയപ്പെടുകയും, പിന്നെ പഴയ പേര് വീണ്ടെടുക്കുന്നതുപോലെ, ഭഗവാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും മറ്റുള്ളവരിലും തനിക്കുള്ള പേരുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.
സര്വഥാ വാമനോ ദേവോ ദേവകാര്യം കരിഷ്യതി। ഏവം ചിംതയതാം തേഷാം ഭാവിതാനാം ദിവൌകസാമ്
എല്ലാ രീതിയിലും വാമനദേവൻ ദേവതകളുടെ കാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കും; അങ്ങനെ ആകാശവാസികൾ, ഭക്തരായവർ, ആലോചിച്ചു.