സമാനഭാവതാം യാതി പംകജം നാസ്യ നേത്രയോഃ। കോപമാ ജലശംഖേന പ്രാപ്താ ശ്രവണശംങ്ഖയോഃ
അവന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് തുല്യമായി താമരയെക്കൂടി സമം വരാനാവില്ല; അവന്റെ ചെവി വെള്ളത്തിൽ വളർന്ന ശംഖുപോലെയാണ് ഉപമ.
വിദ്രുമോപ്യധരസ്യാസ്യ ലഭതേ നോപമാം ധ്രുവമ്। ആത്മസ്ഥമമൃതം ഹ്യേഷ സംസ്രവംശ്ചേഷ്ടതേ ധ്രുവമ്
അവന്റെ താഴത്തെ അധരത്തിന് പോലും പവഴം തുല്യമാകില്ല; അവനിൽ നിന്ന് അമൃതം തന്നെ ഒഴുകിയെത്തുന്നുവെന്നു തീർച്ച.
യദി കിംചിച്ഛുഭം കര്മ ജന്മാംതരശതൈഃ കൃതമ്। തത്പ്രസാദാത്പുനര്ഭര്താ ഭവത്വേഷ മമേപ്സിതഃ
എന്റെ അനേകം ജന്മങ്ങളിലും ഞാൻ ചെയ്തിട്ടുള്ള ഏതെങ്കിലും ഒരു നല്ല പ്രവൃത്തി ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ പുരുഷൻ വീണ്ടും എന്റെ ഭർത്താവാകട്ടെ.
ഏവം ചിംതാപരാധീനാ യാവത്സാ ഗോപകന്യകാ। താവദ്ബ്രഹ്മാ ഹരിം പ്രാഹ യജ്ഞാര്ഥം സത്വരം വചഃ
അങ്ങനെ ആ ഗോവാളി ബാലിക ആലോചനകളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നെ ബ്രഹ്മാവ് യജ്ഞത്തിനായി ഹരിയോട് വേഗത്തിൽ സംസാരിച്ചു.
ദേവീ ചൈഷാ മഹാഭാഗാ ഗായത്രീ നാമതഃ പ്രഭോ। ഏവമുക്തേ തദാ വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മാണം പ്രോക്തവാനിദമ്
പ്രഭോ, ഈ ഭാഗ്യശാലിയായ ദേവി ഗായത്രി എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വിഷ്ണു ബ്രഹ്മാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
തദേനാമുദ്വഹസ്വാദ്യ മയാ ദത്താം ജഗത്പ്രഭോ। ഗാംധര്വേണ വിവാഹേന വികല്പം മാ കൃഥാശ്ചിരമ്
അതിനാൽ, ലോകത്തിന്റെ പ്രഭുവേ, ഞാൻ അവളെ നിനക്കു സമ്മാനിച്ചിരിക്കുന്നു, നീ ഇന്നുതന്നെ അവളെ ഗന്ധർവവിവാഹം നടത്തി ഭാര്യയാക്കി സ്വീകരിക്കൂ, വൈകിപ്പിക്കരുത്.
അമും ഗൃഹാണ ദേവാദ്യ അസ്യാഃ പാണിമനാകുലമ്। ഗാംധേര്വേണ വിവാഹേന ഉപയേമേ പിതാമഹഃ
ദേവനേ, നീ ഇന്നുതന്നെ ഭയമില്ലാതെ അവളുടെ കൈ പിടിക്കൂ. പിന്നെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് ഗന്ധർവവിവാഹം നടത്തി അവളെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
താമവാപ്യ തദാ ബ്രഹ്മാ ജഗാദാദ്ധ്വര്യുസത്തമമ്। കൃതാ പത്നീ മയാ ഹ്യേഷാ സദനേ മേ നിവേശയ
അവളെ സ്വന്തമാക്കിയ ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് പ്രധാന യജ്ഞികനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇനി അവൾ എന്റെ ഭാര്യയായി. അവളെ എന്റെ വീട്ടിൽ പാർപ്പിക്കൂ.'
മൃഗശൃംഗധരാ ബാലാ ക്ഷൌമവസ്ത്രാവഗുംഠിതാ। പത്നീശാലാം തദാ നീതാ ഋത്വിഗ്ഭിര്വേദപാരഗൈഃ
മൃഗശൃംഗം അണിഞ്ഞു, ക്ഷൗമവസ്ത്രം ധരിച്ച ആ ബാലികയെ, വേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള യജ്ഞികന്മാർ ഭാര്യമാരുടെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
ഔദുംബേരണ ദംഡേന പ്രാവൃതോ മൃഗചര്മണാ। മഹാധ്വരേ തദാ ബ്രഹ്മാ ധാമ്നാ സ്വേനൈവ ശോഭതേ
ഔദുംബരകൊല്ലും മൃഗചർമ്മവും ധരിച്ച്, ആ മഹായജ്ഞത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ തേജസ്സിൽ പ്രകാശിച്ചു.
പ്രാരബ്ധം ച തതോ ഹോത്രം ബ്രാഹ്മണൈര്വേദപാരഗൈഃ। ഭൃഗുണാ സഹിതൈഃ കര്മ വേദോക്തം തൈഃ കൃതം തദാ। തഥാ യുഗസഹസ്രം തു സ യജ്ഞഃ പുഷ്കരേഽഭവത്
പിന്നീട് വേദപണ്ഡിതരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരും ഭൃഗുവും ചേർന്ന് യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു. വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിധത്തിൽ ആ യജ്ഞം പൂഷ്കരത്തിൽ ആയിരം യുഗങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്നു.
"ഭീഷ്മ-ഉവാച। തസ്മിന്യജ്ഞേ കിമാശ്ചര്യം തദാസീദ്ദ്വിജസത്തമ। കഥം രുദ്രഃസ്ഥിതസ്തത്ര വിഷ്ണുശ്ചാപി സുരോത്തമഃ
ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: ആ യജ്ഞത്തിൽ എന്താണ് അത്ഭുതം സംഭവിച്ചത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ? രുദ്രനും വിഷ്ണുവും അവിടെ എങ്ങനെ ഉണ്ടായിരുന്നു?
ആഭീര:പുത്രീ ഗായത്ര്യാ കിം കൃതം തത്ര പത്നീത്വേ സ്ഥിതയാ തയാ। ആഭീരാ: കിം സുവൃത്തജ്ഞൈര്ജ്ഞാത്വാ തൈശ്ച കൃതം മുനേ
ആഭീരന്റെ മകളായ ഗായത്രി അവിടെ ഭാര്യയായി നിൽക്കുമ്പോൾ എന്താണ് ചെയ്തത്? നല്ലവഴികൾ അറിയുന്നവർ അതറിഞ്ഞ് എന്താണ് ചെയ്തത്, മഹർഷേ?
ഏതദ്വൃത്തം സമാചക്ഷ്വ യഥാവൃത്തം യഥാകൃതമ്। ആഭീരൈര്ബ്രാഹ്മണാചാപി മമൈതത്കൌതുകം മഹത്
ആഭീരന്മാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ചെയ്തതെല്ലാം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്ന് എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ. ഇതിൽ എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്.
"പുലസ്ത്യ ഉവാച। തസ്മിന്യജ്ഞേ യദാശ്ചര്യം വൃത്തമാസീന്നരാധിപ। കഥയിഷ്യാമി തത്സര്വം ശൃണുഷ്വൈകമനാ നൃപ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ആ യജ്ഞത്തിൽ സംഭവിച്ച അത്ഭുതങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ പറയാം. നീ മനസ്സോടെ കേൾക്കൂ.
