ഹൃതം രാജ്യം ബാഷ്കലിനാ ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്। ഭൃത്യസ്യ ക്രിയതാം സാഹ്യം മംത്രദാനേന കേശവ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലരും ഉൾപ്പെടെ രാജ്യം ബാഷ്കലി പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ദാസനായി നിന്നുള്ള ഇന്ദ്രനു സഹായം നൽകണം, കേശവ, മന്ത്രം നൽകി.
വാസുദേവ ഉവാച। ഭവതോ വരദാനേന അവധ്യഃ സ തു സാംപ്രതമ്। ബുദ്ധിസാധ്യഃ സ വൈ കാര്യോ ബംധനാദിഹ ദാനവഃ
വാസുദേവൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ വരദാനത്താൽ അവൻ ഇപ്പോൾ കൊല്ലാൻ കഴിയാത്തവനാണ്. എന്നാൽ ബുദ്ധിയാൽ അവനെ ജയിക്കണം; ഈ ദാനവനെ ഇവിടെ ബന്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
വാമനോഹം ഭവിഷ്യാമി ദാനവാനാം വിനാശകഃ। മയാ സഹ വ്രജത്വേഷ ബാഷ്കലേസ്തു നിവേശനമ്
ഞാൻ വാമനൻ ആയി ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ജനിക്കും. ഇവൻ എന്റെ കൂടെ ബാഷ്കലന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോകട്ടെ.
തത്ര ഗത്വാ വരം ത്വേഷ മദര്ഥേ യാചതാമിമമ്। വാമനസ്യാസ്യ വിപ്രസ്യ ഭൂമേ രാജന്പദത്രയമ്
അവിടെ ചെന്നാൽ, രാജാവേ, ഇവൻ എന്റെ വേണ്ടി വാമനൻ എന്ന ഈ ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നു മൂന്നു അടി ഭൂമി വേണമെന്ന് വരം ചോദിക്കണം.
പ്രയച്ഛസ്വ മഹാഭാഗ യാച്ഞൈഷാ തു മയാ കൃതാ। ശക്രേണോക്തോ ദാനവേംദ്രോ ദദ്യാത്സ്വമപി ജീവിതമ്
മഹാഭാഗവാനേ, ദയവായി അതു അനുവദിക്കണം; ഈ അപേക്ഷ ഞാൻ തന്നെ ഉന്നയിച്ചതാണ്. ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞത് പോലെ, ദാനവരുടെ അധിപൻ തന്റെ ജീവൻ പോലും നൽകാൻ തയ്യാറാകും.
ഗൃഹ്യ പ്രതിഗ്രഹം തസ്യ ദാനവസ്യ പിതാമഹ। തം ബധ്വാ ച തതോ യത്നാത്കൃത്വാ പാതാലവാസിനമ്
ദാനവനിൽ നിന്നു ആ ദാനം വാങ്ങിയ ശേഷം, പ്രപിതാവേ, അവനെ ബന്ധിച്ച് പരിശ്രമത്തോടെ പാതാളത്തിൽ പാർപ്പിക്കണം.
സൌകരം രൂപമാസ്ഥായ വധാര്ഥം ച ദുരാത്മനഃ। ഭവിഷ്യാമി ന സംദേഹോ വ്രജ ശക്ര ത്വരാന്വിതഃ
അവൻ്റെ നാശത്തിനായി ഞാൻ വരാഹരൂപം ധരിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഇന്ദ്രാ, നീ വേഗത്തിൽ പോകുക.
