ദുഃഖശോകസമാവിഷ്ടഃ പീഡ്യമാനോ ദിവാനിശമ് । കൌംഡിന്യസ്യാശ്രമപദം പ്രാപ്തഃ പുണ്യാഗമാത്ക്വചിത്
ദുഃഖവും ശോഭയും കൊണ്ട് ആകുലനായി, പകലും രാത്രിയും പീഡിതനായി, ഒരിക്കൽ പുണ്യഫലത്തിൽ അവൻ കൗണ്ടിന്യന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി.
മാധവേ മാസി ജാഹ്നവ്യാഃ കൃതസ്നാനം തപോധനമ് । ആസസാദ ധൃഷ്ടബുദ്ധിഃ ശോകഭാരേണ പീഡിതഃ
മാധവ മാസത്തിൽ, ഗംഗയിൽ കുളിച്ച് തീർത്ഥം എടുത്തിരുന്ന തപസ്സുകാരനായ കൗണ്ടിന്യനെ, ദുഃഖഭാരത്തിൽ കുഴഞ്ഞ്, അവൻ സമീപിച്ചു.
തദ്വസ്ത്രബിംദുസ്പര്ശേന ഗതപാപോ ഹതാശുഭഃ । കൌംഡിന്യസ്യാഗ്രതഃ സ്ഥിത്വാ പ്രത്യുവാച കൃതാംജലി
മുനിയുടെ വസ്ത്രത്തിലെ ഒരു തുള്ളി തൊട്ടതോടെ അവന്റെ പാപങ്ങളും ദുർഭാഗ്യങ്ങളും നശിച്ചു. കൗണ്ടിന്യന്റെ മുമ്പിൽ കയ്യുകൂപ്പി നിൽക്കുമ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞു.
ധൃഷ്ടബുദ്ധിരുവാച- ഭോ ഭോ ബ്രഹ്മന്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ദയാം കൃത്വാ മമോപരി । യേന പുണ്യപ്രഭാവേന മുക്തിര്ഭവതി തദ്വദ
ധൃഷ്ടബുദ്ധി പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, എന്നോടു ദയ കാണിക്കണം. എങ്ങനെ പുണ്യശക്തിയാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും എന്ന് ദയവായി പറയൂ.'
കൌംഡിന്യ ഉവാച- ശൃണുഷ്വൈകമനാഭൂത്വാ യേന പാപക്ഷയസ്തവ । വൈശാഖസ്യ സിതേ പക്ഷേ മോഹിനീ നാമ വിശ്രുതാ
കൗണ്ടിന്യൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ പാപങ്ങൾ എങ്ങനെ നശിക്കും എന്ന് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു: വൈശാഖ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ മോഹിനി എന്ന പ്രശസ്തമായ ഏകാദശി ഉണ്ട്.'
ഏകാദശീവ്രതം തസ്യാഃ കുരു മദ്വാക്യനോദിതഃ । മേരുതുല്യാനി പാപാനി ക്ഷയം ഗച്ഛംതി ദേഹിനാമ്
'ഞാൻ പറയുന്ന വിധത്തിൽ ആ ഏകാദശി വ്രതം ആചരിച്ചാൽ, മെരു പർവതത്തോളം വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് അകറ്റപ്പെടും.'
ബഹുജന്മാര്ജിതാന്യേഷാ മോഹിനീ സമുപോഷിതാ । ഇതി വാക്യം മുനേഃ ശ്രുത്വാ ധൃഷ്ടബുദ്ധിഃ പ്രസന്നധീഃ
'മോഹിനി ഏകാദശി ശരിയായി പാലിച്ചാൽ അനവധി ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ പോലും നശിക്കും.' മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ധൃഷ്ടബുദ്ധിയുടെ മനസ്സ് ശാന്തമായി.
