യജ്ഞപര്വതമാരൂഢോ ദൃഷ്ട്വാ ഗംഗാവിനിര്ഗമമ്। ഉദങ്മുഖീ ദേവനദീ നിര്ഗതാ പുഷ്കരം പ്രതി
യജ്ഞപർവതത്തിൽ കയറി ഗംഗയുടെ ഉദ്ഭവം കണ്ടപ്പോൾ, ദേവനദിയായ ഗംഗ പുഷ്കരത്തേക്കു വടക്കോട്ട് ഒഴുകി പോയി.
അത്രാഭിഷേകം യഃ കുര്യാത്പിതൃദേവാര്ചനേ രതഃ। അശ്വമേധഫലം തസ്യ ഭവത്യേവ ന സംശയഃ
ഇവിടെ പിതാക്കളെയും ദേവന്മാരെയും ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച് സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന് അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.
യസ്ത്വേകം ഭോജയേദ്വിപ്രം കോടിര്ഭവതി ഭോജിതാ। അക്ഷയം ത്വന്നപാനം ച അത്ര ദത്തം മുനീശ്വര
ഇവിടെ ഒരുവൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ മാത്രം ഭക്ഷണം കൊടുത്താൽ, ഒരു കോടി പേർക്ക് ഭക്ഷണം കൊടുത്തതുപോലെയാണ്; ഇവിടെ നൽകുന്ന അന്നവും വെള്ളവും അക്ഷയമാകും, മഹാമുനിയേ.
യോ യമിച്ഛതി കാമം തു സര്വം തസ്യ ഭവിഷ്യതി। ന വിയോനിം വ്രജത്യത്ര സ്നാതമാത്രോ നരോ ഭുവി൨൦൦ 1.19.
ഇവിടെ ആരെങ്കിലും എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും, അതൊക്കെയും അവന് ലഭിക്കും; ഭൂമിയിൽ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ താഴ്ന്ന ജന്മം എടുക്കുന്നില്ല.
സ്ഥാനാനാം പരമം സ്ഥാനം തീര്ഥാനാം തീര്ഥമുത്തമമ്। മയാ ദത്തം മുനിശ്രേഷ്ഠ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
സ്ഥലങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായതും, തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായതും ഇതാണ്; ഞാൻ തന്നതാണ്, മഹാമുനിയേ, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ജന്മപ്രഭൃതി യത്പാപം സ്ത്രിയാ വാ പുരുഷസ്യ വാ। അത്രൈവ സ്നാതമാത്രസ്യ സര്വമേതത്പ്രണശ്യതി
ജനനത്തോടു കൂടിയുള്ള സ്ത്രീയുടെയോ പുരുഷന്റെയോ പാപം എല്ലാം, ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത ഉടനെ തന്നെ നശിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ തു ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ। ജഗാമാമംത്ര്യ സ മുനിമഗസ്ത്യം മുനിസത്തമമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലോകപിതാമഹനായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാ, ആഗസ്ത്യമഹർഷിയെ വിടപറഞ്ഞ് യാത്രയായി.
അഗസ്ത്യോപി സ്ഥിതസ്തത്ര ആശ്രമേ സ്വേ പരംതപ। അഗസ്ത്യസ്യാശ്രമോത്പത്തിരേഷാ തേ പരികീര്തിതാ
ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായവനേ, ആഗസ്ത്യനും തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ തന്നെ തുടരുകയും ചെയ്തു; ആഗസ്ത്യാശ്രമത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ഇതാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്.
സപ്തര്ഷീണാമാശ്രമാംശ്ച കീര്ത്തയിഷ്യേ കുരൂദ്വഹ। അത്രിശ്ചൈവ വസിഷ്ഠോഥ പുലസ്ത്യഃ പുലഹഃ ക്രതുഃ
കുരുവംശജനായവനേ, ഇനി ഞാൻ അത്രി, വസിഷ്ഠൻ, പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ, ക്രതു എന്നിവർ അടങ്ങിയ സപ്തർഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങൾ വിവരിച്ചു തരാം.