വിരരാമ തമുക്ത്വൈവമംതര്ദ്ധാനം ഗതശ്ച വൈ। അഥ കാലാംതരേ വിഷ്ണാവദിതേര്ഗര്ഭതാം ഗതേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൻ മൗനം പാലിച്ചു, അപ്രത്യക്ഷനായി. പിന്നീട്, കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞ് വിഷ്ണു അദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
നിമിത്താന്യതിഘോരാണി പ്രാദുര്ഭൂതാന്യനേകശഃ। സമസ്തജഗദാധാരേ വിഷ്ണൌ ഗര്ഭത്വമാഗതേ
സകല ലോകത്തിനും ആധാരമായ വിഷ്ണു ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, അത്യന്തം ഭയാനകമായ അനേകം അശുഭസൂചനകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ശോഭനം ഹി തദാ ജാതം നിമിത്തം ചൈവമൂര്ജിതമ്। മാലതീകുസുമാനാം തു സുഗംധഃ സുരഭിര്വവൌ
അന്നേരം, അത്യന്തം ശുഭവും ശക്തിയുള്ളതുമായ ഒരു ലക്ഷണം ഉണ്ടായി; മാലതീപൂക്കളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ ഒരു മനോഹരമായ കാറ്റ് വീശി.
അഥ വിഹിതവിധാനം കാലമാസാദ്യ ദേവസ്ത്രിദശഗണഹിതാര്ഥം സര്വഭൂതാനുകംപീ। വിമല വിരല കേശശ്ചംദ്രശംഖോദയശ്രീരദിതിതനയഭാവം ദേവദേവശ്ചകാര
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി നിർണയിച്ച സമയത്ത്, എല്ലാ ജന്തുക്കളോടും കരുണയുള്ള ദേവൻ, ദേവന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, ശുദ്ധവും വിരളവുമായ മുടിയോടെ, ഉദയചന്ദ്രനും ശംഖവുംപോലെയുള്ള കാന്തിയോടെ, അദിതിയുടെ മകനായി ജനിച്ചു.
അവതരതി ച വിഷ്ണൌ സിദ്ധദേവാസുരാണാമനിമിഷനയനാനാം വിപ്രസേദുര്മുഖാനി। അതിവിരതരജോഭിര്വായുഭിഃ സംവഹദ്ഭിര്ദിനമപി ച തദാസീജ്ജന്മ വിഷ്ണോഃ സുഗര്ഭേ
വിഷ്ണു അവതരിച്ചപ്പോൾ, സിദ്ധന്മാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും കണ്ണുകൾ ഉജ്ജ്വലമായി; കാറ്റ് പൊടിയെ അകറ്റിയതുകൊണ്ട് അന്ന് പകൽ പോലും പ്രകാശമുള്ളതായിരുന്നു, വിഷ്ണു ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചപ്പോൾ.
അദിതിരജനഗര്ഭാ സാപി ദേവീ പ്രയാംതീ നതജഘനഭരാര്ത്താ മംദസംചാരരമ്യാ। അലസവദനഖേദം പാംഡുഭാവം വഹംതീ ഗുരുതരമവഗാഢം ഗര്ഭമേവോദ്വഹംതീ1.30.
അദിതി രാജ്ഞി ദൈവശിശുവിനെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ച്, ഭാരം കാരണം നടുവ് കുനിഞ്ഞ്, മന്ദഗതിയോടെ സുന്ദരമായി നടന്നു; അവളുടെ മുഖം ക്ഷീണവും പാണ്ഡുരതയും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു, ആഴത്തിൽ വളർന്ന ഗർഭഭാരം സഹിച്ചുകൊണ്ട്.
തതഃ പ്രവിഷ്ടേ ഖലു ഗര്ഭവാസം നാരായണേ ഭൂതഭവിഷ്യയോഗാത്। വിനാപദം പ്രാപ്തമനോരഥാനി ഭൂതാനി സര്വാണി തദാ ബഭൂവുഃ
നാരായണൻ ശരിക്കും ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ കാലങ്ങൾ ഒന്നായി, ആ സമയത്ത് എല്ലാ ജീവികളും യാതൊരു പ്രയാസമില്ലാതെ തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നേടാൻ സാധിച്ചു.
