പയോധരൌ നാതിചിത്രം കസ്യ സംജായതേ ഹൃദി। രാഗോപഹതദേഹോയമധരോ യദ്യപി സ്ഫുടമ്
അവളുടെ വക്ഷസ് അത്ര അതിശയകരമല്ലെങ്കിലും, ആരുടെ മനസ്സും ആകർഷിക്കപ്പെടാതെ ഇരിക്കുമോ? അവളുടെ അധരങ്ങളിൽ പ്രേമത്തിന്റെ അടയാളം വ്യക്തമാണ്.
തഥാപി സേവമാനസ്യ നിര്വാണം സംപ്രയച്ഛതി। വഹദ്ഭിരപി കൌടില്യമലകൈഃ സുഖമര്പ്യതേ
എന്നാൽ, അവളെ സേവിക്കുന്നവർക്കു അവൾ ശാന്തിയും സമാധാനവും നൽകുന്നു; അല്പം വളഞ്ഞിരിക്കുന്ന അവളുടെ മുടി പോലും ആനന്ദം നൽകുന്നു.
ദോഷോപി ഗുണവദ്ഭാതി ഭൂരിസൌംദര്യമാശ്രിതഃ। നേത്രയോര്ഭൂഷിതാവംതാ വാകര്ണാഭ്യാശമാഗതൌ
വളരെയധികം സൗന്ദര്യം ഉള്ളവരിൽ, ദോഷം പോലും ഗുണമായി തോന്നുന്നു; അവളുടെ കണ്ണുകൾ അലങ്കരിച്ച് ചെവിയിലേക്കു നീളുന്നു.
കാരണാദ്ഭാവചൈതന്യം പ്രവദംതി ഹി തദ്വിദഃ। കര്ണയോര്ഭൂഷണേ നേത്രേ നേത്രയോഃ ശ്രവണാവിമൌ
കാരണം കൊണ്ടാണ് ഭാവം ഉണരുന്നത് എന്ന് അറിവുള്ളവർ പറയുന്നു; ചെവിക്ക് അലങ്കാരമായത് കണ്ണുകളാണ്, കണ്ണുകൾക്ക് അലങ്കാരമായത് ചെവികളാണ്.
കുംഡലാംജനയോരത്ര നാവകാശോസ്തി കശ്ചന। ന തദ്യുക്തം കടാക്ഷാണാം യദ്ദ്വിധാകരണം ഹൃദി
ഇവിടെ കുണ്ഡലത്തിനോ കജലിനോ ഇടമില്ല; ഹൃദയത്തിൽ കണ്മുന്നിലായ കണ്മുട്ടുകൾക്ക് വിഭജനം യോജിച്ചതല്ല.
തവസംബംധിനോയേഽത്ര കഥം തേ ദുഃഖഭാഗിനഃ। സര്വസുംദരതാമേതി വികാരഃ പ്രാകൃതൈര്ഗുണൈഃ
നിനക്കൊപ്പം ഉള്ളവർ എങ്ങനെ ദുഃഖം അനുഭവിക്കും? പ്രകൃതിദത്തമായ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു എല്ലാം സൗന്ദര്യത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
വൃദ്ധേ ക്ഷണശതാനാം തു ദൃഷ്ടമേഷാ മയാ ധനമ്। ധാത്രാ കൌശല്യസീമേയം രൂപോത്പത്തൌ സുദര്ശിതാ
എന്റെ വൃദ്ധാവസ്ഥയില് അനവധി നിമിഷങ്ങള്ക്കു ശേഷം ഈ സമ്പത്ത് ഞാന് കണ്ടിരിക്കുന്നു. സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയില് ഈ കൗശല്യയുടെ അതിരാണ് സ്രഷ്ടാവ് എനിക്ക് വ്യക്തമായി കാണിച്ചിരിക്കുന്നത്.
