ഭവേയമപമാനാച്ച ധിഗ്രൂപാ ദുഃഖദായിനീ। ദൃശ്യതേ ചക്ഷുഷാനേന യാപി യോഷിത്പ്രസാദതഃ
എന്നെ തള്ളിയാൽ, ഞാൻ അപമാനവും ദു:ഖവും മാത്രം നൽകുന്നവളാകും; പക്ഷേ അവൻ കണ്മുതൽ കാട്ടുന്ന സ്ത്രീയാണെങ്കിൽ, അവൾ ഭാഗ്യവതിയാണ്.
സാപി ധന്യാ ന സംദേഹഃ കിം പുനര്യാം പരിഷ്വജേത്। ജഗദ്രൂപമശേഷം ഹി പൃഥക്സംചാരമാശ്രിതമ്
അവൾ ഭാഗ്യവതിയാണെന്നതിൽ സംശയമില്ല; പിന്നെ അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നവൾ എത്രയോ ഭാഗ്യവതിയാണ്, കാരണം അവൻ ലോകത്തിന്റെ രൂപമായ് എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ലാവണ്യം തദിഹൈകസ്ഥം ദര്ശിതം വിശ്വയോനിനാ। അസ്യോപമാ സ്മരഃ സാധ്വീ മന്മഥസ്യ ത്വിഷോപമാ
ലോകത്തിന്റെ ആദിമൂല്യം ഈ ഒരിടത്താണ് കാണിച്ചിരിക്കുന്നത്; അവളെ ഉപമിക്കാവുന്നത് മന്മഥന്റെ പുണ്യവതിയായ ഭാര്യയെയും മന്മഥന്റെ തേജസ്സിനെയും മാത്രമാണ്.
തിരസ്കൃതസ്തു ശോകോയം പിതാ മാതാ ന കാരണമ്। യദി മാം നൈഷ ആദത്തേ സ്വല്പം മയി ന ഭാഷതേ
ഈ ദു:ഖം അച്ഛനോ അമ്മയോ കാരണമല്ല, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതാണ് കാരണം; അവൻ എന്നെ സ്വീകരിക്കാതിരുന്നാൽ, ഒറ്റവാക്കു പോലും പറയാതിരുന്നാൽ—
അസ്യാനുസ്മരണാന്മൃത്യുഃ പ്രഭവിഷ്യതി ശോകജഃ। അനാഗസി ച പത്ന്യാം തു ക്ഷിപ്രം യാതേയമീദൃശീ
അവനെ ഓർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ദു:ഖത്തിൽ നിന്നു മരണം എന്നെ കീഴടക്കും; കുറ്റമില്ലാത്ത ഭാര്യയായിട്ടും ഇങ്ങനെ ആയാൽ ഞാൻ വേഗം നശിച്ചുപോകും.
കുചയോര്മണിശോഭായൈ ശുദ്ധാമ്ബുജ സമദ്യുതിഃ। മുഖമസ്യ പ്രപശ്യംത്യാ മനോ മേ ധ്യാനമാഗതമ്
അവന്റെ വക്ഷസ്സിലെ രത്നങ്ങളുടെ തിളക്കം ശുദ്ധമായ താമരപൂവിന്റെ പ്രകാശംപോലെയാണ്; അവന്റെ മുഖം നോക്കുമ്പോൾ, എന്റെ മനസ്സ് ധ്യാനത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
അസ്യാംഗസ്പര്ശസംയോഗാന്ന ചേത്ത്വം ബഹു മന്യസേ। സ്പൃശന്നടസി തര്ഹി ന ത്വം ശരീരം വിതഥം പരമ്
അവന്റെ ശരീരത്തിന്റെ സ്പർശവും ഐക്യവും വിലമതിക്കാതിരുന്നാൽ, സ്പർശിച്ചും കൂടെ നടന്നാലും, ശരീരം വെറുതെയാകും.
