ബ്രാഹ്മണൈര്വേദവിദ്വദ്ഭിഃ കഥം യാത്രാ ത്രിപുഷ്കരേ। കര്തവ്യാ യത്ഫലം തസ്യാ ജായതേ തദ്വദസ്വ മേ
വേദങ്ങൾ പഠിച്ച ബ്രാഹ്മണർ ത്രിപുഷ്കരത്തിൽ തീർത്ഥയാത്ര എങ്ങനെ നടത്തണം? അതിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണെന്ന് നീ എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണം.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। പ്രശ്നഭാരോ മഹാനേഷ ഭവതാ പരികല്പിതഃ। തദേകാഗ്രമനാ ഭൂത്വാ ശൃണു തീര്ഥ മഹാഫലം
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: നീ ചോദിച്ചിരിക്കുന്നത് വളരെ വലിയ ഒരു പ്രശ്നമാണ്. അതിനാൽ, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, തീർത്ഥങ്ങളുടെ മഹത്തായ ഫലങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
യസ്യ ഹസ്തൌ ച പാദൌ ച മനശ്ചൈവ സുസംയതം। വിദ്യാതപശ്ച കീര്തിശ്ച സ തീര്ഥഫലമശ്നുതേ
യാരുടെ കൈകളും കാലുകളും മനസ്സും നല്ല രീതിയിൽ നിയന്ത്രിതമാണോ, ജ്ഞാനവും തപസ്സും പ്രശസ്തിയും ഉള്ളവനോ, അവൻ തീർത്ഥയാത്രയുടെ ഫലം നേടുന്നു.
പ്രതിഗ്രഹാദുപാവൃത്തഃ സംതുഷ്ടോ യേനകേന ചിത്। അഹംകാരനിവൃത്തശ്ച സ തീര്ഥഫലമശ്നുതേ
യാരാണ് ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കുന്നവനും, ലഭിക്കുന്നതിൽ തൃപ്തനായി, അഹങ്കാരം ഇല്ലാതെയും ഇരിക്കുന്നവനും, അവൻ തീർത്ഥഫലം നേടുന്നു.
അക്രോധനശ്ച രാജേംദ്ര സത്യശീലോ ദൃഢവ്രതഃ। ആത്മോപമശ്ച ഭൂതേഷു സ തീര്ഥഫലമശ്നുതേ
രാജാവേ, കോപമില്ലാത്തവനും, സത്യനിഷ്ഠനുമായവനും, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനും, എല്ലാ ജീവികളെയും തനിക്കുപോലെ കാണുന്നവനും, അവൻ തീർത്ഥഫലം നേടുന്നു.
ഋഷീണാം പരമം ഗുഹ്യമിദം ഭരതസത്തമ। പൂര്വം യത്ര മഹാരാജ സത്രേ പൈതാമഹേ തഥാ
ഭരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, മഹർഷിമാരുടെ പരമരഹസ്യമാണ് ഇത്. പണ്ടു, മഹാരാജാവേ, പിതൃയജ്ഞത്തിൽ—
യതീനാമുഗ്രതപസാം യേഷാം കോടിഃ സമാഗതാ। മുഖദര്ശനമാശ്രിത്യ സ്ഥിതാസ്തേ ജ്യേഷ്ഠപുഷ്കരേ
ഉഗ്രമായ തപസ്സുള്ള, കോടിക്കണക്കിന് യതികൾ മുഖദർശനം ആശ്രയിച്ച് ജ്യേഷ്ഠപുഷ്കരത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.
സുരൂപതാം പരാം ലബ്ധ്വാ പ്രീതാസ്തേ മുനിസത്തമാഃ। ഹര്ഷേണ മഹതാവിഷ്ടാ ബ്രഹ്മദര്ശനകാംക്ഷിണഃ
അവർ അത്യുത്തമമായ സൗന്ദര്യം നേടിയപ്പോൾ, ആ മഹർഷിമാർ സന്തോഷത്തോടെ, വലിയ ആനന്ദത്തിൽ, ബ്രഹ്മദർശനം ആഗ്രഹിച്ചു.
യജ്ഞോപവീതൈസ്തേ ഭൂമിം മാപ്യ സര്വേ ചതുര്ദ്ദിശം। കൃത്വാ തീര്ഥം വിഭാഗം ച സ്ഥിതാ ഭക്തിപരായണാഃ
യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ച്, അവർ ഭൂമിയെ നാലു ദിശകളിലായി അളന്നു, തീർത്ഥങ്ങൾ വിഭജിച്ചു, ഭക്തിപരമായ മനസ്സോടെ അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
ആസന്നശ്ച തതസ്തേഷാം തദാ തുഷ്ടഃ പിതാമഹഃ। കോടിം കൃത്വാ തദാ തേഷാം മാനം ദൃഷ്ട്വാ മനീഷിണാം
അപ്പോൾ, അവർക്ക് സമീപം നിന്നപ്പോൾ, പിതാമഹൻ സന്തോഷിച്ചു; ആ ജ്ഞാനികളുടെ കൂട്ടം കണ്ടു, അവരെ ആദരിച്ചു.
അദ്യപ്രഭൃതി യുഷ്മാകം ധര്മവൃദ്ധിര്ഭവിഷ്യതി। ഇഹാഗത്യ നരോ യോ വൈ യദംഗം പ്രഥമം ജലേ
ഇന്നുമുതല് നിങ്ങളുടേതായ ധര്മ്മം വളരും; ഇവിടെ വന്ന് ആരെങ്കിലും ആദ്യം ജലത്തില് ഏത് അവയവം കൊണ്ടും കയറുമ്പോള്,
പ്ലാവവിഷ്യതി രൂപാര്ഥം രൂപിതാ തീര്ഥകാരിതാ। ഭവിഷ്യതി ന സംദേഹോ യോജനായതമംഡലേ
അവന് രൂപത്തിനായി പൊങ്ങും; തീര്ഥയാത്ര ചെയ്തവന് തീര്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തില് രൂപം പ്രാപിക്കും, ഒരു യോജനവലയം ഉള്ളിടത്ത്, സംശയമില്ല.
അര്ധയോജനവിസ്താരം ദീര്ഘം സാര്ധം ഹി യോജനമ്। ഏതത്പ്രമാണം തീര്ഥസ്യ ഋഷികോടിപ്രവര്ത്തിതമ്
അ dessen വീതി അര്ദ്ധയോജനവും, നീളം ഒന്നര യോജനവും ആണു; ഇതാണ് മഹര്ഷിമാര് സ്ഥാപിച്ച തീര്ഥത്തിന്റെ അളവ്.
ഗമനാദേവ രാജേംദ്ര പുഷ്കരസ്യ ത്വരിംദമ। രാജസൂയാശ്വമേധാഭ്യാം ഫലമാപ്നോതി മാനവഃ
രാജാവേ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനേ, പുഷ്കരത്തിലേക്ക് വെറും പോകുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ മനുഷ്യന് രാജസൂയയുടെയും അശ്വമേധയുടെയും ഫലം ലഭിക്കും.
സരസ്വതീ മഹാപുണ്യാ പ്രവിഷ്ടാ ജ്യേഷ്ഠപുഷ്കരേ। തത്രബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ
മഹാപുണ്യമായ സരസ്വതി ജ്യേഷ്ഠപുഷ്കരത്തില് പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും
അഭിഗച്ഛംതി രാജേംദ്ര ചൈത്രശുക്ല ചതുര്ദശീം। തത്രാഭിഷേകം കുര്വീത പിതൃദേവാര്ചനേ രതഃ
രാജാവേ, ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തീയതിയില് അവിടേക്ക് എത്തുന്നു; അവിടെ പിതൃദേവാരാധനക്ക് ഭക്തിയോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം.
ഗോമേധം ച തദാപ്നോതി കുലം ചൈവ സമുദ്ധരേത്। ഏവം തീര്ഥവിഭാഗസ്തു കൃതസ്തൈസ്തു മഹര്ഷിഭിഃ
അവന് ഗോമേധയാഗഫലം നേടും, കുടുംബത്തെ ഉദ്ധരിക്കും; അങ്ങനെ മഹര്ഷിമാര് ആ തീര്ഥത്തിന്റെ വിഭജനം ചെയ്തു.
പിതൄന്ദേവാംശ്ച സന്തര്പ്യ വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ। തത്ര സ്നാത്വാ ഭവേന്മര്ത്യോ വിമലശ്ചന്ദ്രമാ യഥാ
പിതാക്കളെയും ദേവന്മാരെയും സംതൃപ്തരാക്കി, വിഷ്ണുലോകത്തില് മഹത്വം നേടും; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് മനുഷ്യന് ചന്ദ്രനെപ്പോലെ വിശുദ്ധനാകും.
ബ്രഹ്മലോകമവാപ്നോതി ഗതിം ച പരമാം വ്രജേത്। നൃലോകേ ദേവദേവസ്യ തീര്ഥം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ്
ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുകയും പരമഗതി നേടുകയും ചെയ്യും; മനുഷ്യലോകത്ത് ദേവദേവന്റെ ഈ തീര്ഥം മൂന്നു ലോകത്തും പ്രശസ്തമാണ്.
പുഷ്കരം നാമ വിഖ്യാതം മഹാപാതകനാശനമ്। ദശകോടിസഹസ്രാണി തീര്ഥാനാം വൈ മഹീപതേ
പുഷ്കരം എന്ന പേരില് പ്രശസ്തമായത് മഹാപാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു; രാജാവേ, പത്ത് കോടിയോളം തീര്ഥങ്ങള്ക്കിടയില്
സാന്നിധ്യം പുഷ്കരേ യേഷാം ത്രിസന്ധ്യം കുലനന്ദന। ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാസ്സാധ്യാശ്ച സ മരുദ്ഗണാഃ
പുഷ്കരത്തില് ത്രിസന്ധ്യകള്ക്കിടയില് സാന്നിധ്യമുള്ളവര് ആരൊക്കെയെന്നാല്, ആദിത്യന്മാര്, വസുക്കള്, രുദ്രന്മാര്, സാദ്ധ്യന്മാര്, മരുത്ഗണങ്ങള് എന്നിവരാണ്, കുലനന്ദന.
ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ചൈവ നിത്യം സന്നിഹിതാ വിഭോഃ। യത്ര ദേവാസ്തപസ്തപ്ത്വാ ദൈത്യാ ബ്രഹ്മര്ഷയസ്തഥാ
ഗന്ധര്വ്വന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും എപ്പോഴും ഭഗവാന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലാണ്; അവിടെയാണ് ദേവന്മാര് തപസ്സു ചെയ്തതും, ദാനവരും ബ്രഹ്മര്ഷിമാരും അങ്ങനെ.
ദിവ്യ യോഗാ മഹാരാജ പുണ്യേന മഹതാന്വിതാഃ। മനസാപ്യഭികാമസ്യ പുഷ്കരാണി മനസ്വിനഃ
ദിവ്യമായ യോഗത്തോടും മഹാപുണ്യത്തോടും കൂടിയവരാണ്, രാജാവേ; മനസ്സില് പോലും പുഷ്കരത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജ്ഞാനികള്
പൂയന്തേ സര്വപാപാനി നാകപൃഷ്ഠേ സ മോദതേ। തസ്മിംസ്തീര്ഥേ മഹാരാജ നിത്യമേവ പിതാമഹഃ
എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നുമുള്ള ശുദ്ധി നേടുകയും സ്വര്ഗത്തില് ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യും; ആ തീര്ഥത്തില് രാജാവേ, പിതാമഹന് എപ്പോഴും
ഉവാസ പരമപ്രീതോ ദേവദാനവസമ്മതഃ। പുഷ്കരേഷു മഹാരാജ ദേവാസ്സര്ഷിപുരോഗമാഃ
പരമാനന്ദത്തോടെ ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും ആദരവോടെ വസിച്ചിരുന്നു; പുഷ്കരങ്ങളില് രാജാവേ, മഹര്ഷിമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേവന്മാര്
സിദ്ധിം ച സമനുപ്രാപ്താഃ പുണ്യേന മഹതാന്വിതാഃ। തത്രാഭിഷേകം യഃ കുര്യാത്പിതൃദേവാര്ചനേ രതഃ
മഹാപുണ്യത്തോടുകൂടി സിദ്ധി നേടിയിട്ടുണ്ട്; അവിടെ പിതൃദേവാരാധനക്ക് ഭക്തിയോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നവന്
അശ്വമേധാദ്ദശഗുണം പ്രവദംതി മനീഷിണഃ। അപ്യേകം ഭോജയേദ്വിപ്രം പുഷ്കരാരണ്യമാശ്രിതഃ
അശ്വമേധയാഗത്തേക്കാള് പത്ത് മടങ്ങ് ഫലം ലഭിക്കും എന്ന് ജ്ഞാനികള് പറയുന്നു; പുഷ്കരവനത്തില് താമസിച്ച് ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ പോലും അന്നം നല്കിയാല്
അന്നേന തേന സംപ്രീതാ കോടിര്ഭവതി പൂജിതാ। തേനാസൌ കര്മണാ ഭീഷ്മ പ്രേത്യ ചേഹ ച മോദതേ
അവന് നല്കുന്ന അന്നത്തില് ഒരു കോടി പേര് സംതൃപ്തരായി ആദരിക്കപ്പെടും; ആ കര്മ്മം കൊണ്ട്, ഭീഷ്മാ, അവന് ഈ ലോകത്തും മരണാനന്തരം സ്വര്ഗത്തിലും ആനന്ദിക്കും.
ശാകൈര്മൂലൈഃ ഫലൈര്വാപി യേന വാ വര്ത്തയേത്സ്വയമ്। തദ്വൈ ദദ്യാദ്ബ്രാഹ്മണായ ശ്രദ്ധാവാനനസൂയകഃ
സ്വയം ജീവിക്കാനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പച്ചക്കറികൾ, കിഴങ്ങുകൾ, പഴങ്ങൾ എന്നിവ വിശ്വാസത്തോടെ, അസൂയയില്ലാതെ ഒരു ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം.
തേനൈവ പ്രാപ്നുയാത്പ്രാജ്ഞോ ഹയമേധഫലം നരഃ। ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയോ വൈശ്യഃ ശൂദ്രോ വാ രാജസത്തമ
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ജ്ഞാനമുള്ളവൻ ബ്രാഹ്മണനായാലും, ക്ഷത്രിയനായാലും, വൈശ്യനായാലും, ശൂദ്രനായാലും, അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും, രാജാവേ.