സ്തനം തു തനയസ്യാസ്യ പ്രയച്ഛംതീ ത്വയാ ഹതാ। ബാണേനാശനികല്പേന നിര്ദോഷാ വനമാഗതാ
ഈ കുഞ്ഞിന് പാലുതരുമ്പോൾ നീ അമ്പ് കൊണ്ട്, മിന്നൽപോലെയുള്ള അമ്പ് കൊണ്ട്, കുറ്റമില്ലാത്ത എന്നെ കാട്ടിൽ വന്ന് കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
തസ്മാത്ത്വമപി ദുര്ബുദ്ധേ ക്രവ്യാദത്വമവാപ്സ്യസി। വനേസ്മിന്കംടകാകീര്ണേ വ്യാഘ്രരൂപം ത്വമാപ്നുഹി
അതിനാൽ, ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നീയും ഇനി മാംസം തിന്നുന്നവനാകും. ഈ മുള്ളുള്ള കാട്ടിൽ നീ കടുവയുടെ രൂപം സ്വീകരിക്കണം.
ശാപപ്രദാനം ശ്രുത്വൈവം സ രാജാപുരതഃ സ്ഥിതഃ। പ്രോവാച പ്രാംജലിര്ഭൂത്വാ താം മൃഗീം വ്യഥിതേന്ദ്രിയഃ
അവളുടെ ശാപം കേട്ട രാജാവ് അവളുടെ മുന്നിൽ നിന്നു. മനസ്സിൽ വേദനയോടെ കൈകൂപ്പി ആ കുരങ്ങിനോടു പറഞ്ഞു.
സ്തനം തു തനയസ്യേഹ പ്രയച്ഛംതീ ന മേ മതാ। അജ്ഞാനേന ഹതാ ഭദ്രേ പ്രസീദ സുസമാധിനാ
"കുഞ്ഞിന് പാലുതരുന്നവളെ കൊല്ലാൻ ഞാൻ ഉദ്ദേശിച്ചില്ല. അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നാണ് ചെയ്തതല്ലാതെ. ദയവായി, മനസ്സു ശാന്തയാക്കി ക്ഷമിക്കണം."
വ്യാഘ്രരൂപമഹം ത്യക്ത്വാ പ്രാപ്സ്യാമി മാനുഷം കദാ। ഏവംവിധസ്യ ശാപസ്യ വിമോക്ഷം ശംസ മേ മൃഗി
"കിടുവയുടെ രൂപം വിട്ട് എപ്പോഴാണ് ഞാൻ വീണ്ടും മനുഷ്യരൂപം ലഭിക്കുക? ഇങ്ങനെയുള്ള ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം എങ്ങനെ ലഭിക്കും, കുരങ്ങേ, പറയൂ."
ഏവമുക്തേ മൃഗീ തസ്യ പ്രോവാച വചനം ശുഭമ്। രാജന്നബ്ദശതാംതേ തു ശാപസ്യാഗതയാ ഗവാ
അങ്ങനെ രാജാവ് ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ കുരങ്ങി ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, ശാപം തീർന്നപ്പോൾ, നീ നന്ദയുമായി സംസാരിക്കും."
നംദയാ സഹ സംവാദമാസാദ്യാംതോ ഭവിഷ്യതി। മൃഗ്യോക്തേ വചനേ രാജാ വ്യാഘ്ര ഏവാഭവത്തദാ
"നന്ദയുമായി കൂടിക്കാഴ്ചയും സംസാരവും കഴിഞ്ഞാൽ ശാപം അവസാനിക്കും." കുരങ്ങി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ രാജാവ് ഉടനെ കടുവയായി മാറി.
നഖദംഷ്ട്രായുധോപേതോ വ്യാഘ്രരൂപോതി ഭീഷണഃ। തത്രാസൌ ഭക്ഷയന്നാസ്തേ മൃഗാന്ഹത്വാ ചതുഷ്പദഃ
നഖവും പല്ലും ആയുധമായി, ഭയാനകമായ കടുവാരൂപത്തിൽ അവൻ അവിടെ നാലുകാലി മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുകയും തിന്നുകയും ചെയ്തു.
ദ്വിപദാനപി തത്രസ്ഥാന്കാലേന ക്രമയോജിതാന്। ഏവം തത്ര വനേ തസ്യ സംവത്സരശതം ഗതമ്
അവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന രണ്ടുകാലികളെയും കാലക്രമത്തിൽ അവൻ തിന്നു. ഇങ്ങനെ ആ കാട്ടിൽ അവനു നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞു.
ആത്മാനം നിംദമാനസ്യ മൃഗമാംസാനി ഖാദതഃ। കദാഹം മാനുഷം ഭാവം ഗമിഷ്യാമീദൃശം പുനഃ
മൃഗമാംസം കഴിക്കുമ്പോൾ തന്നെ തന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തി: "ഇങ്ങനെ ഞാൻ വീണ്ടും മനുഷ്യരൂപം എപ്പോഴാണ് ലഭിക്കുക?" എന്നായിരുന്നു അവന്റെ ചിന്ത.
കുത്സിതം ന കരിഷ്യാമി വിയോനികരണം മഹത്। കുര്വതാ മാംസലോഭേന മൃഗയാം പരിധാവതാ
"ഇനി ഞാൻ ഇങ്ങനെ ചീത്ത പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യില്ല. വലിയ ദു:ഖം മറ്റൊരാള്ക്ക് ഉണ്ടാക്കാനും ഞാൻ ഇനി തയ്യാറാവില്ല. മാംസലോഭത്തിൽ ഞാൻ വേട്ടയാടുകയായിരുന്നു."
ആപദാസഹിതം പ്രാപ്തം മാനുഷാണാം ഭയാവഹമ്। ദര്ശനം ദുഃഖദം മഹ്യം മൃഗാണാം മാനുഷൈഃ സഹ
"മനുഷ്യർക്കു ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്ന ദുരന്തം എന്നെ ബാധിച്ചു. മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും ഒരുമിച്ച് കാണുമ്പോൾ എനിക്ക് വലിയ ദു:ഖം തോന്നുന്നു."
പാപേന പാപതാം നീതോ ഹ്യപാപേഽപി സതാം കുലേ। ഉത്പന്നോ വികൃതിം നീതഃ പശ്യ കാലസ്യ പര്യയമ്
"പാപം ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഞാൻ പാപത്തിലേക്ക് വീണു. പാപമില്ലാത്ത നല്ല കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും, മനുഷ്യരൂപം ലഭിച്ചിട്ടും, ഇങ്ങനെ ദു:ഖത്തിലേക്ക് എത്തിപ്പെട്ടു. കാലത്തിന്റെ മാറ്റം നോക്കൂ."
തസ്മാന്മേ സുകൃതം നാസ്തി ഹിംസാപ്യേകാ വിഗര്ഹിതാ। തയാ തു പ്രാപ്യതേ ദുഃഖം ന ച മോക്ഷോ ഭവിഷ്യതി
"അതിനാൽ എനിക്ക് നല്ല പ്രവൃത്തിയൊന്നുമില്ല. ഒരു ഹിംസ പോലും അപരാധമാണ്. അതിനാൽ ദു:ഖം മാത്രമേ ലഭിക്കൂ, മോക്ഷം ഉണ്ടാകില്ല."
കഥം മേ ഭവിതാ മോക്ഷഃ കഥം സത്യാ മൃഗീ ഭവേത്। ഗതേ വര്ഷശതേ തസ്യ വസതസ്തദ്വനേ തദാ
എനിക്ക് മോക്ഷം എങ്ങനെ ലഭിക്കും? ആ മൃഗി സത്യമായിത്തീരുന്നത് എങ്ങനെ സംഭവിക്കും? അവൻ ആ കാടിൽ നൂറുവർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, അപ്പോൾ—
ആയാതം ഗോകുലം കാലേ യവസോദകകാരണാത്। ഗോവാടവാടീസംസ്ഥാനം തത്തത്ര സമവസ്ഥിതമ്
അവസാനത്ത്, യവവും വെള്ളവും വേണ്ടിയെത്തി, ഗോക്കുലത്തിലേക്ക് അവൻ വന്നു, പശുക്കളുടെ കെട്ടിടങ്ങളും വളപ്പുകളും ഉള്ള സ്ഥലത്ത് അവൻ താമസിച്ചു.
