അഭയം സര്വഭൂതാനാം നാസ്തി ദാനമതഃ പരമ്। ചരാചരാണാം ഭൂതാനാമഭയം യഃ പ്രയച്ഛതി
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയരഹിതത്വം നൽകുന്നതിനെക്കാൾ വലിയൊരു ദാനം ഇല്ല; ചലനമുള്ളവർക്കും അചലന്മാർക്കും ഭയരഹിതത്വം നൽകുന്നവൻ,
സ ച സര്വഭയാന്മുക്തഃ പരം ബ്രഹ്മാധിഗച്ഛതി। നാസ്ത്യഹിംസാ സമം ദാനം നാസ്ത്യഹിംസാ സമം തപഃ
അവൻ എല്ലാ ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി പരമബ്രഹ്മം പ്രാപിക്കും. അഹിംസക്ക് സമം ദാനമില്ല, അഹിംസക്ക് സമം തപസ്സുമില്ല.
യഥാ ഹസ്തിപദേഷ്വന്യത്പദം സര്വം പ്രലീയതേ। സര്വേ ധര്മാസ്തഥാ വ്യാഘ്ര പ്രലീയംതേ ഹ്യഹിംസയാ
യഥാർത്ഥത്തിൽ, ആനയുടെ കാൽപ്പാടിൽ മറ്റെല്ലാ കാൽപ്പാടുകളും അദൃശ്യമായുപോകുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അഹിംസയിൽ ലയിക്കുന്നു, വ്യാഘ്രാ.
യോഗവൃക്ഷസ്യ ഛായാ യാ താപത്രയവിനാശിനീ। ധര്മജ്ഞാനേ ച പുഷ്പാണി സ്വര്ഗമോക്ഷൌ ഫലാനി ച
യോഗമരത്തിന്റെ തണൽ മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ദുഃഖങ്ങൾ അകറ്റുന്നു; ധർമ്മജ്ഞാനമാണ് പൂക്കൾ, സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും ഫലങ്ങൾ.
ദുഃഖത്രയാഭിതപ്തസ്യ ഛായാ യോഗതരോഃ സ്മൃതാ। ന ബാധ്യതേ പുനര്ദുഃഖൈഃ പ്രാപ്യ നിര്വാണമുത്തമമ്
മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ദുഃഖങ്ങളിൽ പെടുന്നവർക്കു യോഗമരത്തിന്റെ തണൽ ഓർമ്മ വരുന്നു; പരമനിർവാണം പ്രാപിച്ചാൽ പിന്നെ ദുഃഖങ്ങൾ ബാധിക്കില്ല.
ഇത്യേതത്പരമം ശ്രേയഃ കീര്തിതം തേ സമാസതഃ। ജ്ഞാതം ചൈവ ത്വയാ സര്വം കേവലം മാം തു പൃച്ഛസി
ഇങ്ങനെ, പരമശ്രേയസ്സിനെ ഞാൻ നിനക്കു സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞു. നീ എല്ലാം മനസ്സിലാക്കിയിട്ടും എന്നോട് വീണ്ടും ചോദിക്കുന്നു.
ദ്വീപ്യുവാച। അഹം മൃഗ്യാ പുരാ ശപ്തോ വ്യാഘ്രരൂപേണ സംസ്ഥിതഃ। തതഃ പ്രാണിവധാത്സര്വമശേഷം മമ വിസ്മൃതമ്
വ്യാഘ്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഒരിക്കൽ ഒരു മൃഗം എന്നെ ശപിച്ച് വ്യാഘ്രരൂപത്തിൽ ജീവിക്കാൻ നിർബന്ധിതനായി; അതിനാൽ ജീവികളെ കൊല്ലുന്നതിലൂടെ എനിക്ക് എല്ലാം മറന്നുപോയി.
ത്വത്സംപര്കോപദേശാഭ്യാം സംജാതം സ്മരണം പുനഃ। ത്വം ചാപ്യനേന സത്യേന ഗമിഷ്യസി പരാം ഗതിം
നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലും ഉപദേശത്തിലും വീണ്ടും ഓർമ്മയുണ്ടായി; ഈ സത്യത്തിന്റെ ഫലമായി നീയും പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും.
തദഹം ത്വാം പുനഃ പൃച്ഛേ പ്രശ്നമേകം ഹൃദി സ്ഥിതമ്। സാഗ്രം വര്ഷശതം ജാതം ചിംതയാനസ്യ മേ ശുഭേ
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ വീണ്ടും ഒരു ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നു, ശുഭേ, ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം എന്റെ മനസ്സിൽ നിലനിന്നതാണിത്.
ഭവത്യാ ഭാഗ്യയോഗേന കദാചിത്സ്വര്ഗശോഭനേ। കൃതം ധര്മസ്യ സംസ്ഥാനം സതാം മാര്ഗേ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
നിന്റെ ഭാഗ്യയോഗത്താൽ, ഒരിക്കൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ആ ഭംഗിയിൽ, ധർമ്മത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം സത്പുരുഷന്മാരുടെ മാർഗത്തിൽ സ്ഥാപിതമായിരുന്നു.
കിം തേഽഭിധാനം കല്യാണി ബ്രൂഹി മേഽജ്ഞസ്യ സുവ്രതേ। നംദോവാച। മമ നംദേതി സംജ്ഞാ തു കൃതാ നംദേന സ്വാമിനാ
നിന്റെ പേര് എന്താണ്, കല്യാണി? എനിക്ക് പറയൂ, ഞാൻ അറിയാത്തവനാണ്, സുവ്രതേ. പശു പറഞ്ഞു: എന്റെ ഉടമ നമുക്ക് 'നന്ദ' എന്ന പേരാണ് നൽകിയതെന്ന്.
സാംപ്രതം ഭക്ഷയാമീതി ഹ്യതിഷ്ഠഃ കേന ഹേതുനാ। നംദേതി ശ്രുത്വാ തന്നാമ മുക്തശാപഃ പ്രഭംജനഃ൪൫൦ 1.18.
ഇപ്പോൾ നീ 'നന്ദയെ ഞാൻ തിന്നും' എന്ന് പറയുന്നത് എന്ത് കാരണം കൊണ്ടാണ്? 'നന്ദ' എന്ന പേര് കേട്ടപ്പോൾ ശാപം അകന്നു പോയി.
പുനര്നൃപത്വമാപന്നോ ബലരൂപസമന്വിതഃ। ഏതസ്മിന്നംതരേ ധര്മസ്താം ജ്ഞാത്വാ സത്യവാദിനീമ്
പിന്നീട് അവൻ വീണ്ടും രാജത്വം ലഭിച്ചു, ശക്തിയും രൂപവും ഉണ്ടായി; അതിനിടയിൽ സത്യവാദിനിയായ അവളെ ധർമ്മം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
ദ്രഷ്ടും സമാഗതസ്തത്ര പ്രാബ്രവീച്ച പയസ്വിനീമ്। തവ സത്യവ്രതാദ്ധൃഷ്ടോ ധര്മോഹമിഹ ചാഗതഃ
അവളെ കാണാൻ ധർമ്മം അവിടെ എത്തി, പശുവിനോട് പറഞ്ഞു: നിന്റെ സത്യവ്രതം കണ്ടു ധൈര്യത്തോടെ ഞാൻ, ധർമ്മം, ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.
നംദേ വൃണീഷ്വ ഭദ്രം തേ വരം വരതമം ഹി യത്। ഏവമുക്താ ഹി സാ ദേവീ നംദാ തം പ്രാര്ഥയദ്വരമ്
നന്ദേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ. നിനക്ക് സകല ഭാഗ്യവും ഉണ്ടാകട്ടെ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ആ ദേവി നന്ദാ അവളുടെ വരം അപേക്ഷിച്ചു.
തവാനുഭാവാത്സസുതാ ഗച്ഛാമി പദമുത്തമമ്। ഭവേദിദം ശുഭം തീര്ഥം മുനീനാം ധര്മദായകമ്
നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, പാപരഹിതനായവളേ, ഞാൻ സന്താനസമേതയായി പരമാവധി സ്ഥിതിയിൽ എത്തും. ഈ തീർത്ഥം മഹർഷിമാർക്ക് ധർമ്മം നൽകുന്ന ശുഭമായതായിരിക്കട്ടെ.
മന്നാമ്നാ ച സരിദിയം നംദാ നാമ സരസ്വതീ। വരപ്രദാനാദ്ദേവേശ തദേതത്പ്രാര്ഥിതം മയാ
എന്റെ പേരിൽ ഈ നദി നന്ദാ സരസ്വതിയായി അറിയപ്പെടട്ടെ. ദേവാദികളേ, നീ ഈ വരം നൽകിയതിലൂടെ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചത് സഫലമായി.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। സാ തത്ക്ഷണാദ്ഗതാ ദേവീ സ്ഥാനം സത്യവതാം ശുഭമ്। പ്രഭംജനോപി തദ്രാജ്യം സംപ്രാപ്തഃ പ്രാഗുപാര്ജിതമ്
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: അന്നേ അതിനുശേഷം, ആ ദേവി സത്യമാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരുടെ ശുഭമായ സ്ഥാനത്ത് എത്തി. പ്രഭഞ്ജനും തന്റെ പഴയ രാജ്യം വീണ്ടും നേടി.
നംദാ യേന ഗതാ സ്വര്ഗം നംദാം പ്രാപ്യ സരസ്വതീമ്। തേനാഖ്യയാ ബുധൈസ്തസ്യാഃ പ്രോക്താ നംദാ സരസ്വതീ
നന്ദാ സ്വർഗത്തിൽ എത്തി നന്ദാ സരസ്വതിയായി മാറിയതുകൊണ്ടാണ്, ജ്ഞാനികൾ അവളെ നന്ദാ സരസ്വതി എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
സരസ്വതീ പുനസ്തസ്മാദ്വനാത്ഖര്ജൂരസംജ്ഞിതാത്। ദക്ഷിണേന പുനര്യാതാ പ്ലാവയംതീ ധരാതലമ്
അതിനുശേഷം സരസ്വതി, ഖർജൂര എന്ന പേരിലുള്ള വനത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും തെക്കോട്ടു ഒഴുകി ഭൂമിയെ നിറച്ചു.
ആഗച്ഛന്നപി യസ്തസ്യാ നാമ ഗൃഹ്ണാതി മാനവഃ। ജീവന്സുഖം സ ആപ്നോതി മൃതോ ഭവതി ഖേചരഃ
ആ നദിയിലേക്കു വരുമ്പോൾ അവളുടെ പേര് ഉച്ചരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ജീവകാലത്ത് സന്തോഷം അനുഭവിക്കും; മരിച്ചാൽ ആകാശവാസിയായിത്തീരും.
തത്ര യേ ശുഭകര്മാണസ്ത്യജംതി സ്വാം തനും നരാഃ। തേ വിദ്യാധരരാജാനോ ഭവംതി സുഖിനോ ജനാഃ
അവിടെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തവരും അവിടെ തന്നെ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവരും വിദ്യാധരരാജാക്കന്മാരായി സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
നരാണാം സ്വര്ഗനിഃശ്രേണീ സ്നാനാത്പാനാത്സരസ്വതീ। തത്ര സ്നാനം പ്രകുര്വന്തി യേഷ്ടമ്യാം സുസമാഹിതാഃ
മനുഷ്യർക്കു സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള പടവഴിയാണ് അവിടെ സരസ്വതീജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുകയും കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. നിശ്ചിത ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് പ്രത്യേകമായ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും.
തേ മൃതാഃ സ്വര്ഗമാസാദ്യ മോദംതേ സുമനോരമാഃ। സരസ്വതീ സദാ സ്ത്രീണാം തത്ര സൌഭാഗ്യദായികാ
അവിടെ മരിക്കുന്നവർ സ്വർഗത്തിൽ എത്തി പരമാനന്ദത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു. സരസ്വതി സ്ത്രീകൾക്ക് അവിടെ എപ്പോഴും ഭാഗ്യം നൽകുന്നു.
ഉപോഷിതാ തൃതീയായാമപി സൌഭാഗ്യഭാജനാ। തത്ര തദ്ദര്ശനേനാപി മുച്യതേ പാപസംചയാത്
മൂന്നാം ദിവസം ഉപവാസം ചെയ്താലും വലിയ ഭാഗ്യം ലഭിക്കും. അവിടെ സരസ്വതിയെ കാണുന്നതു കൊണ്ടു പോലും പാപങ്ങൾക്കൊന്നും ബന്ധമില്ലാതെ മോചനം ലഭിക്കും.
സ്പൃശംതി യേ നരാഃ കേചിത്തേപി ജ്ഞേയാ മുനീശ്വരാഃ। രജതസ്യ പ്രദാനേന രൂപവാന്ജായതേ നരഃ
അവളെ സ്പർശിക്കുന്ന പുരുഷന്മാർ മഹർഷിമാരായി കണക്കാക്കപ്പെടണം. അവിടെ വെള്ളി ദാനം ചെയ്താൽ ആൾ ഭംഗിയുള്ളവനായി ജനിക്കും.
പുണ്യാ പുണ്യജലോപേതാ നദീയം ബ്രഹ്മണഃ സുതാ। നംദാ നാമേതി വിപുലാ പ്രവൃത്താ ദക്ഷിണാമുഖീ
പുണ്യജലങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഈ നദി ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രിയായി, നന്ദാ എന്ന പേരിൽ, വിശാലമായി തെക്കോട്ടു ഒഴുകുന്നു.
ഗത്വാ തതോ നാതിദൂരം പുനര്യാതാ പരാങ്മുഖീ। തതഃ പ്രഭൃതി സാ ദേവീ പ്രസഭം പ്രകടാ സ്ഥിതാ
അതിനുശേഷം വളരെ ദൂരമില്ലാതെ അവൾ വീണ്ടും മറുവശത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞു. അന്ന് മുതൽ ആ ദേവി വ്യക്തമായി കാണാവുന്നതായി നിലകൊണ്ടു.
തസ്യാസ്തടേഷു പുണ്യേഷു തീര്ഥാന്യായതനാനി ച। സംസേവിതാനി മുനിഭിഃ സിദ്ധൈശ്ചാപി സമംതതഃ
അവളുടെ പുണ്യകരമായ തീരങ്ങളിൽ മഹർഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും ആരാധിക്കുന്ന തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തേഷു സര്വേഷു ഭവതി ധര്മഹേതുസ്സരസ്വതീ। സ്നാനാത്പാനാത്പ്രദാനാദ്വാ ഹിരണ്യസ്യ മഹാനദീ
അവിടെയുള്ള എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും സരസ്വതി ധർമ്മത്തിന് കാരണമാകുന്നു. ആ മഹാനദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുകയോ കുടിക്കുകയോ പൊന്നു ദാനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ വലിയ പുണ്യം ലഭിക്കും.