തസ്യാം വിഷ്ടഃ പ്രസുപ്തശ്ച ദാനവോ ഹംതുമുദ്യതഃ । മഹായുദ്ധേന തേനൈവ ശ്രാംതോഽസൌ യോഗമായയാ
ആ ഗുഹയിൽ വിഷ്ണു ഉറങ്ങിയിരിക്കുമ്പോൾ, ദാനവൻ അവനെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറായി; ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ തളർന്നു, യോഗമായയാൽ അവൻ കീഴടങ്ങി.
ദാനവഃ പൃഷ്ഠതോ ലഗ്നോ പ്രവിഷ്ടഃ സ തദാ ഗുഹാമ് । പ്രസുപ്തം തത്ര മാം ദൃഷ്ട്വാ ദാനവോ ഹര്ഷമാഗതഃ
ദാനവൻ പിന്നിൽ നിന്ന് പതുങ്ങി ഗുഹയിൽ കയറി; അവിടെ എന്നെ ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ ദാനവൻ സന്തോഷിച്ചു.
ഇത്ഥം മാം നിര്ജിതം മത്വാ പ്രവിഷ്ടം ശംകയാ ഹരിമ് । നിഃസംദേഹം ഹനിഷ്യാമി ദാനവാനാം ഭയംകരമ്
ഇങ്ങനെ എന്നെ തോറ്റെന്നു കരുതി, ഹരിയെ സംശയിച്ച് അകത്തു കയറി; 'ഇനി സംശയമില്ല, ദാനവന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനെ ഞാൻ കൊല്ലും' എന്നു വിചാരിച്ചു.
നിര്ഗതാ കന്യകാ തത്ര വിഷ്ണുദേഹാദ്യുധിഷ്ഠിര । രൂപവതീ സുസൌഭാഗ്യാ ദിവ്യപ്രഹരണായുധാ
അപ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കന്യക പുറത്ത് വന്നു, ഹേ യുദ്ധിഷ്ഠിരാ; അവൾ അത്യന്തം സുന്ദരിയും ഭാഗ്യശാലിയും ദിവ്യായുധങ്ങൾ ധരിച്ചവളുമായിരുന്നു.
തസ്യ തേജോംഽശസംഭൂതാ മഹാബലപരാക്രമാ । ദൃഷ്ടാ സാ ദാനവേംദ്രേണ മുരനാമ്നാ ധനംജയ
വിഷ്ണുവിന്റെ തേജസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച അവൾ മഹാബലവും വീര്യവും ഉള്ളവളായിരുന്നു; അവളെ ദാനവരാജാവായ മുരൻ കണ്ടു, ഹേ ധനഞ്ജയ.
യുദ്ധം സമാഹിതം തേന സ്ത്രിയാ ചൈവ പ്രയാചിതമ് । കന്യകാ യുധ്യതേ തത്ര സര്വയുദ്ധവിശാരദാ
അവൻ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി, ആ സ്ത്രീയും അവനെ യുദ്ധത്തിന് ക്ഷണിച്ചു; ആ കന്യക എല്ലാ യുദ്ധകലകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായി അവിടെ യുദ്ധം ചെയ്തു.
ഹുംകാരൈര്ഭസ്മസാജ്ജാതോ മുര നാമാ മഹാസുരഃ । നിഹതേ ദാനവേ തസ്മിംസ്തത്ര ദേവസ്ത്വബുധ്യത
അവളുടെ ഹുംകാരത്തിൽ മഹാസുരനായ മുരൻ ചിതാഭസ്മമായി; ആ ദാനവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ദേവൻ അവിടെ ഉണർന്നു.
പതിതം ദാനവം ദൃഷ്ട്വാ തതോ വിസ്മയമാഗതഃ । കേനായം ച ഹതോ രൌദ്രോ ഹ്യത്യുഗ്രോ മമ ശാത്രവഃ
ദാനവനെ വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ട ദേവൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു; 'എന്റെ ഈ ഭയങ്കരമായ ശത്രുവിനെ ആരാണ് കൊല്ലിയത്?' എന്നു വിചാരിച്ചു.