വനോപകണ്ഠേ മംഥാനരവേണാപൂരിതം ച യത്। ക്ഷീബൈര്ഗോപൈഃ സമാകീര്ണം പാദപൈരപിതദ്വനമ്
കാടിന്റെ അതിരിൽ, മഥനത്തിന്റെ ശബ്ദം മുഴങ്ങി, മദംപിടിച്ച ഗോപ്പന്മാർ നിറഞ്ഞു, വലിയ വൃക്ഷങ്ങളുടെ തണലിൽ ആ കാട് നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
നിശിവംശരവോപേതം ഗോപീനാം ച ശുഭപ്രദമ്। ഏവം തു വസതസ്തസ്യ ഖര്ജൂരവനസംസദി
രാത്രി പക്ഷികളുടെ വിളികളാൽ മുഴങ്ങിയും, ഗോപ്പികകൾക്ക് ശുഭം നൽകുന്നതുമായ, അങ്ങനെ അവൻ ഖർജൂരവനത്തിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ—
ഹൃഷ്ടാ തുഷ്ടാ ച പുഷ്ടാ ച നംദാ വൈ നാമ നാമതഃ। ഗോമംഡലസ്യ സാമുഖ്യാ ഹംസവര്ണാ ഘടസ്രവാ
നന്ദാ എന്ന പേരിലുള്ള, സന്തോഷവും തൃപ്തിയും ആരോഗ്യവും നിറഞ്ഞ, ആ ഗോക്കൂട്ടത്തിലെ മുഖ്യവളായിരുന്നു; ഹംസപോലെയുള്ള നിറം, സുന്ദരമായ നടപ്പ്.
ദീര്ഘഘോണാ വിഭക്താംഗീ ബംധുരാംഗീ തനുത്വചാ। നീലകംഠാ ശുഭഗ്രീവാ ഘംടാലീ മധുരസ്വനാ
ദീർഘമായ മൂക്കും, ശരീരഭാഗങ്ങൾ സുന്ദരമായി വിഭജിച്ചും, സുന്ദരമായ ശരീരവും, നീലനിറത്തിലുള്ള കഴുത്തും, മനോഹരമായ കഴുത്തും, മണി ധരിച്ചും, മധുരമായ ശബ്ദവുമുള്ളവളായിരുന്നു.
സാ ച യൂഥസ്യ സര്വസ്യ പുരശ്ചരതി നിര്ഭയാ। ഘാസസ്ഥാനം ചരേച്ഛന്നം ഗത്വൈകാ ച യഥാസുഖമ്
ആയാളൊക്കെ കൂട്ടത്തിന്റെ മുന്നിൽ ഭയമില്ലാതെ നടക്കും, ഇഷ്ടംപോലെ പുല്ല് മേയാൻ പോകും, ചിലപ്പോൾ ഒറ്റയ്ക്കു ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കും.
യഥേഷ്ടകാമാ സുരഭീ ഛന്നം ചരതി വൈ തൃണമ്। രോഹിതോ നാമ തത്രാന്യഃ പര്വതഃ സരിതസ്തടേ
സുരഭി എന്ന പശു ഇഷ്ടംപോലെ ഒളിച്ചുപോയി പുല്ല് മേയുമ്പോൾ, അവിടെ രോഹിതം എന്ന പേരിലുള്ള മറ്റൊരു പർവ്വതം ആ നദീതീരത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു.
അനേകകംദരദരീ ഗുഹാസത്വ നിഷേവിതഃ। തസ്യ പൂര്വോത്തരേഭാഗേ ഘോരേ തൃണസമാകുലേ
അനേകം കന്യകളും ഗുഹകളും ഉള്ളതും, പല മൃഗങ്ങളും അവിടെ വസിക്കുന്നതുമായ, അതിന്റെ കിഴക്കേ വടക്കേ ഭാഗം ഭയങ്കരവും പുല്ല് നിറഞ്ഞതുമായിരിന്നു.
