പിതരസ്തസ്യ തുഷ്യംതി യാവജ്ജീവം ന സംശയഃ। ദേവദ്വിജസമീപസ്ഥോന്നസ്യദാതാ വിമുച്യതേ
അവന്റെ പിതാക്കന്മാർ അവന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ സന്തോഷത്തോടെ അനുഗ്രഹിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ദേവന്മാരുടെയും ദ്വിജന്മാരുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ മോക്ഷം നേടും.
പ്രബുദ്ധോ വാ പ്രമത്തോ വാ പ്രസംഗാദാഗതോപി വാ। ഭക്ത്യാ വിരഹിതോ വാപി ശൃണ്വന്പാപാദ്വിമുച്യതേ
യുക്തിയോടെ ആയാലോ, അശ്രദ്ധയോടെ ആയാലോ, അപ്രതീക്ഷിതമായി വന്നാലോ, ഭക്തിയില്ലാതെയായാലും കേൾക്കുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും.
ദാനേന സംയുതാ വിപ്രാഃ സുഖിനോ ധര്മഭാഗിനഃ। യമോ ദമോ വൈ നിയമഃ പ്രോക്തസ്തത്വാര്ഥദര്ശിഭിഃ
ദാനം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ധർമ്മത്തിൽ പങ്കാളികളാകും. ആത്മനിയമവും, ഇന്ദ്രിയസംയമനവും, ശീലവും സത്യം കാണുന്നവർ മഹത്തായവയെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാനാം വിശേഷേണ ദമോ ധര്മഃ സനാതനഃ। ദമസ്തേജോ വര്ദ്ധയതി പവിത്രോ ദമ ഉത്തമഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ദ്രിയസംയമനം എന്നത് ശാശ്വതധർമ്മമാണ്. ഇന്ദ്രിയസംയമനം പ്രകാശം വർധിപ്പിക്കുന്നു; ശുദ്ധമായ ഇന്ദ്രിയസംയമനം ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്.
വിപാപ്മാ ചൈവ തേജസ്വീ പുരുഷോ ദമതോ ഭവേത്। യേ കേചിന്നിയമാ ലോകേ യേ ച ധര്മാശ്ശുഭാന്വയാഃ
ഇന്ദ്രിയസംയമനം ഉള്ളവൻ പാപരഹിതനും പ്രകാശവാനുമാകും. ലോകത്തിൽ ഉള്ള എല്ലാ ശീലങ്ങളും, എല്ലാ ശുഭകരമായ കര്മങ്ങളും—
സര്വയജ്ഞഫലം ചാപി ദമസ്തേഭ്യോ വിശിഷ്യതേ। തപോ യജ്ഞസ്തഥാ ദാനം ദമാദേവ പ്രവര്തതേ
എല്ലാ യജ്ഞഫലങ്ങളെയുംക്കാൾ ഇന്ദ്രിയസംയമനം ഉന്നതമാണ്. തപസ്സും, യജ്ഞവും, ദാനവും എല്ലാം ഇന്ദ്രിയസംയമനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.
കിമരണ്യേത്വദാംതസ്യ ദാംതസ്യാപി കിമാശ്രമേ। യത്രയത്ര വസേദ്ദാംതസ്തദരണ്യം മഹാശ്രമഃ
ഇന്ദ്രിയസംയമനം ഇല്ലാത്തവന് വനത്തിൽ പോയാലെന്ത്? ഇന്ദ്രിയസംയമനം ഉള്ളവന് ആശ്രമം ആവശ്യമുണ്ടോ? എവിടെയായാലും ഇന്ദ്രിയസംയമനം ഉള്ളവൻ താമസിക്കുന്നിടം അതാണ് സത്യത്തിൽ മഹത്തായ വനവും ആശ്രമവും.
ശീലവൃത്തസമേതസ്യ നിഗൃഹീതേംദ്രിയസ്യ ച। ആര്ജവേ വര്തമാനസ്യ ആശ്രമൈഃ കിം പ്രയോജനമ്
ശീലവും നല്ല പെരുമാറ്റവും ഉള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവനും, നേരായ ജീവിതം നയിക്കുന്നവനും ആശ്രമങ്ങൾ എന്തിനാണ് ആവശ്യം?
