ത്രൈലോക്യാംതര്ഗതം യദ്യദ്വസ്തുതത്തത്പ്രധാനതഃ। സമാദായ വിധാത്രാസ്യാഃ കൃതാ രൂപസ്യ സംസ്ഥിതിഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതെല്ലാം സ്രഷ്ടാവ് അവളില് സമാഹരിച്ച് അവളുടെ രൂപത്തില് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇംദ്ര ഉവാച। കാസി കസ്യ കുതശ്ച ത്വമാഗതാ സുഭ്രു കഥ്യതാമ്। ഏകാകിനീ കിമര്ഥം ച വീഥീമധ്യേഷു തിഷ്ഠസി
ഇന്ദ്രന് ചോദിച്ചു: നീ ആരാണ്? ആരുടെ മകളാണ്? എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്, മനോഹരഭ്രൂകുടിയുള്ളവളേ? പറയൂ. നീ ഒരൊറ്റയാള് ആയി വഴിയുടെ നടുവില് എന്തിനാണ് നില്ക്കുന്നത്?
യാന്യേതാന്യംഗസംസ്ഥാനി ഭൂഷണാനി ബിഭര്ഷി ച। നൈതാനി തവ ഭൂഷായൈ ത്വമേതേഷാം ഹി ഭൂഷണമ്
നീ അണിയുന്ന ഈ ആഭരണങ്ങള് നിന്റെ അംഗങ്ങളെ അലങ്കരിക്കുന്നതല്ല; മറിച്ച് നീ തന്നെയാണ് ഇവയുടെ അലങ്കാരം.
ന ദേവീ ന ച ഗംധര്വീ നാസുരീ ന ച പന്നഗീ। കിന്നരീ ദൃഷ്ടപൂര്വാ വാ യാദൃശീ ത്വം സുലോചനേ
ദേവിയും ഗന്ധര്വ്വിയും അസുരിയും പാമ്പുപെണ്ണും കിന്നരിയും മുന്പ് കണ്ടിട്ടില്ല, നിന്റെ കണ്ണുപോലെയുള്ള മനോഹരമായ കണ്ണുകള് ആര്ക്കും ഇല്ല.
ഉക്താ മയാപി ബഹുശഃ കസ്മാദ്ദത്സേ ഹി നോത്തരമ്। ത്രപാന്വിതാ തു സാ കന്യാ ശക്രം പ്രോവാച വേപതീ
ഞാന് പലതവണ ചോദിച്ചിട്ടും നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഉത്തരം പറയാത്തത്? ലജ്ജയോടെ വിറയുന്ന ആ കന്യക ശക്രനോടു പറഞ്ഞു.
ഗോപകന്യാ ത്വഹം വീര വിക്രീണാമീഹ ഗോരസമ്। നവനീതമിദം ശുദ്ധം ദധി ചേദം വിമംഡകമ്
വീരാ, ഞാന് ഒരു ഗോപുരക്കാരി ആണ്. ഇവിടെ പശുവിന്റെ പാലും, ഈ ശുദ്ധമായ വെണ്ണയും, തൈരും, മോര് എന്നിവയും വിറ്റുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ദധ്നാ ചൈവാത്ര തക്രേണ രസേനാപി പരംതപ। അര്ഥീ യേനാസി തദ്ബ്രൂഹി പ്രഗൃഹ്ണീഷ്വ യഥേപ്സിതമ്
തൈരും മോര് പാലും എല്ലാം ഇവിടെ ഉണ്ട്, ശത്രുനാശകാ, നിനക്ക് എന്ത് വേണമെന്ന് പറയൂ; ഇഷ്ടമുള്ളത് എടുക്കൂ.
