വരം വരയ ഭോ ബ്രഹ്മന്ഹൃദി യത്തേ പ്രിയം സ്ഥിതമ്। സര്വം തവ പ്രദാസ്യാമി അദേയം നാസ്തി മേ പ്രഭോ।൫൦ 1.17.
'ബ്രാഹ്മണാ, നിന്റെ മനസ്സിൽ ഏറ്റവും പ്രിയമായത് എന്താണെങ്കിലും ഒരു വരം ചോദിക്കൂ. ഞാൻ അതൊക്കെയും നൽകും; എനിക്ക് കൊടുക്കാൻ കഴിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല.'
"ബ്രഹ്മോവാച। ന തേ വരം ഗ്രഹീഷ്യാമി ദീക്ഷിതോഹം സദഃസ്ഥിതഃ। സര്വകാമപ്രദശ്ചാഹം യോ മാം പ്രാര്ഥയതേ ത്വിഹ
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് ഒരു വരം സ്വീകരിക്കില്ല; ഞാൻ ദീക്ഷയോടെ സഭയിൽ ഇരിക്കുകയാണ്. ഇവിടെ ആരെങ്കിലും എന്നെ പ്രാർത്ഥിച്ചാൽ ഞാൻ അവരുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റും.'
ഏവം വദന്തം വരദം ക്രതൌ തസ്മിന്പിതാമഹമ്। തഥേതി ചോക്ത്വാ രുദ്രഃ സ വരമസ്മാദയാചത
അങ്ങനെ വരങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ യാഗത്തിൽ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, പിതാമഹൻ പറഞ്ഞതിനു രുദ്രൻ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞു, പിന്നെ അവനിൽ നിന്ന് ഒരു വരം ചോദിച്ചു.
തതോ മന്വന്തരേതീതേ പുനരേവ പ്രഭുഃ സ്വയമ്। ബ്രഹ്മോത്തരം കൃതം സ്ഥാനം സ്വയം ദേവേന ശംഭുനാ
അപ്പോൾ ആ മന്വന്തരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, സ്വയം ശംഭുവായ ദൈവം വീണ്ടും ബ്രഹ്മാവിന് ഉയർന്ന സ്ഥാനം സ്ഥാപിച്ചു.
ചതുര്ഷ്വപി ഹി വേദേഷു പരിനിഷ്ഠാം ഗതോ ഹി യഃ। തസ്മിന്കാലേ തദാ ദേവോ നഗരസ്യാവലോകനേ
നാലു വേദങ്ങളിലും പൂർണ്ണത നേടിയവൻ—അന്നത്തെ സമയത്ത് ദൈവം നഗരത്തെ നിരീക്ഷിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു.
സമ്ഭാഷണേ ദ്വിജാനാം തു കൌതുകേന സദോ ഗതഃ। തേനൈവോന്മത്തവേഷേണ ഹുതശേഷേ മഹേശ്വരഃ
കൗതുകത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ സംസാരിച്ചിരുന്ന സഭയിൽ ദൈവം കടന്നു വന്നു; അതേ ഉന്മത്തന്റെ വേഷത്തിൽ മഹേശ്വരൻ യാഗശേഷം അവിടെ തന്നെ നിന്നു.
പ്രവിഷ്ടോ ബ്രഹ്മണഃ സദ്മ ദൃഷ്ടോ ദേവൈര്ദ്വിജോത്തമൈഃ। പ്രഹസന്തി ച കേപ്യേനം കേചിന്നിര്ഭര്ത്സയംതി ച
അവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ കടന്നു, ദേവന്മാരും പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരും അവനെ കണ്ടു; ചിലർ അവനെ പരിഹസിച്ചു, ചിലർ ശാസിച്ചു.
അപരേ പാന്സുഭിഃ സിഞ്ചന്ത്യുന്മത്തം തം തഥാ ദ്വിജാഃ। ലോഷ്ടൈശ്ച ലഗുഡൈശ്ചാന്യേ ശുഷ്മിണോ ബലഗര്വിതാഃ
മറ്റു ചില ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആ ഉന്മത്തനെ മണ്ണ് തളിച്ചു, ശക്തിയിൽ അഭിമാനിച്ച ചിലർ കല്ലും കൊലും കൊണ്ട് അടിച്ചു.
പ്രഹരന്തി സ്മോപഹാസം കുര്വാണാ ഹസ്തസംവിദമ്। തതോന്യേ വടവസ്തത്ര ജടാസ്വാഗൃഹ്യ ചാന്തികമ്
അവർ പരിഹാസത്തോടെ കൈകൊണ്ട് അടിച്ചു; പിന്നെ അവിടെ ചില വടവാസികൾ അവന്റെ ജടകൾ പിടിച്ച് അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
പൃച്ഛന്തി വ്രതചര്യാം താം കേനൈഷാ തേ നിദര്ശിതാ। അത്ര വാമാസ്ത്രിയഃ സംതി താസാമര്ഥേ ത്വമാഗതഃ
അവർ അവനോട് ചോദിച്ചു: 'നിന്റെ ഈ വ്രതം ആരാണ് പഠിപ്പിച്ചത്? ഇവിടെ വാമചാര സ്ത്രീകൾ ഉണ്ട്; നീ അവർക്കുവേണ്ടിയാണ് വന്നതെന്ന് തോന്നുന്നു.'
കേനൈഷാ ദര്ശിതാ ചര്യാ ഗുരുണാ പാപദര്ശിനാ। യേനചോന്മത്തവദ്വാക്യം വദന്മധ്യേപ്രധാവസി
'പാപം കാണുന്നവനേ, ഈ ചാര്യം നിനക്ക് ഏത് ഗുരു പഠിപ്പിച്ചു? നീ ഉന്മത്തൻപോലെ സംസാരിച്ച് ഞങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഓടുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
ശിശ്നം മേ ബ്രഹ്മണോ രൂപം ഭഗം ചാപി ജനാര്ദനഃ। ഉപ്യമാനമിദം ബീജം ലോകഃ ക്ലിശ്നാതിചാന്യഥാ
'ബ്രഹ്മാവിന്റെ രൂപം എന്റെ ലിംഗമാണ്, ജനാർദ്ദനന്റെ രൂപം ഭഗം; ഈ വിത്ത് അർപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ലോകത്തിന് ദുഃഖം ഉണ്ടാകാറില്ല.'
മയായം ജനിതഃ പുത്രോ ജനിതോനേന ചാപ്യഹമ്। മഹാദേവകൃതേ സൃഷ്ടിഃ സൃഷ്ടാ ഭാര്യാ ഹിമാലയേ
'ഞാനാണ് ഈ മകനെ ജനിപ്പിച്ചത്, അവൻ വഴി ഞാനും ജനിച്ചു; മഹാദേവനുവേണ്ടി സൃഷ്ടി നടന്നു, ഭാര്യയെ ഹിമാലയത്തിൽ സൃഷ്ടിച്ചു.'
ഉമാദത്താ തു രുദ്രസ്യ കസ്യ സാ തനയാ വദ। മൂഢാ യൂയം ന ജാനീഥ വദതാം ഭഗവാംസ്തു വഃ
'ഉമയെ രുദ്രന് നൽകിയതാണല്ലോ; അവൾ ആരുടെ മകളാണെന്ന് പറയൂ. നിങ്ങൾ അറിയാത്തവരാണ്; ഭഗവാൻ നിങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും പറഞ്ഞാൽ മതി.'
ബ്രഹ്മണാ ന കൃതാ ചര്യാ ദര്ശിതാ നൈവ വിഷ്ണുനാ। ഗിരിശേനാപി ദേവേന ബ്രഹ്മവധ്യാ കൃതേന തു
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഗിരീശനും ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്ത ശേഷം ഇങ്ങനെയൊരു പ്രവൃത്തി ചെയ്തിട്ടില്ല, കാണിച്ചുമില്ല.
കഥംസ്വിദ്ഗര്ഹസേ ദേവം വധ്യോസ്മാകം ത്വമദ്യ വൈ। ഏവം തൈര്ഹന്യമാനസ്തു ബ്രാഹ്മണൈസ്തത്ര ശംകരഃ
പിന്നെ നീ എങ്ങനെയാണ് ഈ ദൈവത്തെ കുറ്റം പറഞ്ഞ്, 'ഇന്ന് ഞങ്ങൾ നിന്നെ ശിക്ഷിക്കും' എന്ന് പറയുന്നത്?
സ്മിതം കൃത്വാബ്രവീത്സര്വാന്ബ്രാഹ്മണാന്നൃപസത്തമ। കിം മാം ന വിത്ഥ ഭോ വിപ്രാ ഉന്മത്തം നഷ്ടചേതനമ്
അവരെല്ലാവരും അടിക്കുമ്പോൾ ശംകരൻ, രാജാവേ, പുഞ്ചിരിച്ച് എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരോടും പറഞ്ഞു:
യൂയം കാരുണികാഃ സര്വേ മിത്രഭാവേ വ്യവസ്ഥിതാഃ। വദമാനമിദം ഛദ്മ ബ്രഹ്മരൂപധരം ഹരമ്
നിങ്ങൾക്കു ഞാൻ ആരാണെന്ന് അറിയുന്നില്ലേ ബ്രാഹ്മണരേ? ഞാൻ ബുദ്ധിഹീനനും ഭ്രാന്തനും തന്നെയാണ്; നിങ്ങൾ എല്ലാവരും കരുണയുള്ളവരും സ്നേഹത്തോടെ ഉള്ളവരുമാണ്. എന്നിട്ടും ബ്രഹ്മാവിന്റെ രൂപത്തിൽ ഞാൻ ഹരൻ ആണെന്നു മറച്ചുപിടിച്ച് നിങ്ങൾ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നു.
മായയാ തസ്യ ദേവസ്യ മോഹിതാസ്തേ ദ്വിജോത്തമാഃ। കപര്ദിനം നിജഘ്നുസ്തേ പാണിപാദൈശ്ച മുഷ്ടിഭിഃ
ആ ദൈവത്തിന്റെ മായയിൽ ആ ബ്രാഹ്മണർ മുഴുവനും ഭ്രമിതരായി, ജടയുള്ളവനെ കൈകൊണ്ടും കാലുകൊണ്ടും മുഷ്ടികൊണ്ടും അടിച്ചു.
ദണ്ഡൈശ്ചാപി ച കീലൈശ്ച ഉന്മത്തവേഷധാരിണമ്। പീഡ്യമാനസ്തതസ്തൈസ്തു ദ്വിജൈഃ കോപമഥാഗമത്
ദണ്ഡവും കീലുകളും കൊണ്ടും അവർ ഭ്രാന്തന്റെ വേഷം ധരിച്ചവനെ അടിച്ചു; അങ്ങനെ ആ ബ്രാഹ്മണർ പീഡിപ്പിച്ചപ്പോൾ അവൻ കോപിച്ചു.
തതോ ദേവേന തേ ശപ്താ യൂയം വേദവിവര്ജിതാഃ। ഊര്ധ്വജടാഃ ക്രതുഭ്രഷ്ടാഃ പരദാരോപസേവിനഃ
അപ്പോൾ ആ ദൈവം അവരെ ശപിച്ചു: 'നിങ്ങൾ വേദങ്ങളില്ലാത്തവരും, ജടയുള്ളവരും, യാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണവരും, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരുമായി ഇടപെടുന്നവരുമാകും.'
വേശ്യായാന്തു രതാ ദ്യൂതേ പിതൃമാതൃവിവര്ജിതാഃ। ന പുത്രഃ പൈതൃകം വിത്തം വിദ്യാം വാപി ഗമിഷ്യതി
'വേശ്യകളോടും ചതിയോടും ആസ്വാദനം കാണിക്കുന്നവരും, അച്ഛനും അമ്മയും ഇല്ലാത്തവരുമാകും; മകനോ പിതാവിന്റെ സമ്പത്തോ വിദ്യയോ നിങ്ങളിൽ ആരിലും നിലനിൽക്കില്ല.'
സര്വേ ച മോഹിതാഃ സന്തു സര്വേംദ്രിയവിവര്ജിതാഃ। രൌദ്രീം ഭിക്ഷാം സമശ്നംതു പരപിണ്ഡോപജീവിനഃ
'എല്ലാവരും ഭ്രമിതരായി, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി, കഠിനമായ ഭിക്ഷയിലൂടെയും മറ്റുള്ളവരുടെ ഭക്ഷണത്തിൽ ആശ്രയിച്ചുമാണ് ജീവിക്കുക.'
ആത്മാനം വര്തയന്തശ്ച നിര്മമാ ധര്മവര്ജിതാഃ। കൃപാര്പിതാ തു യൈര്വിപ്രൈരുന്മത്തേ മയി സാംപ്രതമ്
'സ്വന്തമെന്ന ഭാവം ഇല്ലാതെ, ധർമ്മം വിട്ട്, സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നവരാകും; പക്ഷേ, ഇപ്പോൾ ഭ്രാന്തന്റെ രൂപത്തിൽ ഉള്ള എന്നിൽ കരുണ കാണിച്ച ബ്രാഹ്മണർ—'
തേഷാം ധനം ച പുത്രാശ്ച ദാസീദാസമജാവികമ്। കുലോത്പന്നാശ്ച വൈ നാര്യോ മയി തുഷ്ടേ ഭവന്വിഹ
'അവർക്കു സമ്പത്തും മകനും ദാസിയും ദാസനും ഉപജീവനവും കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച സ്ത്രീകളും എല്ലാം നിലനിൽക്കും, എനിക്ക് തൃപ്തിയായാൽ.'
ഏവം ശാപം വരം ചൈവ ദത്വാന്തര്ദ്ധാനമീശ്വരഃ। ഗതോ ദ്വിജാഗതേ ദേവേ മത്വാ തം ശംകരം പ്രഭുമ്
ഇങ്ങനെ ശാപവും വരവും നൽകിയശേഷം ഈശ്വരൻ അപ്രത്യക്ഷനായി; ദൈവം പോയപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണർ ആ ശംകരനെയാണ് പ്രഭുവെന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
അന്വിഷ്യന്തോപി യത്നേന ന ചാപശ്യംത തേ യദാ। തദാ നിയമസംപന്നാഃ പുഷ്കരാരണ്യമാഗതാഃ
അവർ എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ദൈവത്തെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അപ്പോൾ അവർ വ്രതം പാലിച്ച് പുഷ്കരാരണ്യത്തിലേക്ക് പോയി.
സ്നാത്വാ ജ്യേഷ്ഠസരോ വിപ്രാ ജേപുസ്തേ ശതരുദ്രിയമ്। ജാപ്യാവസാനേ ദേവസ്താനശീരരഗിരാഽബ്രവീത്
പ്രധാനമായ തടാകത്തിൽ കുളിച്ച്, ബ്രാഹ്മണർ ശതരുദ്രം ജപിച്ചു; ജപം അവസാനിച്ചപ്പോൾ ദൈവം ആകാശവാണിയിലൂടെ അവരോട് പറഞ്ഞു.
അനൃതം ന മയാ പ്രോക്തം സ്വൈരേഷ്വപി കുതഃപുനഃ। ആഗതേ നിഗ്രഹേ ക്ഷേമം ഭൂയോപി കരവാണ്യഹമ്
'ഞാൻ ഒരിക്കലും അസത്യമായത് പറയില്ല, സ്വതന്ത്രരോടും പോലും; നിയന്ത്രണം തിരിച്ചുവരുമ്പോൾ, ഞാൻ വീണ്ടും ക്ഷേമം നൽകും.'
ശാന്താ ദാംതാ ദ്വിജാ യേ തു ഭക്തിമന്തോ മയി സ്ഥിരാഃ। ന തേഷാം ഛിദ്യതേ വേദോ ന ധനം നാപി സന്തതിഃ
'ശാന്തരും ദമനമുള്ളവരുമായ, എന്നിൽ സ്ഥിരമായ ഭക്തിയുള്ള ബ്രാഹ്മണരുടെ വേദവും സമ്പത്തും വംശവും ഒരിക്കലും നഷ്ടമാകില്ല.'