പദാനി കൃതവാന്ബ്രഹ്മന്വിസ്തരാന്മമ കീര്തയ। ശ്രുതേന സര്വപാപസ്യ നാശോ വൈ ഭവിതാ ധ്രുവമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, അവൻ ഇവിടെ എങ്ങനെ കാൽവെച്ചുവെന്നത് നീ എനിക്ക് വിശദമായി പറയണം; ഇത് കേൾക്കുന്നതിലൂടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നിർബന്ധമായും നശിക്കും.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। സമ്യക്പൃച്ഛസി ഭോസ്ത്വം യത്സംശൃണു ത്വം സമാഹിതഃ। യഥാപൂര്വം പദന്യാസഃ കൃതോ ദേവേന വിഷ്ണുനാ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഭോ, നീ നല്ലതാണു ചോദിച്ചത്; ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു, പുരാതനകാലത്ത് ദേവനായ വിഷ്ണു എങ്ങനെ കാൽവെച്ചുവെന്നത് ഞാൻ പറയും.
യജ്ഞപര്വതമാസാദ്യ ശിലാപര്വതരോധസി। പുരാ കൃതയുഗേ ഭീഷ്മ ദേവകാര്യാര്ഥസിദ്ധയേ
കൃതയുഗത്തിൽ, ദേവന്മാരുടെ ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഭീഷ്മൻ, കല്ലുകൊണ്ടുള്ള പർവതശിഖരത്തിൽ, യജ്ഞപർവതത്തോട് ചേർന്ന് വിഷ്ണു എത്തിയിരുന്നു.
വിഷ്ണുനാ ച കൃതം പൂര്വം പൃഥിവ്യര്ഥേ പരംതപ। ത്രിദിവം സര്വമാനീതം ദാനവൈര്ബലവത്തരൈഃ
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, പണ്ടു ഭൂമിയുടെ രക്ഷയ്ക്കായി വിഷ്ണു പ്രവർത്തിച്ചു; കാരണം, ശക്തിയേറിയ ദാനവന്മാർ സ്വർഗ്ഗം മുഴുവൻ പിടിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
ത്രൈലോക്യം വശമാനീയ ജിത്വാ ദേവാന്സവാസവാന്। ദാനവാ യജ്ഞഭോക്താരസ്തത്രാസന്ബലവത്തരാഃ
ഇന്ദ്രനെയും ദേവന്മാരെയും ജയിച്ച്, ദാനവന്മാർ മൂന്നു ലോകവും തങ്ങളുടെ അധീനതയിലാക്കി; അവിടെയായിരുന്നു ശക്തരായ ദാനവന്മാർ യജ്ഞഫലങ്ങൾ അനുഭവിച്ചത്.
കൃതാ ബാഷ്കലിനാ സര്വേ ദാനവേന ബലീയസാ। ഏവംഭൂതേ തദാ ലോകേ ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ
ഇതൊക്കെയും ബാസ്കലി എന്ന ശക്തിയുള്ള ദാനവൻ ചെയ്തതായിരുന്നു; അങ്ങനെ, ആ സമയത്ത്, ചലനശീലികളും അചലന്മാരുമായ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും—
പരമാര്തിം യയൌ ശക്രോ നിരാശോ ജീവിതേ കൃതഃ। സ ബാഷ്കലിര്ദാനവേംദ്രോഽവധ്യോയം മമ സംയുഗേ
ഇന്ദ്രൻ അത്യന്തം ദുഃഖത്തിലായി, ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടും എന്ന നിരാശയിൽ മുങ്ങി: 'ഈ ബാസ്കലി എന്ന ദാനവാധിപൻ എനിക്ക് യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാനാവാത്തവനാണ്'.
