ഭ്രാമയേന്നഗരം സര്വം നാനാവാദ്യസമന്വിതഃ। സ്നപയേദ്ഭ്രമയിത്വാ തു സലോകം നഗരം നൃപ
നാനാവിധ വാദ്യങ്ങളോടൊപ്പം ദേവനെ മുഴുവൻ നഗരത്തിലൂടെ കൊണ്ടുപോകണം; procession കഴിഞ്ഞ്, രാജാവേ, ദേവനെയും നഗരത്തിലെ എല്ലാവരെയും ചേർത്ത് സ്നാനമെടുപ്പിക്കണം.
ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയിത്വാഗ്രേ ശാണ്ഡിലേയം പ്രപൂജ്യ ച। ആരോപയേദ്രഥേ ദേവം പുണ്യവാദിത്രനിഃസ്വനൈഃ
ആദ്യം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിരുന്ന് വെയ്ക്കുകയും, ശാണ്ഡില്യകുലജാതനെ ആദരിക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷം, ദേവനെ ശുഭമായ വാദ്യനാദങ്ങളോടെ രഥത്തിൽ ഇരുത്തണം.
രഥാഗ്രേ ശാണ്ഡിലീപുത്രം പൂജയിത്വാ വിധാനതഃ। ബ്രാഹ്മണാന്വാചയിത്വാതു കൃത്വാ പുണ്യാഹമങ്ഗലമ്
രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ ശാണ്ഡില്യപുത്രനെ വിധിപ്രകാരം ആരാധിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ക്ഷണിച്ച്, ശുഭമായ ആഹ്വാനങ്ങൾ നടത്തണം.
ദേവമാരോപയിത്വാ ച രഥേ കുര്യാത്പ്രജാഗരം। നാനാവിധൈഃ പ്രേക്ഷണികൈര്ബ്രഹ്മഘൌഷൈശ്ച പുഷ്കലൈഃ
ദേവനെ രഥത്തിൽ ഇരുത്തിയ ശേഷം, വിവിധ കലാപരിപാടികളും ബ്രഹ്മസ്തുതികളും നിറഞ്ഞു രാത്രി മുഴുവൻ ജാഗരണം നടത്തണം.
കൃത്വാ പ്രജാഗരം ദേവം പ്രഭാതേ ബ്രാഹ്മണാന്നൃപ। ഭോജയിത്വാ യഥാശക്തി ഭക്ഷ്യഭോജ്യൈരനേകശഃ
ജാഗരണം നടത്തിയ ശേഷം, രാജാവേ, രാവിലെ കഴിയുന്നത്രയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പലവിധ വിഭവങ്ങളാൽ വിരുന്ന് വെയ്ക്കണം.
പൂജയിത്വാ ജനം ധീര മംത്രേണ വിധിവന്നൃപ। ആജ്യേന തു മഹാബാഹോ പയസാ പായസേന ച
ധീരനായ രാജാവേ, ജനങ്ങളെ യുക്തമായ മന്ത്രങ്ങളാൽ പൂജിച്ച്, clarified നെയ്, പാൽ, പായസം എന്നിവ അർപ്പിക്കണം.
ബ്രാഹ്മണാന്വാചയിത്വാ തു സ്വസ്ത്യാ തു വിധിവന്നൃപ। കൃത്വാ പുണ്യാഹശബ്ദം ച തദ്രഥം ഭ്രാമയേത്പുരേ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിധിപ്രകാരം ക്ഷണിച്ച്, ശുഭമായ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ച്, ആ രഥം നഗരത്തിലൂടെ കൊണ്ടുപോകണം.
വിപ്രൈശ്ചതുര്വേദവിദ്ഭിര്ഭ്രാമയേദ്ബ്രഹ്മണോ രഥമ്। ബഹ്വൃവൃചാഥര്വണൈര്വീരഛന്ദോഗാധ്വര്യുഭിസ്തഥാ
നാലു വേദങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ—ഋഗ്, അതർവ, സാമ, യജുർവേദജ്ഞർ—ബ്രഹ്മാവിന്റെ രഥം വലിക്കണം.
