ശ്ലാഘ്യം മമാപി മരണം ത്വയാ സഹ ന സംശയഃ। ഏകാകിനാപി മര്തവ്യം മയാര്തേന ത്വയാ വിനാ
നിനക്കൊപ്പം മരിക്കുന്നത് എനിക്ക് വലിയ ഗൗരവമാണ്, അതിൽ സംശയമില്ല. നീ ഇല്ലാതെ ഞാൻ ഒറ്റക്കായി ദു:ഖത്തോടെ മരിക്കേണ്ടി വരും.
യദി മാം സംഹിതം മാതര്വനേ വ്യാഘ്രോ ഹനിഷ്യതി। യാ ഗതിര്മാതൃഭക്താനാം ധ്രുവം സാ മേ ഭവിഷ്യതി൩൫൦ 1.18.
അമ്മേ, കാട്ടിൽ കടുവ ഞങ്ങളെ രണ്ടുപേരെയും കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ, അമ്മയെ ഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്നവർക്കുള്ള ഗതി എനിക്ക് ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
തസ്മാദവശ്യം യാസ്യാമി ത്വയാ സഹ ന സംശയഃ। അഥവാ തിഷ്ഠ മാതസ്ത്വം ശപഥാഃ സംതു തേ മമ
അതിനാൽ, ഞാൻ തീർച്ചയായും നിനക്കൊപ്പം പോകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. അല്ലെങ്കിൽ, അമ്മേ, നീ തന്നെ ഇവിടെ ഇരിക്കൂ; ആ വാഗ്ദാനങ്ങൾ എനിക്ക് തന്നെ വരട്ടെ.
ജനന്യാ ച വിയുക്തസ്യ ജീവിതേ കിം പ്രയോജനമ്। അനാഥസ്യ വനേ നിത്യം കോ മേ നാഥോ ഭവിഷ്യതി
അമ്മയെ വിട്ട് ജീവിച്ചാൽ എന്ത് പ്രയോജനം? കാട്ടിൽ അനാഥനായി എനിക്ക് ആരാണ് എപ്പോഴും രക്ഷകൻ?
നാസ്തി മാതൃസമോ ബംധുര്ബാലാനാം ക്ഷീരജീവിനാമ്। നാസ്തി മാതൃസമോ നാഥോ നാസ്തി മാതൃസമാ ഗതിഃ
പാൽ കുടിക്കുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കു അമ്മയെപ്പോലുള്ള ബന്ധു ഇല്ല. അമ്മയെപ്പോലുള്ള രക്ഷകനും അഭയം മറ്റൊന്നുമില്ല.
നാസ്തി മാതൃസമഃ സ്നേഹോ നാസ്തി മാതൃസമം മുഖമ്। നാസ്തി മാതൃസമോ ദേവ ഇഹലോകേ പരത്ര ച
അമ്മയുടെ സ്നേഹത്തിന് സമം മറ്റൊന്നുമില്ല, അമ്മയുടെ മുഖം പോലെയും മറ്റൊന്നുമില്ല. ഈ ലോകത്തും അപ്പുറം ലോകത്തും അമ്മയെപ്പോലൊരു ദൈവം ഇല്ല.
ഏവം വൈ പരമോ ധര്മഃ പ്രജാപതിവിനിര്മിതഃ। യേ തിഷ്ഠംതി സദാ പുത്രാസ്തേ യാംതി പരമാം ഗതിമ്
ഇങ്ങനെ, സൃഷ്ടികർത്താവായ പ്രജാപതി നിർണയിച്ച ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ധർമ്മം ഇതാണ്: അമ്മയോടൊപ്പം എപ്പോഴും ഇരിക്കുന്ന മക്കൾക്ക് പരമഗതി ലഭിക്കും.