അത്യുഗ്രം ച കൃതം കര്മ മമ കാരുണ്യതഃ കൃതമ് । കന്യോവാച- തേന ദേവാശ്ച ഗംധര്വാ സയക്ഷോരഗരാക്ഷസാഃ
എനിക്ക് കരുണയാൽ വളരെ ഭയങ്കരമായ ഒരു പ്രവൃത്തി ഞാൻ ചെയ്തു. കന്യക പറഞ്ഞു: അവൻ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും നാഗന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും
ഇംദ്രാദ്യാഃ സകലാ ജിത്വാ സ്വര്ഗാച്ചൈവ നിരാകൃതാഃ । ഹരിഃ സുപ്തോ മയാ ദൃഷ്ടോ മുരഃ പൃഷ്ഠേ സമാഗതഃ
ഇന്ദ്രനും മറ്റു എല്ലാവരും ജയിക്കപ്പെട്ടു സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി; ഹരിയെ ഞാൻ ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടു, മുരൻ പിന്നിൽ എത്തിയിരുന്നു.
സംഹരിഷ്യതി ത്രൈലോക്യം സുപ്തേ ചൈവ ജര്നാദനേ । തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വിഷ്ണുര്വചനമബ്രവീത്
ഉറക്കംമറ്റും വയസ്സുമില്ലാതായാൽ അവൾ മൂന്നു ലോകവും നശിപ്പിക്കും. അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു വിഷ്ണു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹം ച നിര്ജിതോ യേന കഥം സോഽപി ത്വയാ ജിതഃ । ഏകാദശ്യുവാച- ത്വത്പ്രസാദാച്ച ഭോ സ്വാമിന്മഹാദൈത്യോ മയാ ഹതഃ
എന്നെയും ജയിച്ചവനെ നീ എങ്ങനെ ജയിച്ചു? ഏകാദശി പറഞ്ഞു: ഭഗവനേ, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ആ മഹാദാനവനെ ഞാൻ സംഹരിച്ചു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- ആനംദം ത്രിഷു ലോകേഷു മുനയോ ദേവതാ ഗതാഃ । ബ്രൂഹി ത്വം ച മയാ ഭദ്രേ യത്തേ മനസി രോചതേ । ദദാമി ച ന സംദേഹോ യത്സുരൈരപി ദുര്ല്ലഭമ്
ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള മുനികളും ദേവതകളും സന്തോഷം നേടി. ഭദ്രേ, നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്താണോ ആഗ്രഹം, അതു പറയൂ. ദേവന്മാർക്കു പോലും പ്രാപ്തിയില്ലാത്തതായാലും ഞാൻ അതു നിശ്ചയമായി നല്കും.
ഏകാദശ്യുവാച- യദി തുഷ്ടോഽസി മേ ദേവ സത്യമുക്തം ജനാര്ദന । വരമേകം തു വാംച്ഛാമി ഹൃദയേ ച ജഗത്പതേ
ഏകാദശി പറഞ്ഞു: ദേവാ, നിങ്ങൾ എനിക്കു സന്തോഷം തോന്നിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമായിട്ടാണെങ്കിൽ, ലോകനാഥാ, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു വരം ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രാര്ഥയാമി ച ദേവേശ ഈപ്സിതം ച മയാ പ്രഭോ । യദി സത്യം ജഗന്നാഥ തിസ്രോ വാചോ ദദാസി മേ
ദേവതകളുടെ നാഥാ, ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്താണോ അതു ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. ജഗന്നാഥാ, സത്യമാണെങ്കിൽ, മൂന്ന് വരങ്ങൾ എനിക്കു ദയവായി നല്കണം.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- സത്യം സത്യം മയാ പ്രോക്തം അവശ്യം തവ സുവ്രതേ । തിസ്രോ വാചോ മയാ ദത്താ ന ചാവാക്യം ഭവേദിഹ
ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: സത്യമാണ്, സത്യമാണ്, ഞാൻ പറഞ്ഞത്. സുവ്രതേ, ഞാൻ നിശ്ചയമായി നിനക്കു മൂന്ന് വരങ്ങൾ നല്കും. ഇവിടെ ഒരു കള്ളവും ഉണ്ടാകില്ല.
ഏകാദശ്യുവാച- ത്രിഭുവനേഷു ച ദേവേശ ചതുര്യുഗേഷു സാംപ്രതമ് । ത്രിഷു ലോകേഷു സര്വത്ര താദൃശം കുരു മേ പ്രഭോ
ഏകാദശി പറഞ്ഞു: ദേവതകളുടെ നാഥാ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നാലു യുഗങ്ങളിലും എല്ലായിടത്തും ഇതു അങ്ങനെ തന്നെ ആകട്ടെ, പ്രഭോ.