വ്രതം ചകാര വിധിവത്കൌംഡിന്യസ്യോപദേശതഃ । കൃതേ വ്രതേ നൃപശ്രേഷ്ഠ ഗതപാപോ ബഭൂവ സഃ
കൗണ്ടിന്യന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം അവൻ വ്രതം ശരിയായി ആചരിച്ചു. വ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, രാജശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ പാപരഹിതനായി.
ദിവ്യദേഹസ്തതോ ഭൂത്വാ ഗരുഡോപരിസംസ്ഥിതഃ । ജഗാമ വൈഷ്ണവം ലോകം സര്വോപദ്രവ വര്ജിതമ്
അവൻ ദിവ്യശരീരം പ്രാപിച്ച്, ഗരുഡന്റെ മേൽ കയറി, എല്ലാ കഷ്ടതകളും വിട്ട് വിഷ്ണുലോകത്തേക്ക് പോയി.
ഇതീദൃശം രാമചംദ്ര ഉത്തമം മോഹിനീ വ്രതമ് । നാതഃ പരതരം കിംചിത്ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ
ഇങ്ങനെ, രാമാ, ഈ മോഹിനി വ്രതം ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ചലനശീലമുള്ളവരിലും അചലന്മാരിലും ഇതിലും വലിയതൊന്നുമില്ല.
യജ്ഞാദിതീര്ഥദാനാനി കലാം നാര്ഹംതി ഷോഡശീമ് । പഠനാച്ഛ്രവണാദ്രാജന്ഗോസഹസ്ര ഫലം ലഭേത്
യജ്ഞങ്ങളും തീർത്ഥയാത്രകളും ദാനങ്ങളും ഒറ്റ പാദത്തിന്റെ പതിനാറിൽ ഒന്നിനും തുല്യമല്ല; ഈ ശ്ലോകം വായിച്ചോ കേട്ടോ ചെയ്താൽ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ വൈശാഖശുക്ലേ മോഹന്യേകാദശീനാമ ഏകോനപംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപദ്മപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാപതിയും നാരദനും നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ, വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ മോഹിനീ ഏകാദശി എന്ന അധ്യായം, അമ്പതിയഞ്ചായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ, ഒൻപത്പത്തൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച- യമസ്യാരാധനം ബ്രൂഹി മദ്ധിതാര്ഥം സുരോത്തമ । കഥം ന ഗമ്യതേ ദേവ നരേണ നരകാംതരേ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവാ, എന്റെ ഭലത്തിനായി യമന്റെ ആരാധനയെക്കുറിച്ച് ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ. മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ മറ്റൊരു നരകത്തിലേക്ക് പോകാതിരിക്കാൻ കഴിയും?
ശ്രൂയതേ യമലോകേ തു സദാ വൈതരണീ നദീ । അനാധൃഷ്യാത്വപാരാ ച ദുസ്തരാ ബഹുശോണിതാ
യമലോകത്തിൽ എപ്പോഴും വൈതരണി എന്ന നദി ഉണ്ടെന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അതിൽ സമീപിക്കാനാവില്ല, അതിന്റെ അതിരില്ല, കടക്കാൻ വളരെ കഠിനം, രക്തം നിറഞ്ഞതുമാണ്.
ദുസ്തരാ സര്വഭൂതാനാം സാ കഥം സുതരാ ഭവേത് । ഭയമേതന്മഹാദേവ യമലോകം പ്രതി പ്രഭോ
എല്ലാ ജീവികൾക്കും അതു കടക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; എങ്ങനെ അതു എളുപ്പത്തിൽ കടക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ദയവായി പറയൂ. മഹാദേവാ, യമലോകത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് വലിയ ഭയമാണ്.
തസ്യ നിര്മോചനാര്ഥായ ബ്രൂഹി കൃത്യമശേഷതഃ । ഭഗവന്ദേവദേവേശ കൃപാം കൃത്വാ മമോപരി
അതിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് മുഴുവനായി ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ, ദേവദേവനായ ഭഗവാനേ, എന്നെ കരുണയോടെ കാണിക.