രുദ്രസ്തു മഹദാശ്ചര്യം കൃതവാന്വൈ സദോ ഗതഃ। നിന്ദ്യരൂപധരോ ദേവസ്തത്രായാദ്ദ്വിജസന്നിധൌ
രുദ്രൻ മഹത്തായ ഒരു അത്ഭുതം ചെയ്തു; ദേവൻ അവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അപമാനകരമായ രൂപം ധരിച്ചു.
വിഷ്ണുനാ ന കൃതം കിഞ്ചിത്പ്രാധാന്യേ സ യതഃസ്ഥിതഃ। നാശം തു ഗോപകന്യായാ ജ്ഞാത്വാ ഗോപകുമാരകാഃ
വിഷ്ണു ഒന്നും ചെയ്തില്ല, കാരണം അവൻ പ്രധാനഭാഗത്ത് നിന്നിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ആ ഗോവാളി ബാലികയെ നഷ്ടപ്പെട്ടതായി അറിഞ്ഞ് ഗോവാളി ബാലന്മാർ അതിൽ സന്തോഷിച്ചില്ല.
ഗോപ്യശ്ച താസ്തഥാ സര്വാ ആഗതാ ബ്രഹ്മണോന്തികമ്। ദൃഷ്ട്വാ താം മേഖലാബദ്ധാം യജ്ഞസീമവ്യസ്ഥിതാമ്
അങ്ങനെ ആ ഗോവാളി സ്ത്രീകൾ എല്ലാവരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുത്തെത്തി; അവളെ മെഖലയിട്ട് യജ്ഞസീമയിൽ നില്ക്കുന്നത് കണ്ടു.
ഹാ പുത്രീതി തദാ മാതാ പിതാ ഹാ പുത്രികേതി ച। സ്വസേതി ബാന്ധവാഃ സര്വേ സഖ്യഃ സഖ്യേന ഹാസഖി
അപ്പോൾ അമ്മ പറഞ്ഞു, 'ഹായ് മകനേ!' അച്ഛൻ പറഞ്ഞു, 'ഹായ് മകളേ!' ബന്ധുക്കൾ എല്ലാവരും 'സഹോദരിയേ' എന്നും, സുഹൃത്തുക്കൾ 'സുഹൃത്തേ' എന്നും വിളിച്ചു.
കേന ത്വമിഹ ചാനീതാ അലക്താംകാ തു സുന്ദരീ। ശാടീം നിവൃത്താംകൃത്വാ തു കേന യുക്താ ച കമ്ബലീ
ആലക്തം കാൽ ചുവപ്പുള്ള സുന്ദരിയേ, നിന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത് ആരാണ്? നിന്റെ വസ്ത്രം മാറ്റിയത് ആരാണ്? കംബളം ധരിപ്പിച്ചത് ആരാണ്?
കേന ചേയം ജടാ പുത്രി രക്തസൂത്രാവകല്പിതാ। ഏവംവിധാനി വാക്യാനി ശ്രുത്വോവാച സ്വയംഹരിഃ
മകളേ, ആരാണ് ഈ ജടയിൽ ചുവന്ന നൂൽ കെട്ടിയത്? ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, സ്വയം ഹരിഃ അവിടെ വന്നു സംസാരിച്ചു.
ഇഹ ചാസ്മാഭിരാനീതാ പത്ന്യര്ഥം വിനിയോജിതാ। ബ്രഹ്മണാലമ്ബിതാ ബാലാ പ്രലാപം മാകൃഥാസ്ത്വിഹ
ഈ പെൺകുട്ടിയെ ഞങ്ങൾ ഭാര്യയ്ക്കായി കൊണ്ടുവന്നതാണ്; ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ അവളെ ഏൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ വെറുതെ പറയേണ്ടതില്ല.
പുണ്യാ ചൈഷാ സുഭാഗ്യാ ച സര്വേഷാം കുലനന്ദിനീ। പുണ്യാ ചേന്ന ഭവത്യേഷാ കഥമാഗച്ഛതേ സദഃ
അവൾ പുണ്യവതിയും ഭാഗ്യശാലിയുമാണ്, കുടുംബത്തിനെല്ലാം സന്തോഷം നൽകുന്നവളാണ്. അവൾക്ക് പുണ്യം ഇല്ലെങ്കിൽ എങ്ങനെ ഇവിടത്തെ സഭയിൽ എത്താമായിരുന്നു?
ഏവം ജ്ഞാത്വാ മഹാഭാഗന ത്വം ശോചിതുമര്ഹസി। കന്യൈഷാ തേ മഹാഭാഗാ പ്രാപ്താ ദേവം വിരിംചനമ്
ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കി, മഹാഭാഗ്യവതിയായ നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല; നിന്റെ ഈ ഭാഗ്യശാലിയായ മകൾ ബ്രഹ്മാവിനെ ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.
യോഗിനോ യോഗയുക്താ യേ ബ്രാഹ്മണാ വേദപാരഗാഃ। ന ലഭന്തേ പ്രാര്ഥയന്തസ്താം ഗതിം ദുഹിതാ ഗതാ
യോഗത്തിൽ ലീനരായ യോഗികളും, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരും ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും ലഭിക്കാത്ത സ്ഥിതിയിലേക്ക് നിന്റെ മകൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
*ധര്മവന്തം സദാചാരം ഭവന്തം ധര്മവത്സലമ്। മയാ ജ്ഞാത്വാ തതഃ കന്യാ ദത്താചൈഷാ വിരഞ്ചയേ
നീ ധാർമ്മികനും നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവനും ധർമ്മത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നവനും ആണെന്ന് ഞാൻ അറിഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ പെൺകുട്ടിയെ വിരിഞ്ചിക്ക് ഞാൻ നൽകിയതും.
അനയാ-ആഭീരകന്യായാ താരിതോ ഗച്ഛ! *ദിവ്യാന്ലോകാന്മഹോദയാന്। യുഷ്മാകം ച കുലേ ചാപി ദേവകാര്യാര്ഥസിദ്ധയേ
ഈ ആഭീരകുമാരിയോടൊപ്പം നീ മഹത്തായ ദിവ്യലോകങ്ങളിൽ എത്തും; നിങ്ങളുടെ വംശത്തിലും ദേവതകളുടെ കാര്യം പൂർത്തിയാകാൻ ഇത് സഹായിക്കും.
*അവതാരം കരിഷ്യേഹം സാ ക്രീഡാ തു ഭവിഷ്യതി। യദാ നന്ദപ്രഭൃതയോ ഹ്യവതാരം ധരാതലേ
ഞാൻ ഇവിടെ അവതാരം എടുക്കും; അത് എന്റെ ക്രീഡയായിരിക്കും, നന്ദനും മറ്റുള്ളവരും ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോൾ.
കരിഷ്യന്തി തദാ ചാഹം വസിഷ്യേ തേഷു മധ്യതഃ। യുഷ്മാകം കന്യകാഃ സര്വാ വസിഷ്യന്തി മയാ സഹ
അവർ അവതരിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അവരുടെ ഇടയിൽ താമസിക്കും; നിങ്ങളുടെ എല്ലാ പെൺമക്കളും എനിക്ക് കൂടെ ഇരിക്കും.
തത്ര ദോഷോ ന ഭവിതാ ന ദ്വേഷോ ന ച മത്സരഃ। കരിഷ്യന്തി തദാ ഗോപാ ഭയം ച ന മനുഷ്യകാഃ
അവിടെ പാപമോ, വൈരാഗ്യമോ, അസൂയയോ ഉണ്ടാകില്ല; അപ്പോൾ ഗോപ്പന്മാർ പ്രവർത്തിക്കും, മനുഷ്യർക്കു ഭയമൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല.