യജദ്ധ്വമിതി താന്ബ്രൂയാദാചാര്യമഭിപൂജയേത്। ബഹ്വൃചൌ പൂര്വതഃ സ്ഥാപ്യൌ ദക്ഷിണേന യജുര്വിദൌ
അവരെ വിളിച്ച്, "യജ്ഞം നടത്തൂ" എന്ന് പറയണം, ഗുരുവിനെ ആദരിക്കണം. ഋഗ്വേദം പാരായണം ചെയ്യുന്നവരെ കിഴക്കോട്ട് ഇരുത്തണം, യജുര്വേദം പാരായണം ചെയ്യുന്നവരെ തെക്കോട്ട് ഇരുത്തണം.
സാമഗൌ പശ്ചിമേ സ്ഥാപ്യാവുത്തരേണ അഥര്വണൌ। ഉദങ്മുഖോ ദക്ഷിണതോ യജമാന ഉപാവിശേത്
സാമവേദം പാരായണം ചെയ്യുന്നവരെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഇരുത്തണം, അതർവ്വവേദം പാരായണം ചെയ്യുന്നവരെ വടക്കോട്ട് ഇരുത്തണം. യജമാനൻ വേദിക്കിന്റെ തെക്കുവശത്ത് വടക്കോട്ട് മുഖം നോക്കി ഇരിക്കണം.
യജധ്വമിതി താന്ബ്രൂയാദ്യാജകാന്പുനരേവ താന്। ഉത്കൃഷ്ടമംത്രജാപ്യേന തിഷ്ഠധ്വമിതി ജാപകാന്
യജ്ഞം നടത്തൂ എന്ന് വീണ്ടും യജ്ഞം നടത്തുന്നവരോട് പറയണം; ഉത്തമമായ മന്ത്രം ജപിക്കുന്നവരോട്, "നിങ്ങൾ നില്ക്കൂ" എന്ന് പറയണം.
ഏവമാദിശ്യ താന്സര്വാന്സംധുക്ഷ്യാഗ്നിം സമംത്രവിത്। ജുഹുയാദാഹുതീര്മംത്രൈരാജ്യം ച സമിധസ്തഥാ
ഇങ്ങനെ എല്ലാവരെയും നിർദ്ദേശിച്ചശേഷം, മന്ത്രങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ അഗ്നി തെളിയിക്കണം; മന്ത്രങ്ങളോടൊപ്പം അഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം, നെയ്യും ഇന്ധനവും ചേർത്ത്.
ഋത്വിഗ്ഭിശ്ചൈവ ഹോതവ്യം വാരുണൈരേവ സര്വതഃ। ഗ്രഹേഭ്യോ വിധിവദ്ധുത്വാ തഥേംദ്രായേശ്വരായ ച
പൂജാരികളും വാരുണപ്രതിഷ്ഠിതരും എല്ലാ ദിശകളിലുമാണ് ഹോമം നടത്തേണ്ടത്. ഗ്രഹങ്ങൾക്ക് വിധിപ്രകാരം ഹോമം ചെയ്തശേഷം, ഇന്ദ്രനും ഈശ്വരനുമാണ് അർപ്പണം ചെയ്യേണ്ടത്.
മരുദ്ഭ്യോ ലോകപാലേഭ്യോ വിധിവദ്വിശ്വകര്മണേ। ശാന്തിസൂക്തം ച രൌദ്രം ച പാവമാനം ച മംഗലമ്
മരുതുകൾക്കും ലോകപാലന്മാർക്കും വിധിപ്രകാരം വിശ്വകർമാവിനും അർപ്പണം നടത്തണം. ശാന്തി സൂക്തം, രൗദ്ര സൂക്തം, പാവമാന സൂക്തം, മംഗള സൂക്തം എന്നിവയും ജപിക്കണം.
