കൌശികീതി ഗണോ നാമ തൃതീയോ ഭവതു ദ്വിജാഃ। ത്രിധാബദ്ധമിദം സ്ഥാനം സര്വം യുഷ്മദ്ഭവിഷ്യതി
മൂന്നാമത്തെ ബ്രാഹ്മണസംഘം 'കൗശികി' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടട്ടെ; മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച ഈ സ്ഥലം മുഴുവൻ നിങ്ങൾക്കായിരിക്കും.
ബാഹ്യതോ ലോകശബ്ദേന പ്രോച്യമാനാഃ പ്രജാസ്ത്വിഹ। അവിജ്ഞേയമിദം സ്ഥാനം വിഷ്ണുഃ പാലയിതാ ധ്രുവമ്
ലോകം എന്ന വാക്കിൽ പുറത്തുനിന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജനങ്ങൾ—ഈ സ്ഥലം ആരും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്തതാണ്; വിഷ്ണു ഇതിനെ ഉറപ്പായും സംരക്ഷിക്കും.
മയാ ദത്തം ചിരസ്ഥായി അഭംഗം ചഭവിഷ്യതി। ഏവമുക്ത്വാ തദാ ബ്രഹ്മാ സമാപ്തിംതാമവൈക്ഷത
ഞാൻ നൽകിയതെല്ലാം ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കും, തകർച്ചയില്ല; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവ് അവിടെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയായതിനെ നോക്കി.
ബ്രാഹ്മണാഃ സഹിതാസ്തേ തു ക്രോധാമര്ഷസമന്വിതാഃ। അതിഥിം ഭോജയാനാശ്ച വേദാഭ്യാസരതാസ്തു തേ
അവിടെ ഒന്നിച്ചിരുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ കോപവും അസൂയയും നിറഞ്ഞവരായിരുന്നെങ്കിലും, അതിഥികളെ ആദരിക്കുകയും വേദപഠനത്തിൽ താല്പര്യം കാണിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഏതച്ച പരമം ക്ഷേത്രം പുഷ്കരം ബ്രഹ്മസംജ്ഞിതമ്। തത്രസ്ഥാ യേ ദ്വിജാഃ ശാംതാ വസംതി ക്ഷേത്രവാസിനഃ
ഈ പരമോന്നതമായ ക്ഷേത്രം 'പുഷ്കരം' എന്ന പേരിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവിടെ വസിക്കുന്ന ശാന്തമായ ദ്വിജന്മാർ ക്ഷേത്രവാസികളാണ്.
ന തേഷാം ദുര്ലഭം കിംചിദ്ബ്രഹ്മലോകേ ഭവിഷ്യതി। കോകാമുഖേ കുരുക്ഷേത്രേ നൈമിഷേ ഋഷിസംഗമേ
ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ അവർക്കു ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളത് ഒന്നുമില്ല; കൊകാമുഖം, കുരുക്ഷേത്രം, അല്ലെങ്കിൽ നൈമിശാരണ്യത്തിലെ ഋഷിസമ്മേളനം എവിടെയായാലും.
വാരാണസ്യാം പ്രഭാസേ ച തഥാ ബദരികാശ്രമേ। ഗംഗാദ്വാരേ പ്രയാഗേ ച ഗംഗാസാഗരസംഗമേ
വാരാണസി, പ്രഭാസം, അങ്ങനെ തന്നെ ബദരികാശ്രമം, ഗംഗയുടെ വാതിൽ, പ്രയാഗം, ഗംഗയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലം—ഇവിടെയൊക്കെയും.
രുദ്രകോട്യാം വിരൂപാക്ഷേ മിത്രസ്യാപി തഥാ വനേ। തീര്ഥേഷ്വേതേഷു സര്വേഷു സിദ്ധിര്യാ ദ്വാദശാബ്ദികാ
രുദ്രകോട്ടി, വിരൂപാക്ഷം, മിത്രന്റെ വനം—ഇവിടെയും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പന്ത്രണ്ടുവർഷം കൊണ്ടു ലഭിക്കുന്ന സിദ്ധി.