അഥവാസ്യ ന ദോഷോസ്തി യദൃച്ഛാചാരകോ ഹ്യസി। മുഷിതഃ സ്മര നൂനം ത്വം സംരക്ഷ സ്വാം പ്രിയാം രതിമ്
അല്ലെങ്കിൽ, നിന്നിൽ തെറ്റ് ഒന്നുമില്ല; നീ യാദൃച്ഛികമായി പെരുമാറുന്നു. കാമദേവൻ നിന്നെ തട്ടിയെടുത്തിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ, നിന്റെ പ്രിയമായ ആനന്ദത്തെ സംരക്ഷിക്കണം.
ത്വത്തോപി ദൃശ്യതേ യേന രൂപേണായം സ്മരാധികഃ। മമാനേന മനോരത്ന സര്വസ്വം ച ഹൃതം ദൃഢമ്
നിന്റെ സൗന്ദര്യത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ മനോഹരനായവനാണ് കാമദേവനെ പോലും മറികടക്കുന്നത്; അവൻ എന്റെ മനസ്സും, മനസ്സിന്റെ രത്നവും, എല്ലാം ഉറപ്പോടെ കവർന്നിരിക്കുന്നു.
ശോഭാ യാ ദൃശ്യതേ വക്ത്രേ സാ കുതഃ ശശലക്ഷ്മണി। നോപമാ സകലം കസ്യ നിഷ്കലംകേന ശസ്യതേ
അവന്റെ മുഖത്തിൽ കാണുന്ന ഭംഗി, കുരിശുള്ള ചന്ദ്രനിൽ എവിടെ കിട്ടും? കറയില്ലാത്തവനായി, അവനോടു ഉപമയൊന്നും പറയാൻ കഴിയില്ല.
സമാനഭാവതാം യാതി പംകജം നാസ്യ നേത്രയോഃ। കോപമാ ജലശംഖേന പ്രാപ്താ ശ്രവണശംങ്ഖയോഃ
അവന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് തുല്യമായി താമരയെക്കൂടി സമം വരാനാവില്ല; അവന്റെ ചെവി വെള്ളത്തിൽ വളർന്ന ശംഖുപോലെയാണ് ഉപമ.
വിദ്രുമോപ്യധരസ്യാസ്യ ലഭതേ നോപമാം ധ്രുവമ്। ആത്മസ്ഥമമൃതം ഹ്യേഷ സംസ്രവംശ്ചേഷ്ടതേ ധ്രുവമ്
അവന്റെ താഴത്തെ അധരത്തിന് പോലും പവഴം തുല്യമാകില്ല; അവനിൽ നിന്ന് അമൃതം തന്നെ ഒഴുകിയെത്തുന്നുവെന്നു തീർച്ച.
യദി കിംചിച്ഛുഭം കര്മ ജന്മാംതരശതൈഃ കൃതമ്। തത്പ്രസാദാത്പുനര്ഭര്താ ഭവത്വേഷ മമേപ്സിതഃ
എന്റെ അനേകം ജന്മങ്ങളിലും ഞാൻ ചെയ്തിട്ടുള്ള ഏതെങ്കിലും ഒരു നല്ല പ്രവൃത്തി ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ പുരുഷൻ വീണ്ടും എന്റെ ഭർത്താവാകട്ടെ.
ഏവം ചിംതാപരാധീനാ യാവത്സാ ഗോപകന്യകാ। താവദ്ബ്രഹ്മാ ഹരിം പ്രാഹ യജ്ഞാര്ഥം സത്വരം വചഃ
അങ്ങനെ ആ ഗോവാളി ബാലിക ആലോചനകളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നെ ബ്രഹ്മാവ് യജ്ഞത്തിനായി ഹരിയോട് വേഗത്തിൽ സംസാരിച്ചു.
