തം തു ദൃഷ്ട്വാപ്ര നൃത്തോഹം ഹര്ഷേണ മഹതാവൃതഃ। തം പ്രഹസ്യാബ്രവീദ്ദേവോ മുനിം രാഗേണ മോഹിതമ്
'അത് കണ്ടാണ് ഞാൻ വലിയ സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തത്'; ദേവൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, മോഹത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന മുനിയോട് പറഞ്ഞു.
അഹം ന വിസ്മയം വിപ്ര ഗച്ഛാമീഹ പ്രപശ്യ മാം। ഏവമുക്തോ മുനിശ്രേഷ്ഠോ മഹാദേവേന കൌരവ
'ബ്രാഹ്മണാ, ഇതിൽ എനിക്ക് അത്ഭുതം തോന്നുന്നില്ല; നീ ഇവിടെ എന്നെ നോക്കൂ.' മഹാദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കൌരവാ—
ധ്യായമാനസ്തദാ കോയം പ്രതിഷിദ്ധോസ്മി യേന ഹി। അംഗുല്യഗ്രേണ രാജേംദ്ര സ്വാംഗുഷ്ഠസ്താഡിതസ്തഥാ
മുനി ധ്യാനിച്ച്, 'ആരൊന്നാണ് എന്നെ തടഞ്ഞത്?' എന്ന് ആലോചിച്ചു; രാജാവേ, പിന്നെ അവൻ സ്വന്തം വിരലിന്റെ അഗ്രം കൊണ്ട് താന്റെ അങ്ങൂഠിൽ അടിച്ചു.
തതോ ഭസ്മക്ഷതാദ്രാജന്നിര്ഗതം ഹിമപാംഡുരം। തദ്ദൃഷ്ട്വാ വ്രീഡിതശ്ചാസൌ പ്രാഹ തത്പാദയോഃ പതന്
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ആ പരിക്കിൽ നിന്നു മഞ്ഞു പോലെ വെള്ളയുള്ള ചാരം പുറത്തുവന്നു; അത് കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ ലജ്ജിച്ചു, ദേവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു പറഞ്ഞു—
നാന്യദ്ദേവാദഹം മന്യേ രുദ്രാത്പരതരം മഹത്। ചരാചരസ്യ ജഗതോ ഗതിസ്ത്വമസി ശൂലധൃത്
'ദേവാ, രുദ്രനേക്കാൾ വലിയവനുണ്ടെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നില്ല; നീയാണ് ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമായ ലോകത്തിന്റെ ആശ്രയം, ത്രിശൂലധാരിയേ.'
ത്വയാ സൃഷ്ടമിദം സര്വം വദംതീഹ മനീഷിണഃ। ത്വാമേവ സര്വം വിശതി പുനരേവ യുഗക്ഷയേ
'ഈ സർവ്വം നിനക്കാണ് സൃഷ്ടിച്ചതെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; യുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ എല്ലാം വീണ്ടും നിനക്കുള്ളിലേക്കാണ് ലയിക്കുന്നത്.'
ദേവൈരപി ന ശക്യസ്ത്വം പരിജ്ഞാതും മയാ കുതഃ। ത്വയി സര്വേ ച ദൃശ്യന്തേ സുരാ ബ്രഹ്മാദയോപി യേ
'ദേവന്മാർക്കും നിന്നെ പൂർണ്ണമായി അറിയാൻ കഴിയില്ല—എനിക്ക് എങ്ങനെയാകും? ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാവരും നിന്നിൽ കാണപ്പെടുന്നു.'
സര്വസ്ത്വമസി ദേവാനാം കര്താ കാരയിതാ ച യഃ। ത്വത്പ്രസാദാത്സുരാഃ സര്വേ ഭവംതീഹാകുതോഭയാഃ
'ദേവന്മാരുടെ സ്രഷ്ടാവും കാരണവനും നീയാണു; നിന്റെ കൃപയാൽ ഇവിടെയുള്ള എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും ഭയം ഇല്ലാതാകുന്നു.'
ഏവം സ്തുത്വാ മഹാദേവമൃഷിശ്ച പ്രണതോബ്രവീത്। ഭഗവംസ്ത്വത്പ്രസാദേന തപോ ന ക്ഷീയതേ ത്വിഹ
ഇങ്ങനെ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ച ശേഷം, ആ ഋഷി നമസ്കരിച്ച് പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, നിങ്ങളുടെ കൃപകൊണ്ട് എന്റെ തപസ്സ് ഇവിടെ കുറയുന്നില്ല.'
തതോ ദേവഃ പ്രീതമനാസ്തമൃഷിം പുനരബ്രവീത്। തപസ്തേ വര്ദ്ധതാം വിപ്ര മത്പ്രസാദാത്സഹസ്രധാ
അപ്പോൾ ദേവൻ സന്തോഷത്തോടെ ആ ഋഷിയോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'എന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു, ബ്രാഹ്മണാ, നിന്റെ തപസ്സ് ആയിരംപടിയും വർദ്ധിക്കട്ടെ.'
പ്രാചീമേവേഹ വത്സ്യാമി ത്വയാ സാര്ദ്ധമഹം സദാ। സരസ്വതീ മഹാപുണ്യാ ക്ഷേത്രേ ചാസ്മിന്വിശേഷതഃ
ഞാൻ ഇവിടെ കിഴക്കേ ഭാഗത്ത് നിന്നു എപ്പോഴും നിന്നോടൊപ്പം താമസിക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ഈ മഹാപുണ്യമായ സരസ്വതീ തീർത്ഥത്തിൽ.
ന തസ്യ ദുര്ലര്ഭം കിംചിദിഹ ലോകേ പരത്ര ച। സരസ്വത്യുത്തരേ തീരേ യസ്ത്യജേദാത്മനസ്തനുമ്൧൫൦ 1.18.
സരസ്വതിയുടെ വടക്കേ കരയിൽ ആത്മാവിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർക്കു ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളത് ഒന്നുമില്ല.
പ്രാചീതടേ ജാപ്യപരോ ന ചേഹ മ്രിയതേ പുനഃ। ആപ്ലുതോ വാജിമേധസ്യ ഫലമാപ്സ്യതി പുഷ്കലം
കിഴക്കേ കരയിൽ ജപത്തിൽ ലീനനായവൻ ഇവിടെ വീണ്ടും മരിക്കുകയില്ല; അവൻ സ്നാനം ചെയ്താൽ വാജപേയ യാഗഫലത്തെക്കാൾ വലിയ ഫലം ലഭിക്കും.
നിയമൈശ്ചോപവാസൈശ്ച കര്ശയന്ദേഹമാത്മനഃ। ജലാഹാരോ വായുഭക്ഷഃ പര്ണാഹാരശ്ച താപസഃ
നിയമങ്ങളാലും ഉപവാസങ്ങളാലും ശരീരം ക്ഷയിപ്പിച്ച്, ആ തപസ്വി വെള്ളം, വായു, ഇലകൾ എന്നിവ മാത്രം ആഹാരമാക്കി ജീവിക്കും.
തഥാ സ്ഥംഡിലശായീ ച യേ ചാന്യേ നിയമാഃ പൃഥക്। കരോതി യോ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ നിയമാംസ്താന്വ്രതാനി ച
അങ്ങനെ നിലത്തിരുത്തി ഉറങ്ങുന്നവരും വേറിട്ട മറ്റു നിയമങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവരും, ഏത് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ ആ നിയമങ്ങളും വ്രതങ്ങളും ചെയ്യുകയോ,
സ യാതി ശുദ്ധദേഹശ്ച ബ്രഹ്മണഃ പരമം പദം। തസ്മിംസ്തീര്ഥേ തു യൈര്ദത്തം തിലമാത്രം തു കാംചനം
അവൻ ശുദ്ധമായ ശരീരത്തോടെ പരമബ്രഹ്മപദം പ്രാപിക്കും; ആ തീർത്ഥത്തിൽ തിലം അല്ലെങ്കിൽ പൊന്നിൻ കഷണം പോലും ദാനം ചെയ്താൽ,
മേരുദാനസമം തത്സ്യാത്പുരാ പ്രാഹ പ്രജാപതിഃ। തസ്മിംസ്തീര്ഥേ തു യേ ശ്രാദ്ധം കരിഷ്യംതി ഹി മാനവാഃ
അത് മേരുപർവതം ദാനം ചെയ്തതിനെ തുല്യമാണ് എന്ന് പ്രജാപതി പഴയകാലത്ത് പറഞ്ഞു; ആ തീർത്ഥത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവരും,
ഏകവിംശകുലോപേതാഃ സ്വര്ഗം യാസ്യംതി തേ നരാഃ। പിതൄണാം ച ശുഭം തീര്ഥം പിംഡേനൈകേന തര്പിതാഃ
അവർ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിൽ എത്തും; പിതാക്കന്മാർക്ക് ആ തീർത്ഥത്തിൽ ഒരു പിണ്ഡം പോലും അർപ്പിച്ചാൽ,
ബ്രഹ്മലോകം ഗമിഷ്യംതി സ്വപുത്രേണേഹ താരിതാഃ। ഭൂയശ്ചാന്നം ന ചേച്ഛംതി മോക്ഷമാര്ഗം വ്രജംതി തേ
അവർ സ്വപുത്രന്റെ വഴി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ എത്തും; വീണ്ടും അന്നം ആഗ്രഹിക്കാതിരുന്നാൽ, അവർ മോക്ഷമാർഗത്തിൽ കടക്കും.
പ്രാചീനത്വം സരസ്വത്യാ യഥാ ഭൂതം ശൃണുഷ്വ തത്। സരസ്വതീ പുരാ പ്രോക്താ ദേവൈഃ സര്വൈഃ സവാസവൈഃ
സരസ്വതിയുടെ പുരാതനമായ ഉത്ഭവം എങ്ങനെയാണെന്നു നീ കേൾക്കു; സരസ്വതിയെ ദേവന്മാരും വാസുക്കളും ചേർന്ന് പഴയകാലത്ത് പറഞ്ഞിരുന്നു.
തടം ത്വയാ പ്രയാതവ്യം പ്രതീച്യാം ലവണോദധേഃ। വഡവാഗ്നിമിമം നീത്വാ സമുദ്രേ നിക്ഷിപസ്വ ഹ
നീ പടിഞ്ഞാറ് ഉപ്പു കടലിന്റെ തീരത്ത് പോകണം; ഈ വഡവാഗ്നിയെ എടുത്തു സമുദ്രത്തിൽ ഇടണം.
ഏവം കൃതേ സുരാഃ സര്വേ ഭവംതി ഭയവര്ജിതാഃ। അന്യഥാ വാഡവാഗ്നിസ്തു ദഹതേ സ്വേന തേജസാ
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ദേവന്മാർക്ക് ഭയം ഇല്ലാതാകും; അല്ലെങ്കിൽ വഡവാഗ്നി തന്റെ ശക്തിയാൽ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കും.
തസ്മാദ്രക്ഷസ്വ വിബുധാനേതസ്മാദചിരാദ്ഭയാത്। മാതേവ ഭവ സുശ്രോണി സുരാണാമഭയപ്രദാ
അതുകൊണ്ട്, ദേവന്മാരെ ഈ ഭയത്തിൽ നിന്ന് ഉടൻ രക്ഷിക്കണം; സുന്ദരമായ കമരം ഉള്ളവളേ, അമ്മപോലെ ദേവന്മാർക്ക് ഭയരഹിതത്വം നൽകുക.
ഏവമുക്താ തു സാ ദേവീ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ। ആഹ നാഹം സ്വതംത്രാസ്മി പിതാ മേ വ്രിയതാം സ്വരാട്
പ്രഭാവശാലിയായ വിഷ്ണു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവി മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ സ്വതന്ത്രയല്ല; എന്റെ അച്ഛനാണ് രാജാവ്, അവനെ തിരഞ്ഞെടുക്കണം.'
തദാജ്ഞാകാരിണീ നിത്യം കുമാരീഹ ധൃതവ്രതാ। പിത്രാദേശാദ്വിനാ നാഹം പദമേകമപി ക്വചിത്
എപ്പോഴും അച്ഛന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുന്ന കന്യകയായ ഞാൻ, അച്ഛന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ ഒരിടത്തും ഒരു കാൽപടിയും വെക്കില്ല.
ഗച്ഛാമി തസ്മാത്കോപ്യന്യ ഉപായശ്ചിംത്യതാമഹോ। തദാശയം വിദിത്വാഹുസ്തേ സമേത്യ പിതാമഹം
അതുകൊണ്ട്, മറ്റേതെങ്കിലും മാർഗം ആലോചിക്കണം; അവളുടെ മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, എല്ലാവരും ചേർന്ന് പിതാമഹനെ സമീപിച്ചു.
നാന്യേന ശക്യതേ നേതും വഡവാഗ്നിഃ പിതാമഹ। അദൃഷ്ടദോഷാമ്മുക്ത്വൈകാം കുമാരീം തനയാം തവ
മഹാപിതാവേ, ആരും കാണാത്ത ദോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത, അവിവാഹിതയായ നിന്റെ മകളെ ഒഴികെ വേറാരും ആ കടൽക്കടിയിലെ അഗ്നിയെ നയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
സരസ്വതീം സമാനീയ കൃത്വാംകേ വരവര്ണിനീം। ശിരസ്യാഘ്രായസസ്നേഹമുവാചാഥസരസ്വതീമ്
സരസ്വതിയെ, അതിമനോഹരിയായ ആ പെൺകുട്ടിയെ, അങ്കത്തിൽ ഇരുത്തി, തലയിൽ സ്നേഹത്തോടെ മുത്തമിട്ട്, അവളോടു പിതാവ് പറഞ്ഞു.
മാം ച ദേവി സുരാഃ പ്രാഹുഃ സ ത്വം ബ്രൂഹി യശസ്വിനീമ്। നീത്വാ വിനിക്ഷിപേദേനം ബാഡവം ലവണാംബുനി
ദേവതകൾ എന്നെ വിളിച്ചു, ദേവിയെ, ഇപ്പോൾ നീയാണു സംസാരിക്കേണ്ടത്. നീ ഈ കടലിന്റെ അഗ്നിയെ നയിച്ച് ഉപ്പുള്ള സമുദ്രത്തിൽ ഇടണം.
പിതുര്വാക്യം ഹി തച്ഛ്രുത്വാ വിയുക്താ കുരരീ യഥാ। പിത്രാ തദൈവ സാ കന്യാ രുരുദേ ദീനമാനസാ
പിതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, കൂട്ടം വിട്ട ഒരു കുരരിപക്ഷിയെപ്പോലെ, ആ പെൺകുട്ടി അതേ സമയത്ത് ദുഃഖത്തോടെ കരയാൻ തുടങ്ങി.