യജ്ഞാദിതീര്ഥദാനാനി കലാം നാര്ഹംതി ഷോഡശീമ് । പഠനാച്ഛ്രവണാദ്രാജന്ഗോസഹസ്ര ഫലം ലഭേത്
യജ്ഞങ്ങളും തീർത്ഥയാത്രകളും ദാനങ്ങളും ഒറ്റ പാദത്തിന്റെ പതിനാറിൽ ഒന്നിനും തുല്യമല്ല; ഈ ശ്ലോകം വായിച്ചോ കേട്ടോ ചെയ്താൽ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ വൈശാഖശുക്ലേ മോഹന്യേകാദശീനാമ ഏകോനപംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപദ്മപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാപതിയും നാരദനും നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ, വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ മോഹിനീ ഏകാദശി എന്ന അധ്യായം, അമ്പതിയഞ്ചായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ, ഒൻപത്പത്തൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച- യമസ്യാരാധനം ബ്രൂഹി മദ്ധിതാര്ഥം സുരോത്തമ । കഥം ന ഗമ്യതേ ദേവ നരേണ നരകാംതരേ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവാ, എന്റെ ഭലത്തിനായി യമന്റെ ആരാധനയെക്കുറിച്ച് ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ. മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ മറ്റൊരു നരകത്തിലേക്ക് പോകാതിരിക്കാൻ കഴിയും?
ശ്രൂയതേ യമലോകേ തു സദാ വൈതരണീ നദീ । അനാധൃഷ്യാത്വപാരാ ച ദുസ്തരാ ബഹുശോണിതാ
യമലോകത്തിൽ എപ്പോഴും വൈതരണി എന്ന നദി ഉണ്ടെന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അതിൽ സമീപിക്കാനാവില്ല, അതിന്റെ അതിരില്ല, കടക്കാൻ വളരെ കഠിനം, രക്തം നിറഞ്ഞതുമാണ്.
ദുസ്തരാ സര്വഭൂതാനാം സാ കഥം സുതരാ ഭവേത് । ഭയമേതന്മഹാദേവ യമലോകം പ്രതി പ്രഭോ
എല്ലാ ജീവികൾക്കും അതു കടക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; എങ്ങനെ അതു എളുപ്പത്തിൽ കടക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ദയവായി പറയൂ. മഹാദേവാ, യമലോകത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് വലിയ ഭയമാണ്.
തസ്യ നിര്മോചനാര്ഥായ ബ്രൂഹി കൃത്യമശേഷതഃ । ഭഗവന്ദേവദേവേശ കൃപാം കൃത്വാ മമോപരി
അതിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് മുഴുവനായി ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ, ദേവദേവനായ ഭഗവാനേ, എന്നെ കരുണയോടെ കാണിക.
മഹാദേവ ഉവാച- ദ്വാരവത്യാം പുരാ വിപ്ര സ്നാതോഽഹം ലവണാംഭസി । ദദൃശേ മുനിമായാംതം മുദ്ഗലം നാമ വാഡവ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ഒരിക്കൽ ഞാൻ ദ്വാരകയിൽ ലവണസമുദ്രത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു. അപ്പോൾ ഞാൻ മുനിയായ മുദ്ഗളൻ അടുത്ത് വരുന്നത് കണ്ടു.
ജ്വലംതമിവചാദിത്യം തപസാ ദ്യോതതാംഗകമ് । മാം പ്രണമ്യ മുനിഃ പ്രാഹ മുദ്ഗലോ വിസ്മയാന്വിതഃ
അവൻ ഒരു കത്തുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ, തപസ്സിന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ശരീരത്തോടെ, എന്നെ നമസ്കരിച്ച് അത്ഭുതത്തോടെ സംസാരിച്ചു.
മുദ്ഗല ഉവാച- അകസ്മാന്മൂര്ച്ഛിതോ ദേവ പതിതോഽസ്മി ധരാതലേ । പ്രജ്വലംതി മമാംഗാനി ഗൃഹീതോ യമകിംകരൈഃ
മുദ്ഗളൻ പറഞ്ഞു: ദേവാ, ഞാൻ അപ്രതീക്ഷിതമായി ബോധംകെട്ട് നിലത്ത് വീണു; എന്റെ ശരീരം കത്തിത്തുടങ്ങി, യമന്റെ ദൂതന്മാർ എന്നെ പിടിച്ചു.