മഹാദേവ ഉവാച- ദ്വാരവത്യാം പുരാ വിപ്ര സ്നാതോഽഹം ലവണാംഭസി । ദദൃശേ മുനിമായാംതം മുദ്ഗലം നാമ വാഡവ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ഒരിക്കൽ ഞാൻ ദ്വാരകയിൽ ലവണസമുദ്രത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു. അപ്പോൾ ഞാൻ മുനിയായ മുദ്ഗളൻ അടുത്ത് വരുന്നത് കണ്ടു.
ജ്വലംതമിവചാദിത്യം തപസാ ദ്യോതതാംഗകമ് । മാം പ്രണമ്യ മുനിഃ പ്രാഹ മുദ്ഗലോ വിസ്മയാന്വിതഃ
അവൻ ഒരു കത്തുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ, തപസ്സിന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ശരീരത്തോടെ, എന്നെ നമസ്കരിച്ച് അത്ഭുതത്തോടെ സംസാരിച്ചു.
മുദ്ഗല ഉവാച- അകസ്മാന്മൂര്ച്ഛിതോ ദേവ പതിതോഽസ്മി ധരാതലേ । പ്രജ്വലംതി മമാംഗാനി ഗൃഹീതോ യമകിംകരൈഃ
മുദ്ഗളൻ പറഞ്ഞു: ദേവാ, ഞാൻ അപ്രതീക്ഷിതമായി ബോധംകെട്ട് നിലത്ത് വീണു; എന്റെ ശരീരം കത്തിത്തുടങ്ങി, യമന്റെ ദൂതന്മാർ എന്നെ പിടിച്ചു.
ബലാദാകൃഷ്യമാണോഽഹം പുരുഷഓംഗുഷ്ഠമാത്രകഃ । ബദ്ധോ യമഭടൈര്ഗാഢം നീതോഽസ്മി ശമനാംതികമ്
അവരാൽ ബലമായി വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ ഞാൻ മനുഷ്യന്റെ വിരലിന്റെ വലുപ്പം മാത്രമായി. യമഭടന്മാർ എന്നെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് യമന്റെ സന്നിധിയിൽ കൊണ്ടുപോയി.
ക്ഷണാത്സഭായാം പശ്യാമി യമം പിംഗലലോചനമ് । കൃഷ്ണമുഖം മഹാരൌദ്രം മൃത്യുവ്യാധിശതാന്വിതമ്
ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ഞാൻ സഭയിൽ കറുത്ത മുഖവും മഞ്ഞ കണ്ണുകളും ഉള്ള, അത്യന്തം ഭയാനകനും മരണവും രോഗങ്ങളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ യമനെ കണ്ടു.
വാതപിത്ത ശ്ലേഷ്മദോഷൈര്മൂര്തിമദ്ഭിസ്തു സേവിതമ് । കായശോഷജ്വരാതംക സ്ഫോടികാ ലൂതകാദിഭിഃ
വാതം, പിത്തം, കഫം എന്നിവയുടെ ദോഷങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ടവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ക്ഷയം, ജ്വരം, വിവിധ രോഗങ്ങൾ, ചൊറിച്ചിൽ, ക്ഷയരോഗം എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു.
ജ്വാലാംഗമര്ദശീര്ഷാര്തി ഭഗംദര ബലക്ഷയൈഃ । കംഠമാലാക്ഷിരോഗൈശ്ച മൂത്രകൃച്ഛ്രജ്വരവ്രണൈഃ
കത്തൽ, ശരീരവേദന, തലവേദന, ഭഗംദര രോഗം, ബലക്ഷയം, കംഠമാല, കണ്ണ് രോഗങ്ങൾ, മൂത്രക്കഷ്ടം, ജ്വരം, വ്രണങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടായിരുന്നു.