സമീരണോ വാതി ച മംദമംദം പതത്സു വര്ഷേഷു നഗോദ്ഭവേഷു। വിവിക്തമാര്ഗേഷു ദിഗംതരേഷു ജനേഷു വൈ സത്യമുപാഗതേഷു
മന്ദമായി കാറ്റ് വീശി, മഴ പെയ്തു, മലകൾ ഉയർന്നു; ശൂന്യമായ വഴികളിലും ദൂരദേശങ്ങളിലും, മനുഷ്യരിൽ സത്യം വാഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
വിമുച്യമാനേ ഗഗനേ രജോഭിഃ ശനൈശ്ശനൈര്നശ്യതി ചാംധകാരേ। ഉദരാംതര്ഗതേ വിഷ്ണൌ ദ്രോഹബുദ്ധിസ്തദാഭവത്
ആകാശത്ത് പൊടി പടർന്നപ്പോൾ, ഇരുണ്ടിരി ക്രമേണ അകന്നു; വിഷ്ണു ഗർഭത്തിൽ ഉണ്ടായപ്പോൾ, അപ്പോൾ ശത്രുതയുടെ മനസ്സ് ഉദിച്ചു.
താം നിശാമയ രാജേംദ്ര ദേവമാതുര്യഥാക്രമമ്। കിമനുക്രമണേനൈവ ലംഘയാമി ത്രിവിഷ്ടപമ്
രാജാവേ, ദേവമാതാവിന്റെ ക്രമം നീ ശ്രദ്ധിക്കണം; ഞാൻ അതിന്റെ ക്രമം വിശദീകരിക്കേണ്ടതില്ല, ഞാൻ മൂന്ന് ലോകവും കടക്കും.
ബാഷ്കലിം ദാനവേംദ്രം തം കുര്യാം പാതാലവാസിനമ്। ശക്രസ്യ തു മയാ ദത്തം ധനം ലാവണ്യമേവ ച
ആ ബാഷ്കലി എന്ന ദാനവാധിപനെ ഞാൻ പാതാളത്തിൽ പാർപ്പിക്കും; ഇന്ദ്രനു ഞാൻ ധനവും സൗന്ദര്യവും നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ദാനവാനാം വിനാശായ ഏകൈവ പ്രഭവാമ്യഹമ്। ക്ഷിപാമി ശരജാലാനി ചക്രയാനാന്യനേകശഃ
ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ ഒരുവൻ മാത്രം മതിയാകും; ഞാൻ അമ്പുകളുടെ മഴയും അനേകം ചക്രയാനങ്ങളും എറിയും.
ഗദാവ്രാതാംശ്ച വിവിധാന്ദാനവാനാം വിനാശനേ। വിബുധാന്ദേവലോകസ്ഥാനധോഭൂമേസ്തു ദാനവാന്
ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ വിവിധ ഗദാസേനകളും ഉപയോഗിക്കും; സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദേവന്മാരും താഴ്ന്ന ലോകങ്ങളിൽ ദാനവന്മാരും പാർക്കും.
കരോമി കാലയോഗേന തത്തു കാര്യം വ്രതേന മേ। നിസ്സൃതാ സഹസാ വാണീ വക്ത്രമേവാഭിസംസ്ഥിതാ
ഞാൻ എന്റെ വ്രതപ്രകാരം, സമയത്തിന് അനുയോജ്യമായി ആ കര്മ്മം ചെയ്യുന്നു. എങ്കിലും, അപ്രതീക്ഷിതമായി വാക്കുകൾ എന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
യേനേദം ചിന്ത്യതേ പൂര്വം യന്ന ദൃഷ്ടം ന ച ശ്രുതമ്। ബംധം വൈ ദനുമുഖ്യസ്യ കൃതം കോപേന പശ്യ മേ
മുൻപേ ചിന്തിച്ചെങ്കിലും, കണ്ടതോ കേട്ടതോ അല്ലാത്തത്—കോപത്തിൽ ഞാൻ ദാനവന്മാരുടെ പ്രധാനിക്ക് ബന്ധനം ഏർപ്പെടുത്തി എന്നു നോക്കൂ.
