അദ്യപ്രഭൃതി യുഷ്മാകം ധര്മവൃദ്ധിര്ഭവിഷ്യതി। ഇഹാഗത്യ നരോ യോ വൈ യദംഗം പ്രഥമം ജലേ
ഇന്നുമുതല് നിങ്ങളുടേതായ ധര്മ്മം വളരും; ഇവിടെ വന്ന് ആരെങ്കിലും ആദ്യം ജലത്തില് ഏത് അവയവം കൊണ്ടും കയറുമ്പോള്,
പ്ലാവവിഷ്യതി രൂപാര്ഥം രൂപിതാ തീര്ഥകാരിതാ। ഭവിഷ്യതി ന സംദേഹോ യോജനായതമംഡലേ
അവന് രൂപത്തിനായി പൊങ്ങും; തീര്ഥയാത്ര ചെയ്തവന് തീര്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തില് രൂപം പ്രാപിക്കും, ഒരു യോജനവലയം ഉള്ളിടത്ത്, സംശയമില്ല.
അര്ധയോജനവിസ്താരം ദീര്ഘം സാര്ധം ഹി യോജനമ്। ഏതത്പ്രമാണം തീര്ഥസ്യ ഋഷികോടിപ്രവര്ത്തിതമ്
അ dessen വീതി അര്ദ്ധയോജനവും, നീളം ഒന്നര യോജനവും ആണു; ഇതാണ് മഹര്ഷിമാര് സ്ഥാപിച്ച തീര്ഥത്തിന്റെ അളവ്.
ഗമനാദേവ രാജേംദ്ര പുഷ്കരസ്യ ത്വരിംദമ। രാജസൂയാശ്വമേധാഭ്യാം ഫലമാപ്നോതി മാനവഃ
രാജാവേ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനേ, പുഷ്കരത്തിലേക്ക് വെറും പോകുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ മനുഷ്യന് രാജസൂയയുടെയും അശ്വമേധയുടെയും ഫലം ലഭിക്കും.
സരസ്വതീ മഹാപുണ്യാ പ്രവിഷ്ടാ ജ്യേഷ്ഠപുഷ്കരേ। തത്രബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ
മഹാപുണ്യമായ സരസ്വതി ജ്യേഷ്ഠപുഷ്കരത്തില് പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും
അഭിഗച്ഛംതി രാജേംദ്ര ചൈത്രശുക്ല ചതുര്ദശീം। തത്രാഭിഷേകം കുര്വീത പിതൃദേവാര്ചനേ രതഃ
രാജാവേ, ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തീയതിയില് അവിടേക്ക് എത്തുന്നു; അവിടെ പിതൃദേവാരാധനക്ക് ഭക്തിയോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം.
ഗോമേധം ച തദാപ്നോതി കുലം ചൈവ സമുദ്ധരേത്। ഏവം തീര്ഥവിഭാഗസ്തു കൃതസ്തൈസ്തു മഹര്ഷിഭിഃ
അവന് ഗോമേധയാഗഫലം നേടും, കുടുംബത്തെ ഉദ്ധരിക്കും; അങ്ങനെ മഹര്ഷിമാര് ആ തീര്ഥത്തിന്റെ വിഭജനം ചെയ്തു.
പിതൄന്ദേവാംശ്ച സന്തര്പ്യ വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ। തത്ര സ്നാത്വാ ഭവേന്മര്ത്യോ വിമലശ്ചന്ദ്രമാ യഥാ
പിതാക്കളെയും ദേവന്മാരെയും സംതൃപ്തരാക്കി, വിഷ്ണുലോകത്തില് മഹത്വം നേടും; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് മനുഷ്യന് ചന്ദ്രനെപ്പോലെ വിശുദ്ധനാകും.
ബ്രഹ്മലോകമവാപ്നോതി ഗതിം ച പരമാം വ്രജേത്। നൃലോകേ ദേവദേവസ്യ തീര്ഥം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ്
ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുകയും പരമഗതി നേടുകയും ചെയ്യും; മനുഷ്യലോകത്ത് ദേവദേവന്റെ ഈ തീര്ഥം മൂന്നു ലോകത്തും പ്രശസ്തമാണ്.
പുഷ്കരം നാമ വിഖ്യാതം മഹാപാതകനാശനമ്। ദശകോടിസഹസ്രാണി തീര്ഥാനാം വൈ മഹീപതേ
പുഷ്കരം എന്ന പേരില് പ്രശസ്തമായത് മഹാപാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു; രാജാവേ, പത്ത് കോടിയോളം തീര്ഥങ്ങള്ക്കിടയില്
സാന്നിധ്യം പുഷ്കരേ യേഷാം ത്രിസന്ധ്യം കുലനന്ദന। ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാസ്സാധ്യാശ്ച സ മരുദ്ഗണാഃ
പുഷ്കരത്തില് ത്രിസന്ധ്യകള്ക്കിടയില് സാന്നിധ്യമുള്ളവര് ആരൊക്കെയെന്നാല്, ആദിത്യന്മാര്, വസുക്കള്, രുദ്രന്മാര്, സാദ്ധ്യന്മാര്, മരുത്ഗണങ്ങള് എന്നിവരാണ്, കുലനന്ദന.
ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ചൈവ നിത്യം സന്നിഹിതാ വിഭോഃ। യത്ര ദേവാസ്തപസ്തപ്ത്വാ ദൈത്യാ ബ്രഹ്മര്ഷയസ്തഥാ
ഗന്ധര്വ്വന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും എപ്പോഴും ഭഗവാന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലാണ്; അവിടെയാണ് ദേവന്മാര് തപസ്സു ചെയ്തതും, ദാനവരും ബ്രഹ്മര്ഷിമാരും അങ്ങനെ.
ദിവ്യ യോഗാ മഹാരാജ പുണ്യേന മഹതാന്വിതാഃ। മനസാപ്യഭികാമസ്യ പുഷ്കരാണി മനസ്വിനഃ
ദിവ്യമായ യോഗത്തോടും മഹാപുണ്യത്തോടും കൂടിയവരാണ്, രാജാവേ; മനസ്സില് പോലും പുഷ്കരത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജ്ഞാനികള്
പൂയന്തേ സര്വപാപാനി നാകപൃഷ്ഠേ സ മോദതേ। തസ്മിംസ്തീര്ഥേ മഹാരാജ നിത്യമേവ പിതാമഹഃ
എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നുമുള്ള ശുദ്ധി നേടുകയും സ്വര്ഗത്തില് ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യും; ആ തീര്ഥത്തില് രാജാവേ, പിതാമഹന് എപ്പോഴും
ഉവാസ പരമപ്രീതോ ദേവദാനവസമ്മതഃ। പുഷ്കരേഷു മഹാരാജ ദേവാസ്സര്ഷിപുരോഗമാഃ
പരമാനന്ദത്തോടെ ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും ആദരവോടെ വസിച്ചിരുന്നു; പുഷ്കരങ്ങളില് രാജാവേ, മഹര്ഷിമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേവന്മാര്
സിദ്ധിം ച സമനുപ്രാപ്താഃ പുണ്യേന മഹതാന്വിതാഃ। തത്രാഭിഷേകം യഃ കുര്യാത്പിതൃദേവാര്ചനേ രതഃ
മഹാപുണ്യത്തോടുകൂടി സിദ്ധി നേടിയിട്ടുണ്ട്; അവിടെ പിതൃദേവാരാധനക്ക് ഭക്തിയോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നവന്
അശ്വമേധാദ്ദശഗുണം പ്രവദംതി മനീഷിണഃ। അപ്യേകം ഭോജയേദ്വിപ്രം പുഷ്കരാരണ്യമാശ്രിതഃ
അശ്വമേധയാഗത്തേക്കാള് പത്ത് മടങ്ങ് ഫലം ലഭിക്കും എന്ന് ജ്ഞാനികള് പറയുന്നു; പുഷ്കരവനത്തില് താമസിച്ച് ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ പോലും അന്നം നല്കിയാല്
അന്നേന തേന സംപ്രീതാ കോടിര്ഭവതി പൂജിതാ। തേനാസൌ കര്മണാ ഭീഷ്മ പ്രേത്യ ചേഹ ച മോദതേ
അവന് നല്കുന്ന അന്നത്തില് ഒരു കോടി പേര് സംതൃപ്തരായി ആദരിക്കപ്പെടും; ആ കര്മ്മം കൊണ്ട്, ഭീഷ്മാ, അവന് ഈ ലോകത്തും മരണാനന്തരം സ്വര്ഗത്തിലും ആനന്ദിക്കും.
ശാകൈര്മൂലൈഃ ഫലൈര്വാപി യേന വാ വര്ത്തയേത്സ്വയമ്। തദ്വൈ ദദ്യാദ്ബ്രാഹ്മണായ ശ്രദ്ധാവാനനസൂയകഃ
സ്വയം ജീവിക്കാനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പച്ചക്കറികൾ, കിഴങ്ങുകൾ, പഴങ്ങൾ എന്നിവ വിശ്വാസത്തോടെ, അസൂയയില്ലാതെ ഒരു ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം.
തേനൈവ പ്രാപ്നുയാത്പ്രാജ്ഞോ ഹയമേധഫലം നരഃ। ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയോ വൈശ്യഃ ശൂദ്രോ വാ രാജസത്തമ
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ജ്ഞാനമുള്ളവൻ ബ്രാഹ്മണനായാലും, ക്ഷത്രിയനായാലും, വൈശ്യനായാലും, ശൂദ്രനായാലും, അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും, രാജാവേ.
