രൈഭ്യോ ബൃഹസ്പതിശ്ചൈവ ച്യവനഃ കശ്യപോ ഭൃഗുഃ। ദുര്വാസാ ജമദഗ്നിശ്ച മാര്കണ്ഡേയോഥ ഗാലവഃ
റൈഭ്യൻ, ബൃഹസ്പതി, ച്യവനൻ, കശ്യപൻ, ഭൃഗു, ദുർവാസു, ജമദഗ്നി, മാർക്കണ്ടേയൻ, ഗാലവൻ,
ഉശനാഥ ഭരദ്വാജോ യവക്രീതസ്തഥാ മുനിഃ। സ്ഥൂലാക്ഷഃ സകലാക്ഷശ്ച കണ്വോ മേധാതിഥിഃ കൃതഃ
ഉശനസ്, ഭരദ്വാജൻ, യവകൃതൻ, സ്ഥൂലാക്ഷൻ, സകലാക്ഷൻ, കണ്വൻ, മേധാതിഥി, കൃതൻ,
നാരദഃ പര്വതശ്ചൈവ സ്വഗംധീ ച്യവനോ ദ്വിജഃ। തൃണാമ്ബു ശബലോ ധൌമ്യഃ ശതാനംദോ കൃതവ്രണഃ
നാരദൻ, പർവതൻ, സ്വഗന്ധി, ച്യവനൻ എന്ന ദ്വിജൻ, തൃണാംബു, ശബലൻ, ധൗമ്യൻ, ശതാനന്ദൻ, കൃതവ്രണൻ,
ജമദഗ്നിസ്തഥാ രാമോ ഹ്യഷ്ടകശ്ചൈവമാദയഃ। കൃഷ്ണദ്വൈപായനശ്ചൈവ പുത്രശിഷ്യൈഃ സമന്വിതഃ
ജമദഗ്നി, രാമൻ, അഷ്ടകൻ തുടങ്ങിയവർ, കൃഷ്ണദ്വൈപായനനും തന്റെ പുത്രന്മാരോടും ശിഷ്യന്മാരോടും കൂടെ,
ഏതേ തു പുഷ്കരം പ്രാപ്യ സപ്തര്ഷീണാമഥാശ്രമേ। വേഷ്ടിതാ നിയമൈശ്ചാപി ദയായുക്താസ്തപസ്വിനഃ
ഇവരൊക്കെയും പുഷ്കരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, സപ്തർഷിമാരുടെ ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ചു; ആ ആശ്രമം വ്രതങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവരും, കരുണയും തപസ്സും ഉള്ളവരുമാണ് ചുറ്റപ്പെട്ടത്.
ആനൃശംസ്യം ജയോ ധൈര്യം തപഃ സത്യം ക്ഷമാര്ജവമ്। ദയാ ദാനം ജപശ്ചൈവ സര്വേഷാം തത്പ്രതിഷ്ഠിതം
കരുണ, വിജയം, ധൈര്യം, തപസ്, സത്യം, ക്ഷമ, നേരുമൈ, ദയ, ദാനം, ജപം എന്നിവ ഇവരിൽ എല്ലാവരിലും സ്ഥാപിതമാണ്.
ഇഹ യത്ക്രിയതേ കര്മ തത്പരത്രോപഭുജ്യതേ। ജ്ഞാത്വാ തദിത്ത്ഥം മുനയഃ പരമാര്ഥപരായണാഃ
ഇവിടെ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കര്മ്മഫലങ്ങളും പരലോകത്തിൽ അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു; ഇതറിഞ്ഞ്, ഈ മുനിമാർ പരമാർത്ഥത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ന തത്ര നാസ്തികാ യാംതി ന സ്തേനാ നാജിതേംദ്രിയാഃ। ന നൃശംസാ ന പിശുനാ ന കൃതഘ്നാ ന മാനിനഃ
അവിടെ നാസ്തികന്മാർക്കും, കള്ളന്മാർക്കും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാത്തവർക്കും, ക്രൂരന്മാർക്കും, അപവാദികൾക്കും, കൃതഘ്നന്മാർക്കും, അഹങ്കാരികൾക്കും പ്രവേശനം ഇല്ല.