കശ്യപായ പുരാ ദത്തം ധനം ലാവണ്യമേവ ച। കിമയം വിഗതോത്സാഹോ വായവോഥ സമാകുലാഃ
കശ്യപന് മുമ്പ് നൽകിയ ധനവും സൗന്ദര്യവും—ഇപ്പോൾ ഈ കാറ്റിന് ശക്തി കുറഞ്ഞോ, അല്ലെങ്കിൽ കാറ്റുകൾ തന്നെ കലങ്ങിയോ?
ഭ്രമതീവ ഹി മേ ദൃഷ്ടിര്മൈതദ്രൂപം പ്രചിംതിതമ്। ആവിഷ്ടാ കിമഹം വച്മി കേനാപ്യസദൃശം വചഃ
എന്റെ കാഴ്ച്ച അലഞ്ഞു പോവുന്നപോലെയാണ്; ചിന്തിച്ചതു സാക്ഷാത്കാരമായതുപോലും. എന്തോ അനുപയോഗമായ വാക്ക് എന്റെ വായിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, ഞാൻ എന്ത് പറയണം?
വികല്പവശമാപന്നാഽഭീക്ഷ്ണം ഹൃദിമമര്ശ സാ। ദധാര ദിവ്യം വര്ഷാണാം സഹസ്രം ദിവ്യമീശ്വരമ്
അവൾ സംശയത്തിൽ ആകുലയായി, മനസ്സിൽ നിരന്തരം വേദനയോടെ, ദൈവമായ ഇശ്വരനെ ആയിരം ദൈവവർഷങ്ങൾ സഹിച്ചു.
തതഃ സമഭവത്തസ്യാം വാമനോ ഭൂതവാമനഃ। ജാതേന യേന ചക്ഷൂംഷി ദാനവാനാം ഹൃതാനി വൈ
അതിനുശേഷം, അവളിൽ വാമനൻ ജനിച്ചു—ആശ്ചര്യകരമായ വാമനൻ. അവന്റെ ജനനത്തോടെ ദാനവന്മാരുടെ കൺകൾ അകറ്റപ്പെട്ടു.
ജാതമാത്രേ തതസ്തസ്മിന്ദേവദേവേ ജനാര്ദനേ। നദ്യഃ സ്വച്ഛാംബുവാഹിന്യോ വവൌ ഗംധവഹോഽനിലഃ
ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ജനാർദ്ദനൻ ജനിച്ച ഉടനെ, നദികൾ ശുദ്ധജലം ഒഴുക്കി, സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റ് വീശി.
കശ്യപോപി സുഖം ലേഭേ തേന പുത്രേണ ഭാസ്വതാ। സര്വേഷാം മാനസോത്സാഹസ്ത്രൈലോക്യാംതരവാസിനാമ്
കശ്യപനും ആ പ്രകാശമുള്ള പുത്രനിലൂടെ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വസിക്കുന്ന എല്ലാവരുടെയും മനസ്സിൽ ഉത്സാഹം നിറഞ്ഞു.
സംജാതമാത്രേ തു തതോ ജനാധിപജനാര്ദനേ। സ്വര്ഗലോകേ ദുംദുഭയോ വിനേദുസ്തൈശ്ച താഡിതാഃ
ജനാർദ്ദനൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, സ്വർഗ്ഗലോകത്ത് ദേവവാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി; അവിടെ ഉണ്ടായവർ അവയെ അടിച്ചു.
അതിപ്രഹര്ഷാത്തു ജഗത്ത്രയസ്യ മോഹശ്ച ദുഃഖാനി ച നാശമീയുഃ। ജഗോ ച ഗന്ധര്വഗണോതിമാത്രം ഭാവസ്വരൈര്ഭര്തൃവിമിശ്രിതാശ്ച
വലിയ ആനന്ദത്തിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ മോഹവും ദുഃഖവും ഇല്ലാതായി; ഗന്ധർവരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ പാടുകയും പ്രകാശമുള്ള ആത്മാക്കളുമായി ചേർന്ന് സംഗീതം നടത്തുകയും ചെയ്തു.