വനേപി ദോഷാഃ പ്രഭവംതി രാഗിണാം ഗൃഹേപി പംചേംദ്രിയനിഗ്രഹസ്തപഃ। അകുത്സിതേ കര്മണി യഃ പ്രവര്തതേ നിവൃത്തരാഗസ്യ ഗൃഹം തപോവനമ്
വനത്തിൽ പോലും ആസക്തിയുള്ളവർക്കു ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകും. വീട്ടിൽ ഇരുന്ന് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് തന്നെ തപസ്സാണ്. ആസക്തി വിട്ട്, മനസ്സിൽ ദ്വേഷമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്കു വീട് തന്നെ തപോവനമാകും.
സുകര്മധര്മാര്ജിതജീവിതാനാം സദാ ച സംതുഷ്യ ഗൃഹേ രതാനാമ്। ജിതേംദ്രിയാണാമതിഥിപ്രിയാണാം ഗൃഹേപി ധര്മോ നിയമസ്ഥിതാനാമ്
നല്ല പ്രവൃത്തിയിലൂടെ ധനം സമ്പാദിക്കുന്നവർക്കും, എല്ലായ്പ്പോഴും സംതൃപ്തരായവർക്കും, വീട്ടിൽ ആസ്വദിക്കുന്നവർക്കും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവർക്കും, അതിഥികളെ സ്നേഹിക്കുന്നവർക്കും, നിയമത്തിൽ ഉറച്ചവർക്കും, വീട്ടിൽ തന്നെ ധർമ്മം നിലനിൽക്കും.
ന ശബ്ദശാസ്ത്രേ നിരതസ്യ മോക്ഷോ ന വര്ണസംഗേ നിരതസ്യ ചൈവ। ന ഭോജനാച്ഛാദന തത്പരസ്യ ന ലോകവൃത്തഗ്രഹണേരതസ്യ
പാഠപുസ്തകങ്ങളിൽ മാത്രം മുഴുകുന്നവർക്കും, വർണ്ണഭേദങ്ങളിൽ ആസക്തരായവർക്കും, ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും മാത്രമേലുള്ള ശ്രദ്ധയുള്ളവർക്കും, ലോകചര്യയിൽ മാത്രം ആഗ്രഹമുള്ളവർക്കും മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല.
ഏകാംതശീലസ്യ ദൃഢവ്രതസ്യ സര്വേന്ദ്രിയപ്രീതിനിവര്തകസ്യ। അധ്യാത്മയോഗേ ഗതമാനസസ്യ മോക്ഷോ ധ്രുവം നിത്യമഹിംസകസ്യ
ഏകാന്തമായ സ്വഭാവവും, ഉറച്ച വ്രതവും, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളും വിട്ടവനും, മനസ്സ് ആത്മീയതയിൽ ലയിച്ചവനും, എപ്പോഴും അഹിംസയുള്ളവനും, അവനാണ് ഉറപ്പായും മോക്ഷം ലഭിക്കുക.
സുഖം ച ദാംതഃ സ്വപിതി സുഖേന പ്രതിബുധ്യതേ। സമഃ സര്വേഷു ഭൂതേഷു മനോ യസ്യ പ്രബുധ്യതേ
ഇന്ദ്രിയസംയമനം ഉള്ളവൻ സന്തോഷത്തോടെ ഉറങ്ങുകയും സന്തോഷത്തോടെ ഉണരുകയും ചെയ്യും. എല്ലാ ജീവികളോടും സമദർശനം ഉള്ളവന്റെ മനസ്സ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണരുന്നു.
ന രഥേന സുഖം യാതി ന ഹയേന ന ദംതിനാ। യഥാത്മനാ വിനീതേന സുഖം യാതി മഹാപഥേ ൩൦൦ 1.19.
രഥത്തിൽ കയറി യാത്രചെയ്യുന്നതിലും, കുതിരയിലോ ആനയിലോ കയറിയാലും, ആത്മസംയമനം ഉള്ളവൻ വലിയ പാതയിൽ സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെയല്ല.
ന തു കുര്യാദ്ധരിഃ സ്പൃഷ്ടഃ സര്പോ വാപ്യതിരോഷിതഃ। അരിര്വാ നിത്യസംക്രുദ്ധോ യഥാത്മാ ദമവര്ജിതഃ
കോപിതനായ പാമ്പ് പോലെയോ, ശത്രുവോ, കാട്ടുമൃഗം പോലെയോ, അങ്ങനെ തന്നെ ആത്മസംയമനം ഇല്ലാത്തവൻ പ്രവർത്തിക്കരുത്.