അംഗിരാ ഗൌതമശ്ചൈവ സുമതിഃ സുമുഖസ്തഥാ। വിശ്വാമിത്രഃ സ്ഥൂലശിരാഃ സംവര്തശ്ച പ്രതര്ദനഃ
അംഗിരാസ്, ഗൗതമൻ, സുമതി, സുമുഖൻ, വിശ്വാമിത്രൻ, സ്ഥൂലശിരസ്, സംവർതൻ, പ്രതർദനൻ,
രൈഭ്യോ ബൃഹസ്പതിശ്ചൈവ ച്യവനഃ കശ്യപോ ഭൃഗുഃ। ദുര്വാസാ ജമദഗ്നിശ്ച മാര്കണ്ഡേയോഥ ഗാലവഃ
റൈഭ്യൻ, ബൃഹസ്പതി, ച്യവനൻ, കശ്യപൻ, ഭൃഗു, ദുർവാസു, ജമദഗ്നി, മാർക്കണ്ടേയൻ, ഗാലവൻ,
ഉശനാഥ ഭരദ്വാജോ യവക്രീതസ്തഥാ മുനിഃ। സ്ഥൂലാക്ഷഃ സകലാക്ഷശ്ച കണ്വോ മേധാതിഥിഃ കൃതഃ
ഉശനസ്, ഭരദ്വാജൻ, യവകൃതൻ, സ്ഥൂലാക്ഷൻ, സകലാക്ഷൻ, കണ്വൻ, മേധാതിഥി, കൃതൻ,
നാരദഃ പര്വതശ്ചൈവ സ്വഗംധീ ച്യവനോ ദ്വിജഃ। തൃണാമ്ബു ശബലോ ധൌമ്യഃ ശതാനംദോ കൃതവ്രണഃ
നാരദൻ, പർവതൻ, സ്വഗന്ധി, ച്യവനൻ എന്ന ദ്വിജൻ, തൃണാംബു, ശബലൻ, ധൗമ്യൻ, ശതാനന്ദൻ, കൃതവ്രണൻ,
ജമദഗ്നിസ്തഥാ രാമോ ഹ്യഷ്ടകശ്ചൈവമാദയഃ। കൃഷ്ണദ്വൈപായനശ്ചൈവ പുത്രശിഷ്യൈഃ സമന്വിതഃ
ജമദഗ്നി, രാമൻ, അഷ്ടകൻ തുടങ്ങിയവർ, കൃഷ്ണദ്വൈപായനനും തന്റെ പുത്രന്മാരോടും ശിഷ്യന്മാരോടും കൂടെ,
ഏതേ തു പുഷ്കരം പ്രാപ്യ സപ്തര്ഷീണാമഥാശ്രമേ। വേഷ്ടിതാ നിയമൈശ്ചാപി ദയായുക്താസ്തപസ്വിനഃ
ഇവരൊക്കെയും പുഷ്കരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, സപ്തർഷിമാരുടെ ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ചു; ആ ആശ്രമം വ്രതങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവരും, കരുണയും തപസ്സും ഉള്ളവരുമാണ് ചുറ്റപ്പെട്ടത്.
ആനൃശംസ്യം ജയോ ധൈര്യം തപഃ സത്യം ക്ഷമാര്ജവമ്। ദയാ ദാനം ജപശ്ചൈവ സര്വേഷാം തത്പ്രതിഷ്ഠിതം
കരുണ, വിജയം, ധൈര്യം, തപസ്, സത്യം, ക്ഷമ, നേരുമൈ, ദയ, ദാനം, ജപം എന്നിവ ഇവരിൽ എല്ലാവരിലും സ്ഥാപിതമാണ്.
ഇഹ യത്ക്രിയതേ കര്മ തത്പരത്രോപഭുജ്യതേ। ജ്ഞാത്വാ തദിത്ത്ഥം മുനയഃ പരമാര്ഥപരായണാഃ
ഇവിടെ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കര്മ്മഫലങ്ങളും പരലോകത്തിൽ അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു; ഇതറിഞ്ഞ്, ഈ മുനിമാർ പരമാർത്ഥത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ന തത്ര നാസ്തികാ യാംതി ന സ്തേനാ നാജിതേംദ്രിയാഃ। ന നൃശംസാ ന പിശുനാ ന കൃതഘ്നാ ന മാനിനഃ
അവിടെ നാസ്തികന്മാർക്കും, കള്ളന്മാർക്കും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാത്തവർക്കും, ക്രൂരന്മാർക്കും, അപവാദികൾക്കും, കൃതഘ്നന്മാർക്കും, അഹങ്കാരികൾക്കും പ്രവേശനം ഇല്ല.
സത്യ തേജസ്വിനഃ ശൂരാ ദയാവംതഃ ക്ഷമാപരാഃ। യജ്വാനോ യജ്ഞശീലാശ്ച നിരീഹാ നിരുപദ്രവാഃ
സത്യവാന്മാർ, പ്രകാശമുള്ളവർ, ധൈര്യശാലികൾ, കരുണയുള്ളവർ, ക്ഷമയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവർ, യജ്ഞങ്ങളിൽ താൽപര്യമുള്ളവർ, യജ്ഞജീവിതം നയിക്കുന്നവർ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവർ, മറ്റൊരാളെയും ഉപദ്രവിക്കാത്തവർ — ഇവരാണ്.
നിര്മമാ നിരഹംകാരാസ്തത്ര ഗച്ഛംതി പുഷ്കരേ। ന രോഗോ ന ജരാമൃത്യുര്ഭവിതാത്ര മഹാത്മനാം
സ്വാർത്ഥതയും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാത്തവർ പൂഷ്കരത്തിൽ എത്തുന്നു; അത്തരം മഹാത്മാക്കൾക്ക് രോഗവും വൃദ്ധാപ്യവും മരണവും ഉണ്ടാകില്ല.