ഏവമുക്തസ്തദാ ശക്രോ ഗൃഹീത്വാ താം കരേ ദൃഢമ്। അനയത്താം വിശാലാക്ഷീം യത്ര ബ്രഹ്മാ വ്യവസ്ഥിതഃ
അങ്ങനെ അവള് പറഞ്ഞപ്പോള് ശക്രന് അവളുടെ കൈ ഉറപ്പായി പിടിച്ച്, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള അവളെ ബ്രഹ്മാവ് ഇരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
നീയമാനാ തു സാ തേന ക്രോശംതീ പിതൃമാതരൌ। ഹാ താത മാതര്ഹാ ഭ്രാതര്നയത്യേഷ നരോ ബലാത്
അവന് അവളെ കൊണ്ടുപോകുമ്പോള് അവള് കരയുകയായിരുന്നു: 'അച്ഛാ, അമ്മേ, സഹോദരാ, ഈ പുരുഷന് എന്നെ ബലമായി കൊണ്ടുപോകുന്നു'.
യദി വാസ്തി മയാ കാര്യം പിതരം മേ പ്രയാചയ। സ ദാസ്യതി ഹി മാം നൂനം ഭവതഃ സത്യമുച്യതേ
നിനക്ക് എന്നോടു എന്തെങ്കിലും ആവശ്യമുണ്ടെങ്കില് എന്റെ അച്ഛനോടു ചോദിക്കൂ; അവന് തീർച്ചയായും എന്നെ നിനക്ക നല്കും — ഇതാണ് സത്യം.
കാ ഹി നാഭിലഷേത്കന്യാ ഭര്താംരം ഭക്തിവത്സലമ്। നാദേയമപി തേ കിംചിത്പിതുര്മേ ധര്മവത്സല
സ്നേഹപൂര്വ്വം ഭര്ത്താവിനെ ആഗ്രഹിക്കാത്ത കന്യക ആരാണ്? ധര്മ്മത്തെ പ്രിയപ്പെട്ട എന്റെ അച്ഛന് നിന്നോട് ഒന്നും നിരസിക്കില്ല.
പ്രസാദയേ തം ശിരസാ മാം സ തുഷ്ടഃ പ്രദാസ്യതി। പിതുശ്ചിത്തമവിജ്ഞായ യദ്യാത്മാനം ദദാമി തേ
ഞാന് തലകുനിച്ച് അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കും; അവന് സന്തോഷിച്ചാല് എന്നെ നല്കും. അച്ഛന്റെ മനസ്സ് അറിയാതെ ഞാന് എങ്ങനെ എന്നെ നിനക്ക നല്കും?
ധര്മോ ഹി വിപുലോ നശ്യേത്തേന ത്വാം ന പ്രസാദയേ। ഭവിഷ്യാമി വശേ തുഭ്യം യദി താതഃ പ്രദാസ്യതി
ധര്മ്മം വളരെ വലിയതാണ്, അത് നശിച്ചുപോകും; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാന് നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കാന് ശ്രമിക്കാത്തത്. അച്ഛന് എന്നെ നല്കിയാല് ഞാന് നിന്റെ വശമായിരിക്കും.
ഇത്ഥമാഭാഷ്യമാണസ്തു തദാ ശക്രോഽനയച്ച താമ്। ബ്രഹ്മണഃ പുരതഃ സ്ഥാപ്യ പ്രാഹാസ്യാര്ഥേ മയാഽബലേ
അങ്ങനെ സംസാരിച്ചശേഷം ശക്രന് അവളെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്പില് കൊണ്ടുപോയി, അവളെ അവിടെ നിര്ത്തി, അവളുടെ കാര്യം പറഞ്ഞു, സുമനസ്സുള്ളവളേ.
ആനീതാസി വിശാലാക്ഷി മാ ശുചോ വരവര്ണിനി। ഗോപകന്യാമസൌ ദൃഷ്ട്വാ ഗൌരവര്ണാം മഹാദ്യുതിമ്
നീ വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, മനസ്സിൽ ദു:ഖിക്കേണ്ട. മനോഹരമായ വർണ്ണമുള്ളവളേ, ഈ ഗോപകന്യയെ, പശുവിന്റെ നിറംപോലെയും അതിശയപ്രഭയോടെ കാണുമ്പോൾ—
കമലാമേവ താം മേനേ പുംഡരീകനിഭേക്ഷണാമ്। തപ്തകാംചനസദ്ഭിത്തി സദൃശാ പീനവക്ഷസമ്
നീലതാമരപൂവിന്റെപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള, തിളങ്ങുന്ന പൊന്നുപോലെയുള്ള വക്ഷസ്സുള്ള ഈ ഗോപകന്യയെ, ലക്ഷ്മി തന്നെ തനിക്കു തുല്യയെന്നു കരുതുന്നു.
