രാക്ഷസ്യഃ പിതൃകന്യാശ്ച തഥാന്യാ ലോകമാതരഃ। വധൂഭിഃ സസ്നുഷാഭിശ്ച സാവിത്രീ ഗന്തുമിച്ഛതി
രാക്ഷസിമാരും, പിതൃകളുടെ പുത്രിമാരും, ലോകമാതാക്കളും, വധൂമാരും മരുമകളുമൊക്കെയും സാവിത്രിയെ അനുഗമിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
അദിത്യാദ്യാസ്തഥാ സര്വാ ദക്ഷകന്യാസ്സമാഗതാഃ। താഭിഃ പരിവൃതാ സാധ്വീ ബ്രഹ്മാണീ കമലാലയാ
ആദിത്യന്മാരും, ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാരും എല്ലാം അവിടെ കൂടി. അവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, കമലത്തിൽ വസിക്കുന്ന പുണ്യവതിയായ ബ്രഹ്മാണി മുന്നോട്ട് നടന്നു.
കാചിന്മോദകമാദായ കാചിച്ഛൂര്പം വരാനനാ। ഫലപൂരിതമാദായ പ്രയാതാ ബ്രഹ്മണോംതികമ്
ഒരുത്തി മധുരപലഹാരം എടുത്തു, മറ്റൊരുത്തി ചാളം നിറച്ച ചട്ടിയും, മനോഹരമുഖമുള്ള മറ്റൊരുത്തി പഴങ്ങൾ നിറച്ച പാത്രവും എടുത്തു ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
ആഢകീഃ സഹ നിഷ്പാവാ ഗൃഹീത്വാന്യാസ്തഥാപരാ। ദാഡിമാനി വിചിത്രാണി മാതുലിംഗാനി ശോഭനാ
ചിലർ ചുട്ട പരിപ്പ് നിറച്ച പാത്രങ്ങൾ എടുത്തു, മറ്റു ചിലർ ദാനിമ്മയും മനോഹരമായ മാതളവും എടുത്തു.
കരീരാണി തഥാ ചാന്യാ ഗൃഹീത്വാ കമലാനി ച। കൌസുംഭകം ജീരകം ച ഖര്ജൂരമപരാ തഥാ
മറ്റു ചിലർ കരീരഫലവും കമലപൂവും, കുസുംബകവും ജീരകവും, മറ്റൊരുത്തി ഈന്തപ്പഴവും എടുത്തു.
ഉത്തമാന്യപരാദായ നാലികേരാണി സര്വശഃ। ദ്രാക്ഷയാപൂരിതം കാചിത്പാത്രംശ്രൃഁഗാടകംതഥാ
ചിലർ മികച്ച തേങ്ങകളും, മുന്തിരി നിറച്ച പാത്രവും, മറ്റൊരുത്തി ശ്രംഗാടകഫലവും കൊണ്ടുവന്നു.
കര്പൂരാണി വിചിത്രാണി ജംബൂകാനി ശുഭാനി ച। അക്ഷോടാമലകാന്ഗൃഹ്യ ജമ്ബീരാണി തഥാപരാ
അവർ സുഗന്ധമുള്ള കർപ്പൂരം, ശുഭമായ ഞാവൽപ്പഴം, അക്ഷോതം, നെല്ലിക്ക, മറ്റൊരുത്തി നാരങ്ങയും എടുത്തു.
ബില്വാനി പരിപക്വാനി ചിപിടാനി വരാനനാ। കാര്പാസതൂലികാശ്ചാന്യാ വസ്ത്രം കൌസുമ്ഭകം തഥാ
ചിലർ പാകമായ ബില്വഫലവും ചിപ്പിടയും, മനോഹരമുഖമുള്ളവൾ കാപാസ്തൂലിയും കുസുംബവസ്ത്രവും എടുത്തു.
ഏവമാദ്യാനി ചാന്യാനി കൃത്വാ ശൂര്പേ വരാനനാഃ। സാവിത്ര്യാസഹിതാഃസര്വാഃ സംപ്രാപ്താഃസഹസാശുഭാഃ
ഇങ്ങനെ പലവിധം വേറെയും കാര്യങ്ങൾ ശൂർപ്പുപയോഗിച്ച് ചെയ്തശേഷം, സാവിത്രിയോടൊപ്പം എല്ലാ മനോഹരമുഖങ്ങളുള്ള സ്ത്രീകളും അപ്രത്യക്ഷമായി അവിടെ എത്തി, അവർ എല്ലാവരും ഭദ്രമായ രൂപത്തിൽ തെളിഞ്ഞു.
സാവിത്രീമാഗതാം ദൃഷ്ട്വാ ഭീതസ്തത്ര പുരന്ദരഃ। അധോമുഖഃ സ്ഥിതോബ്രഹ്മാ കിമേഷാ മാംവദിഷ്യതി
സാവിത്രി അവിടെ എത്തുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രന് ഭയം തോന്നി; ബ്രഹ്മാവു തലകുനിഞ്ഞ് നിന്നു, 'ഇവൾ എനിക്ക് എന്ത് പറയും?' എന്ന് ചിന്തിച്ചു.
ത്രപാന്വിതൌ വിഷ്ണുരുദ്രൌ സര്വേ ചാന്യേ ദ്വിജാതയഃ। സഭാസദസ്തഥാ ഭീതാസ്തഥാ ചാന്യേ ദിവൌകസഃ
വിഷ്ണുവും രുദ്രനും, മറ്റു ദ്വിജന്മാരും സഭാസദസ്സും മറ്റു ദേവന്മാരും എല്ലാവരും ലജ്ജയും ഭയവുംകൊണ്ട് അവിടെ നിന്നു.
പുത്രാഃപൌത്രാ ഭാഗിനേയാ മാതുലാ ഭ്രാതരസ്തഥാ। ഋഭവോ നാമ യേ ദേവാ ദേവാനാമപി ദേവതാഃ
മക്കൾ, മുമ്മക്കൾ, സഹോദരന്മാർ, അമ്മാവന്മാർ, ര്ഭു എന്ന ദേവന്മാർ — ഇവർ ദേവന്മാരിൽ പോലും ദൈവങ്ങൾ — അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
വൈലക്ഷ്യേവസ്ഥിതാഃ സര്വേ സാവിത്രീ കിം വദിഷ്യതി। ബ്രഹ്മപാര്ശ്വേ സ്ഥിതാ തത്ര കിംതു വൈ ഗോപകന്യകാ
എല്ലാവരും വിഷമത്തോടെയും ആശങ്കയോടെയും നിന്നു: 'സാവിത്രി എന്ത് പറയും?' അവൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പക്കൽ നിന്നു, പക്ഷേ അവൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ഗോവാളക്കാരി ആയിരുന്നു.
മൌനീഭൂതാ തു ശൃണ്വാനാ സര്വേഷാം വദതാം ഗിരഃ। അദ്ധ്വര്യുണാ സമാഹൂതാ നാഗതാ വരവര്ണിനീ
അവൾ മൗനമായി, എല്ലാവരും പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിച്ചു; അദ്ധ്വര്യു വിളിച്ചിട്ടും ആ മനോഹരവദനിയായ സ്ത്രീ അവിടെ എത്തിയില്ല.
ശക്രേണാന്യാഹൃതാ-ആഭീരാദത്താ സാ വിഷ്ണുനാസ്വയമ്। അനുമോദിതാചരുദ്രേണപിത്രാഽദത്താസ്വയം തഥാ
മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ ഇന്ദ്രൻ ആഭീരരിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്നു, അവളെ വിഷ്ണുവിന് തന്നു; രുദ്രൻ സമ്മതിച്ചു, അവളുടെ അച്ഛൻ തന്നെ അവളെ നൽകി.
കഥം സാ ഭവിതാ യജ്ഞേ സമാപ്തിം വാ വ്രജേത്കഥമ്। ഏവം ചിംതയതാം തേഷാം പ്രവിഷ്ടാ കമലാലയാ
അവൾ എങ്ങനെ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കും? യജ്ഞം എങ്ങനെ പൂർത്തിയാകും? അങ്ങനെ എല്ലാവരും ആലോചിച്ചപ്പോൾ, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ദേവി അവിടെ പ്രവേശിച്ചു.
വൃതോ ബ്രഹ്മാസദസ്യൈസ്തു ഋത്വിഗ്ഭിര്ദൈവതൈസ്തഥാ। ഹൂയംതേ ചാഗ്നയസ്തത്ര ബ്രാഹ്മണൈര്വൈദപാരഗൈഃ
ബ്രഹ്മാവിനെ സഭാസദസ്സും ഋത്വിക്കുമാരും ദേവന്മാരും ചുറ്റി നിന്നു; അവിടെ വേദപാരായണമായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ അഗ്നിയിലേക്ക് ഹോമം ചെയ്തു.
പത്നീശാലാസ്ഥിതാ ഗോപീ സൈണശ്രൃഁഗാ സമേഖലാ। ക്ഷൌമവസ്ത്രപരീധാനാ ധ്യായംതീ പരമം പദമ്
ഗോവാളക്കാരി സ്ത്രീ പത്നിശാലയിൽ, ആടിന്റെ മുടിയാൽ നിർമ്മിച്ച കെട്ടും, നൂലുടുപ്പും ധരിച്ച്, പരമപദം ധ്യാനിച്ചു നിന്നു.
പതിവ്രതാ പതിപ്രാണാ പ്രാധാന്യേ ച നിവേശിതാ। രൂപാന്വിതാ വിശാലാക്ഷീ തേജസാ ഭാസ്കരോപമാ
ഭർത്താവിനോടു അത്യന്തം ഭക്തിയുള്ളവളും, ഭർത്താവിൽ തന്നെ ജീവൻ നിക്ഷേപിച്ചവളും, സ്ത്രീകളിൽ പ്രധാനവളും, സുന്ദരിയും, വിശാലനയനയുമായവളും, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവളും ആയിരുന്നു.
ദ്യോതയന്തീ സദസ്തത്ര സൂര്യസ്യേവ യഥാ പ്രഭാ। ജ്വലമാനം തഥാ വഹ്നിം ശ്രയന്തേ ഋത്വിജസ്തഥാ
അവൾ അവിടത്തെ സഭയെ സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു; അപ്പോൾ ഋത്വിക്കുമാർ അഗ്നിക്കരികിൽ എത്തി.
പശൂനാമിഹ ഗൃഹ്ണാനാഭാഗം സ്വസ്വ ചരോര്മുദാ। യജ്ഞഭാഗാര്ഥിനോ ദേവാ വിലമ്ബാദ്ബ്രുവതേ തദാ
അവിടെ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ യജ്ഞഭാഗം സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു; ദേവന്മാർക്ക് യജ്ഞഭാഗം കിട്ടാൻ വൈകിയതുകൊണ്ട് അവർ സംസാരിച്ചു.
കാലഹീനം ന കര്തവ്യം കൃതം ന ഫലദം യതഃ। വേദേഷ്വേവമധീകാരോ ദൃഷ്ടഃസര്വൈര്മനീഷിഭിഃ
'സമയത്തിനപ്പുറം യജ്ഞം നടത്തരുത്; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഫലം ഉണ്ടാകില്ല; വേദങ്ങളിൽ എല്ലാ ജ്ഞാനികളും ഇതാണ് പഠിച്ചിരിക്കുന്നത്.'
പ്രാവര്ഗ്യേ ക്രിയമാണേ തു ബ്രാഹ്മണൈര്വേദപാരഗൈഃ। ക്ഷീരദ്വയേന സംയുക്ത ശൃതേനാധ്വര്യുണാ തഥാ
പ്രാവർഗ്യയാഗം വേദപാരായണ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, രണ്ട് ഭാഗം പാൽ, ശുദ്ധനെയ്യ് എന്നിവയുമായി അദ്ധ്വര്യു നിർവഹിച്ചു.
ഉപഹൂതേനാഗതേ നചാഹൂതേഷു ദ്വിജന്മസു। ക്രിയമാണേ തഥാഭക്ഷ്യേ ദൃഷ്ട്വാ ദേവീ രുഷാന്വിതാ
വിളിച്ചിട്ടും ദ്വിജന്മാർ എത്തിയില്ല; അപ്പോൾ ഭോജനം ഒരുക്കുമ്പോൾ ദേവി ഇത് കണ്ടു കോപിച്ചു.
ഉവാച ദേവീ ബ്രഹ്മാണം സദോമധ്യേ തു മൌനിനമ്। കിമേതദ്യുജ്യതേ ദേവ കര്തുമേതദ്വിചേഷ്ടിതമ്
ദേവി സഭയുടെ നടുവിൽ മൗനമായിരുന്ന ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവാ, നീ ചെയ്ത ഈ പ്രവൃത്തി ശരിയാണോ?'
മാം പരിത്യജ്യ യത്കാമാത്കൃതവാനസി കില്ബിഷമ്। നതുല്യാപാദരജസാ മമൈഷാ യാ ശിരഃ കൃതാ
'നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് വാഞ്ഛയാൽ പാപം ചെയ്തു; നീ ഭാര്യയാക്കിയ ഈ സ്ത്രീ എന്റെ കാലടിപ്പൊടിക്കും തുല്യമല്ല.'
യദ്വദന്തി ജനാസ്സര്വേ സംഗതാഃ സദസി സ്ഥിതാഃ। ആജ്ഞാമീശ്വരഭൂതാനാം താം കുരുഷ്വ യദീച്ഛസി
ഇവിടെയുള്ള എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് പറയുന്നതു പോലെ നീ ചെയ്യണം. ഇവർ ഇഷ്ടപ്രഭുക്കളെപ്പോലെയാണ്; അവരുടേത് അനുസരിച്ചാണ് നീ നടപ്പാക്കേണ്ടത്, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ.
ഭവതാ രൂപലോഭേന കൃതം ലോകവിഗര്ഹിതമ്। പുത്രേഷു നകൃതാലജ്ജാ പൌത്രേഷുചന തേ പ്രഭോ
നിന്റെ സൗന്ദര്യലോഭം കൊണ്ടാണ് ലോകം അപലപിക്കുന്ന പ്രവൃത്തികൾ നീ ചെയ്തത്. സ്വന്തം മക്കളോടും മുമ്മക്കളോടും പോലും നിനക്ക് ലജ്ജയില്ല, പ്രഭോ.
കാമകാരകൃതം മന്യ ഏതത്കര്മവിഗര്ഹിതമ്। പിതാമഹോസി ദേവാനാമൃഷീണാം പ്രപിതാമഹഃ
കാമം കൊണ്ടാണ് ഈ കുറ്റകരമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തതെന്ന് എല്ലാവരും കരുതുന്നു. നീ ദേവന്മാരുടെ പിതാമഹനും ഋഷിമാരുടെ മഹാപിതാവുമാണ്.
കഥം ന തേ ത്രപാ ജാതാ ആത്മനഃപശ്യതസ്തനുമ്। ലോകമധ്യേകൃതം ഹാസ്യമഹം ചാപകൃതാ പ്രഭോ
സ്വന്തം ശരീരം നോക്കുമ്പോൾ പോലും നിനക്ക് ലജ്ജ തോന്നിയില്ലേ? ലോകം മുഴുവൻ മുന്നിൽ ഈ നിന്ദ്യമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തതിൽ ഞാൻ പോലും അപമാനിതയാകുന്നു, പ്രഭോ.