കരോത്യേഷാ മനോ നൄണാം സസ്നേഹം കൃതിവിഭ്രമൈഃ। ഏവം വിമൃശതസ്തസ്യ തദ്രൂപാപഹൃതത്വിഷഃ
അവള് സ്നേഹപൂര്വ്വം കളിയോടെ നടത്തുന്ന ചലനങ്ങള് കൊണ്ട് മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിനെ ആകര്ഷിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ആലോചിക്കുമ്പോള്, അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തില് അവന്റെ തേജസ് അകറ്റപ്പെട്ടുപോകുന്നു.
നിരംതരോദ്ഗതൈശ്ഛന്നമഭവത്പുലകൈര്വപുഃ। താം വീക്ഷ്യ നവഹേമാഭാം പദ്മപത്രായതേക്ഷണാമ്
അവളെ, പുതുപുത്തന് പൊന്നുപോലെയുള്ള ദീപ്തിയോടെ, താമരയിലംപോലെയുള്ള നീണ്ട കണ്ണുകളോടെ കണ്ടപ്പോള് അവന്റെ ശരീരം മുഴുവന് പുളകിതമായി.
ദേവാനാമഥ യക്ഷാണാം ഗംധര്വോരഗരക്ഷസാമ്। നാനാ ദൃഷ്ടാ മയാ നാര്യോ നേദൃശീ രൂപസംപദാ൧൫൦ 1.16.
ദേവന്മാരിലും യക്ഷന്മാരിലും ഗന്ധര്വ്വന്മാരിലും പാമ്പുകളിലും raakshasന്മാരിലും പല സ്ത്രീകളെയും ഞാന് കണ്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാല് ഇങ്ങനെയുള്ള സൗന്ദര്യസമ്പത്തുള്ളവളാരുമില്ല.
ത്രൈലോക്യാംതര്ഗതം യദ്യദ്വസ്തുതത്തത്പ്രധാനതഃ। സമാദായ വിധാത്രാസ്യാഃ കൃതാ രൂപസ്യ സംസ്ഥിതിഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതെല്ലാം സ്രഷ്ടാവ് അവളില് സമാഹരിച്ച് അവളുടെ രൂപത്തില് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇംദ്ര ഉവാച। കാസി കസ്യ കുതശ്ച ത്വമാഗതാ സുഭ്രു കഥ്യതാമ്। ഏകാകിനീ കിമര്ഥം ച വീഥീമധ്യേഷു തിഷ്ഠസി
ഇന്ദ്രന് ചോദിച്ചു: നീ ആരാണ്? ആരുടെ മകളാണ്? എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്, മനോഹരഭ്രൂകുടിയുള്ളവളേ? പറയൂ. നീ ഒരൊറ്റയാള് ആയി വഴിയുടെ നടുവില് എന്തിനാണ് നില്ക്കുന്നത്?
യാന്യേതാന്യംഗസംസ്ഥാനി ഭൂഷണാനി ബിഭര്ഷി ച। നൈതാനി തവ ഭൂഷായൈ ത്വമേതേഷാം ഹി ഭൂഷണമ്
നീ അണിയുന്ന ഈ ആഭരണങ്ങള് നിന്റെ അംഗങ്ങളെ അലങ്കരിക്കുന്നതല്ല; മറിച്ച് നീ തന്നെയാണ് ഇവയുടെ അലങ്കാരം.
ന ദേവീ ന ച ഗംധര്വീ നാസുരീ ന ച പന്നഗീ। കിന്നരീ ദൃഷ്ടപൂര്വാ വാ യാദൃശീ ത്വം സുലോചനേ
ദേവിയും ഗന്ധര്വ്വിയും അസുരിയും പാമ്പുപെണ്ണും കിന്നരിയും മുന്പ് കണ്ടിട്ടില്ല, നിന്റെ കണ്ണുപോലെയുള്ള മനോഹരമായ കണ്ണുകള് ആര്ക്കും ഇല്ല.
ഉക്താ മയാപി ബഹുശഃ കസ്മാദ്ദത്സേ ഹി നോത്തരമ്। ത്രപാന്വിതാ തു സാ കന്യാ ശക്രം പ്രോവാച വേപതീ
ഞാന് പലതവണ ചോദിച്ചിട്ടും നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഉത്തരം പറയാത്തത്? ലജ്ജയോടെ വിറയുന്ന ആ കന്യക ശക്രനോടു പറഞ്ഞു.