മത്തേഭഹസ്തവൃത്തോരും രക്തോത്തുംഗ നഖത്വിഷം। തം ദൃഷ്ട്വാഽമന്യതാത്മാനം സാപി മന്മനഥചരമ്
മദംപോലുള്ള ആനയുടെ തുമ്പുപോലെയുള്ള ഉരുക്കളും, ചുവപ്പും തിളക്കമുള്ള നഖങ്ങളും ഉള്ളവളെ കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ തനിക്കു താഴെയാണെന്നു വിചാരിച്ചു; മനസ്സും അവളിൽ ആകർഷിതമായി.
തത്പ്രാപ്തിഹേതു ക ധിയാ ഗതചിത്തേവ ലക്ഷ്യതേ। പ്രഭുത്വമാത്മനോ ദാനേ ഗോപകന്യാപ്യമന്യത
അവളെ നേടണമെന്ന് ആലോചിച്ചപ്പോൾ, മനസ്സു വിട്ടുപോയതുപോലെയായി അവൾ കാണപ്പെട്ടു; ദാനത്തിൽ താൻ മേലാണെന്നു ഗോപകന്യയും കരുതുന്നു.
യദ്യേഷ മാം സുരൂപത്വാദിച്ഛത്യാദാതുമാഗ്രഹാത്। നാസ്തി സീമംതിനീ കാചിന്മത്തോ ധന്യതരാ ഭുവി
അവൻ എന്റെ സൗന്ദര്യത്തെക്കൊണ്ടു എന്നെ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, ഭൂമിയിൽ എന്നിൽ കൂടുതൽ ഭാഗ്യവതിയായ സ്ത്രീ മറ്റൊന്നുമില്ല.
അനേനാഹം സമാനീതാ യച്ചക്ഷുര്ഗോചരം ഗതാ। അസ്യ ത്യാഗേ ഭവേന്മൃത്യുരത്യാഗേ ജീവിതം സുഖമ്
അവൻ എന്നെ കൊണ്ടുവന്നു, അവന്റെ കണ്മുന്നിൽ എത്തിച്ചു; അവൻ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അതു മരണമാകും, സ്വീകരിച്ചാൽ അതാണ് ജീവിതസുഖം.
ഭവേയമപമാനാച്ച ധിഗ്രൂപാ ദുഃഖദായിനീ। ദൃശ്യതേ ചക്ഷുഷാനേന യാപി യോഷിത്പ്രസാദതഃ
എന്നെ തള്ളിയാൽ, ഞാൻ അപമാനവും ദു:ഖവും മാത്രം നൽകുന്നവളാകും; പക്ഷേ അവൻ കണ്മുതൽ കാട്ടുന്ന സ്ത്രീയാണെങ്കിൽ, അവൾ ഭാഗ്യവതിയാണ്.
സാപി ധന്യാ ന സംദേഹഃ കിം പുനര്യാം പരിഷ്വജേത്। ജഗദ്രൂപമശേഷം ഹി പൃഥക്സംചാരമാശ്രിതമ്
അവൾ ഭാഗ്യവതിയാണെന്നതിൽ സംശയമില്ല; പിന്നെ അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നവൾ എത്രയോ ഭാഗ്യവതിയാണ്, കാരണം അവൻ ലോകത്തിന്റെ രൂപമായ് എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ലാവണ്യം തദിഹൈകസ്ഥം ദര്ശിതം വിശ്വയോനിനാ। അസ്യോപമാ സ്മരഃ സാധ്വീ മന്മഥസ്യ ത്വിഷോപമാ
ലോകത്തിന്റെ ആദിമൂല്യം ഈ ഒരിടത്താണ് കാണിച്ചിരിക്കുന്നത്; അവളെ ഉപമിക്കാവുന്നത് മന്മഥന്റെ പുണ്യവതിയായ ഭാര്യയെയും മന്മഥന്റെ തേജസ്സിനെയും മാത്രമാണ്.
