ന ച ലോഭേന ചര്തവ്യം വിഷമസ്ഥം തൄണം ക്വചിത്। ലോഭാദ്വിനാശഃ സര്വേഷാമിഹലോകേ പരത്ര ച
ലാഭത്തിനായി, അപകടമുള്ളിടത്ത് പുല്ല് എടുക്കാൻ ഒരിക്കലും ശ്രമിക്കരുത്. ഈ ലോകത്തും അപ്പുറം ലോകത്തും, എല്ലാ നാശത്തിനും കാരണം ലാഭം തന്നെയാണ്.
സമുദ്രമടവീം പുത്ര വിശംതി ലോഭമോഹിതാഃ। ലോഭാദകാര്യമത്യുഗ്രം വിദ്വാനപി സമാചരേത്
ലാഭം കൊണ്ടു ഭ്രമിച്ചവരാണ് സമുദ്രത്തിലും കാട്ടിലും കടക്കുന്നത്. വലിയ ജ്ഞാനിയ്ക്ക് പോലും ലാഭം മൂലം ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യേണ്ടി വരാം.
ലോഭാത്പ്രമാദാദ്വിസ്രംഭാത്ത്രിഭിര്നാശോ ഭവേന്നൄണാമ്। തസ്മാല്ലോഭം ന കുര്വീത ന പ്രമാദം ന വിശ്വസേത്
ലാഭം, അശ്രദ്ധ, അത്യധികം വിശ്വാസം — ഈ മൂന്നു കാരണങ്ങളാൽ മനുഷ്യർ നശിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഒരിക്കലും ലാഭം കാണിക്കരുത്, അശ്രദ്ധയാകരുത്, അത്യധികം വിശ്വസിക്കരുത്.
ആത്മാ ഹി സതതം പുത്ര രക്ഷിതവ്യഃ പ്രയത്നഃ। സര്വേഭ്യഃ ശ്വാപദേഭ്യശ്ച മ്ലേച്ഛചോരാദിസംകടാത്
മകനേ, എല്ലായ്പോഴും ആത്മാവിനെ ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കണം. കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ നിന്നും അന്യന്മാരിൽ നിന്നുമുള്ള കഷ്ടതകളിൽ നിന്നുമെല്ലാം ജാഗ്രത വേണം.
തിരശ്ചാം പാപയോനീനാമേകത്ര വസതാമപി। വിപരീതാനി ചിത്താനി വിജ്ഞായംതേ ന പുത്രക
പാപജന്മം പ്രാപിച്ച മൃഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് കഴിയുമ്പോഴും, അവയുടെ മനസ്സുകൾ എപ്പോഴും തമ്മിൽ വിരുദ്ധമാണ്, മകനേ.
നഖിനാം ച നദീനാം ച ശൃംഗിണാം ശസ്ത്രധാരിണാമ്। ന വിശ്വാസസ്ത്വയാ കാര്യഃ സ്ത്രീണാം പ്രേഷ്യജനസ്യ ച
നഖമുള്ളവരെയും, നദികളെയും, കൊമ്പുള്ളവരെയും, ആയുധം ധരിക്കുന്നവരെയും, സ്ത്രീകളെയും, ദാസന്മാരെയും വിശ്വസിക്കരുത്.
ന വിശ്വസേദവിശ്വസ്തേ വിശ്വസ്തേനാതി വിശ്വസേത്। വിശ്വാസാദ്ഭയമുത്പന്നം മൂലാന്യപി നികൃംതതി
വിശ്വാസമില്ലാത്തവരെ വിശ്വസിക്കരുത്; വിശ്വാസമുള്ളവരെയും അതിരുകടന്ന് വിശ്വസിക്കരുത്. വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് ഭയം ഉരുത്തിരിയാം; അതു വേരുകൾ പോലും മുറിച്ചുകളയാൻ കഴിയും.