സത്യ തേജസ്വിനഃ ശൂരാ ദയാവംതഃ ക്ഷമാപരാഃ। യജ്വാനോ യജ്ഞശീലാശ്ച നിരീഹാ നിരുപദ്രവാഃ
സത്യവാന്മാർ, പ്രകാശമുള്ളവർ, ധൈര്യശാലികൾ, കരുണയുള്ളവർ, ക്ഷമയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവർ, യജ്ഞങ്ങളിൽ താൽപര്യമുള്ളവർ, യജ്ഞജീവിതം നയിക്കുന്നവർ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവർ, മറ്റൊരാളെയും ഉപദ്രവിക്കാത്തവർ — ഇവരാണ്.
നിര്മമാ നിരഹംകാരാസ്തത്ര ഗച്ഛംതി പുഷ്കരേ। ന രോഗോ ന ജരാമൃത്യുര്ഭവിതാത്ര മഹാത്മനാം
സ്വാർത്ഥതയും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാത്തവർ പൂഷ്കരത്തിൽ എത്തുന്നു; അത്തരം മഹാത്മാക്കൾക്ക് രോഗവും വൃദ്ധാപ്യവും മരണവും ഉണ്ടാകില്ല.
ന തത്ര മൂഢാ വിശംതി പുരുഷാ വിഷയാത്മകാഃ। കാമലോഭമദദ്രോഹ ക്രോധമോഹൈരുപദ്രുതാഃ
അവിടെ, ഭോഗാസക്തരും മോഹഭ്രാന്തരായവരും, ആസക്തിയും ലോഭവും മദവും വൈരവും കോപവും അവിവേകവും നിറഞ്ഞവരും പ്രവേശിക്കില്ല.
തുല്യ മാനാപമാനാശ്ച നിര്ദ്വംദ്വാസ്സംയതേംദ്രിയാഃ। ധ്യാനയോഗപരാശ്ചൈവ തേ തു ഗച്ഛംതി പുഷ്കരം
പൊന്നും അപമാനവും ഒരുപോലെ കാണുന്നവർ, ദ്വന്ദ്വങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവർ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവർ, ധ്യാനയോഗത്തിൽ ലീനരായവർ — ഇവരാണ് പൂഷ്കരത്തിൽ എത്തുന്നത്.
ആശ്രമേഷു യഥോക്തേഷു യഥോക്തം വൈ ദ്വിജാതയഃ। യേ വര്തംതേ യമം ത്രാതും തേഷാം ലോകാ മഹോദയാഃ
നിർദ്ദേശിച്ച ആശ്രമങ്ങളിൽ, നിർദ്ദേശപ്രകാരം, ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാർക്ക് മഹത്തായ ലോകങ്ങൾ ലഭിക്കും.
യേ ന ഹിംസംതി ഭൂതാനി കര്മണാ മനസാ ഗിരാ। അനൃശംസതരാഃ സംതഃ സര്വദാ ച പ്രിയംവദാഃ
കൃത്യത്തിൽ, ചിന്തയിൽ, വാക്കിൽ — ജീവികൾക്ക് ഒരിക്കലും ഹാനി ചെയ്യാത്തവർ, അത്യന്തം ദയയുള്ളവർ, എല്ലായ്പ്പോഴും സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവർ — ഇവരാണ്.
അഗ്നിഹോത്രരതാ നിത്യം നിത്യം ചാതിഥിപൂജകാഃ। നിത്യം സ്വാധ്യായവംതശ്ച നിത്യം സ്നാനപരായണാഃ
എപ്പോഴും അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ താൽപര്യമുള്ളവർ, എപ്പോഴും അതിഥികളെ ആദരിക്കുന്നവർ, എപ്പോഴും സ്വാധ്യായത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർ, എപ്പോഴും സ്നാനത്തിൽ മനസ്സുള്ളവർ — ഇവരാണ്.
മാതൃവത്സ്വസൃവച്ചൈവ തഥാ ദുഹിതൃവച്ച ഹ। പരദാരാന്പ്രപശ്യംതി സതതം വിഗതസ്പൃഹാഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരെ അമ്മയെയും സഹോദരിയെയും മകളെയും പോലെ കാണുന്നവർ, ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തവർ — ഇവരാണ്.
യേധിക്ഷിപ്താ ന കുപ്യംതി ന ഹിംസംതി ച ഹിംസിതാഃ। സമദുഃഖസുഖാഃ സംതോ മഹാത്മാനോ ജിതേംദ്രിയാഃ
അവമാനിക്കപ്പെട്ടാലും കോപം കാണിക്കാത്തവർ, ഹാനി സംഭവിച്ചാലും തിരിച്ചടി ചെയ്യാത്തവർ, ദുഃഖത്തിലും സന്തോഷത്തിലും ഒരുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നവർ, മഹാത്മാക്കൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവർ — ഇവരാണ്.
തേ ഹി സര്വേ പ്രപശ്യംതി പുരാ ചേരുര്മഹീമിമാം। സമാധിനാ ചിംതയംതോ ബ്രഹ്മലോകം സനാതനം
ഇവരൊക്കെയും, ഒരിക്കൽ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചവർ, സമാധാനത്തോടെ ധ്യാനിച്ച്, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മലോകം അനുഭവിക്കുന്നു.
അഥാഭവദനാവൃഷ്ടിഃ കദാചിന്മഹതീ തദാ। കൃച്ഛ്രപ്രായോ ഹ്യഭൂത്തത്ര സര്വലോകഃ ക്ഷുധാര്ദിതഃ
അപ്പോൾ ഒരിക്കൽ വലിയ വരൾച്ചയുണ്ടായി; അവിടെയുള്ള എല്ലാവരും വിശപ്പാൽ ബുദ്ധിമുട്ടി.
തതോ നിരന്നേ ലോകേസ്മിംശ്ചാത്മാനം തേ പരീപ്സവഃ। മൃതം കുമാരമാദായ കൃച്ഛ്രപ്രായാസ്തദാപചന്
അന്നില്ലാത്ത ലോകത്തിൽ, ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മരിച്ചിരുന്ന ഒരു ബാലനെ എടുത്ത്, അത്യന്തം കഷ്ടതയിൽ, അവരെ പാകം ചെയ്തു.
അഥ പര്യചരത്തത്ര ക്ലിശ്യമാനാന്ഹി താനൃഷീന്। ദൃഷ്ട്വാ രാജാ വിഷാദാര്ത്തഃ പ്രോവാചേദം വചസ്തദാ
അപ്പോൾ, ആ മഹർഷിമാർ കഷ്ടപ്പെടുന്നത് കണ്ട രാജാവ് ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായി അടുത്ത് വന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
രാജോവാച। പ്രതിഗ്രഹോ ബ്രാഹ്മണാനാം ദൃഷ്ടാ വൃത്തിരനിംദിതാ। തസ്മാത്പ്രതിഗ്രഹാന്മത്തോ ഗൃഹ്ണീധ്വം മുനിസത്തമാഃ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നത് അനുമതിയുള്ളതും അപവാദമില്ലാത്തതുമാണ്; അതുകൊണ്ട്, മഹർഷിമാരേ, എന്നിൽ നിന്ന് ദാനം സ്വീകരിക്കൂ.
വരാന്ഗ്രാമാന്വ്രീഹിയവാന്രസാന്രത്നാനി കാംചനം। ഗാശ്ച ധേനൂശ്ച തത്സര്വം മാ മാംസം പചത ദ്വിജാഃ
ഗ്രാമങ്ങൾ, അരി, യവം, വിഭവങ്ങൾ, രത്നങ്ങൾ, പൊന്ന്, പശുക്കൾ, പാൽകറക്കുന്ന പശുക്കൾ — എല്ലാം ഞാൻ നൽകുന്നു; ദ്വിജന്മാരേ, മാംസം പാകം ചെയ്യരുത്.