വിമൂര്ച്ഛികാ ഗലഗ്രാഹ ഹൃദ്രോഗൈര്ഭൂതതസ്കരൈഃ । ഇത്ഥം ബഹുവിധൈ രൌദ്രൈര്നാനാരൂപൈര്ഭയംകരൈഃ
ബോധംകെട്ടുപോകൽ, കഴുത്ത് പിടിപ്പിക്കൽ, ഹൃദ്രോഗങ്ങൾ, ഭൂതങ്ങൾ, കള്ളന്മാർ എന്നിവയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഇങ്ങനെ അനേകം ഭയാനകമായ രൂപങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
കപാലശിരോഹസ്തൈശ്ച സംഗ്രാമേ നരകേ തഥാ । രാക്ഷസൈര്ദാനവൈര്ഘോരൈരുപവിഷ്ടൈഃ പുരഃ സ്ഥിതൈഃ
കപ്പാലം, തല, കൈ എന്നിവയുമായി, നരകയുദ്ധഭൂമിയിൽ, ഭയാനകമായ രാക്ഷസന്മാരും ദാനവന്മാരും എന്റെ മുന്നിൽ ഇരുന്നും നിന്നുമുണ്ടായിരുന്നു.
ധര്മാധികാരിഭിശ്ചാത്ര ചിത്രഗുപ്താദി ലേഖകൈഃ । വ്യാഘ്ര സിംഹ വരാഹൈശ്ച ശിഖാസര്പൈഃ സുദുര്ദ്ധരൈഃ
അവിടെ ധർമ്മത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ചുമതലയുള്ളവർ, ചിത്രഗുപ്തൻ പോലുള്ള രേഖപ്പെടുത്തുന്നവർ, കടുവ, സിംഹം, പന്നി, ചുരുളിയുള്ള പാമ്പുകൾ എന്നിവയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
വൃശ്ചികൈര്ദംഷ്ട്രിഭിര്ഭൂതൈഃ കീടകൈര്മത്കുണാദിഭിഃ । വൃക ചിത്രാദി ശുനകൈഃ കംകൈര്ഗൃധ്രൈശ്ച ജംബുകൈഃ
വിഷപ്പാമ്പുകൾ, ദന്തമുള്ള ഭൂതങ്ങൾ, കീടങ്ങൾ, പുഴുക്കൾ, പുലികൾ, വിചിത്രമായ നായകൾ, കാക്കകൾ, കഴുകന്മാർ, നായ്ക്കളെപ്പോലുള്ള ജന്തുക്കൾ എന്നിവയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്കരൈര്ഭൂതദാരിദ്രൈര്മാരിഭിര്ഡാകിനീഗ്രഹൈഃ । മുക്തകേശൈഃ ശ്വാസകാസൈര്ഭ്രുകുടീ കുടിലാനനൈഃ
കള്ളന്മാർ, ദാരിദ്ര്യഭൂതങ്ങൾ, മാരന്മാർ, ഡാകിനികൾ, ചിതറിച്ച മുടിയുള്ളവർ, ശ്വാസം, ചുമ, കോപം നിറഞ്ഞ മുഖം, വളഞ്ഞ മുഖം എന്നിവയുമുണ്ടായിരുന്നു.
ബൃഹത്പ്രതാപൈര്നോഭീതൈഃ ശാസകൈഃ പാപകര്മണാമ് । യമഃ സഭായാം ശുശുഭേ സേവ്യമാനഃ പരിഗ്രഹൈഃ
പാപകര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നവരെ ഭയപ്പെടാതെ ഭയങ്കരമായ ശക്തിയുള്ളവരും, അവരുടെ കൂട്ടരും കൂടെ, യമന് തന്റെ സഭയില് അതീവ ഭംഗിയായി ഇരുന്നു.
ഭീമാടവികജീവൈശ്ച യഥാ വ്യാലാംജനോ ഗിരിഃ । തതോ വിശ്വേശ്വരഃ പ്രാഹ സമയഃ കിംകരാന്പ്രതി
കാട്ടിലെ കാട്ടുമൃഗങ്ങളെപ്പോലെ ഭയാനകമായ ജീവികള് ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന ഒരു പര്വ്വതം പോലെ, അപ്പോള് വിശ്വേശ്വരന് തന്റെ ദാസന്മാരോട് സംസാരിച്ചു.