ഭ്രാമയേദ്ദേവദേവസ്യ സുരശ്രേഷ്ഠസ്യ തം രഥം। പ്രദക്ഷിണം പുരം സര്വം മാര്ഗേണ സുസമേന തു
ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവന്റെ രഥം, ശരിയായ വഴി പിന്തുടർന്ന്, നഗരമൊട്ടാകെ വലിച്ചുകൊണ്ടു clockwise ആയി ചുറ്റണം.
ന വോഢവ്യോ രഥോ വീര രൂദ്രേണ ഹിതമിച്ഛതാ। ന ചാരോഹേദ്രഥം പ്രാജ്ഞോ മുക്ത്വൈകം ഭോജകം നൃപഃ
രുദ്രന്റെ അനുഗ്രഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ രഥം വലിക്കരുത്; ഒരു ഭോജകൻ ഒഴികെ മറ്റാരും രഥത്തിൽ കയറരുത്, ജ്ഞാനിയാകുന്നവനും.
ബ്രഹ്മണോ ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ ഗായത്രീം സ്ഥാപയേന്നൃപ। ഭോജകം വാമപാര്ശ്വേ തുപുരതഃപംങ്കജം ന്യേസേത്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വലതുവശത്ത് ഗായത്രിയെ സ്ഥാപിക്കണം, ഇടതുവശത്ത് ഭോജകനെ, മുന്നിൽ ഒരു താമരയിടണം.
ഏവം തൂര്യനിനാദൈസ്തു ശങ്ഖ ശബ്ദൈശ്ച പുഷ്കലൈഃ। ഭ്രാമയിത്വാ രഥം വീര പുരം സര്വം പ്രദക്ഷിണമ്
ഇങ്ങനെ വാദ്യങ്ങളുടെ നാദത്തോടും ശംഖനാദങ്ങളോടും കൂടി, വീരനായവനേ, രഥം നഗരമൊട്ടാകെ clockwise ആയി ചുറ്റണം.
സ്വസ്ഥാനേ സ്ഥാപയേദ്ദേവം ദത്വാ നീരാജനം ബുധഃ। യഏവം കുരുതേ യാത്രാം യോ വാ ഭക്ത്യാപിപശ്യതി
ദേവനെ ശരിയായ സ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ച്, നീരാജനം കഴിപ്പിക്കണം; ഈ യാത്ര നടത്തുന്നവനും, ഭക്തിയോടെ കാണുന്നവനും—
രഥം വാ കര്ഷയേദ്യസ്തു സ ഗച്ഛേദ്ബ്രഹ്മണഃ പദം। *കാര്തികേ മാസ്യമാവാസ്യാം യശ്ച ദീപപ്രദീപനം
രഥം വലിക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും; കാർത്തിക മാസത്തിലെ അമാവാസ്യയിൽ ദീപങ്ങൾ തെളിക്കുന്നവനും—
ശാലായാം ബ്രഹ്മണഃ കുര്യാത്സ ഗച്ഛേത്പരമം പദമ്। ഗന്ധപുഷ്പൈര്നവൈര്വസ്ത്രൈരാത്മാനം പൂജയേത്തു യഃ
ബ്രഹ്മയുടെ മന്ദിരത്തില് സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങളും പുതിയ വസ്ത്രങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ആരെങ്കിലും സ്വയം ആരാധന നടത്തുകയാണെങ്കില്, അവന് പരമപദം പ്രാപിക്കും.
തസ്യാം പ്രതിപദായാം തു സ ഗച്ഛേദ്ബ്രഹ്മണഃ പദമ്। മഹാപുണ്യാതിഥിരിയം *-ബലിരാജ്യപ്രവര്തിനീ
ആ ആദ്യദിവസത്തില് അവന് ബ്രഹ്മയുടെ ലോകം പ്രാപിക്കും; മഹാപുണ്യമുള്ള അതിഥിദിനമാണിത്, ബലി രാജാവ് സ്ഥാപിച്ചതാണ്.
ബ്രഹ്മണഃ സുപ്രിയാ നിത്യം ബാലേയീ പരികീര്തിതാ। ബ്രഹ്മാണം പൂജയേദ്യോഽസ്യാമാത്മാനം ച വിശേഷതഃ
ബാലേയി എന്ന പേരിലുള്ള ഈ ദിനം ബ്രഹ്മാവിന് എപ്പോഴും അത്യന്തം പ്രിയമാണ്; ഈ ദിവസം ബ്രഹ്മാവിനെയും പ്രത്യേകിച്ച് സ്വയംതന്നെയും ആരാധിക്കുന്നവന് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
സ യാതി പരമം സ്ഥാനം വിഷ്ണോരമിതതേജസഃ। ചൈത്രേ മാസി മഹാബാഹോ പുണ്യാ പ്രതിപദാം വരാ
അവന് അതിശയപ്രഭയുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ പരമസ്ഥാനം പ്രാപിക്കും; ചൈത്രമാസത്തിലെ ആദ്യദിവസം ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളതാണു, മഹാബാഹുവേ.
തസ്യാം യഃ ശ്വപചം സ്പൃഷ്ട്വാ സ്നാനം കുര്യാന്നരോത്തമഃ। ന തസ്യ ദുരിതം കിംചിന്നാധയോ വ്യാധയോ നൃപ
ആ ദിവസം ആരെങ്കിലും ശ്വപചനുമായി സ്പര്ശിച്ച ശേഷം സ്നാനം ചെയ്താല്, അവനു പാപമോ ദുഃഖമോ രോഗമോ ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല, മഹാരാജാവേ.
ഭവന്തി കുരുശാര്ദൂല തസ്മാത്സ്നാനം സമാചരേത്। ദിവ്യം നീരാജനംതദ്ധി സര്വരോഗവിനാശനം
അതുകൊണ്ട്, കുരുവംശത്തിലെ ശൂരനേ, ആ ദിവസം സ്നാനം നിര്ബന്ധമായും നടത്തണം; ദിവ്യമായ നീരാജനം എല്ലാ രോഗങ്ങളും അകറ്റും.
ഗോമഹിഷ്യാദി യത്കിംചിത്തത്സര്വം കര്ഷയേന്നൃപ। തേന വസ്ത്രാദിഭിഃ സര്വൈസ്തോരണംബാഹ്യതോ ന്യസേത്
ഗോവുമ്മ, മഹിഷി മുതലായവയില് നിന്നുള്ള എല്ലാം ശേഖരിക്കണം, രാജാവേ; അവയുടെ വസ്ത്രാദികളുപയോഗിച്ച് വാതിലിന് പുറത്തു തൊരണവും വയ്ക്കണം.
******* ബ്രാഹ്മണാനാം തഥാ ഭോജ്യം കുര്യാത്കുരുകുലോദ്വഹ। തിസ്രോ ഹ്യേതാഃ പുരാ പ്രോക്താസ്തിഥയഃ കുരുനന്ദന
അതുപോലെ ബ്രാഹ്മണര്ക്കായി ഭക്ഷണവും ഒരുക്കണം, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ; ഈ മൂന്ന് അതിഥിദിനങ്ങളാണ് പുരാതനകാലത്ത് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടത്, കുരുനന്ദനാ.
കാര്തികാശ്വയുജേ മാസി ചൈത്രേമാസി തഥാ നൃപ। സ്നാനം ദാനം ശതഗുണം കാര്ത്തികേ യാ തിഥിര്നൃപ
കാര്ത്തികം, ആശ്വയുജം, ചൈത്രം എന്നീ മാസങ്ങളില്, രാജാവേ, കാര്ത്തികദിനത്തില് സ്നാനവും ദാനവും നൂറിരട്ടി ഫലം നല്കും.
ബലിരാജ്ഞസ്തു ശുഭദാ പശൂനാം ഹിതകാരിണീ। "ഗായത്ര്യുവാച। യദുക്തം തു തയാ വാക്യം സാവിത്ര്യാ കമലോദ്ഭവം
ബലി രാജാവിന്റെ ദിവസം ശുഭവും മൃഗങ്ങള്ക്ക് ഉപകാരപ്രദവുമാണ്; ഗായത്രീ പറഞ്ഞു: സാവിത്രി കമലത്തില് ജനിച്ചവനോട് പറഞ്ഞത് ഇതാണ്.
ന തു തേ ബ്രാഹ്മണാഃ പൂജാം കരിഷ്യന്തി കദാചന। മദീയം തു വചഃശ്രുത്വാ യേ കരിഷ്യന്തി ചാര്ചനം
അവര് ബ്രാഹ്മണര് ഒരിക്കലും പൂജ നടത്തില്ല; പക്ഷേ, എന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട് ആരെങ്കിലും അര്ച്ചന നടത്തുകയാണെങ്കില്.
ഇഹ ഭുക്ത്വാ തു ഭോഗാംസ്തേ പരത്ര മോക്ഷഭാഗിനഃ। ഏതാം ജ്ഞാത്വാ പരാം ദൃഷ്ടിം വരം തുഷ്ടഃ പ്രയച്ഛതി
അവര് ഇവിടെ ഭോഗങ്ങള് അനുഭവിച്ച ശേഷം പിന്നീട് മോക്ഷം പ്രാപിക്കും; ഈ പരമദൃഷ്ടി അറിഞ്ഞ് സന്തുഷ്ടനായവന് വരം നല്കുന്നു.
ശക്രാഹം തേ വരം ദാസ്യേ സംഗ്രാമേ ശത്രുനിഗ്രഹേ। തദാ ബ്രഹ്മാ മോചയിതാ ഗത്വാ ശത്രുനികേതനമ്
ഇന്ദ്രന് പറഞ്ഞു: യുദ്ധത്തില് ശത്രുവിനെ ജയിക്കാന് നിന്നെ ഒരു വരം നല്കാം; പിന്നെ ബ്രഹ്മാവ് നീ ശത്രുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് പോയ ശേഷം നിന്നെ മോചിപ്പിക്കും.
സ്വപുരം ലപ്സ്യസേ നഷ്ടം ശത്രുനാശാത്പരാം മുദം। അകംടകം മഹദ്രാജ്യം ത്രൈലോക്യേ തേ ഭവിഷ്യതി
ശത്രുവിനെ നശിപ്പിച്ച ശേഷം നീ നഷ്ടമായ നഗരവും പരമാനന്ദവും വീണ്ടെടുക്കും; മൂന്നു ലോകത്തും നിനക്ക് വലിയതും ശത്രുക്കളില്ലാത്തതുമായ രാജ്യം ലഭിക്കും.
മര്ത്യലോകേ യദാ വിഷ്ണോ അവതാരം കരിഷ്യസി। ഭ്രാത്രാ സഹ പരം ദുഃഖം സ്വഭാര്യാഹരണാദിജം
മനുഷ്യലോകത്ത് വിഷ്ണുവായി അവതരിക്കുമ്പോള്, സഹോദരനോടൊപ്പം ഭാര്യയെ അപഹരിച്ചതിന്റെ ദുഃഖം അനുഭവിക്കും.
ഹത്വാ ശത്രും പുനര്ഭാര്യാം ലപ്സ്യസേ സുരസന്നിധൌ। ഗൃഹീത്വാതാം പുനാരാജ്യം കൃത്വാ സ്വര്ഗംഗമിഷ്യസി
ശത്രുവിനെ കൊല്ലുകയും ദേവന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തില് ഭാര്യയെ വീണ്ടും വീണ്ടെടുക്കുകയും ചെയ്യും; അവളെ കൈപ്പറ്റി വീണ്ടും രാജ്യം ഭരിച്ച് സ്വര്ഗത്തിലേക്കു പോകും.