നംദോവാച। മമൈവ വിഹിതോ മൃത്യുര്ന ത്വം പുത്രാഗമിഷ്യസി। ന ചായമന്യജീവാനാം മൃത്യുഃ സ്യാദന്യമൃത്യുനാ
നന്ദാ പറഞ്ഞു: എന്റെ മരണമാണ് നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നത്; മകനേ, നീ വരേണ്ടതില്ല. മറ്റൊരാളുടെ മരണത്തിന് വേണ്ടി മറ്റൊരാളുടെ ജീവൻ പോകുന്നില്ല.
അപശ്ചിമമിമം പുത്ര മാതൃസംദേശമുത്തമമ്। അത്രാതിഷ്ഠസ്വ മദ്വാക്യാത്തതഃ ശുശൂഷണം പുനഃ
പുത്രാ, ഇതാണ് അമ്മയുടെ അവസാനവും ഉന്നതവുമായ സന്ദേശം. എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കൂ; പിന്നീടു വീണ്ടും എന്നെ സേവിക്കാം.
ജലേസ്ഥലേ ച വിചരന്പ്രമാദം താത മാ കുരു। പ്രമാദാത്സര്വഭൂതാനി വിനശ്യംതി ന സംശയഃ
ജലത്തിലും കരയിലും എവിടെയായാലും, മകനേ, നീ അശ്രദ്ധ കാണിക്കരുത്. അശ്രദ്ധ കാരണം എല്ലാ ജീവികളും നശിക്കുന്നു, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ന ച ലോഭേന ചര്തവ്യം വിഷമസ്ഥം തൄണം ക്വചിത്। ലോഭാദ്വിനാശഃ സര്വേഷാമിഹലോകേ പരത്ര ച
ലാഭത്തിനായി, അപകടമുള്ളിടത്ത് പുല്ല് എടുക്കാൻ ഒരിക്കലും ശ്രമിക്കരുത്. ഈ ലോകത്തും അപ്പുറം ലോകത്തും, എല്ലാ നാശത്തിനും കാരണം ലാഭം തന്നെയാണ്.
സമുദ്രമടവീം പുത്ര വിശംതി ലോഭമോഹിതാഃ। ലോഭാദകാര്യമത്യുഗ്രം വിദ്വാനപി സമാചരേത്
ലാഭം കൊണ്ടു ഭ്രമിച്ചവരാണ് സമുദ്രത്തിലും കാട്ടിലും കടക്കുന്നത്. വലിയ ജ്ഞാനിയ്ക്ക് പോലും ലാഭം മൂലം ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യേണ്ടി വരാം.
ലോഭാത്പ്രമാദാദ്വിസ്രംഭാത്ത്രിഭിര്നാശോ ഭവേന്നൄണാമ്। തസ്മാല്ലോഭം ന കുര്വീത ന പ്രമാദം ന വിശ്വസേത്
ലാഭം, അശ്രദ്ധ, അത്യധികം വിശ്വാസം — ഈ മൂന്നു കാരണങ്ങളാൽ മനുഷ്യർ നശിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഒരിക്കലും ലാഭം കാണിക്കരുത്, അശ്രദ്ധയാകരുത്, അത്യധികം വിശ്വസിക്കരുത്.
ആത്മാ ഹി സതതം പുത്ര രക്ഷിതവ്യഃ പ്രയത്നഃ। സര്വേഭ്യഃ ശ്വാപദേഭ്യശ്ച മ്ലേച്ഛചോരാദിസംകടാത്
മകനേ, എല്ലായ്പോഴും ആത്മാവിനെ ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കണം. കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ നിന്നും അന്യന്മാരിൽ നിന്നുമുള്ള കഷ്ടതകളിൽ നിന്നുമെല്ലാം ജാഗ്രത വേണം.
തിരശ്ചാം പാപയോനീനാമേകത്ര വസതാമപി। വിപരീതാനി ചിത്താനി വിജ്ഞായംതേ ന പുത്രക
പാപജന്മം പ്രാപിച്ച മൃഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് കഴിയുമ്പോഴും, അവയുടെ മനസ്സുകൾ എപ്പോഴും തമ്മിൽ വിരുദ്ധമാണ്, മകനേ.