ന തത്ര മൂഢാ വിശംതി പുരുഷാ വിഷയാത്മകാഃ। കാമലോഭമദദ്രോഹ ക്രോധമോഹൈരുപദ്രുതാഃ
അവിടെ, ഭോഗാസക്തരും മോഹഭ്രാന്തരായവരും, ആസക്തിയും ലോഭവും മദവും വൈരവും കോപവും അവിവേകവും നിറഞ്ഞവരും പ്രവേശിക്കില്ല.
തുല്യ മാനാപമാനാശ്ച നിര്ദ്വംദ്വാസ്സംയതേംദ്രിയാഃ। ധ്യാനയോഗപരാശ്ചൈവ തേ തു ഗച്ഛംതി പുഷ്കരം
പൊന്നും അപമാനവും ഒരുപോലെ കാണുന്നവർ, ദ്വന്ദ്വങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവർ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവർ, ധ്യാനയോഗത്തിൽ ലീനരായവർ — ഇവരാണ് പൂഷ്കരത്തിൽ എത്തുന്നത്.
ആശ്രമേഷു യഥോക്തേഷു യഥോക്തം വൈ ദ്വിജാതയഃ। യേ വര്തംതേ യമം ത്രാതും തേഷാം ലോകാ മഹോദയാഃ
നിർദ്ദേശിച്ച ആശ്രമങ്ങളിൽ, നിർദ്ദേശപ്രകാരം, ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാർക്ക് മഹത്തായ ലോകങ്ങൾ ലഭിക്കും.
യേ ന ഹിംസംതി ഭൂതാനി കര്മണാ മനസാ ഗിരാ। അനൃശംസതരാഃ സംതഃ സര്വദാ ച പ്രിയംവദാഃ
കൃത്യത്തിൽ, ചിന്തയിൽ, വാക്കിൽ — ജീവികൾക്ക് ഒരിക്കലും ഹാനി ചെയ്യാത്തവർ, അത്യന്തം ദയയുള്ളവർ, എല്ലായ്പ്പോഴും സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവർ — ഇവരാണ്.
അഗ്നിഹോത്രരതാ നിത്യം നിത്യം ചാതിഥിപൂജകാഃ। നിത്യം സ്വാധ്യായവംതശ്ച നിത്യം സ്നാനപരായണാഃ
എപ്പോഴും അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ താൽപര്യമുള്ളവർ, എപ്പോഴും അതിഥികളെ ആദരിക്കുന്നവർ, എപ്പോഴും സ്വാധ്യായത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർ, എപ്പോഴും സ്നാനത്തിൽ മനസ്സുള്ളവർ — ഇവരാണ്.
മാതൃവത്സ്വസൃവച്ചൈവ തഥാ ദുഹിതൃവച്ച ഹ। പരദാരാന്പ്രപശ്യംതി സതതം വിഗതസ്പൃഹാഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരെ അമ്മയെയും സഹോദരിയെയും മകളെയും പോലെ കാണുന്നവർ, ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തവർ — ഇവരാണ്.
യേധിക്ഷിപ്താ ന കുപ്യംതി ന ഹിംസംതി ച ഹിംസിതാഃ। സമദുഃഖസുഖാഃ സംതോ മഹാത്മാനോ ജിതേംദ്രിയാഃ
അവമാനിക്കപ്പെട്ടാലും കോപം കാണിക്കാത്തവർ, ഹാനി സംഭവിച്ചാലും തിരിച്ചടി ചെയ്യാത്തവർ, ദുഃഖത്തിലും സന്തോഷത്തിലും ഒരുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നവർ, മഹാത്മാക്കൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവർ — ഇവരാണ്.
തേ ഹി സര്വേ പ്രപശ്യംതി പുരാ ചേരുര്മഹീമിമാം। സമാധിനാ ചിംതയംതോ ബ്രഹ്മലോകം സനാതനം
ഇവരൊക്കെയും, ഒരിക്കൽ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചവർ, സമാധാനത്തോടെ ധ്യാനിച്ച്, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മലോകം അനുഭവിക്കുന്നു.
അഥാഭവദനാവൃഷ്ടിഃ കദാചിന്മഹതീ തദാ। കൃച്ഛ്രപ്രായോ ഹ്യഭൂത്തത്ര സര്വലോകഃ ക്ഷുധാര്ദിതഃ
അപ്പോൾ ഒരിക്കൽ വലിയ വരൾച്ചയുണ്ടായി; അവിടെയുള്ള എല്ലാവരും വിശപ്പാൽ ബുദ്ധിമുട്ടി.
തതോ നിരന്നേ ലോകേസ്മിംശ്ചാത്മാനം തേ പരീപ്സവഃ। മൃതം കുമാരമാദായ കൃച്ഛ്രപ്രായാസ്തദാപചന്
അന്നില്ലാത്ത ലോകത്തിൽ, ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മരിച്ചിരുന്ന ഒരു ബാലനെ എടുത്ത്, അത്യന്തം കഷ്ടതയിൽ, അവരെ പാകം ചെയ്തു.