ന വിശ്വസേത്സ്വദേഹേപി ബലിഷ്ഠേ ഭീതചേതസി। വക്ഷ്യംതി ഗൂഢമത്യര്ഥം സുപ്തം മത്തം പ്രമാദതഃ
ഭയപ്പെട്ട മനസ്സുള്ളപ്പോൾ, ശക്തമായതെങ്കിലും, സ്വന്തം ശരീരത്തെയും വിശ്വസിക്കരുത്. ഉറങ്ങുമ്പോഴും, മദ്യപിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, അശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ആളുകൾ രഹസ്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തും.
ഗംധഃ സര്വത്ര സതതമാഘ്രാതവ്യഃ പ്രയത്നതഃ। ഗാവഃ പശ്യംതി ഗംധേന രാജാനശ്ചാരചക്ഷുഷാ
മണം എല്ലായിടത്തും ശ്രദ്ധയോടെ പരിശോധിക്കണം. പശുക്കൾ മണം കൊണ്ടാണ് തിരിച്ചറിയുന്നത്; രാജാക്കന്മാർ ചാരന്മാരുടെ കണ്ണിലൂടെ.
നൈകസ്തിഷ്ഠേദ്വനേഘോരേ ധര്മമേകം ച ചിംതയേത്। നചോദ്വേഗസ്ത്വയാകാര്യഃ സര്വസ്യ മരണം ധ്രുവം
ഭയങ്കരമായ കാടിൽ ആരും ഒറ്റയ്ക്ക് നില്ക്കരുത്; ധർമ്മത്തെ മാത്രം ചിന്തിക്കണം. മരണമാണ് എല്ലാവർക്കും ഉറപ്പ്, അതിനാൽ നീ വിഷമിക്കേണ്ട.
യഥാ ഹി പഥികഃ കശ്ചിച്ഛായാമാശ്രിത്യ തിഷ്ഠതി। വിശ്രമ്യ ച പുനര്യാതി തദ്വദ്ഭൂതസമാഗമഃ
യാത്രക്കാരൻ ഒരു നിഴലിൽ തങ്ങി വിശ്രമിച്ച് വീണ്ടും പോകുന്നതുപോലെ, ജീവികളുടെ കൂടിച്ചേരലും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
പുത്ര നിത്യം ജഗത്സര്വം തത്രൈകഃ ശോചസേ കഥം। താവത്ത്വം ശോകമുത്സൃജ്യ മദ്വാക്യമനുപാലയ
മകനേ, ഈ ലോകം എല്ലായ്പ്പോഴും ഇങ്ങനെയാണ് എങ്കിൽ നീ മാത്രം എങ്ങനെ ദുഃഖിക്കുന്നു? അതിനാൽ ദുഃഖം വിട്ട് എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുക.
ശിരസ്യാഘ്രായ തം പുത്രമവലിഹ്യ ച മൂര്ദ്ധനി। ശോകേന മഹതാവിഷ്ടാ ബാഷ്പവ്യാകുലലോചനാ
മകൻ്റെ തലമുടി നക്കിയും തലമുകളിൽ മണം വച്ച്, വലിയ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, കണ്ണുകൾ കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ് അവൾ നിന്നു.
വിനിഃശ്വസംതീ നാഗീവ ദീര്ഘമുഷ്ണം മുഹുര്മുഹുഃ। പുത്രഹീനം ജഗച്ഛൂന്യം പ്രപശ്യംതീവ സാഽഭവത്
പാമ്പുപോലെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദീർഘവും ചൂടുള്ളതുമായ ശ്വാസം പുറത്ത് വിട്ട്, മകനില്ലാതെ ലോകം ശൂന്യമാണെന്ന് അവൾ കാണുന്നപോലെയായി.
മഹാപംകനിമഗ്നേവ തിഷ്ഠംതീ ചാവസീദതീ। വിലപ്യ നംദിനീ പുത്രമുവാചേദം പുനര്വചഃ
വലിയ ചളിയിൽ മുങ്ങിയതുപോലെ നില്ക്കുകയും താഴേക്ക് വീഴുകയും ചെയ്ത നന്ദിനി, ദുഃഖത്തോടെ മകനോട് വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നാസ്തി പുത്രസമഃ സ്നേഹോ നാസ്തിപുത്രസമം സുഖം। നാസ്തി പുത്രസമാ പ്രീതിര്നാസ്തി പുത്രസമാ ഗതിഃ
മകനോടുള്ള സ്നേഹത്തോളം സ്നേഹവും, മകനോടുള്ള സന്തോഷത്തോളം സന്തോഷവും, മകനോടുള്ള പ്രീതിയോളം പ്രീതിയും, മകനോടുള്ള ഗതിയോളം ഗതിയും ഇല്ല.
അപുത്രസ്യ ജഗച്ഛൂന്യമപുത്രസ്യ ഗൃഹേഽസുഖമ്। പുത്രേണ ലഭതേ ലോകമപുത്രോ നരകം വ്രജേത്
മകനില്ലാത്തവർക്കു ലോകം ശൂന്യമാണ്; മകനില്ലാത്തവന്റെ വീട്ടിൽ സന്തോഷമില്ല; മകന്റെ വഴി ലോകം ലഭിക്കും, മകനില്ലാത്തവൻ നരകത്തിലേക്കു പോകും.
ലോകോ വദതി വാക്യാനി ചംദനം കില ശീതലം। പുത്രഗാത്രപരിഷ്വംഗശ്ചംദനാദതിശീതലഃ
ജനങ്ങൾ പറയുന്നു ചന്ദനം തണുപ്പാണെന്ന്; പക്ഷേ മകന്റെ അളിം ചന്ദനത്തേക്കാൾ തണുപ്പാണ്.
ഇതി പുത്രഗുണാനുക്ത്വാ നിരീക്ഷ്യ ച പുനഃപുനഃ। സ്വമാതരം സഖീര്ഗോപീസ്ത്വരമാണാ ച പൃച്ഛതി
ഇങ്ങനെ മകന്റെ ഗുണങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, അമ്മയെയും സഖികളെയും ഗോപികകളെയും വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കി, അവൾ അതിവേഗം ചോദിച്ചു.
യൂഥസ്യാഗ്രേ ചരംതീം മാമാസസാദ മൃഗാധിപഃ। മുക്താഹം തേന ശപഥൈഃ പുനര്യാസ്യാമി തത്ര വൈ
കൂട്ടത്തിന്റെ മുന്നിൽ നടക്കുമ്പോൾ മൃഗങ്ങളുടെ രാജാവ് എന്നെ സമീപിച്ചു; അവൻ നൽകിയ സത്യം മൂലം ഞാൻ മോചിതയായി, വീണ്ടും അവിടെ പോകേണ്ടി വരും.
സുതം ച മാതരം ചൈവ സഖീര്ദ്രഷ്ടും ച ഗോകുലം। ആഗതാ സത്യവാക്യേന പുനര്യാസ്യാമി തത്ര വൈ
മകനെയും അമ്മയെയും സഖികളെയും ഗോകുലത്തെയും കാണാൻ ഞാൻ സത്യവാക്ക് പാലിച്ച് വന്നിരിക്കുന്നു; വീണ്ടും അവിടെ പോകേണ്ടിവരും.
മാതഃ ക്ഷമസ്വ തത്സര്വം ദൌഃശീല്യാദി കൃതം മമ। ബാലസ്തവായം ദൌഹിത്രഃ കിമത്രാന്യദ്ബ്രവീമ്യഹം
അമ്മേ, ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ തെറ്റുകളും ദോഷങ്ങളും ക്ഷമിക്കണം; ഈ കുട്ടി നിന്റെ മകനാണ്. ഇതിൽ കൂടുതൽ ഞാൻ എന്ത് പറയണം?
വിപുലേ ചംപകേ മാതര്ഭദ്രേ സുരഭി മാനിനി। വസുധാരേ പ്രിയാനംദേ മഹാനംദേ ഘടസ്രവേ
വിഭവം, ചംപകം, മാതർഭദ്ര, സുരഭി, മാനിനി, വസുധാര, പ്രിയാനന്ദ, മഹാനന്ദ, ഘടസ്രവാ എന്നിങ്ങനെ മഹത്വമുള്ള അമ്മമാരേ—
അജ്ഞാനാജ്ജ്ഞാനതോ വാപി യദുക്തം കിംചിദപ്രിയം। തത്ക്ഷമധ്വം മഹാഭാഗാ യച്ചാന്യച്ച കൃതം മയാ
ഞാൻ അജ്ഞാനത്താലോ, അറിഞ്ഞോ, എന്തെങ്കിലും ദു:ഖം ഉണർത്തുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, മഹാഭാഗ്യവതികളേ, അതും ഞാൻ ചെയ്ത മറ്റെന്തും ദയവായി ക്ഷമിക്കണം.
സര്വാഃ സര്വഗുണോപേതാഃ സര്വാ ലോകസ്യ മാതരഃ। സര്വാഃ സര്വപ്രദാ നിത്യം രക്ഷധ്വം മമ ബാലകം
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നരായ ലോകത്തിന്റെ അമ്മമാരാണ്, എല്ലാം നൽകുന്നവരാണ്, എപ്പോഴും എന്റെ കുഞ്ഞിനെ കാത്തു രക്ഷിക്കണം.
അനാഥം വികലം ദീനം രക്ഷധ്വം മമ പുത്രകം। മാതൃശോകാഭിസംതപ്തം ഭഗിന്യഃ പാലയിഷ്യഥ
അനാഥനും ദു:ഖിതനും നിർബലനുമായ എന്റെ മകനെ, അമ്മയുടെ ദു:ഖത്തിൽ കത്തുന്നവനെയാണ്, സഹോദരിമാരേ, നിങ്ങൾ കാത്തു രക്ഷിക്കണം.
യസ്മാദനാഥമബലം പുത്രവത്പാലയിഷ്യഥ। ക്ഷമധ്വം ച മഹാഭാഗാ യാസ്യാമി സത്യസംശ്രയാത്
നിങ്ങൾ ഈ അനാഥനും ദുർബലനുമായവനെ സ്വന്തം മകനായി കാത്തു രക്ഷിക്കുമെന്നു ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. മഹാഭാഗ്യവതികളേ, ഞാൻ സത്യം ആശ്രയിച്ച് പോകുകയാണ്, അതിനാൽ ദയവായി എന്നെ ക്ഷമിക്കണം.
ന ചിംതാ മഹതീ കാര്യാ സഖീഭിശ്ച കഥംചന। പ്രഥമസ്യാസ്യ ജാതസ്യ സ്ഥിതം മരണമഗ്രതഃ
എന്തായാലും എന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് വലിയ ആശങ്ക വേണ്ട, കാരണം ഈ ആദ്യജനിച്ചവനു മുന്നിൽ മരണം കാത്തിരിക്കുന്നു.
ശ്രുത്വാ തു നംദാവചനം മാതാ സഖ്യശ്ച ദുഃഖിതാഃ। വിഷാദം പരമം ജഗ്മുരിദമൂചുശ്ച വിസ്മിതാഃ
നന്ദയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അമ്മയും സുഹൃത്തുക്കളും ദു:ഖത്തിൽ ആകുന്നു; അവർ അതീവ ദു:ഖവും അത്ഭുതവും അനുഭവിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
അഹോഽത്ര മഹദാശ്ചര്യം യദ്വ്യാഘ്രവചനം ത്വയാ। പ്രകര്തുമുദ്യതം ഭീമം നംദാ ത്വം സത്യവാദിനീ
അയ്യോ, ഇതെന്ത് വലിയ അത്ഭുതം! സത്യവാദിനിയായ നന്ദേ, നീ കടുവയുടെ ഭയങ്കര വാക്കുകൾ പാലിക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നു.