ന യമം യമമിത്യാഹുരാത്മാ വൈ യമ ഉച്യതേ। ആത്മാ വൈ യമിതോ യേന സ യമസ്തു വിശിഷ്യതേ
യമനെ 'സംയമനം' എന്നു വിളിക്കുന്നില്ല; ആത്മാവിനെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സംയമനം എന്നു പറയുന്നത്. ആരാൽ ആത്മാവ് നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അവന്റെ സംയമനമാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം.
യമോ യമ ഇതി പ്രോക്തോ വൃഥാ തൂദ്വിജതേ ജനഃ। ആത്മാ വൈ യമിതോ യേന യമസ്തസ്യ കരോതി കിമ്
ജനങ്ങൾ യമനെ 'സംയമനം' എന്നു വിളിക്കുന്നുവെങ്കിലും, അങ്ങനെ ഭയപ്പെടുന്നത് വ്യർത്ഥമാണ്. ആത്മാവിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനോട് യമൻ എന്ത് ചെയ്യും?
ക്രവ്യാദേഭ്യശ്ച ഭൂതേഭ്യോഽദാന്തേഭ്യശ്ച സദാ ഭയമ്। തേഷാം വിപ്രതിഷേധാര്ഥം ദംഡഃ സൃഷ്ടഃ സ്വയംഭുവാ
മാംസഭക്ഷികളും, ആത്മസംയമനം ഇല്ലാത്തവരും എല്ലായ്പ്പോഴും ഭയത്തിൽ ആയിരിക്കും. അവരെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ശിക്ഷയെ സ്വയംഭൂവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ദംഡോ രക്ഷതി ഭൂതാനി ദംഡഃ പാലയതേ പ്രജാഃ। നിവാരയതി പാപിഷ്ഠാന്ദംഡോ ദുര്ജയ ഏവ വാ
ശിക്ഷ ജീവികളെ രക്ഷിക്കുന്നു; ശിക്ഷ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഏറ്റവും ദുഷ്ടന്മാരെയും ശിക്ഷ തടയുന്നു; ശിക്ഷയെ അതിജയിക്കാനാവില്ല.
ശ്യാമോ യുവാ ലോഹിതാക്ഷഃ സര്വഭൂതഭയാവഹഃ। ദംഡഃ ശാസ്താ മനുഷ്യാണാം യസ്മിന്ധര്മഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ
കറുത്തവനും യുവാവും ചുവന്ന കണ്ണുകളുമുള്ളവനും എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയമുണർത്തുന്നവനും ആയ ശിക്ഷയിലാണ് ന്യായം നിലനിൽക്കുന്നത്; ശിക്ഷ മനുഷ്യരുടെ അധിപനാണ്.
അഥാശ്രമേഷു സര്വേഷു ദമ ഏവോത്തമം വ്രതമ്। താനി ലിംഗാനി വക്ഷ്യാമി യൈര്ദാംത ഇതി കീര്ത്യതേ
എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിലും സ്വയം നിയന്ത്രണമാണ് ഏറ്റവും ഉന്നത വ്രതം. ആരെയാണ് സ്വയം നിയന്ത്രിതൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നതെന്ന് ഞാൻ പറയാം.
അകാര്പണ്യമപാരുഷ്യം സംതോഷഃ സുവിധാനതാ। അനസൂയാ ഗുരോഃ പൂജാ ദയാ ഭൂതേഷ്വപൈശുനമ്
കഞ്ചാവില്ലായ്മ, മൃദുത്വം, സംതൃപ്തി, നല്ല പെരുമാറ്റം, അസൂയയില്ലായ്മ, ഗുരുവിനെ ആദരിക്കൽ, ജീവികളോടുള്ള കരുണ, പുകഴ്ചയില്ലായ്മ—
ഷഡ്ഭിരേഷ ദമഃ പ്രോക്ത ഋഷിഭിഃ ശാംതബുദ്ധിഭിഃ। ദയാധീനൌ ധര്മമോക്ഷൌ തഥാ സ്വര്ഗശ്ച പാര്ഥിവ
ഈ ആറു ഗുണങ്ങളാൽ സ്വയം നിയന്ത്രണമാണെന്ന് ശാന്തമായ മനസ്സുള്ള ഋഷിമാർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. കരുണയിൽ തന്നെയാണ് ധർമ്മവും മോക്ഷവും സ്വർഗ്ഗവും ആശ്രയിക്കുന്നത്, രാജാവേ.
അപമാനേ ന കുപ്യേത സംമാനേ ന പ്രഹൃഷ്യതി। സമദുഃഖസുഖോ ധീരഃ സ ശാംത ഇതി കീര്ത്യതേ
അവമാനിക്കപ്പെട്ടാൽ കോപിക്കാറില്ല, ആദരിക്കപ്പെട്ടാൽ അതിയായി സന്തോഷിക്കാറില്ല; സുഖദു:ഖങ്ങൾ ഒരുപോലെ സഹിക്കുന്നവനാണ് ശാന്തൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
ശേതേ സുഖം ഹി ശാംതസ്തു സുഖം ഹി പ്രതിബുധ്യതേ। ശ്രേയസ്തരമതസ്തിഷ്ഠേദവമന്താ വിനശ്യതി
ശാന്തനായവൻ സന്തോഷത്തോടെ ഉറങ്ങുകയും സന്തോഷത്തോടെ ഉണരുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൻ ഉത്തമമായ നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അവഹാസം ചെയ്യുന്നവൻ നശിക്കുന്നു.
അപമാനിതസ്തു ന ധ്യായേത്തസ്യ പാപം കദാചന। സ്വധര്മമപി ചാവേക്ഷ്യ പരധര്മം ന ദൂഷയേത്
അവമാനിക്കപ്പെട്ടാലും അവൻ അതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാറില്ല; അവൻ ഒരിക്കലും പാപം ചെയ്യാറില്ല. തന്റെ കർത്തവ്യം നോക്കി, മറ്റുള്ളവരുടെ കർത്തവ്യത്തെ അവഹേളിക്കാറില്ല.
ആത്മാനമപി ജാനീയാത്പരം ദോഷൈസ്തു നാക്ഷിപേത്। മംത്രൈര്ഹീനം ക്രിയാഭിര്വാ ജന്മനാപ്യഥവാ പുനഃ
താൻ തന്നെയാണെന്ന് അവൻ അറിയുന്നു; മറ്റുള്ളവരുടെ തെറ്റുകൾ കൊണ്ടു അവരെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല—മന്ത്രം കുറവായാലും, കര്മങ്ങൾ കുറവായാലും, ജന്മം കൊണ്ടായാലും അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും കാരണത്താലും.
ദമശ്ഛാദയതേ സര്വം ഹീനമംഗം പടോ യഥാ। അധീയതേ നിരര്ഥന്തേ നാഭിജാനംതി യേ ദമമ്
സ്വയം നിയന്ത്രണം എല്ലാ ദോഷങ്ങളും മറയ്ക്കുന്നു, ഒരു വസ്ത്രം ദോഷമുള്ള അവയവം മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ. സ്വയം നിയന്ത്രണം അറിയാത്തവർ പഠിച്ചാലും അതിന് അർത്ഥമില്ല.
ശ്രുതസ്യ ഹി ദമോ മൂലം ദമോ ധര്മഃ സനാതനഃ। യോ ഹ്യാത്മനസ്തുലയതേ സുവര്ണം തുലയാ ദമമ്
പഠനത്തിന് അടിസ്ഥാനം സ്വയം നിയന്ത്രണമാണ്; സ്വയം നിയന്ത്രണമാണ് ശാശ്വതമായ ധർമ്മം. സ്വയം നിയന്ത്രണത്തെ പൊന്നിനോട് തുല്യമെന്ന് കണക്കാക്കുന്നവൻ—
സ തേന ധൃതിമാന്ഖ്യാതോ ന തു ദ്രവ്യേണ മോഹിതഃ। വ്രതാനാമപി സര്വേഷാം ദമ ഏവ പരായണമ്
അവനാണ് സ്ഥിരതയുള്ളവൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്; സമ്പത്താൽ മോഹിതനാകുന്നില്ല. എല്ലാ വ്രതങ്ങളിലും സ്വയം നിയന്ത്രണമാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ആശ്രയം.