ഗോപകന്യാ ത്വഹം വീര വിക്രീണാമീഹ ഗോരസമ്। നവനീതമിദം ശുദ്ധം ദധി ചേദം വിമംഡകമ്
വീരാ, ഞാന് ഒരു ഗോപുരക്കാരി ആണ്. ഇവിടെ പശുവിന്റെ പാലും, ഈ ശുദ്ധമായ വെണ്ണയും, തൈരും, മോര് എന്നിവയും വിറ്റുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ദധ്നാ ചൈവാത്ര തക്രേണ രസേനാപി പരംതപ। അര്ഥീ യേനാസി തദ്ബ്രൂഹി പ്രഗൃഹ്ണീഷ്വ യഥേപ്സിതമ്
തൈരും മോര് പാലും എല്ലാം ഇവിടെ ഉണ്ട്, ശത്രുനാശകാ, നിനക്ക് എന്ത് വേണമെന്ന് പറയൂ; ഇഷ്ടമുള്ളത് എടുക്കൂ.
ഏവമുക്തസ്തദാ ശക്രോ ഗൃഹീത്വാ താം കരേ ദൃഢമ്। അനയത്താം വിശാലാക്ഷീം യത്ര ബ്രഹ്മാ വ്യവസ്ഥിതഃ
അങ്ങനെ അവള് പറഞ്ഞപ്പോള് ശക്രന് അവളുടെ കൈ ഉറപ്പായി പിടിച്ച്, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള അവളെ ബ്രഹ്മാവ് ഇരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
നീയമാനാ തു സാ തേന ക്രോശംതീ പിതൃമാതരൌ। ഹാ താത മാതര്ഹാ ഭ്രാതര്നയത്യേഷ നരോ ബലാത്
അവന് അവളെ കൊണ്ടുപോകുമ്പോള് അവള് കരയുകയായിരുന്നു: 'അച്ഛാ, അമ്മേ, സഹോദരാ, ഈ പുരുഷന് എന്നെ ബലമായി കൊണ്ടുപോകുന്നു'.
യദി വാസ്തി മയാ കാര്യം പിതരം മേ പ്രയാചയ। സ ദാസ്യതി ഹി മാം നൂനം ഭവതഃ സത്യമുച്യതേ
നിനക്ക് എന്നോടു എന്തെങ്കിലും ആവശ്യമുണ്ടെങ്കില് എന്റെ അച്ഛനോടു ചോദിക്കൂ; അവന് തീർച്ചയായും എന്നെ നിനക്ക നല്കും — ഇതാണ് സത്യം.
കാ ഹി നാഭിലഷേത്കന്യാ ഭര്താംരം ഭക്തിവത്സലമ്। നാദേയമപി തേ കിംചിത്പിതുര്മേ ധര്മവത്സല
സ്നേഹപൂര്വ്വം ഭര്ത്താവിനെ ആഗ്രഹിക്കാത്ത കന്യക ആരാണ്? ധര്മ്മത്തെ പ്രിയപ്പെട്ട എന്റെ അച്ഛന് നിന്നോട് ഒന്നും നിരസിക്കില്ല.
പ്രസാദയേ തം ശിരസാ മാം സ തുഷ്ടഃ പ്രദാസ്യതി। പിതുശ്ചിത്തമവിജ്ഞായ യദ്യാത്മാനം ദദാമി തേ
ഞാന് തലകുനിച്ച് അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കും; അവന് സന്തോഷിച്ചാല് എന്നെ നല്കും. അച്ഛന്റെ മനസ്സ് അറിയാതെ ഞാന് എങ്ങനെ എന്നെ നിനക്ക നല്കും?
ധര്മോ ഹി വിപുലോ നശ്യേത്തേന ത്വാം ന പ്രസാദയേ। ഭവിഷ്യാമി വശേ തുഭ്യം യദി താതഃ പ്രദാസ്യതി
ധര്മ്മം വളരെ വലിയതാണ്, അത് നശിച്ചുപോകും; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാന് നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കാന് ശ്രമിക്കാത്തത്. അച്ഛന് എന്നെ നല്കിയാല് ഞാന് നിന്റെ വശമായിരിക്കും.
ഇത്ഥമാഭാഷ്യമാണസ്തു തദാ ശക്രോഽനയച്ച താമ്। ബ്രഹ്മണഃ പുരതഃ സ്ഥാപ്യ പ്രാഹാസ്യാര്ഥേ മയാഽബലേ
അങ്ങനെ സംസാരിച്ചശേഷം ശക്രന് അവളെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്പില് കൊണ്ടുപോയി, അവളെ അവിടെ നിര്ത്തി, അവളുടെ കാര്യം പറഞ്ഞു, സുമനസ്സുള്ളവളേ.
ആനീതാസി വിശാലാക്ഷി മാ ശുചോ വരവര്ണിനി। ഗോപകന്യാമസൌ ദൃഷ്ട്വാ ഗൌരവര്ണാം മഹാദ്യുതിമ്
നീ വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, മനസ്സിൽ ദു:ഖിക്കേണ്ട. മനോഹരമായ വർണ്ണമുള്ളവളേ, ഈ ഗോപകന്യയെ, പശുവിന്റെ നിറംപോലെയും അതിശയപ്രഭയോടെ കാണുമ്പോൾ—
കമലാമേവ താം മേനേ പുംഡരീകനിഭേക്ഷണാമ്। തപ്തകാംചനസദ്ഭിത്തി സദൃശാ പീനവക്ഷസമ്
നീലതാമരപൂവിന്റെപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള, തിളങ്ങുന്ന പൊന്നുപോലെയുള്ള വക്ഷസ്സുള്ള ഈ ഗോപകന്യയെ, ലക്ഷ്മി തന്നെ തനിക്കു തുല്യയെന്നു കരുതുന്നു.
മത്തേഭഹസ്തവൃത്തോരും രക്തോത്തുംഗ നഖത്വിഷം। തം ദൃഷ്ട്വാഽമന്യതാത്മാനം സാപി മന്മനഥചരമ്
മദംപോലുള്ള ആനയുടെ തുമ്പുപോലെയുള്ള ഉരുക്കളും, ചുവപ്പും തിളക്കമുള്ള നഖങ്ങളും ഉള്ളവളെ കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ തനിക്കു താഴെയാണെന്നു വിചാരിച്ചു; മനസ്സും അവളിൽ ആകർഷിതമായി.
തത്പ്രാപ്തിഹേതു ക ധിയാ ഗതചിത്തേവ ലക്ഷ്യതേ। പ്രഭുത്വമാത്മനോ ദാനേ ഗോപകന്യാപ്യമന്യത
അവളെ നേടണമെന്ന് ആലോചിച്ചപ്പോൾ, മനസ്സു വിട്ടുപോയതുപോലെയായി അവൾ കാണപ്പെട്ടു; ദാനത്തിൽ താൻ മേലാണെന്നു ഗോപകന്യയും കരുതുന്നു.
യദ്യേഷ മാം സുരൂപത്വാദിച്ഛത്യാദാതുമാഗ്രഹാത്। നാസ്തി സീമംതിനീ കാചിന്മത്തോ ധന്യതരാ ഭുവി
അവൻ എന്റെ സൗന്ദര്യത്തെക്കൊണ്ടു എന്നെ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, ഭൂമിയിൽ എന്നിൽ കൂടുതൽ ഭാഗ്യവതിയായ സ്ത്രീ മറ്റൊന്നുമില്ല.
അനേനാഹം സമാനീതാ യച്ചക്ഷുര്ഗോചരം ഗതാ। അസ്യ ത്യാഗേ ഭവേന്മൃത്യുരത്യാഗേ ജീവിതം സുഖമ്
അവൻ എന്നെ കൊണ്ടുവന്നു, അവന്റെ കണ്മുന്നിൽ എത്തിച്ചു; അവൻ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അതു മരണമാകും, സ്വീകരിച്ചാൽ അതാണ് ജീവിതസുഖം.