സംകടേ വിഷമേ ദുര്ഗേ ഭൈരവേ ലോമഹര്ഷണേ। മൃഗസിംഹസമാകീര്ണേ ബഹു ശ്വാപദ സേവിതേ
അവിടെ ഇടുങ്ങിയതും കുഴിയുള്ളതും കഠിനവുമായ, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന സ്ഥലവും, മൃഗങ്ങളും സിംഹങ്ങളും നിറഞ്ഞതും, അനേകം കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ വസിക്കുന്നതുമായിരിന്നു.
വല്ലീവൃക്ഷാദിഗഹനേ ശിവാശത നിനാദിതേ। ദുര്ഗേസ്മിന്വസതേ രൌദ്രഃ കാമരൂപീ ഭയംകരഃ
വള്ളികളും വൃക്ഷങ്ങളും കനിഞ്ഞു വളർന്നതും, നൂറുകണക്കിന് ശവക്കളുടെ നിലവിളികളാൽ മുഴങ്ങുന്നതുമായ, ആ കഠിനകാവിൽ ഭയങ്കരവും രൂപം മാറുന്നവനുമായ ഒരു ഭയാനകൻ താമസിച്ചു.
ദ്വീപീ ശോണിത ദിഗ്ധാംസോ ഘോരദംഷ്ട്രാനഖായുധഃ। നംദോ നാമ സ ധര്മാത്മാ സ ച ഗോപീഹിതേ രതഃ
രക്തം പുരണ്ട വായും, ഭയങ്കരമായ പല്ലുകളും നഖങ്ങളും ആയുധമായുള്ള, ദ്വീപി എന്ന പുലി; അവന്റെ പേര് നന്ദാ, ധർമ്മനിഷ്ഠനും ഗോപ്പികകളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുളളവനും ആയിരുന്നു.
അച്ഛിന്നാഗ്രൈസ്തൃണൈര്ദീര്ഘൈര്ഗോധനം പരിരക്ഷതി। തസ്യ യൂഥപരിഭ്രഷ്ടാ സാനംദാ തൃണലിപ്സയാ
ദീർഘമായ ഒടുങ്ങാത്ത പുല്ലുകൊണ്ട് പശുക്കളെ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചു; ആ കൂട്ടത്തിൽ നിന്നു, പുല്ല് മേയാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ നന്ദാ ഒറ്റപ്പെട്ടു പോയി.
ചരംതീ വ്യാഘ്രപുരതഃ സാ ധേനുഃ പ്രത്യുപസ്ഥിതാ। അഭ്യദ്രവച്ച താം ദ്വീപീ തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ചാബ്രവീത്
പുലിയുടെ മുമ്പിൽ മേയിക്കുമ്പോൾ ആ പശു അടുത്തെത്തി; ദ്വീപി അവളെ നോക്കി ഓടിയെത്തി, 'നില്ക്കു, നില്ക്കു' എന്നു പറഞ്ഞു.
ത്വമദ്യ വിഹിതോ ഭക്ഷഃ സ്വയം പ്രാപ്താസി ധേനുകേ। ദ്വീപിനശ്ച വചഃ ശ്രുത്വാ നിഷ്ഠുരം രോമഹര്ഷണം
'ഇന്ന് നീ എന്റെ ഭക്ഷ്യമായി വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, പശുവേ, നീ തന്നെയാണ് ഇവിടെ എത്തിയത്!' ദ്വീപിയുടെ കഠിനവും ഭയപ്പെടുത്തുന്നവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്—
ശുക്ലരൂപാന്വിതം ബാലം ഭദ്രമിംദുസമപ്രഭമ്। വത്സം സ്മരതി സാ ധേനുഃ സ്നേഹാക്താ ഗദ്ഗദാക്ഷരമ്
വെളുത്ത രൂപവും, ശുഭവും, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള പ്രകാശവും ഉള്ള കുഞ്ഞിനെ, ആ പശു സ്നേഹത്തോടെ ഓർത്ത്, കണ്ണുനിറഞ്ഞ ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു.