ചംദനാഗുരുകര്പൂരൈര്നൈവേദ്യം കൃസരം തഥാ । സംസ്മൃത്യ നാമ്നാ ച തതഃ കൃഷ്ണാഖ്യേന പുനഃ പുനഃ
ചന്ദനം, അഗുരു, കർപ്പൂരം എന്നിവയും, കൃഷര എന്ന ഭോജനവും സമർപ്പിച്ച്, കൃഷ്ണനാമം ഓർത്ത് വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചരിക്കണം.
കൂഷ്മാംഡൈര്നാരികേരൈശ്ച ഹ്യഥവാ ബീജപൂരകൈഃ । സര്വാഭാവേഽപി വിപ്രേംദ്ര ശസ്തപൂഗഫലൈര്വൃതമ് । അര്ഘം ദദ്യാദ്വിധാനേന പൂജയിത്വാ ജനാര്ദനമ്
കൂഷ്മാണ്ഡം, തേങ്ങ, അല്ലെങ്കിൽ വിത്ത് നിറച്ച പാത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, അതൊന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ ഉത്തമമായ പൂഗഫലം ഉപയോഗിച്ച്, വിധിപ്രകാരം അർഘ്യം സമർപ്പിക്കണം, ജനാർദ്ദനനെ പൂജിച്ചശേഷം.
കൃഷ്ണകൃഷ്ണ കൃപാലുസ്ത്വമഗതീനാം ഗതിര്ഭവ । സംസാരാര്ണവ മഗ്നാനാം പ്രസീദ പുരുഷോത്തമ
കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, ദയാനിധേ, ആശ്രയം ഇല്ലാത്തവർക്കു നീ ആശ്രയമായിരിക്കുക. സാംസാരികസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നവരെ രക്ഷിക്കണമേ, പുരുഷോത്തമാ.
നമസ്തേ പുംഡരീകാക്ഷ നമസ്തേ വിശ്വഭാവന । സുബ്രഹ്മണ്യ നമസ്തേഽസ്തു മഹാപുരുഷപൂര്വജ । ഗൃഹാണാര്ഘ്യം മയാ ദത്തം ലക്ഷ്മ്യാ സഹ ജഗത്പതേ
പൊൻതാമരപ്പൂക്കണ്ണനായവാ, സർവ്വസൃഷ്ടികർത്താവാ, സുബ്രഹ്മണ്യാ, മഹാപുരുഷനേ, നിനക്കു വന്ദനം. ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്ന അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ, ലോകനാഥാ.
ഇത്യര്ഘമംത്രഃ । തതസ്തു പൂജയേദ്വിപ്രമുദകുംഭം പ്രദാപയേത് । ഛത്രോപാനഹവസ്ത്രൈശ്ച കൃഷ്ണോ മേ പ്രീയതാമിതി
ഇതാണ് അർഘമന്ത്രം. പിന്നെ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ പൂജിച്ച്, വെള്ളം നിറച്ച കുംഭവും, കുടയും ചെരിപ്പും വസ്ത്രവും നൽകി, 'കൃഷ്ണൻ എനിക്കു പ്രസന്നനാകട്ടെ' എന്ന് പറയണം.
കൃഷ്ണാ ധേനുഃ പ്രദാതവ്യാ യഥാശക്തി ദ്വിജോത്തമേ । തിലപാത്രം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ദദ്യാത്പാത്രവിചക്ഷണഃ
കറുത്ത പശുവിനെ, കഴിവനുസരിച്ച് ഉത്തമബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്യണം. ഉത്തമബ്രാഹ്മണാ, വിവേകമുള്ളവൻ എള്ള് നിറച്ച പാത്രവും നൽകണം.
സ്നാനേ പ്രാശനകേ ശസ്താസ്തഥാ കൃഷ്ണതിലാ മുനേ । താന്പ്രദദ്യാത്പ്രയത്നേന യഥാശക്തി ദ്വിജോത്തമേ । തിലപ്രരോഹജാഃ ക്ഷത്രേ യാവത്സംഖ്യാസ്തിലാ ദ്വിജ
കുളിക്കാനും ഭക്ഷിക്കാനും കൃഷ്ണതിലം ഏറ്റവും ഉത്തമം, മഹർഷേ. അവയെ ശ്രദ്ധയോടെ, കഴിവനുസരിച്ച് ഉത്തമബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്യണം. മുളച്ച എള്ള് എത്രയോ ഉണ്ടോ, അത്രയും എള്ള് ക്ഷത്രിയർക്കു നൽകണം.
താവദ്വര്ഷസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । തിലസ്നായീ തിലോദ്വര്തീ തിലഹോമീ തിലോദകീ
എത്ര എള്ള് കുളിക്കാനും ഉണക്കാനും ഹോമത്തിനും ജലാർപ്പണത്തിനും ഉപയോഗിച്ചുവോ, അത്ര ആയിരം വർഷം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും.
തിലദാതാ ച ഭോക്താ ച ഷട്തിലാഃ പാപനാശനാഃ । നാരദ ഉവാച- കൃഷ്ണകൃഷ്ണ മഹാബാഹോ നമസ്തേ വിശ്വഭാവന
എള്ള് ദാനം ചെയ്യുകയും, കഴിക്കുകയും, കുളിക്കാനും ഉണക്കാനും ഹോമത്തിനും ജലാർപ്പണത്തിനും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—ഈ ആറു വിധത്തിൽ എള്ള് ഉപയോഗിക്കുന്നവൻ പാപങ്ങൾക്കു വിടയാകും. നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, മഹാബാഹോ, സർവ്വസൃഷ്ടികർത്താവാ, നിനക്കു വന്ദനം.'
ഷട്തിലൈകാദശീഭൂതം കീദൃശം ഫലമസ്തി വൈ । സോപാഖ്യാനം മമ ബ്രൂഹി യദി തുഷ്ടോഽസി യാദവ । ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ശൃണു രാജന്യഥാവൃത്തം ദൃഷ്ടം തത്കഥയാമി തേ । മര്ത്യലോകേ പുരാ ഹ്യാസീദ്ബ്രാഹ്മണ്യേകാ ച നാരദ । വ്രതചര്യാരതാ നിത്യം ദേവപൂജാരതാ സദാ
'ഷട്ടില ഏകാദശി വ്രതം ആചരിച്ചാൽ എന്ത് ഫലം ലഭിക്കും? അതിന്റെ കഥയും സഹിതം ദയവായി പറയൂ, യാദവാ, നീ സന്തോഷവാനാണെങ്കിൽ.' ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, സംഭവിച്ചതു പോലെ ഞാൻ കണ്ടത് പറയാം. ഭൂമിയിൽ ഒരിക്കൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണിയുടെ ഭാര്യ ഉണ്ടായിരുന്നു, നാരദാ, വ്രതങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായും ദേവാരാധനയിൽ എപ്പോഴും ലഗ്നയായും.'
മാസോപവാസനിരതാ മമ ഭക്താ ച സര്വദാ । കൃഷ്ണോപവാസസംയുക്താ മമ പൂജാപരായണാ
'അവൾ മാസവ്രതങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുകയും, എപ്പോഴും എനിക്കു ഭക്തയാവുകയും, കൃഷ്ണവ്രതങ്ങൾ ആചരിക്കുകയും, എന്റെ പൂജയിൽ മുഴുവൻ മനസ്സും നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തു.'
ശരീരം ക്ലേശിതം ചൈവ ഉപവാസൈര്ദ്വിജോത്തമ । ദേവാനാം ബ്രാഹ്മണാനാം ച കുമാരീണാം ച ഭക്തിതഃ
'ദേവന്മാരോടും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും കന്യകളോടും ഭക്തിയോടെ, വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ചതിനാൽ അവളുടെ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചു.'
ഗൃഹാദികം പ്രയച്ഛംതീ സര്വകാലം മഹാസതീ । അതികൃച്ഛ്രരതാ സാ തു സര്വകാലം തു വൈ ദ്വിജ
'അവൾ എല്ലായ്പ്പോഴും വീട്ടിലുള്ള സാധനങ്ങൾ ദാനം ചെയ്തിരുന്നു, മഹർഷേ. എപ്പോഴും കഠിനവ്രതങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവളായിരുന്നു.'
ന ദത്താ ഭിക്ഷുകേ ഭിക്ഷാ ബ്രാഹ്മണാ ന ച തര്പിതാഃ
'എന്നാൽ ഭിക്ഷക്കാരനു ഭിക്ഷയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തലും അവൾ ചെയ്തില്ല.'
തതഃ കാലേന മഹതാ മയാ വൈ ചിംതിതം ദ്വിജ । ശുദ്ധമസ്യാഃ ശരീരം ഹി വ്രതൈഃ കൃച്ഛ്രൈര്ന സംശയഃ
അതിനുശേഷം ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, ഞാൻ ആലോചിച്ചു: അവളുടെ ശരീരം കഠിനവ്രതങ്ങളാൽ നിർമലമായിരിക്കും എന്ന് സംശയമില്ല.
അര്ചിതോ വൈഷ്ണവോ ലോകഃ കായക്ലേശേന വൈ തയാ । ന ദത്തമന്നദാനം ഹി യേന തൃപ്തിഃ പരാ ഭവേത്
അവൾ തന്റെ ശരീരശ്രമംകൊണ്ട് വിഷ്ണുലോകത്തെ ആരാധിച്ചു; എന്നാൽ ഭക്ഷ്യദാനം അവൾ നൽകിയില്ല, അതിനാൽ പരമസന്തോഷം ലഭിച്ചില്ല.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ അഹം ബ്രഹ്മന്മര്ത്യലോകമുപാഗതഃ । കാപാലം രൂപമാസ്ഥായ ഭിക്ഷാപാത്രേ ച യാചിതാ
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ കപാലധാരി രൂപം ധരിച്ച് ഭിക്ഷാപാത്രം കൈയിൽ പിടിച്ച് മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് എത്തി.
കസ്മാത്ത്വമാഗതോ ബ്രഹ്മന്ക്വ യാസി വദ മേഽഗ്രതഃ । പുനരേവ മയാ പ്രോക്തം ദേഹി ഭിക്ഷാം ച സുംദരി
അവൾ എന്നോട് ചോദിച്ചു: 'ബ്രാഹ്മണാ, നീ എന്തിനാണ് വന്നത്? എവിടേക്ക് പോകുന്നു? എനിക്കു മുന്നിൽ പറയു.' ഞാൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരിയേ, ഭിക്ഷ നൽകൂ.'
തയാ കോപേന മഹതാ മൃത്പിംഡസ്താമ്രഭാജനേ । ക്ഷിപ്തോ യാവദഹം ബ്രഹ്മന്പുനഃ സ്വര്ഗം ഗതോ ദ്വിജ
വലിയ കോപത്തിൽ അവൾ ഒരു മണ്ണ് കഷണം താമ്രപാത്രത്തിൽ എറിഞ്ഞു; അതിനിടയിൽ, ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ വീണ്ടും സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതഃ കാലേന മഹതാ താപസീ സുമഹാവ്രതാ । സദേഹാ സ്വര്ഗമായാതാ വ്രതചര്യാ പ്രഭാവതഃ
അതിനുശേഷം ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ വലിയ വ്രതശീലയുള്ള സന്യാസിനി തന്റെ വ്രതശക്തിയാൽ ശരീരത്തോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് എത്തി.
മൃത്പിംഡികാപ്രദാനേന ഗൃഹം പ്രാപ്തം മനോരമമ് । സംജാതം ചൈവ വിപ്രര്ഷേ ധാന്യരാശി വിവര്ജിതമ്
മണ്ണ് കഷണം നൽകിയതിന്റെ ഫലമായി അവൾ മനോഹരമായ ഒരു വീട് നേടി; പക്ഷേ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ ധാന്യക്കൂമ്പാരം ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഗൃഹം യാവന്നിരീക്ഷേത ന കിംചിത്തത്ര പശ്യതി । താവദ്ഗൃഹാദ്വിനിഷ്ക്രാംതാ മമാംതേ ചാഗതാ ദ്വിജ
അവൾ വീട്ടിൽ ചുറ്റി നോക്കിയപ്പോൾ ഒന്നും കാണാനായില്ല; അതിനാൽ അവൾ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കിറങ്ങി എന്റെ അടുത്തെത്തി, ബ്രാഹ്മണാ.
ക്രോധേന മഹതാവിഷ്ടമിദം വചനമബ്രവീത് । മയാ വ്രതൈശ്ച കൃച്ഛ്രൈശ്ച ഉപവാസൈരനേകശഃ
വലിയ കോപത്തിൽ അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ അനേകം വ്രതങ്ങളും കഠിനതപസ്സുകളും ഉപവാസങ്ങളും അനുഷ്ഠിച്ചു—'
പൂജയാരാധിതോ ദേവഃ സര്വലോകസ്യ പാലകഃ । ന തത്ര ദൃശ്യതേ കിംചിദ്ഗൃഹേ മമ ജനാര്ദന
'എല്ലാ ലോകത്തിന്റെയും രക്ഷകനായ ദേവനെ ഞാൻ ആരാധിച്ചു; എന്നാലും എന്റെ വീട്ടിൽ ഒന്നും കാണുന്നില്ല, ജനാർദ്ദനാ.'
തതശ്ചോക്തം മയാ തസ്യൈ ഗൃഹം ഗച്ഛ മഹാവ്രതേ । ആഗമിഷ്യംതി സുതരാം കൌതൂഹല സമന്വിതാഃ
അപ്പോൾ ഞാൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാവ്രതധാരിണിയേ, വീട്ടിലേക്ക് പോകൂ; ഉടൻ അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞവരായ അനേകം പേർ നിന്റെ അടുത്ത് വരും.'
ദേവപത്ന്യോ ഹി ദ്രഷ്ടും ത്വാം വിസ്മയാഭിസമന്വിതാഃ । ദ്വാരം നോദ്ഘാടയ വിനാ ഷട്തിലാപുണ്യവാചനാത്
ദേവികളുടെ ഭാര്യമാർ അത്ഭുതത്തോടെ നിന്നെ കാണാൻ വരും; ഷട്ടിലാ വ്രതത്തിന്റെ മഹത്വം പറയാതെ വാതിൽ തുറക്കരുത്.
ഏവമുക്താ മയാ സാ തു ഗതാ വൈ മാനുഷീ തദാ । അത്രാംതരേ സമായാതാ ദേവപത്ന്യശ്ച വാഡവ
ഇങ്ങനെ ഞാൻ പറഞ്ഞതോടെ അവൾ മനുഷ്യസ്ത്രീയായി വീട്ടിലേക്ക് പോയി; അതിനിടയിൽ, വാഡവേ, ദേവികളുടെ ഭാര്യമാർ അവിടെ എത്തി.
താഭിശ്ച കഥിതം തത്ര ത്വാം ദ്രഷ്ടും ഹി സമാഗതാഃ । ദ്വാരമുദ്ഘാടയസ്വാദ്യ ത്വാം പ്രപശ്യാമ ശോഭനേ
അവൾക്കു അവർ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളെ കാണാനാണ് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും വന്നത്; സുന്ദരിയേ, വാതിൽ തുറക്കൂ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ കാണട്ടെ.'
മാനുഷ്യുവാച- യദി മദ്ദര്ശനം കാര്യം സത്യം വാച്യം വിശേഷതഃ । ഷട്തിലായാ വ്രതം പുണ്യം ദ്വാരോദ്ഘാടനകാരണാത്
മനുഷ്യസ്ത്രീ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾക്ക് എനിക്ക് നേരിൽ കാണണമെന്ന സത്യമായ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, വാതിൽ തുറക്കാനുള്ള കാരണം ഷട്ടിലാ വ്രതത്തിന്റെ മഹത്വം പറയണം.'
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച-। ഏകാപിനാവദത്തത്ര ഷട്തിലൈകാദശീവ്രതമ് । അന്യയാ കഥിതം തത്ര ദ്രഷ്ടവ്യാ മാനുഷീ മയാ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അവരിൽ ഒരാൾ ഷട്ടിലാ ഏകാദശി വ്രതത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു; മറ്റൊരാൾ അതിന്റെ വിശേഷതകൾ വിവരിച്ചു, അങ്ങനെ മനുഷ്യസ്ത്രീയായ എന്നെ അവർ കാണാൻ സാധിച്ചു.