ബ്രഹ്മണോ വരദാനേന സര്വേഷാം തു ദിവൌകസാമ്। തദഹം ബ്രഹ്മണോ ലോകേ വൃതഃ സര്വൈര്ദിവൌകസൈഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ട് സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്കൊക്കെയും ലഭിച്ച വരം മൂലം, ഇപ്പോൾ ഞാൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ലോകത്ത് ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വ്രജാമി ശരണം ദേവം ഗതിരന്യാ ന വിദ്യതേ। ഏവം വിചിംത്യ ദേവേംദ്രോ വൃതഃ സര്വൈര്ദിവൌകസൈഃ
ഞാൻ ദൈവത്തിൽ അഭയം തേടുന്നു; മറ്റൊരു മാർഗ്ഗമില്ല. ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ദേവേന്ദ്രൻ—
ജഗാമ ത്വരിതോ ഭീഷ്മ യത്ര ദേവഃ പിതാമഹഃ। ബ്രഹ്മണഃ സ പദം പ്രാപ്യ വൃതസ്തൈശ്ച ദിവൌകസൈഃ
ഭീഷ്മനേ, ദൈവമായ പിതാമഹൻ എവിടെയുണ്ടോ അവിടേക്ക് അവൻ വേഗത്തിൽ പോയി; ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് ദേവന്മാരോടൊപ്പം എത്തി—
അബ്രവീജ്ജഗതഃ കാര്യം പ്രാപ്താമാപദമുത്തമാമ്। കിം ന ജാനാസി വൈ ദേവ യതോ നോ ഭയമാഗതമ്
ലോകത്തിന് സംഭവിച്ച ദുരിതം, ഏറ്റവും വലിയ ആപത്ത്, അവൻ പറഞ്ഞു: 'ദേവാ, ഞങ്ങൾക്കുണ്ടായ ഭയത്തിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് നിനക്ക് അറിയില്ലേ?'
ദൈത്യൈര്യദാഹൃതം സര്വം വരദാനാച്ച തേ പ്രഭോ। കഥിതം വൈ മയാ സര്വം ബാഷ്കലേശ്ച ദുരാത്മനഃ
പ്രഭുവേ, ദാനവന്മാർ എല്ലാം പിടിച്ചെടുത്തു, നീ നൽകിയ വരം കൊണ്ടാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്; ബാസ്കലിയുടെ ദുഷ്ടതയൊക്കെയും ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞു.
ക്രിയതാം ചാവിലംബേന പിതാ ത്വം നഃ പിതാമഹഃ। തത്ത്വം ചിംതയ ദേവേശ ശാംത്യര്ഥം ജഗതസ്ത്വിഹ
നമ്മുടെ പിതാവായ പിതാമഹനേ, വൈകാതെ എന്തെങ്കിലും ചെയ്യണം; ദേവാധിപതിയായ നീ ലോകത്തിന് ശാന്തി ലഭിക്കാൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിക്കണം.
തേഷാം ച പശ്യതാം കിംചിച്ഛ്രൌതസ്മാര്താദികാഃ ക്രിയാഃ। ന പ്രാവര്തന്ത ഹാനിസ്തു തൈരസ്മാകം ദിനേദിനേ
അവരൊക്കെ നോക്കുന്പോൾ, ശൗതസമാചാരങ്ങളും സ്മാർത്തകർമങ്ങളും മറ്റു കർമങ്ങളും ഒന്നും നടക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ, ഞങ്ങളുടെ നഷ്ടം ദിവസേന വർദ്ധിച്ചു.
യഥാ ഹി പ്രാകൃതഃ കശ്ചിത്സ്വാര്ഥമുദ്ദിശ്യ ഭാഷതേ। വിജ്ഞാപ്യസേ തഥാസ്മാഭിര്നിരസ്തോപകൃതൈഃ സദാ
എന്തെന്നാൽ, ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും തനിക്കു മാത്രം ലാഭം കാണിച്ച് സംസാരിക്കാറുണ്ട്. അതുപോലെ തന്നെ ഞങ്ങൾ നിങ്ങൾക്കു പറഞ്ഞത്, ഒരിക്കലും മറുവശം നോക്കാതെ, സത്യസന്ധമായിട്ടാണ്.
യദ്യേനോപകൃതം യസ്യ സഹസ്രഗുണിതം പുനഃ। യോ ന തസ്യോപകാരായ തത്കരോതി വൃഥാ മതിഃ
ആർക്കെങ്കിലും മറ്റൊരാൾ ഒരു ഉപകാരമുണ്ടാക്കിയാൽ, അതിന് ആയിരംമടങ്ങു തിരിച്ചടയ്ക്കാത്തവന്റെ ബുദ്ധി വെറുതെ പോയതാണു.
തസ്യോപകാരദഗ്ധസ്യ നിസ്ത്രപസ്യാസതഃ പുനഃ। നരകേഷ്വപി സംവാസസ്തസ്യ ദുഷ്കൃതകാരിണഃ
മറ്റൊരാളുടെ ഉപകാരത്താൽ കടപ്പെട്ടിട്ടും, ലജ്ജയില്ലാതെ, സത്യനിഷ്ഠയില്ലാതെ വീണ്ടും ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ, നരകങ്ങളിൽ കഴിയേണ്ടി വരും.
നൈതാവതൈവ സാധുത്വം കൃതേ യാതു പ്രതിക്രിയാ। സ്വാര്ഥൈകനിഷ്ഠബുദ്ധീനാമേതന്നാപി പ്രവര്തതേ
ഉപകാരത്തിന് മറുപടി നൽകുന്നതു കൊണ്ടു മാത്രം നല്ലവനാകാൻ കഴിയില്ല; സ്വാർത്ഥം മാത്രം നോക്കുന്നവരിൽ ഇത്തരം പ്രവൃത്തികൾ ഉണ്ടാകാറില്ല.
യദ്യസ്യ നാഭവത്സ്ഥാനം ജഗതോ ഹ്യത്ര ദുഃഖദം। ശതധാ ഹൃദയം ദീര്ണം തന്ന തൃപ്തിമുപാഗതമ്
ഈ ലോകത്തിൽ ആരെങ്കിലും തനിക്കു സ്ഥാനം കണ്ടെത്താനാവാതിരുന്നാൽ, നൂറു തവണ ഹൃദയം പൊട്ടിയാലും, അവൻ തൃപ്തി നേടുകയില്ല.
തത്ര വാ യത്ര ഗംതാസ്മി നിമഗ്നാനുദ്ധരസ്വ നഃ। ഉപായകഥനേനാസ്യ യേന തേജഃ പ്രവര്തതേ
ഞാൻ എവിടേക്കും പോകേണ്ടി വന്നാലും, ഞങ്ങളെ ഈ കഷ്ടതയിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി രക്ഷിക്കണം; അവന്റെ ശക്തി ഉണരാൻ എന്ത് മാർഗ്ഗമാണെന്നു പറയുക.
യഥാഖ്യാതം മയാ ദൃഷ്ടം ജഗത്തത്സ്ഥമവേക്ഷ്യ താമ്। നിഃസ്വാധ്യായവഷട്കാരം നിവൃത്തോത്സവമംഗലമ്
ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെയും കണ്ടതുപോലെയും ഈ ലോകം നോക്കിയാൽ, പഠനവും ഹോമവാക്യങ്ങളും ഇല്ലാതായി, ഉത്സവങ്ങളും മംഗളങ്ങളും നിർത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ത്യക്താധ്യയനസംയോഗം മുക്തവാര്താ പരിഗ്രഹമ്। ദംഡനീത്യാ പരിത്യക്തം ശ്വാസമാത്രാവശേഷിതമ്
പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചും, എല്ലാ ഇടപാടുകളും വിട്ടുമാറിയും, ശാസനാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചും, ജീവൻ മാത്രം ശേഷിച്ച അവസ്ഥയിലാണു ലോകം.