നഖിനാം ച നദീനാം ച ശൃംഗിണാം ശസ്ത്രധാരിണാമ്। ന വിശ്വാസസ്ത്വയാ കാര്യഃ സ്ത്രീണാം പ്രേഷ്യജനസ്യ ച
നഖമുള്ളവരെയും, നദികളെയും, കൊമ്പുള്ളവരെയും, ആയുധം ധരിക്കുന്നവരെയും, സ്ത്രീകളെയും, ദാസന്മാരെയും വിശ്വസിക്കരുത്.
ന വിശ്വസേദവിശ്വസ്തേ വിശ്വസ്തേനാതി വിശ്വസേത്। വിശ്വാസാദ്ഭയമുത്പന്നം മൂലാന്യപി നികൃംതതി
വിശ്വാസമില്ലാത്തവരെ വിശ്വസിക്കരുത്; വിശ്വാസമുള്ളവരെയും അതിരുകടന്ന് വിശ്വസിക്കരുത്. വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് ഭയം ഉരുത്തിരിയാം; അതു വേരുകൾ പോലും മുറിച്ചുകളയാൻ കഴിയും.
ന വിശ്വസേത്സ്വദേഹേപി ബലിഷ്ഠേ ഭീതചേതസി। വക്ഷ്യംതി ഗൂഢമത്യര്ഥം സുപ്തം മത്തം പ്രമാദതഃ
ഭയപ്പെട്ട മനസ്സുള്ളപ്പോൾ, ശക്തമായതെങ്കിലും, സ്വന്തം ശരീരത്തെയും വിശ്വസിക്കരുത്. ഉറങ്ങുമ്പോഴും, മദ്യപിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, അശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ആളുകൾ രഹസ്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തും.
ഗംധഃ സര്വത്ര സതതമാഘ്രാതവ്യഃ പ്രയത്നതഃ। ഗാവഃ പശ്യംതി ഗംധേന രാജാനശ്ചാരചക്ഷുഷാ
മണം എല്ലായിടത്തും ശ്രദ്ധയോടെ പരിശോധിക്കണം. പശുക്കൾ മണം കൊണ്ടാണ് തിരിച്ചറിയുന്നത്; രാജാക്കന്മാർ ചാരന്മാരുടെ കണ്ണിലൂടെ.
നൈകസ്തിഷ്ഠേദ്വനേഘോരേ ധര്മമേകം ച ചിംതയേത്। നചോദ്വേഗസ്ത്വയാകാര്യഃ സര്വസ്യ മരണം ധ്രുവം
ഭയങ്കരമായ കാടിൽ ആരും ഒറ്റയ്ക്ക് നില്ക്കരുത്; ധർമ്മത്തെ മാത്രം ചിന്തിക്കണം. മരണമാണ് എല്ലാവർക്കും ഉറപ്പ്, അതിനാൽ നീ വിഷമിക്കേണ്ട.
യഥാ ഹി പഥികഃ കശ്ചിച്ഛായാമാശ്രിത്യ തിഷ്ഠതി। വിശ്രമ്യ ച പുനര്യാതി തദ്വദ്ഭൂതസമാഗമഃ
യാത്രക്കാരൻ ഒരു നിഴലിൽ തങ്ങി വിശ്രമിച്ച് വീണ്ടും പോകുന്നതുപോലെ, ജീവികളുടെ കൂടിച്ചേരലും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
പുത്ര നിത്യം ജഗത്സര്വം തത്രൈകഃ ശോചസേ കഥം। താവത്ത്വം ശോകമുത്സൃജ്യ മദ്വാക്യമനുപാലയ
മകനേ, ഈ ലോകം എല്ലായ്പ്പോഴും ഇങ്ങനെയാണ് എങ്കിൽ നീ മാത്രം എങ്ങനെ ദുഃഖിക്കുന്നു? അതിനാൽ ദുഃഖം വിട്ട് എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുക.