ദേവീ ചൈഷാ മഹാഭാഗാ ഗായത്രീ നാമതഃ പ്രഭോ। ഏവമുക്തേ തദാ വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മാണം പ്രോക്തവാനിദമ്
പ്രഭോ, ഈ ഭാഗ്യശാലിയായ ദേവി ഗായത്രി എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വിഷ്ണു ബ്രഹ്മാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
തദേനാമുദ്വഹസ്വാദ്യ മയാ ദത്താം ജഗത്പ്രഭോ। ഗാംധര്വേണ വിവാഹേന വികല്പം മാ കൃഥാശ്ചിരമ്
അതിനാൽ, ലോകത്തിന്റെ പ്രഭുവേ, ഞാൻ അവളെ നിനക്കു സമ്മാനിച്ചിരിക്കുന്നു, നീ ഇന്നുതന്നെ അവളെ ഗന്ധർവവിവാഹം നടത്തി ഭാര്യയാക്കി സ്വീകരിക്കൂ, വൈകിപ്പിക്കരുത്.
അമും ഗൃഹാണ ദേവാദ്യ അസ്യാഃ പാണിമനാകുലമ്। ഗാംധേര്വേണ വിവാഹേന ഉപയേമേ പിതാമഹഃ
ദേവനേ, നീ ഇന്നുതന്നെ ഭയമില്ലാതെ അവളുടെ കൈ പിടിക്കൂ. പിന്നെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് ഗന്ധർവവിവാഹം നടത്തി അവളെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
താമവാപ്യ തദാ ബ്രഹ്മാ ജഗാദാദ്ധ്വര്യുസത്തമമ്। കൃതാ പത്നീ മയാ ഹ്യേഷാ സദനേ മേ നിവേശയ
അവളെ സ്വന്തമാക്കിയ ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് പ്രധാന യജ്ഞികനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇനി അവൾ എന്റെ ഭാര്യയായി. അവളെ എന്റെ വീട്ടിൽ പാർപ്പിക്കൂ.'
മൃഗശൃംഗധരാ ബാലാ ക്ഷൌമവസ്ത്രാവഗുംഠിതാ। പത്നീശാലാം തദാ നീതാ ഋത്വിഗ്ഭിര്വേദപാരഗൈഃ
മൃഗശൃംഗം അണിഞ്ഞു, ക്ഷൗമവസ്ത്രം ധരിച്ച ആ ബാലികയെ, വേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള യജ്ഞികന്മാർ ഭാര്യമാരുടെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
ഔദുംബേരണ ദംഡേന പ്രാവൃതോ മൃഗചര്മണാ। മഹാധ്വരേ തദാ ബ്രഹ്മാ ധാമ്നാ സ്വേനൈവ ശോഭതേ
ഔദുംബരകൊല്ലും മൃഗചർമ്മവും ധരിച്ച്, ആ മഹായജ്ഞത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ തേജസ്സിൽ പ്രകാശിച്ചു.
പ്രാരബ്ധം ച തതോ ഹോത്രം ബ്രാഹ്മണൈര്വേദപാരഗൈഃ। ഭൃഗുണാ സഹിതൈഃ കര്മ വേദോക്തം തൈഃ കൃതം തദാ। തഥാ യുഗസഹസ്രം തു സ യജ്ഞഃ പുഷ്കരേഽഭവത്
പിന്നീട് വേദപണ്ഡിതരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരും ഭൃഗുവും ചേർന്ന് യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു. വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിധത്തിൽ ആ യജ്ഞം പൂഷ്കരത്തിൽ ആയിരം യുഗങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്നു.
"ഭീഷ്മ-ഉവാച। തസ്മിന്യജ്ഞേ കിമാശ്ചര്യം തദാസീദ്ദ്വിജസത്തമ। കഥം രുദ്രഃസ്ഥിതസ്തത്ര വിഷ്ണുശ്ചാപി സുരോത്തമഃ
ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: ആ യജ്ഞത്തിൽ എന്താണ് അത്ഭുതം സംഭവിച്ചത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ? രുദ്രനും വിഷ്ണുവും അവിടെ എങ്ങനെ ഉണ്ടായിരുന്നു?