ബലാദാകൃഷ്യമാണോഽഹം പുരുഷഓംഗുഷ്ഠമാത്രകഃ । ബദ്ധോ യമഭടൈര്ഗാഢം നീതോഽസ്മി ശമനാംതികമ്
അവരാൽ ബലമായി വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ ഞാൻ മനുഷ്യന്റെ വിരലിന്റെ വലുപ്പം മാത്രമായി. യമഭടന്മാർ എന്നെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് യമന്റെ സന്നിധിയിൽ കൊണ്ടുപോയി.
ക്ഷണാത്സഭായാം പശ്യാമി യമം പിംഗലലോചനമ് । കൃഷ്ണമുഖം മഹാരൌദ്രം മൃത്യുവ്യാധിശതാന്വിതമ്
ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ഞാൻ സഭയിൽ കറുത്ത മുഖവും മഞ്ഞ കണ്ണുകളും ഉള്ള, അത്യന്തം ഭയാനകനും മരണവും രോഗങ്ങളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ യമനെ കണ്ടു.
വാതപിത്ത ശ്ലേഷ്മദോഷൈര്മൂര്തിമദ്ഭിസ്തു സേവിതമ് । കായശോഷജ്വരാതംക സ്ഫോടികാ ലൂതകാദിഭിഃ
വാതം, പിത്തം, കഫം എന്നിവയുടെ ദോഷങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ടവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ക്ഷയം, ജ്വരം, വിവിധ രോഗങ്ങൾ, ചൊറിച്ചിൽ, ക്ഷയരോഗം എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു.
ജ്വാലാംഗമര്ദശീര്ഷാര്തി ഭഗംദര ബലക്ഷയൈഃ । കംഠമാലാക്ഷിരോഗൈശ്ച മൂത്രകൃച്ഛ്രജ്വരവ്രണൈഃ
കത്തൽ, ശരീരവേദന, തലവേദന, ഭഗംദര രോഗം, ബലക്ഷയം, കംഠമാല, കണ്ണ് രോഗങ്ങൾ, മൂത്രക്കഷ്ടം, ജ്വരം, വ്രണങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടായിരുന്നു.
വിമൂര്ച്ഛികാ ഗലഗ്രാഹ ഹൃദ്രോഗൈര്ഭൂതതസ്കരൈഃ । ഇത്ഥം ബഹുവിധൈ രൌദ്രൈര്നാനാരൂപൈര്ഭയംകരൈഃ
ബോധംകെട്ടുപോകൽ, കഴുത്ത് പിടിപ്പിക്കൽ, ഹൃദ്രോഗങ്ങൾ, ഭൂതങ്ങൾ, കള്ളന്മാർ എന്നിവയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഇങ്ങനെ അനേകം ഭയാനകമായ രൂപങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
കപാലശിരോഹസ്തൈശ്ച സംഗ്രാമേ നരകേ തഥാ । രാക്ഷസൈര്ദാനവൈര്ഘോരൈരുപവിഷ്ടൈഃ പുരഃ സ്ഥിതൈഃ
കപ്പാലം, തല, കൈ എന്നിവയുമായി, നരകയുദ്ധഭൂമിയിൽ, ഭയാനകമായ രാക്ഷസന്മാരും ദാനവന്മാരും എന്റെ മുന്നിൽ ഇരുന്നും നിന്നുമുണ്ടായിരുന്നു.