പൈതാമഹം സരഃ പുണ്യം പുഷ്കരം നാമ നാമതഃ। വൈഖാനസാനാം സിദ്ധാനാം മുനീനാം പുണ്യദം ഹി യത്
പിതാമഹന്റെ പേരിൽ പുണ്യമായ ഒരു തടാകം ഉണ്ട്, അതാണ് പുഷ്കരം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നത്. വൈഖാനസന്മാർക്കും സിദ്ധന്മാർക്കും മുനികൾക്കും അതു മഹത്തായ പുണ്യം നൽകുന്നു.
സരസ്വതീ പുണ്യതമാ യസ്മാദ്യാതാ മഹാര്ണവമ്। ആദിദേവോ മഹായോഗീ യത്രാസ്തേ മധുസൂദനഃ
സരസ്വതി ഏറ്റവും പുണ്യവതിയാണ്, കാരണം അവൾ മഹാസമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു. ആദിദേവനും മഹായോഗിയുമായ മധുസൂദനൻ അവിടെ വസിക്കുന്നു.
ഖ്യാത ആദിവരാഹേതി നാമ്നാ ത്രിദശപൂജിതഃ। ഹീനവര്ണാശ്ച യേ വര്ണാസ്തീര്ഥേ പൈതാമഹേ ഗതാഃ
അത് ആദിവരാഹം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്, ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്നതുമാണ്. താഴ്ന്ന വർണ്ണക്കാരായവരും പിതാമഹന്റെ തീർത്ഥത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ,
ന വിയോനിം വ്രജംത്യേതേ സ്നാത്വാ തീര്ഥേ മഹാത്മനഃ। കാര്തിക്യാം ച വിശേഷേണ യോഭിഗച്ഛേത്തു പുഷ്കരം
മഹാത്മാവിന്റെ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അവർ വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കേണ്ടതില്ല. പ്രത്യേകിച്ച്, കാർത്തിക മാസത്തിൽ പുഷ്കരത്തേക്ക് എത്തുന്നവർക്കു,
ഫലം തത്രാക്ഷയം തസ്യ ഭവതീത്യനുശുശ്രുമ। സായംപ്രാതഃ സ്മരേദ്യസ്തു പുഷ്കരാണി കൃതാംജലി
അവിടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം അക്ഷയമാണെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. വൈകുന്നേരവും രാവിലെയും കയ്യുകൂപ്പി പുഷ്കരത്തെ സ്മരിക്കുന്നവൻ,
ഉപസ്പൃഷ്ടം ഭവേത്തേന സര്വതീര്ഥേ തു കൌരവ। ജന്മപ്രഭൃതി യത്പാപം സ്ത്രിയോ വാ പുരുഷസ്യ വാ
അവനാൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്തതുപോലെ ശുദ്ധി ലഭിക്കും, ജനനം മുതൽ ഉണ്ടായ എല്ലാ പാപങ്ങളും, സ്ത്രീകളുടേയോ പുരുഷന്മാരുടേയോ,
പുഷ്കരേ സ്നാനമാത്രേണ സര്വമേതത്പ്രണശ്യതി। യഥാസുരാണാം പ്രവരഃ സര്വേഷാം തു പിതാമഹഃ
പുഷ്കരത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ഈ പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിക്കും. എങ്ങിനെ അസുരന്മാരിൽ പിതാമഹൻ പ്രധാനനാണോ,
തഥൈവ പുഷ്കരം തീര്ഥം തീര്ഥാനാമാദിരുച്യതേ। ത ദ്ദൃഷ്ട്വാ ദശവര്ഷാണി പുഷ്കരേ നിയതഃ ശുചിഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, പുഷ്കരം എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പ്രധാനമായതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. പുഷ്കരം കണ്ടാൽ, പത്ത് വർഷം അവിടെ നിയന്ത്രിതനും ശുദ്ധനും ആയിരിക്കും.
ക്രതൂന്സര്വാനവാപ്നോതി ബ്രഹ്മലോകം സ ഗച്ഛതി। യസ്തു വര്ഷശതം പൂര്ണമഗ്നിഹോത്രമുപാസതേ
അവൻ എല്ലാ യാഗഫലങ്ങളും നേടുകയും ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ എത്തുകയും ചെയ്യും. എന്നാൽ, ആരെങ്കിലും നൂറുവർഷം അഗ്നിഹോത്രം ആചരിച്ചാൽ,
കാര്തികീം വാ വസേദേകാം പുഷ്കരേ സമമേവ തു। പുഷ്കരേ ദുഷ്കരോ ഹോമഃ പുഷ്കരേ ദുഷ്കരം തപഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ഒരു കാർത്തിക മാസം പുഷ്കരത്തിൽ താമസിച്ചാലും അതുപോലെ തന്നെയാണ്. പുഷ്കരത്തിൽ ഹോമം നടത്താനും, തപസ്സ് ചെയ്യാനും വളരെ പ്രയാസമാണ്.