പ്രാപ്യതേ മാനവൈര്ലോകേ ഷണ്മാസാദ്രാജസത്തമ। പുഷ്കരേ തു ന സംദേഹോ ബ്രഹ്മചര്യമനാ യദി
മനുഷ്യർക്ക് ആ സിദ്ധി ആറുമാസം കൊണ്ടു ലഭിക്കും, രാജാവേ; പക്ഷേ, പുഷ്കരത്തിൽ ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ മനസ്സു നിർത്തിയാൽ സംശയമില്ല.
തീര്ഥാനാം പരമം തീര്ഥം ക്ഷേത്രാണാമപി ചോത്തമമ്। സദാ തു പൂജിതം പൂജ്യൈര്ഭക്തിയുക്തൈഃ പിതാമഹേ
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ അതാണ് പരമോന്നതം; എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും അതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം; പിതാമഹനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നവർ എപ്പോഴും അതിനെ ആരാധിക്കുന്നു.
അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമിസാവിത്ര്യാ ബ്രഹ്മണാ സഹ। വാദോ യഥാനുഭൂതസ്തു പരിഹാസകൃതോ മഹാന്
ഇനി ഞാൻ സാവിത്രിയും ബ്രഹ്മാവും തമ്മിൽ നടന്ന ആ സംവാദം വിശദമായി പറയാം. അത് വലിയൊരു തമാശയായി നടന്നതായിരുന്നു.
സാവിത്രീഗമനേ സര്വാ-ആഗതാ ദേവയോഷിതഃ। ഭൃഗോഃഖ്യാത്യാം സമുത്പന്നാവിഷ്ണുപത്നീ യശസ്വിനീ
സാവിത്രി അകന്നു പോയപ്പോൾ, എല്ലാ ദേവീകളും അവിടെ കൂടി വന്നു. ഭൃഗുവിന്റെ മഹത്വത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, വിശ്ണുവിന്റെ പ്രസിദ്ധയായ ഭാര്യയും അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആമന്ത്രിതാ സദാ ലക്ഷ്മീസ്തത്രായാതാ ത്വരാന്വിതാ। മദിരാച മഹാഭാഗാ യോഗനിദ്രാ വിഭൂതിദാ
ലക്ഷ്മി എല്ലായ്പ്പോഴും ക്ഷണിക്കപ്പെടുന്നവളായിരുന്നു, അവൾ വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി. മഹാഭാഗ്യശാലിയായ മദിരയും, ഐശ്വര്യം നൽകുന്ന യോഗനിദ്രയും അവിടെ എത്തി.
ശ്രീഃ കമലാലയാഭൂതിഃ കീര്തിഃ ശ്രദ്ധാ മനസ്വിനീ। പുഷ്ടിതുഷ്ടിപ്രദാ യാ തു ദേവ്യാ ഏതാഃ സമാഗതാഃ
കമലത്തിൽ വസിക്കുന്ന ശ്രീയും, ഭൂതിയും, കീർത്തിയും, മനസ്സോടെ വിശ്വസിക്കുന്ന ശ്രദ്ധയും, പോഷണവും തൃപ്തിയും നൽകുന്ന ദേവതകളും അവിടെ ഒന്നിച്ചു.
സതീ യാ ദക്ഷതനയാ ഉമേതി പാര്വതീ ശുഭാ। ത്രൈലോക്യസുന്ദരീ ദേവീ സ്ത്രീണാം സൌഭാഗ്യദായിനീ
ദക്ഷന്റെ മകൾ സതിയും, ഉമയെന്നു അറിയപ്പെടുന്ന ശുഭയുള്ള പാർവതിയും, മൂന്നു ലോകത്തും സുന്ദരിയെന്നു പ്രശസ്തയായ ദേവിയും, സ്ത്രീകൾക്ക് സൗഭാഗ്യം നൽകുന്നവളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ജയാ ച വിജയാ ചൈവ മധുച്ഛന്ദാമരാവതീ। സുപ്രിയാ ജനകാന്താ ച സാവിത്ര്യാ മംദിരേ ശുഭേ
ജയയും വിജയയും, മധുഛന്ദയും, അമരാവതിയും, സുപ്രിയയും, ജനകാന്തയും—all ഇവരും സാവിത്രിയുടെ പുണ്യമായ മന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഗൌര്യാ സഹ സമായാതാസ്സുവേഷാ ഭരണാന്വിതാഃ। പുലോമദുഹിതാ ചൈവ ശക്രാണീ ച സഹാപ്സരാഃ
ഗൗരിയോടൊപ്പം, മനോഹരമായ അലങ്കാരങ്ങളോടെ, പുൽോമയുടെ മകളും, ഇന്ദ്രന്റെ ഭാര്യയും, അപ്സരസുമാരോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി.
സ്വാഹാ ചാപി സ്വധാഽഽയാതാ ധൂമോര്ണാ ച വരാനനാ। യക്ഷീ തു രാക്ഷസീ ചൈവ ഗൌരീ ചൈവ മഹാധനാ
സ്വാഹയും സ്വധയും, മനോഹരമുഖമുള്ള ധൂമോർണയും, യക്ഷിയും രാക്ഷസിയും, വലിയ ധനസമ്പത്തുള്ള ഗൗരിയും അവിടെ എത്തി.
മനോജവാ വായുപത്നീ ഋദ്ധിശ്ച ധനദപ്രിയാ। ദേവകന്യാസ്തഥാഽഽയാതാ ദാനവ്യോ ദനുവല്ലഭാഃ
വായുവിന്റെ ഭാര്യ മനോജവയും, കുബേരന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളായ ഋദ്ധിയും, ദേവകന്യകളും, ദാനവരുടെ ഭാര്യമാരും അവിടെയെത്തി.
സപ്തര്ഷീണാം മഹാപത്ന്യ ഋഷീണാം ച വരാംഗനാഃ। ഏവം ഭഗിന്യോ ദുഹിതാ വിദ്യാധരീഗണാസ്തഥാ
സപ്തർഷിമാരുടെ മഹാഭാര്യകളും, ഋഷിമാരുടെ ശ്രേഷ്ഠയായ സ്ത്രീകളും, സഹോദരിമാരും പുത്രിമാരും, വിദ്യാധരികളുടെ കൂട്ടരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
രാക്ഷസ്യഃ പിതൃകന്യാശ്ച തഥാന്യാ ലോകമാതരഃ। വധൂഭിഃ സസ്നുഷാഭിശ്ച സാവിത്രീ ഗന്തുമിച്ഛതി
രാക്ഷസിമാരും, പിതൃകളുടെ പുത്രിമാരും, ലോകമാതാക്കളും, വധൂമാരും മരുമകളുമൊക്കെയും സാവിത്രിയെ അനുഗമിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
അദിത്യാദ്യാസ്തഥാ സര്വാ ദക്ഷകന്യാസ്സമാഗതാഃ। താഭിഃ പരിവൃതാ സാധ്വീ ബ്രഹ്മാണീ കമലാലയാ
ആദിത്യന്മാരും, ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാരും എല്ലാം അവിടെ കൂടി. അവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, കമലത്തിൽ വസിക്കുന്ന പുണ്യവതിയായ ബ്രഹ്മാണി മുന്നോട്ട് നടന്നു.
കാചിന്മോദകമാദായ കാചിച്ഛൂര്പം വരാനനാ। ഫലപൂരിതമാദായ പ്രയാതാ ബ്രഹ്മണോംതികമ്
ഒരുത്തി മധുരപലഹാരം എടുത്തു, മറ്റൊരുത്തി ചാളം നിറച്ച ചട്ടിയും, മനോഹരമുഖമുള്ള മറ്റൊരുത്തി പഴങ്ങൾ നിറച്ച പാത്രവും എടുത്തു ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
ആഢകീഃ സഹ നിഷ്പാവാ ഗൃഹീത്വാന്യാസ്തഥാപരാ। ദാഡിമാനി വിചിത്രാണി മാതുലിംഗാനി ശോഭനാ
ചിലർ ചുട്ട പരിപ്പ് നിറച്ച പാത്രങ്ങൾ എടുത്തു, മറ്റു ചിലർ ദാനിമ്മയും മനോഹരമായ മാതളവും എടുത്തു.
കരീരാണി തഥാ ചാന്യാ ഗൃഹീത്വാ കമലാനി ച। കൌസുംഭകം ജീരകം ച ഖര്ജൂരമപരാ തഥാ
മറ്റു ചിലർ കരീരഫലവും കമലപൂവും, കുസുംബകവും ജീരകവും, മറ്റൊരുത്തി ഈന്തപ്പഴവും എടുത്തു.
ഉത്തമാന്യപരാദായ നാലികേരാണി സര്വശഃ। ദ്രാക്ഷയാപൂരിതം കാചിത്പാത്രംശ്രൃഁഗാടകംതഥാ
ചിലർ മികച്ച തേങ്ങകളും, മുന്തിരി നിറച്ച പാത്രവും, മറ്റൊരുത്തി ശ്രംഗാടകഫലവും കൊണ്ടുവന്നു.
കര്പൂരാണി വിചിത്രാണി ജംബൂകാനി ശുഭാനി ച। അക്ഷോടാമലകാന്ഗൃഹ്യ ജമ്ബീരാണി തഥാപരാ
അവർ സുഗന്ധമുള്ള കർപ്പൂരം, ശുഭമായ ഞാവൽപ്പഴം, അക്ഷോതം, നെല്ലിക്ക, മറ്റൊരുത്തി നാരങ്ങയും എടുത്തു.
ബില്വാനി പരിപക്വാനി ചിപിടാനി വരാനനാ। കാര്പാസതൂലികാശ്ചാന്യാ വസ്ത്രം കൌസുമ്ഭകം തഥാ
ചിലർ പാകമായ ബില്വഫലവും ചിപ്പിടയും, മനോഹരമുഖമുള്ളവൾ കാപാസ്തൂലിയും കുസുംബവസ്ത്രവും എടുത്തു.
ഏവമാദ്യാനി ചാന്യാനി കൃത്വാ ശൂര്പേ വരാനനാഃ। സാവിത്ര്യാസഹിതാഃസര്വാഃ സംപ്രാപ്താഃസഹസാശുഭാഃ
ഇങ്ങനെ പലവിധം വേറെയും കാര്യങ്ങൾ ശൂർപ്പുപയോഗിച്ച് ചെയ്തശേഷം, സാവിത്രിയോടൊപ്പം എല്ലാ മനോഹരമുഖങ്ങളുള്ള സ്ത്രീകളും അപ്രത്യക്ഷമായി അവിടെ എത്തി, അവർ എല്ലാവരും ഭദ്രമായ രൂപത്തിൽ തെളിഞ്ഞു.
സാവിത്രീമാഗതാം ദൃഷ്ട്വാ ഭീതസ്തത്ര പുരന്ദരഃ। അധോമുഖഃ സ്ഥിതോബ്രഹ്മാ കിമേഷാ മാംവദിഷ്യതി
സാവിത്രി അവിടെ എത്തുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രന് ഭയം തോന്നി; ബ്രഹ്മാവു തലകുനിഞ്ഞ് നിന്നു, 'ഇവൾ എനിക്ക് എന്ത് പറയും?' എന്ന് ചിന്തിച്ചു.