ശിരസ്യാഘ്രായ തം പുത്രമവലിഹ്യ ച മൂര്ദ്ധനി। ശോകേന മഹതാവിഷ്ടാ ബാഷ്പവ്യാകുലലോചനാ
മകൻ്റെ തലമുടി നക്കിയും തലമുകളിൽ മണം വച്ച്, വലിയ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, കണ്ണുകൾ കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ് അവൾ നിന്നു.
വിനിഃശ്വസംതീ നാഗീവ ദീര്ഘമുഷ്ണം മുഹുര്മുഹുഃ। പുത്രഹീനം ജഗച്ഛൂന്യം പ്രപശ്യംതീവ സാഽഭവത്
പാമ്പുപോലെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദീർഘവും ചൂടുള്ളതുമായ ശ്വാസം പുറത്ത് വിട്ട്, മകനില്ലാതെ ലോകം ശൂന്യമാണെന്ന് അവൾ കാണുന്നപോലെയായി.
മഹാപംകനിമഗ്നേവ തിഷ്ഠംതീ ചാവസീദതീ। വിലപ്യ നംദിനീ പുത്രമുവാചേദം പുനര്വചഃ
വലിയ ചളിയിൽ മുങ്ങിയതുപോലെ നില്ക്കുകയും താഴേക്ക് വീഴുകയും ചെയ്ത നന്ദിനി, ദുഃഖത്തോടെ മകനോട് വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നാസ്തി പുത്രസമഃ സ്നേഹോ നാസ്തിപുത്രസമം സുഖം। നാസ്തി പുത്രസമാ പ്രീതിര്നാസ്തി പുത്രസമാ ഗതിഃ
മകനോടുള്ള സ്നേഹത്തോളം സ്നേഹവും, മകനോടുള്ള സന്തോഷത്തോളം സന്തോഷവും, മകനോടുള്ള പ്രീതിയോളം പ്രീതിയും, മകനോടുള്ള ഗതിയോളം ഗതിയും ഇല്ല.
അപുത്രസ്യ ജഗച്ഛൂന്യമപുത്രസ്യ ഗൃഹേഽസുഖമ്। പുത്രേണ ലഭതേ ലോകമപുത്രോ നരകം വ്രജേത്
മകനില്ലാത്തവർക്കു ലോകം ശൂന്യമാണ്; മകനില്ലാത്തവന്റെ വീട്ടിൽ സന്തോഷമില്ല; മകന്റെ വഴി ലോകം ലഭിക്കും, മകനില്ലാത്തവൻ നരകത്തിലേക്കു പോകും.
ലോകോ വദതി വാക്യാനി ചംദനം കില ശീതലം। പുത്രഗാത്രപരിഷ്വംഗശ്ചംദനാദതിശീതലഃ
ജനങ്ങൾ പറയുന്നു ചന്ദനം തണുപ്പാണെന്ന്; പക്ഷേ മകന്റെ അളിം ചന്ദനത്തേക്കാൾ തണുപ്പാണ്.
ഇതി പുത്രഗുണാനുക്ത്വാ നിരീക്ഷ്യ ച പുനഃപുനഃ। സ്വമാതരം സഖീര്ഗോപീസ്ത്വരമാണാ ച പൃച്ഛതി
ഇങ്ങനെ മകന്റെ ഗുണങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, അമ്മയെയും സഖികളെയും ഗോപികകളെയും വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കി, അവൾ അതിവേഗം ചോദിച്ചു.
യൂഥസ്യാഗ്രേ ചരംതീം മാമാസസാദ മൃഗാധിപഃ। മുക്താഹം തേന ശപഥൈഃ പുനര്യാസ്യാമി തത്ര വൈ
കൂട്ടത്തിന്റെ മുന്നിൽ നടക്കുമ്പോൾ മൃഗങ്ങളുടെ രാജാവ് എന്നെ സമീപിച്ചു; അവൻ നൽകിയ സത്യം മൂലം ഞാൻ മോചിതയായി, വീണ്ടും അവിടെ പോകേണ്ടി വരും.