ധര്മാധികാരിഭിശ്ചാത്ര ചിത്രഗുപ്താദി ലേഖകൈഃ । വ്യാഘ്ര സിംഹ വരാഹൈശ്ച ശിഖാസര്പൈഃ സുദുര്ദ്ധരൈഃ
അവിടെ ധർമ്മത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ചുമതലയുള്ളവർ, ചിത്രഗുപ്തൻ പോലുള്ള രേഖപ്പെടുത്തുന്നവർ, കടുവ, സിംഹം, പന്നി, ചുരുളിയുള്ള പാമ്പുകൾ എന്നിവയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
വൃശ്ചികൈര്ദംഷ്ട്രിഭിര്ഭൂതൈഃ കീടകൈര്മത്കുണാദിഭിഃ । വൃക ചിത്രാദി ശുനകൈഃ കംകൈര്ഗൃധ്രൈശ്ച ജംബുകൈഃ
വിഷപ്പാമ്പുകൾ, ദന്തമുള്ള ഭൂതങ്ങൾ, കീടങ്ങൾ, പുഴുക്കൾ, പുലികൾ, വിചിത്രമായ നായകൾ, കാക്കകൾ, കഴുകന്മാർ, നായ്ക്കളെപ്പോലുള്ള ജന്തുക്കൾ എന്നിവയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്കരൈര്ഭൂതദാരിദ്രൈര്മാരിഭിര്ഡാകിനീഗ്രഹൈഃ । മുക്തകേശൈഃ ശ്വാസകാസൈര്ഭ്രുകുടീ കുടിലാനനൈഃ
കള്ളന്മാർ, ദാരിദ്ര്യഭൂതങ്ങൾ, മാരന്മാർ, ഡാകിനികൾ, ചിതറിച്ച മുടിയുള്ളവർ, ശ്വാസം, ചുമ, കോപം നിറഞ്ഞ മുഖം, വളഞ്ഞ മുഖം എന്നിവയുമുണ്ടായിരുന്നു.
ബൃഹത്പ്രതാപൈര്നോഭീതൈഃ ശാസകൈഃ പാപകര്മണാമ് । യമഃ സഭായാം ശുശുഭേ സേവ്യമാനഃ പരിഗ്രഹൈഃ
പാപകര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നവരെ ഭയപ്പെടാതെ ഭയങ്കരമായ ശക്തിയുള്ളവരും, അവരുടെ കൂട്ടരും കൂടെ, യമന് തന്റെ സഭയില് അതീവ ഭംഗിയായി ഇരുന്നു.
ഭീമാടവികജീവൈശ്ച യഥാ വ്യാലാംജനോ ഗിരിഃ । തതോ വിശ്വേശ്വരഃ പ്രാഹ സമയഃ കിംകരാന്പ്രതി
കാട്ടിലെ കാട്ടുമൃഗങ്ങളെപ്പോലെ ഭയാനകമായ ജീവികള് ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന ഒരു പര്വ്വതം പോലെ, അപ്പോള് വിശ്വേശ്വരന് തന്റെ ദാസന്മാരോട് സംസാരിച്ചു.
നാമഭ്രാംതൈര്ഭവദ്ഭിശ്ച സമാനീതഃ കഥം മുനിഃ । ഭീമകസ്യാത്മജോ ഗ്രാമേ കൌംഡിന്യേ മുദ്ഗലാഭിധഃ
നിങ്ങള് പേര് തെറ്റിച്ച് ഭീമന്റെ മകനായ, കൗണ്ടിന്യ ഗ്രാമത്തില് ജനിച്ച മുദ്ഗലമുനിയെ എങ്ങനെയാണ് ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത്?
ക്ഷീണായുഃ ക്ഷത്രിയഃ സോഽസ്തി ആനേയോ മുച്യതാമസൌ । ശ്രുത്വൈതത്തേ ഗതാസ്തസ്മാദായാതാഃ പുനരേവ തേ
അവന് ആയുസ്സ് കുറഞ്ഞ ഒരു ക്ഷത്രിയനാണ്; അവനെ കൊണ്ടുവരേണ്ടതായിരുന്നു, പക്ഷേ ഇപ്പോള് അവനെ വിട്ടയക്കൂ. നിങ്ങളില് നിന്ന് ഇത് കേട്ടശേഷം, അവര് പോയി വീണ്ടും തിരിച്ചുവന്നു.