ജഗദാര്തിമപി പ്രാപ്തം പുനഃ കഷ്ടതരാം ദശാം। ഏതാവതാ ഹി കാലേന വയം ഗ്ലാനിമുപാഗതാഃ
ലോകം വലിയ ദു:ഖത്തിലേക്ക് വീണു, പിന്നെയും അതിനേക്കാൾ മോശമായ അവസ്ഥയിലായി; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഞങ്ങൾ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുകയാണ്.
ബ്രഹ്മോവാച। ജാനാമി ബാഷ്കലിം തം തു വരദാനാച്ച ഗര്വിതമ്। അജേയം ഭവതാം മന്യേ വിഷ്ണുസാധ്യോ ഭവിഷ്യതി
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: ആ ബാഷ്കലി എന്നവനെ ഞാൻ അറിയുന്നു; അവൻ വരദാനത്താൽ അഹങ്കാരിയായിരിക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് അവനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; വിഷ്ണുവിനേ മാത്രമേ സാധിക്കൂ.
നിരുധ്യ സംസ്ഥിതോ ബ്രഹ്മാ ഭാവം തത്വമയം തദാ। സമാധിസ്ഥസ്യ തസ്യൈവ ധ്യാനമാത്രാച്ചതുര്ഭുജഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം നിയന്ത്രിച്ച്, തത്വത്തിൽ ലയിച്ചു. അവന്റെ ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് നാലു കൈകളുള്ളവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സ്തോകേനൈവ ഹി കാലേന ചിംത്യമാനഃ സ്വയംഭുവാ। ആജഗാമ മുഹൂര്തേന സര്വേഷാമേവ പശ്യതാമ്
സ്വയംഭുവൻ അവനെ ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, വളരെ കുറച്ചു നേരംകൊണ്ട്, എല്ലാവരും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, അവൻ അവിടെ എത്തി.
വിഷ്ണുരുവാച। ഭോ ഭോ ബ്രഹ്മന്നിവര്ത്തസ്വ ധ്യാനാദസ്മാന്നിവാരിതഃ। യദര്ഥമിഷ്യതേ ധ്യാനം സോഹം ത്വാം സമുപാഗതഃ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മാവേ, നിങ്ങളുടെ ധ്യാനം നിർത്തൂ; അതിനാൽ ഞാൻ ഇവിടെയെത്തിയിരിക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയാണു ഞാൻ വന്നത്.
ബ്രഹ്മോവാച। മഹാപ്രസാദ ഏഷോഽത്ര സ്വാമിനോ ഹി പ്രദര്ശനമ്। കസ്യാന്യസ്യ ഭവേച്ചൈഷാ ചിന്താ യാ ജഗതഃ പ്രഭോ
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: സ്വാമിയുടെ ദർശനം വലിയ അനുഗ്രഹമാണ്. ലോകത്തിനായി ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കുന്നതാര്ക്ക് വേറെയുണ്ടാവും, പ്രഭുവേ?
മമൈവ താവദുത്പത്തിര്ജഗദര്ഥേ വിനിര്മിതാ। ജഗദേതത്ത്വദര്ഥീയം തത്ത്വതോ നാസ്തി വിസ്മയഃ
ലോകത്തിനായി തന്നെ എന്റെ സൃഷ്ടി ഉണ്ടായതാണ്. ഈ ലോകം യഥാർത്ഥത്തിൽ നിങ്ങളുടെതാണ്; അതിനാൽ അതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല.
ഭവതാ പാലനം കാര്യം സംഹരേദ്രുദ്ര ഏവ തു। ഏവംഭൂതേ ജഗത്യസ്മിന്ശക്രസ്യാസ്യ മഹാത്മനഃ
ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് നിങ്ങളുടെ കടമയാണ്; സംഹാരം ചെയ്യേണ്ടത് രുദ്രനാണ്. ഇങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്ന ഈ ലോകത്തിൽ മഹാത്മാവായ ഇന്ദ്രന്റെ—