സംഹരിഷ്യതി ത്രൈലോക്യം സുപ്തേ ചൈവ ജര്നാദനേ । തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വിഷ്ണുര്വചനമബ്രവീത്
ഉറക്കംമറ്റും വയസ്സുമില്ലാതായാൽ അവൾ മൂന്നു ലോകവും നശിപ്പിക്കും. അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു വിഷ്ണു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹം ച നിര്ജിതോ യേന കഥം സോഽപി ത്വയാ ജിതഃ । ഏകാദശ്യുവാച- ത്വത്പ്രസാദാച്ച ഭോ സ്വാമിന്മഹാദൈത്യോ മയാ ഹതഃ
എന്നെയും ജയിച്ചവനെ നീ എങ്ങനെ ജയിച്ചു? ഏകാദശി പറഞ്ഞു: ഭഗവനേ, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ആ മഹാദാനവനെ ഞാൻ സംഹരിച്ചു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- ആനംദം ത്രിഷു ലോകേഷു മുനയോ ദേവതാ ഗതാഃ । ബ്രൂഹി ത്വം ച മയാ ഭദ്രേ യത്തേ മനസി രോചതേ । ദദാമി ച ന സംദേഹോ യത്സുരൈരപി ദുര്ല്ലഭമ്
ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള മുനികളും ദേവതകളും സന്തോഷം നേടി. ഭദ്രേ, നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്താണോ ആഗ്രഹം, അതു പറയൂ. ദേവന്മാർക്കു പോലും പ്രാപ്തിയില്ലാത്തതായാലും ഞാൻ അതു നിശ്ചയമായി നല്കും.
ഏകാദശ്യുവാച- യദി തുഷ്ടോഽസി മേ ദേവ സത്യമുക്തം ജനാര്ദന । വരമേകം തു വാംച്ഛാമി ഹൃദയേ ച ജഗത്പതേ
ഏകാദശി പറഞ്ഞു: ദേവാ, നിങ്ങൾ എനിക്കു സന്തോഷം തോന്നിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമായിട്ടാണെങ്കിൽ, ലോകനാഥാ, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു വരം ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രാര്ഥയാമി ച ദേവേശ ഈപ്സിതം ച മയാ പ്രഭോ । യദി സത്യം ജഗന്നാഥ തിസ്രോ വാചോ ദദാസി മേ
ദേവതകളുടെ നാഥാ, ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്താണോ അതു ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. ജഗന്നാഥാ, സത്യമാണെങ്കിൽ, മൂന്ന് വരങ്ങൾ എനിക്കു ദയവായി നല്കണം.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- സത്യം സത്യം മയാ പ്രോക്തം അവശ്യം തവ സുവ്രതേ । തിസ്രോ വാചോ മയാ ദത്താ ന ചാവാക്യം ഭവേദിഹ
ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: സത്യമാണ്, സത്യമാണ്, ഞാൻ പറഞ്ഞത്. സുവ്രതേ, ഞാൻ നിശ്ചയമായി നിനക്കു മൂന്ന് വരങ്ങൾ നല്കും. ഇവിടെ ഒരു കള്ളവും ഉണ്ടാകില്ല.
ഏകാദശ്യുവാച- ത്രിഭുവനേഷു ച ദേവേശ ചതുര്യുഗേഷു സാംപ്രതമ് । ത്രിഷു ലോകേഷു സര്വത്ര താദൃശം കുരു മേ പ്രഭോ
ഏകാദശി പറഞ്ഞു: ദേവതകളുടെ നാഥാ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നാലു യുഗങ്ങളിലും എല്ലായിടത്തും ഇതു അങ്ങനെ തന്നെ ആകട്ടെ, പ്രഭോ.
സര്വതീര്ഥപ്രധാനം ഹി സര്വവിഘ്നവിനാശിനീ । സര്വസിദ്ധികരീ ദേവീ ത്വത്പ്രസാദാദ്ഭവാമ്യഹമ്
നിന്റെ കൃപയാൽ ഞാൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ പ്രധാനവും എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കുന്നതുമായ, എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്ന ദേവിയായിരിക്കട്ടെ.
മാമുപോഷ്യംതി യേ ഭക്ത്യാ തവ ഭക്ത്യാ ജനാര്ദന । സര്വസിദ്ധിര്ഭവേത്തേഷാം യദി തുഷ്ടോഽസി മേ പ്രഭോ 6.38.
എന്നെ ഭക്തിയോടെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരും, ജനാർദ്ദനാ, നിനക്കു ഭക്തിയുള്ളവരും, നിങ്ങൾ എനിക്കു സന്തോഷം തോന്നിയാൽ, എല്ലാവർക്കും എല്ലാ സിദ്ധികളും ലഭിക്കും.
ഉപവാസം ച നക്തം ച ഏകഭക്തം കരോതി ച । തസ്യ വിത്തം ച ധര്മം ച മോക്ഷം വൈ ദേഹി മാധവ
ആരെങ്കിലും ഉപവാസം ചെയ്യുകയോ, രാത്രി ജാഗരണം ചെയ്യുകയോ, ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, മാധവാ, അവർക്കു സമ്പത്തും ധർമ്മവും മോക്ഷവും ദയവായി നല്കണം.
വിഷ്ണുരുവാച-। യത്ത്വം വദസി കല്യാണി തത്സര്വം ച ഭവിഷ്യതി । സര്വാന്മനോരഥാന്ഭദ്രേ ദാസ്യസി ത്വം ച നാന്യഥാ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: കല്യാണിയേ, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം സംഭവിക്കും. ഭദ്രേ, നീ എല്ലാവർക്കും മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹങ്ങൾ നല്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
മമ ഭക്താശ്ച യേ ലോകേ യേ ച ഭക്താസ്തു കാര്ത്തികേ । ചതുര്യുഗേഷു വിഖ്യാതാസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വൈ പ്രഭോ
ലോകത്തിൽ എന്റെ ഭക്തരും, കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഭക്തിയുള്ളവരും, നാലു യുഗങ്ങളിലും മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തരായിരിക്കും, പ്രഭോ.
ത്വാം ച ശക്തിമഹം മന്യേ ഏകാദശീവ്രതസ്ഥിതാഃ । മമ പൂജാം കരിഷ്യംതി മോക്ഷഗാസ്തേ ന സംശയഃ
ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന നിനക്ക് വലിയ ശക്തിയുണ്ടെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. എനിക്ക് പൂജ ചെയ്യുന്നവർക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
തൃതീയാ ചാഷ്ടമീ ചൈവ നവമീ ച ചതുര്ദശീ । ഏകാദശീ വിശേഷേണ തിഥിരേഷാ ഹരിപ്രിയാ । സര്വതീര്ഥാധികം പുണ്യം സത്യം സത്യം ന സംശയഃ
മൂന്നാം, എട്ടാം, ഒൻപതാം, പതിനാലാം തിഥികളും, പ്രത്യേകിച്ച് ഏകാദശി—ഈ തിഥി ഹരിക്ക് പ്രിയമാണ്. ഇത് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽക്കുമപ്പുറം പുണ്യമുള്ളതാണ്; സത്യം, സത്യം, സംശയമില്ല.
ഇദം ദത്ത്വാ വരം തസ്യൈ തിസ്രോ വാചോ ന സംശയഃ । ഹൃഷ്ടാ പുഷ്ടാ ച സംജാതാ ഏകാദശീമഹാവ്രതാ
ഈ മൂന്ന് വരങ്ങൾ അവള്ക്ക് സംശയമില്ലാതെ നല്കിയപ്പോൾ, ഏകാദശി മഹാവ്രതം സന്തോഷത്തോടെയും ശക്തിയോടെയും നിറഞ്ഞു.
ശത്രും ഹംസി പരാം തസ്യ ദദാസി പരമാം ഗതിമ് । ത്വം ഹംസി സര്വവിഘ്നാനി സര്വസിദ്ധിവരപ്രദാ
നീ ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കുകയും അവനു പരമഗതി നല്കുകയും ചെയ്യുന്നു; നീ എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കി എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നു.
ഉഭയോഃ പക്ഷയോഃ പാര്ഥ തുല്യാ ഏകാദശീ ശുഭാ । ന ശുക്ലാ നൈവ കൃഷ്ണാ ച വിഭേദം നൈവ കാരയേത്
പാർത്താ, ഇരുവശത്തെയും പക്ഷങ്ങളിലും ഏകാദശി സമമാണ്; അതു neither ശുക്ലപക്ഷ nor കൃഷ്ണപക്ഷം എന്നിങ്ങനെയൊന്നുമില്ല, വ്യത്യാസം ചെയ്യേണ്ടതുമില്ല.
വിഭേദോ നൈവ കര്ത്തവ്യഃ സമസ്തവ്രതകാരിഭിഃ । ദിവാ വാ യദി വാ രാത്രൌ ശൃണോതി ഭക്തിതത്പരഃ
എല്ലാ വ്രതങ്ങളും അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർക്ക് വ്യത്യാസം ചെയ്യേണ്ടതില്ല. പകൽ ആയാലും രാത്രിയായാലും, ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവൻ—
തിഥിരേകാ ഭവേത്സര്വാ പക്ഷയോരുഭയോരപി । ഉഭയൈകാദശീ സ്വല്പാ ഹ്യംതേ ചൈവ ത്രയോദശീ
രണ്ടു ചന്ദ്രപക്ഷങ്ങളിലും ഒരേ ഒരു തിഥി ഉണ്ടാകുന്നു; അപ്പോൾ ഇരുപത്തൊന്നാം ദിവസം കുറവായിരിക്കും, പതിമൂന്നാം ദിവസം അവസാനം വരും.
മധ്യേ തു ദ്വാദശീ പൂര്ണാ ത്രിസ്പൃശാ സാ ഹരിപ്രിയാ । ഏകാമുപോഷയേത്താം വൈ സഹസ്രൈകാദശീഫലമ്
അതിനിടയിൽ, പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം പൂർണ്ണമായിരിക്കും, മൂന്നു തിഥികളെ സ്പർശിച്ചിരിക്കും; ആ ദിവസം ഹരിക്ക് പ്രിയമായതും, ഉപവാസം ചെയ്താൽ ആയിരം പതിനൊന്നാം ദിവസത്തെ ഫലം ലഭിക്കും.
സഹസ്രഗുണിതം ഹ്യേവം ദ്വാദശ്യാം പാരണേ കൃതേ । അഷ്ടമ്യേകാദശീ ഷഷ്ഠീ തൃതീയാ ച ചതുര്ദശീ
ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം ഉപവാസം അവസാനിപ്പിച്ചാൽ, ആ പുണ്യം ആയിരം മടങ്ങ് വർദ്ധിക്കും; എട്ടാം, പതിനൊന്നാം, ആറാം, മൂന്നാം, പതിനാലാം ദിവസങ്ങൾ—
പൂര്വവിദ്ധാ ന കര്തവ്യാ പരവിദ്ധാമുപോഷയേത് । ഏകാദശീ ഹ്യഹോരാത്രം പ്രഭാതേ ഘടികാ ഭവേത്
—മുൻ തിഥി സ്പർശിച്ചാൽ അവയിൽ ഉപവാസം ചെയ്യരുത്; പിന്നത്തെ തിഥി സ്പർശിച്ചാൽ ഉപവാസം ചെയ്യണം. പതിനൊന്നാം ദിവസം പൂർണ്ണമായ ഒരു ദിവസം-രാത്രി നീളും, രാവിലെ കുറച്ച് സമയം ഉണ്ടാകും.
സാ തിഥിഃ പരിഹര്തവ്യാ ഉപോഷ്യാ ദ്വാദശീയുതാ । ഏവംവിധാ മയാ പ്രോക്താ പക്ഷയോരുഭയോരപി
അത്തരം തിഥി ഒഴിവാക്കണം; പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം ചേർന്നാൽ ഉപവാസം ചെയ്യണം. ഇങ്ങനെ ഇരുപക്ഷത്തിലും നിയമങ്ങൾ ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
ഏകാദശ്യാം പ്രകുര്വീത ഹ്യുപവാസം ന സംശയഃ । തേ യാംതി വൈഷ്ണവം സ്ഥാനം യത്രാസ്തേ ഗരുഡധ്വജഃ
പതിനൊന്നാം ദിവസം ഉപവാസം നിർബന്ധമായും ചെയ്യണം, സംശയമില്ല; അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഗരുഡധ്വജനായ വിഷ്ണു വസിക്കുന്ന വൈഷ്ണവലോകം ലഭിക്കും.
ധന്യാസ്തേ മാനവാ ലോകേ വിഷ്ണുഭക്തിപരായണാഃ । ഏകാദശ്യാശ്ച മാഹാത്മ്യം സര്വകാലേഷു യഃ പഠേത്
ലോകത്ത് വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന മനുഷ്യർ ഭാഗ്യശാലികളാണ്; പതിനൊന്നാം ദിവസത്തിന്റെ മഹത്വം എല്ലാകാലത്തും വായിക്കുന്നവനും—
ഗോസഹസ്രഫലം സോഽപി പുണ്യം പ്രാപ്നോതി മാനവഃ । ദിവാ വാ യദി വാ രാത്രൌ യേ വൈ ശൃണ്വംതി ഭക്തിതഃ
അവനും ആയിരം പശുക്കളുടെ പുണ്യം ലഭിക്കും; പകലോ, രാത്രിയോ, ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവർക്ക്—
ബ്രഹ്മഹത്യാദിപാപേഭ്യോ മുച്യംതേ നാത്ര സംശയഃ । വിഷ്ണുധര്മസമം നാസ്തി ഗീതാര്ഥം ച നൃപോത്തമ । ഏകാദശീസമം നാസ്തി വ്രതം പാപപ്രണാശനമ്
ബ്രഹ്മഹത്യ പോലുള്ള മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും, സംശയമില്ല. വിഷ്ണുദർമ്മത്തിലും ഗീതാർത്ഥത്തിലും തുല്യമായത് ഇല്ല, രാജാവേ; പാപം നശിപ്പിക്കുന്നതിൽ പതിനൊന്നാം ദിവസത്തെ വ്രതത്തിന് സമം ഒന്നുമില്ല.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- സാധു കൃഷ്ണ ജഗന്നാഥ ആദിദേവ ജഗത്പതേ । കഥയസ്വ പ്രസാദേന കൃപാം കുരു മമോപരി
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണാ, ലോകനാഥാ, ആദിദേവാ, ലോകപിതാവേ, ദയവായി എന്നോട് കൃപയോടെ പറയൂ, എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കൂ.
മാഘസ്യ കൃഷ്ണപക്ഷേ തു കാ വാ ചൈകാദശീ ഭവേത് । കിം നാമ കോ വിധിസ്തസ്യാ ഏതദ്വിസ്തരതോ വദ
മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ഏതാണ് പതിനൊന്നാം ദിവസം? അതിന്റെ പേര് എന്ത്, ആചരണം എന്ത്? ദയവായി ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറയൂ.
ദാലഭ്യ ഉവാച- മര്ത്യലോകമനുപ്രാപ്താഃ പാപം കുര്വംതി ജംതവഃ । ബ്രഹ്മഹത്യാദിപാപൈശ്ച യുക്താ യേ വിവിധാദിഭിഃ
ദാലഭ്യൻ പറഞ്ഞു: മനുഷ്യലോകത്ത് ജനിച്ചവർ പാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു; ബ്രഹ്മഹത്യ പോലുള്ള വിവിധ പാപങ്ങളിൽ അവർ കുടുങ്ങുന്നു.