തിരസ്കൃതസ്തു ശോകോയം പിതാ മാതാ ന കാരണമ്। യദി മാം നൈഷ ആദത്തേ സ്വല്പം മയി ന ഭാഷതേ
ഈ ദു:ഖം അച്ഛനോ അമ്മയോ കാരണമല്ല, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതാണ് കാരണം; അവൻ എന്നെ സ്വീകരിക്കാതിരുന്നാൽ, ഒറ്റവാക്കു പോലും പറയാതിരുന്നാൽ—
അസ്യാനുസ്മരണാന്മൃത്യുഃ പ്രഭവിഷ്യതി ശോകജഃ। അനാഗസി ച പത്ന്യാം തു ക്ഷിപ്രം യാതേയമീദൃശീ
അവനെ ഓർമ്മിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ദു:ഖത്തിൽ നിന്നു മരണം എന്നെ കീഴടക്കും; കുറ്റമില്ലാത്ത ഭാര്യയായിട്ടും ഇങ്ങനെ ആയാൽ ഞാൻ വേഗം നശിച്ചുപോകും.
കുചയോര്മണിശോഭായൈ ശുദ്ധാമ്ബുജ സമദ്യുതിഃ। മുഖമസ്യ പ്രപശ്യംത്യാ മനോ മേ ധ്യാനമാഗതമ്
അവന്റെ വക്ഷസ്സിലെ രത്നങ്ങളുടെ തിളക്കം ശുദ്ധമായ താമരപൂവിന്റെ പ്രകാശംപോലെയാണ്; അവന്റെ മുഖം നോക്കുമ്പോൾ, എന്റെ മനസ്സ് ധ്യാനത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
അസ്യാംഗസ്പര്ശസംയോഗാന്ന ചേത്ത്വം ബഹു മന്യസേ। സ്പൃശന്നടസി തര്ഹി ന ത്വം ശരീരം വിതഥം പരമ്
അവന്റെ ശരീരത്തിന്റെ സ്പർശവും ഐക്യവും വിലമതിക്കാതിരുന്നാൽ, സ്പർശിച്ചും കൂടെ നടന്നാലും, ശരീരം വെറുതെയാകും.
അഥവാസ്യ ന ദോഷോസ്തി യദൃച്ഛാചാരകോ ഹ്യസി। മുഷിതഃ സ്മര നൂനം ത്വം സംരക്ഷ സ്വാം പ്രിയാം രതിമ്
അല്ലെങ്കിൽ, നിന്നിൽ തെറ്റ് ഒന്നുമില്ല; നീ യാദൃച്ഛികമായി പെരുമാറുന്നു. കാമദേവൻ നിന്നെ തട്ടിയെടുത്തിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ, നിന്റെ പ്രിയമായ ആനന്ദത്തെ സംരക്ഷിക്കണം.
ത്വത്തോപി ദൃശ്യതേ യേന രൂപേണായം സ്മരാധികഃ। മമാനേന മനോരത്ന സര്വസ്വം ച ഹൃതം ദൃഢമ്
നിന്റെ സൗന്ദര്യത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ മനോഹരനായവനാണ് കാമദേവനെ പോലും മറികടക്കുന്നത്; അവൻ എന്റെ മനസ്സും, മനസ്സിന്റെ രത്നവും, എല്ലാം ഉറപ്പോടെ കവർന്നിരിക്കുന്നു.
ശോഭാ യാ ദൃശ്യതേ വക്ത്രേ സാ കുതഃ ശശലക്ഷ്മണി। നോപമാ സകലം കസ്യ നിഷ്കലംകേന ശസ്യതേ
അവന്റെ മുഖത്തിൽ കാണുന്ന ഭംഗി, കുരിശുള്ള ചന്ദ്രനിൽ എവിടെ കിട്ടും? കറയില്ലാത്തവനായി, അവനോടു ഉപമയൊന്നും പറയാൻ കഴിയില്ല.