ആഭീര:പുത്രീ ഗായത്ര്യാ കിം കൃതം തത്ര പത്നീത്വേ സ്ഥിതയാ തയാ। ആഭീരാ: കിം സുവൃത്തജ്ഞൈര്ജ്ഞാത്വാ തൈശ്ച കൃതം മുനേ
ആഭീരന്റെ മകളായ ഗായത്രി അവിടെ ഭാര്യയായി നിൽക്കുമ്പോൾ എന്താണ് ചെയ്തത്? നല്ലവഴികൾ അറിയുന്നവർ അതറിഞ്ഞ് എന്താണ് ചെയ്തത്, മഹർഷേ?
ഏതദ്വൃത്തം സമാചക്ഷ്വ യഥാവൃത്തം യഥാകൃതമ്। ആഭീരൈര്ബ്രാഹ്മണാചാപി മമൈതത്കൌതുകം മഹത്
ആഭീരന്മാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ചെയ്തതെല്ലാം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്ന് എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ. ഇതിൽ എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്.
"പുലസ്ത്യ ഉവാച। തസ്മിന്യജ്ഞേ യദാശ്ചര്യം വൃത്തമാസീന്നരാധിപ। കഥയിഷ്യാമി തത്സര്വം ശൃണുഷ്വൈകമനാ നൃപ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ആ യജ്ഞത്തിൽ സംഭവിച്ച അത്ഭുതങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ പറയാം. നീ മനസ്സോടെ കേൾക്കൂ.
രുദ്രസ്തു മഹദാശ്ചര്യം കൃതവാന്വൈ സദോ ഗതഃ। നിന്ദ്യരൂപധരോ ദേവസ്തത്രായാദ്ദ്വിജസന്നിധൌ
രുദ്രൻ മഹത്തായ ഒരു അത്ഭുതം ചെയ്തു; ദേവൻ അവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അപമാനകരമായ രൂപം ധരിച്ചു.
വിഷ്ണുനാ ന കൃതം കിഞ്ചിത്പ്രാധാന്യേ സ യതഃസ്ഥിതഃ। നാശം തു ഗോപകന്യായാ ജ്ഞാത്വാ ഗോപകുമാരകാഃ
വിഷ്ണു ഒന്നും ചെയ്തില്ല, കാരണം അവൻ പ്രധാനഭാഗത്ത് നിന്നിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ആ ഗോവാളി ബാലികയെ നഷ്ടപ്പെട്ടതായി അറിഞ്ഞ് ഗോവാളി ബാലന്മാർ അതിൽ സന്തോഷിച്ചില്ല.
ഗോപ്യശ്ച താസ്തഥാ സര്വാ ആഗതാ ബ്രഹ്മണോന്തികമ്। ദൃഷ്ട്വാ താം മേഖലാബദ്ധാം യജ്ഞസീമവ്യസ്ഥിതാമ്
അങ്ങനെ ആ ഗോവാളി സ്ത്രീകൾ എല്ലാവരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുത്തെത്തി; അവളെ മെഖലയിട്ട് യജ്ഞസീമയിൽ നില്ക്കുന്നത് കണ്ടു.
ഹാ പുത്രീതി തദാ മാതാ പിതാ ഹാ പുത്രികേതി ച। സ്വസേതി ബാന്ധവാഃ സര്വേ സഖ്യഃ സഖ്യേന ഹാസഖി
അപ്പോൾ അമ്മ പറഞ്ഞു, 'ഹായ് മകനേ!' അച്ഛൻ പറഞ്ഞു, 'ഹായ് മകളേ!' ബന്ധുക്കൾ എല്ലാവരും 'സഹോദരിയേ' എന്നും, സുഹൃത്തുക്കൾ 'സുഹൃത്തേ' എന്നും വിളിച്ചു.
കേന ത്വമിഹ ചാനീതാ അലക്താംകാ തു സുന്ദരീ। ശാടീം നിവൃത്താംകൃത്വാ തു കേന യുക്താ ച കമ്ബലീ
ആലക്തം കാൽ ചുവപ്പുള്ള സുന്ദരിയേ, നിന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത് ആരാണ്? നിന്റെ വസ്ത്രം മാറ്റിയത് ആരാണ്? കംബളം ധരിപ്പിച്ചത് ആരാണ്?