ധര്മരാജം പുനഃ പ്രാഹുഃ സര്വേ തേ യമകിംകരാഃ । തത്രാസ്മാഭിര്ഗതൈര്ദേഹീ ക്ഷീണായുര്നോപലക്ഷിതഃ
അവിടെ പോയപ്പോള് ഞങ്ങള് ആയുസ്സ് തീര്ന്ന ശരീരധാരിയെ കണ്ടില്ലെന്ന് യമന്റെ ദാസന്മാര് എല്ലാവരും വീണ്ടും ധര്മ്മരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
യമ ഉവാച- കിം കാരണമദൃശ്യാസ്തേ പ്രായേണ ഭവതാം നരാഃ । സുകൃതാ ദ്വാദശീയൈസ്തു ഖ്യാതാ വൈതരണീ നദീ
യമന് പറഞ്ഞു: നിങ്ങള്ക്കു് ഇത്തരം മനുഷ്യരെ കൂടുതലായി കാണാനാവാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ദ്വാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചവരുടെ പേരില് വൈതരണി നദി പ്രശസ്തമാണ്.
ഉജ്ജയിന്യാം പ്രയാഗേ വാ യമുനായാം ച യേ മൃതാഃ । തിലഹസ്തിഹിരണ്യാദി ദത്തം യൈസ്തു ഗവാഹ്നികമ്
ഉജ്ജയിനിയിലും പ്രയാഗയിലും യമുനയിലും മരിക്കുന്നവരും, എള്ള്, പൊന്നു മുതലായ ദാനങ്ങള് ചെയ്തവരും, പ്രതിദിനം പശുദാനം ചെയ്തവരും—
ദൂതാ ഊചുഃ - തദ്വ്രതം കീദൃശം ബ്രഹ്മന്ബ്രൂഹി സര്വമശേഷതഃ । കിം തത്ര ദേവ കര്ത്തവ്യം പുരുഷൈസ്തവതോഷദമ്
ദൂതന്മാര് പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മനേ, ആ വ്രതം എങ്ങനെയാണെന്ന് മുഴുവനായി ഞങ്ങളോട് പറയൂ. അവിടെ മനുഷ്യര് എന്ത് ചെയ്യണം, ദേവാ, നിങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാന്?
യേന കൃതാ നരശ്രേഷ്ഠ ദ്വാദശീ കൃഷ്ണപക്ഷജാ । ഉപവാസേ ച തേനൈവ കഥം പാപാത്പ്രമുച്യതേ
മനുഷ്യരില് ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസം ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചാല് ഏത് വ്രതം കൊണ്ടാണ് പാപത്തില് നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നത്?
തദ്വ്രതം കേന വിധിനാ കര്ത്തവ്യം ച യഥാ വദ । സുപ്രസന്നേന വക്തവ്യം ദയാം കൃത്വാ ദയാനിധേ
ആ വ്രതം ഏത് വിധിയില് അനുഷ്ഠിക്കണം എന്ന് ദയയോടെ വ്യക്തമായി പറയണം, കരുണാസാഗരനായവനേ.
ശ്രീമുദ്ഗല ഉവാച- ദൂതാനാം വചനം ശ്രുത്വാ ഉവാച മധുരം തദാ । സര്വം വദാമി ഭോ ദൂതാ യഥാദൃഷ്ടം യഥാശ്രുതമ്
ശ്രീമുദ്ഗലന് പറഞ്ഞു: ദൂതന്മാരുടെ വാക്കുകള് കേട്ടശേഷം, അദ്ദേഹം മധുരമായി പറഞ്ഞു: ദൂതന്മാരേ, ഞാന് കണ്ടതും കേട്ടതുമൊക്കെയും നിങ്ങളോട് പറയുന്നു.
യമ ഉവാച- മാര്ഗശീര്ഷാദി മാസേ തു യാ ഇമാഃ കൃഷ്ണപക്ഷജാഃ । താസു പൂര്വാസു വിധിവദ്ദൂതാ വൈതരണീവ്രതമ്
യമന് പറഞ്ഞു: മാര്ഗശീര്ഷം തുടങ്ങിയ മാസങ്ങളില് കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ആദ്യദിവസങ്ങളില് വൈതരണി വ്രതം ശരിയായ രീതിയില് അനുഷ്ഠിക്കണം, ദൂതന്മാരേ.