ഋഷയ ഊചുഃ। രാജന്പ്രതിഗ്രഹോ ഘോരോ മധ്വാസ്വാദോ വിഷോപമഃ। തജ്ജാനതാം നഃ കസ്മാത്ത്വം കുരുഷേ സമ്പ്രലോഭനം
മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നത് ഭയാനകമാണ്; തേൻ രുചി വിഷം പോലെയാണ്. ഇതറിയുന്നവരായ ഞങ്ങളെ നിങ്ങൾ എന്തിന് പ്രലോഭിപ്പിക്കുന്നു?
ദശസൂനാ സമശ്ചക്രീ ദശചക്രിസമോ ധ്വജീ। ദശധ്വജിസമാ വേശ്യാ ദശവേശ്യാസമോ നൃപഃ
പത്ത് പേരെ കൊല്ലുന്നവൻ ഒരു രഥികനുമായി തുല്യൻ; പത്ത് രഥികന്മാരെ കൊല്ലുന്നവൻ ഒരു പതാകധാരിയുമായി തുല്യൻ; പത്ത് പതാകധാരികൾ ഒരു വേശ്യയുമായി തുല്യർ; പത്ത് വേശ്യകൾ ഒരു രാജാവുമായി തുല്യർ.
ദശസൂനാ സഹസ്രാണി യോ വാഹയതി ശൌംഡികഃ। തേന തുല്യസ്തതോ രാജാ ഘോരസ്തസ്യ പ്രതിഗ്രഹഃ
ആയിരം മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്ന മാംസവ്യാപാരി ഒരു രാജാവിനോട് തുല്യൻ; അതിനാൽ, അവനിൽ നിന്ന് ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നത് ഭയാനകമാണ്.
യോ രാജ്ഞഃ പ്രതിഗൃഹ്ണാതി ബ്രാഹ്മണോ ലോഭമോഹിതഃ। താമിസ്രാദിഷു ഘോരേഷു നരകേഷു സ പച്യതേ
രാജാവിനോട് ദാനം സ്വീകരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, ലാഭലോഭത്തിൽ അകപ്പെട്ടാൽ, താമിസ്രം പോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ നരകങ്ങളിൽ അവൻ പെടുന്നു.
തദ്ഗച്ഛ കുശലം തേസ്തു സഹ ദാനേന പാര്ഥിവ। അന്യേഷാം ദീയതാമേതദിത്യുക്ത്വാ തേ വനം യയുഃ
നിനക്ക് ദാനത്തോടൊപ്പം നല്ലതാകട്ടെ, രാജാവേ; ഇതു മറ്റുള്ളവർക്കു കൊടുക്കട്ടെ എന്നു പറഞ്ഞ് അവർ കാടിലേക്ക് പോയി.
അഥ രാജ്ഞഃസമാദേശാത്തത്ര ഗത്വാഥ മംത്രിണഃ। ഉദുംബരാണി വ്യകിരന്ഹേമഗര്ഭാണി ഭൂതലേ
അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം മന്ത്രിമാർ അവിടെ ചെന്നു, പൊന്നുകൊണ്ട് നിറച്ച ഉഡുംബരഫലങ്ങൾ നിലത്ത് വിതറി.
തതോ ഹ്യന്നം വിചിന്വംതോ ഗൃഹ്ണംശ്ചോദുംബരാണ്യപി। ഗുരൂണി ഹി വിദിത്വാ തു ന ഗ്രാഹ്യാണ്യത്രിരബ്രവീത്
അവരും ഭക്ഷണം അന്വേഷിച്ച് ഉഡുംബരഫലങ്ങളും എടുത്തു; എന്നാൽ അവ ഭാരം കൂടിയവയാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് അത്രി അവയൊന്നും എടുക്കരുതെന്ന് പറഞ്ഞു.