ജപേച്ച പൌരുഷം സൂക്തം പൂര്വതോ ബഹ്വൃചഃ പൃഥക്। ശാക്രം രൌദ്രം ച സൌമ്യം ച കൌശ്മാംഡം ജാതവേദസമ്
കിഴക്കോട്ട് ഇരിക്കുന്ന ഋഗ്വേദി വേർതിരിച്ച് പുരുഷ സൂക്തം ജപിക്കണം; ശാക്രം, രൗദ്രം, സോമ്യം, കൗശ്മാണ്ഡം, ജാതവേദസം എന്നിവയും.
സൌരം സൂക്തം ജപേയുസ്തേ ദക്ഷിണേന യജുര്വിദഃ। വൈരാജം പൌരുഷം സൂക്തം സൌപര്ണം രുദ്രസംഹിതമ്
തെക്കോട്ട് ഇരിക്കുന്ന യജുര്വേദികൾ സൗര സൂക്തം ജപിക്കണം; വൈരാജം, പുരുഷ സൂക്തം, സൗപർണ്ണം, രുദ്രസംഹിത എന്നിവയും.
ശൈശവം പംചനിധനം ഗായത്രം ജ്യേഷ്ഠസാമ ച। വാമദേവ്യം ബൃഹത്സാമ രൌരവം ച രഥംതരമ്
ശൈശവം, പഞ്ചനിധനം, ഗായത്രം, ജ്യേഷ്ഠസാമം, വാമദേവ്യം, ബൃഹത്സാമം, റൗരവം, രഥന്തരം എന്നിവയും ജപിക്കണം.
ഗവാം വ്രതം വികീര്ണം ച രക്ഷോഘ്നം ച യമം തഥാ। ഗായേയുഃ സാമഗാ രാജന്പശ്ചിമദ്വാരമാശ്രിതാഃ
പശുക്കളുടെ വ്രതം, വികീർണം, രക്ഷോഘ്നം, യമം എന്നീ സൂക്തങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറ് വാതായനത്തിൽ സാമഗങ്ങൾ പാടണം, രാജാവേ.
ആഥര്വണാശ്ചോത്തരതഃ ശാംതികം പൌഷ്ടികം തഥാ। ജപേയുര്മനസാ ദേവമാശ്രിതാ വരുണം പ്രഭുമ്
വടക്കോട്ട് ഇരിക്കുന്ന അതർവ്വവേദികൾ മനസ്സിൽ ശാന്തി സൂക്തവും പുഷ്ടി സൂക്തവും ജപിക്കണം; അവർ ദേവനായ വരുണനെ ആശ്രയിക്കണം.
പൂര്വേ ദ്യുരഭിതോ രാത്രാവേവം കൃത്വാധിവാസനമ്। ഗജാശ്വരഥവല്മീക സംഗമാദ്വ്രജഗോകുലാത്
പ്രഭാതത്തിലും രാത്രിയിലും ഇങ്ങനെ അധിവാസം നടത്തി, ആന, കുതിര, രഥം, വള്മീകം എന്നിവയുടെ കൂടിച്ചേരുന്ന സ്ഥലത്തുനിന്നും, പശുക്കളുടെ കുടിയിലുനിന്നും—
മൃദമാദായ കുംഭേഷു പ്രക്ഷിപേദോഷധീസ്തഥാ। രോചനാം ച സസിദ്ധാര്ഥാം ഗംധാന്ഗുഗ്ഗുലുമേവ ച
മണ്ണ് എടുത്ത് കുമ്പങ്ങളിൽ ഇടണം, ഔഷധികളും ചേർക്കണം; രോചനയും സിദ്ധാർത്ഥവും സുഗന്ധങ്ങളും ഗുഗ്ഗുലും ചേർക്കണം.
സ്നാപനം തസ്യ കര്ത്തവ്യം പംചഗവ്യസമന്വിതം। പൂര്വം കര്തുര്മഹാമംത്രൈരേവം കൃത്വാ വിധാനതഃ
അവനു പഞ്ചഗവ്യവും ചേർത്ത് സ്നാപനം നടത്തണം; ആദ്യം മഹാമന്ത്രങ്ങളോടുകൂടി നിർദ്ദിഷ്ടവിധിയിൽ ആചാരി ചെയ്യണം.
അതിവാഹ്യ ക്ഷപാമേവം വിധിയുക്തേന കര്മണാ। തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ സംജാതേ തു ശതം ഗവാം
ഇങ്ങനെ ആ രാത്രി വിധിപ്രകാരം ആചരിച്ച് കഴിച്ചശേഷം, പ്രഭാതത്തിൽ വിശുദ്ധി വന്നപ്പോൾ നൂറ് പശുക്കളെ—
ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ പ്രദാതവ്യമഷ്ടഷഷ്ട്യഥവാ പുനഃ। പംചാശദ്വാഥ ഷട്ത്രിംശത്പംചവിംശതി വാ പുനഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകണം, അല്ലെങ്കിൽ അറുപത്തിയെട്ട്, അല്ലെങ്കിൽ അമ്പത്, അല്ലെങ്കിൽ മുപ്പത്താറ്, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുപത്തഞ്ച് പശുക്കളെ നൽകാം.
തതശ്ചാവസരപ്രാപ്തേ ശുദ്ധേ ലഗ്നേ സുശോഭനേ। വേദശബ്ദൈഃ സഗംധര്വൈര്വാദ്യൈശ്ച വിവിധൈഃ പുനഃ
ശുദ്ധിയും ഉത്തമമായ സമയവും വന്നപ്പോൾ, വേദപാരായണവും ഗന്ധർവഗാനവും വിവിധ വാദ്യങ്ങളുമൊത്ത്—
കനകാലംകൃതാം കൃത്വാ ജലേ ഗാമവതാരയേത്। സാമഗായ ച സാ ദേയാ ബ്രാഹ്മണായ വിശാംപതേ
പശുവിനെ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച് വെള്ളത്തിൽ കൊണ്ടുപോകണം; അവൾ സാമഗനും ബ്രാഹ്മണനും നൽകണം, ജനങ്ങളുടെ പ്രഭുവേ.
പാത്രീമാദായ സൌവര്ണീ പംചരത്നസമന്വിതാമ്। തതോ നിക്ഷിപ്യ മകരാന്മത്സ്യാദീംശ്ചൈവ സര്വശഃ
പഞ്ചരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പൊൻപാത്രം എടുത്ത്, അതിൽ മകരം, മീൻ തുടങ്ങിയ എല്ലാ ജലജീവികളും വെക്കണം.
ധൃതാം ചതുര്ഭിര്വിപ്രൈശ്ച വേദവേദാംഗപാരഗൈഃ। മഹാനദീജലോപേതാം ദധ്യക്ഷതവിഭൂഷിതാമ്
വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ച നാല് ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആ പാത്രം പിടിക്കണം. വലിയ നദിയിൽ നിന്നെടുത്ത വെള്ളം നിറച്ച്, തൈര്, അക്ഷതം എന്നിവകൊണ്ട് അണിയിച്ചിരിക്കണം.
ഉത്തരാഭിമുഖാം ന്യുബ്ജാം ജലമധ്യേ തു കാരയേത്। ആഥര്വണേന സുസ്നാതാം പുനര്മായാം തഥൈവ ച
ആ പാത്രം വടക്കോട്ട് മുഖം നോക്കി, വെള്ളത്തിനകത്ത് നിമജ്ജിപ്പിച്ച്, ആത്മാർത്ഥമായി സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം അതർവണമന്ത്രം ചൊല്ലി, പിന്നെയും മായാമന്ത്രം ചൊല്ലി ചടങ്ങ് നടത്തണം.
ആപോഹിഷ്ഠേതി മംത്രേണ ക്ഷിപ്ത്വാഗത്യ ച മംഡപം। പൂജയിത്വാ സദസ്യാന്വൈ ബലിം ദദ്യാത്സമംതതഃ
'ആപോ ഹിഷ്ഠ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, പാത്രം വെച്ച് മടങ്ങി മണ്ഡപത്തിൽ എത്തി, സദസ്യരെ പൂജിച്ച്, ചുറ്റും എല്ലായിടത്തും ബലി അർപ്പിക്കണം.
പുനര്ദിനാനി ഹോതവ്യം ചത്വാരി രാജസത്തമ। ചതുര്ഥീകര്മ കര്ത്തവ്യം ദേയം തത്രാപി ശക്തിതഃ1.27.
മഹാരാജാവേ, വീണ്ടും നാലു ദിവസം ഹോമം നടത്തണം; നാലാം ദിവസത്തെ കര്മ്മവും ചെയ്യണം, അവിടെയും കഴിവനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം.
കൃത്വാ തു യജ്ഞപാത്രാണി യജ്ഞോപകരണാനി ച। ഋത്വിഗ്ഭ്യസ്തു സമം ദദ്യാന്മംഡപം വിഭജേത്പുനഃ
യാഗപാത്രങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും ഒരുക്കി, അവയെ റുത്വിക്മാർക്ക് സമമായി നൽകണം. പിന്നെയും മണ്ഡപം വിഭജിക്കണം.
ഹേമപാത്രീം ച ശയ്യാം ച വിപ്രായ ച നിവേദയേത്। തതഃ സഹസ്രം വിപ്രാണാമഥവാഽഷ്ടശതം തഥാ
പൊൻപാത്രവും കിടക്കയും ഒരു ബ്രാഹ്മണന് സമർപ്പിക്കണം. പിന്നെ ആയിരം ബ്രാഹ്മണന്മാരോ അല്ലെങ്കിൽ എൺപത് ശതം ബ്രാഹ്മണന്മാരോ,
ഭോജനീയം യഥാശക്തി പംചാശദ്വാഥ വിംശതിഃ। ഏവമേഷ പുരാണേഷു തടാകവിധിരുച്യതേ
കഴിവനുസരിച്ച് അമ്പത് പേരോ ഇരുപത് പേരോ ഭക്ഷണം നൽകണം. പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നതുപോലെ, ഇതാണ് തടാകവിധി.
കൂപവാപീഷു സര്വാസു തഥാ പുഷ്കരിണീഷു ച। ഏഷ ഏവ വിധിര്ദൃഷ്ടഃ പ്രതിഷ്ഠാസു തഥൈവ ച
കിണർ, വാപ്പി, പുഷ്കരിണി എന്നിവയിലും, പ്രതിഷ്ഠകളിലും ഇതേ വിധിയാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
മംത്രതസ്തു വിശേഷഃ സ്യാത്പ്രാസാദോദ്യാനഭൂമിഷു। അയം ത്വശക്താവര്ധേന വിധിര്ദൃഷ്ടഃ സ്വയംഭുവാ
പ്രാസാദങ്ങളും ഉദ്യാനഭൂമികളിലും പ്രത്യേകമായ മന്ത്രം ഉണ്ട്; ഈ വിധി, ഓരോരുത്തരുടെയും ശേഷിയനുസരിച്ച് സ്വയംഭുവായവൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്വല്പേഷ്വേകാഗ്നിവത്കാര്യോ വിത്തശാഠ്യവിവര്ജിതൈഃ। പ്രാവൃട്കാലേ സ്ഥിതം തോയമഗ്നിഷ്ടോമസമം സ്മൃതമ്
ചെറിയവയിലോരുത്തൻ, കഞ്ചുഷത്വമില്ലാതെ, ഏകാഗ്നിക്രമത്തിൽ ചെയ്യണം. മഴക്കാലത്ത് നിലനിൽക്കുന്ന വെള്ളം അഗ്നിഷ്ടോമയാഗത്തിന് തുല്യമാണ് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ശരത്കാലസ്ഥിതം യത്സ്യാത്തദുക്തഫലദായകമ്। വാജപേയാതിരാത്രാഭ്യാം ഹേമംതേ ശിശിരേ സ്ഥിതമ്
ശരത്കാലത്ത് നിലനിൽക്കുന്ന വെള്ളം പറഞ്ഞ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു; ഹേമന്തത്തിലും ശിശിരത്തിലും വാജപേയവും അതിരാത്രയാഗവും ചെയ്യണം.