സര്വതീര്ഥപ്രധാനം ഹി സര്വവിഘ്നവിനാശിനീ । സര്വസിദ്ധികരീ ദേവീ ത്വത്പ്രസാദാദ്ഭവാമ്യഹമ്
നിന്റെ കൃപയാൽ ഞാൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ പ്രധാനവും എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കുന്നതുമായ, എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്ന ദേവിയായിരിക്കട്ടെ.
മാമുപോഷ്യംതി യേ ഭക്ത്യാ തവ ഭക്ത്യാ ജനാര്ദന । സര്വസിദ്ധിര്ഭവേത്തേഷാം യദി തുഷ്ടോഽസി മേ പ്രഭോ 6.38.
എന്നെ ഭക്തിയോടെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരും, ജനാർദ്ദനാ, നിനക്കു ഭക്തിയുള്ളവരും, നിങ്ങൾ എനിക്കു സന്തോഷം തോന്നിയാൽ, എല്ലാവർക്കും എല്ലാ സിദ്ധികളും ലഭിക്കും.
ഉപവാസം ച നക്തം ച ഏകഭക്തം കരോതി ച । തസ്യ വിത്തം ച ധര്മം ച മോക്ഷം വൈ ദേഹി മാധവ
ആരെങ്കിലും ഉപവാസം ചെയ്യുകയോ, രാത്രി ജാഗരണം ചെയ്യുകയോ, ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, മാധവാ, അവർക്കു സമ്പത്തും ധർമ്മവും മോക്ഷവും ദയവായി നല്കണം.
വിഷ്ണുരുവാച-। യത്ത്വം വദസി കല്യാണി തത്സര്വം ച ഭവിഷ്യതി । സര്വാന്മനോരഥാന്ഭദ്രേ ദാസ്യസി ത്വം ച നാന്യഥാ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: കല്യാണിയേ, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം സംഭവിക്കും. ഭദ്രേ, നീ എല്ലാവർക്കും മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹങ്ങൾ നല്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
മമ ഭക്താശ്ച യേ ലോകേ യേ ച ഭക്താസ്തു കാര്ത്തികേ । ചതുര്യുഗേഷു വിഖ്യാതാസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വൈ പ്രഭോ
ലോകത്തിൽ എന്റെ ഭക്തരും, കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഭക്തിയുള്ളവരും, നാലു യുഗങ്ങളിലും മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തരായിരിക്കും, പ്രഭോ.
ത്വാം ച ശക്തിമഹം മന്യേ ഏകാദശീവ്രതസ്ഥിതാഃ । മമ പൂജാം കരിഷ്യംതി മോക്ഷഗാസ്തേ ന സംശയഃ
ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന നിനക്ക് വലിയ ശക്തിയുണ്ടെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. എനിക്ക് പൂജ ചെയ്യുന്നവർക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
തൃതീയാ ചാഷ്ടമീ ചൈവ നവമീ ച ചതുര്ദശീ । ഏകാദശീ വിശേഷേണ തിഥിരേഷാ ഹരിപ്രിയാ । സര്വതീര്ഥാധികം പുണ്യം സത്യം സത്യം ന സംശയഃ
മൂന്നാം, എട്ടാം, ഒൻപതാം, പതിനാലാം തിഥികളും, പ്രത്യേകിച്ച് ഏകാദശി—ഈ തിഥി ഹരിക്ക് പ്രിയമാണ്. ഇത് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽക്കുമപ്പുറം പുണ്യമുള്ളതാണ്; സത്യം, സത്യം, സംശയമില്ല.
ഇദം ദത്ത്വാ വരം തസ്യൈ തിസ്രോ വാചോ ന സംശയഃ । ഹൃഷ്ടാ പുഷ്ടാ ച സംജാതാ ഏകാദശീമഹാവ്രതാ
ഈ മൂന്ന് വരങ്ങൾ അവള്ക്ക് സംശയമില്ലാതെ നല്കിയപ്പോൾ, ഏകാദശി മഹാവ്രതം സന്തോഷത്തോടെയും ശക്തിയോടെയും നിറഞ്ഞു.
ശത്രും ഹംസി പരാം തസ്യ ദദാസി പരമാം ഗതിമ് । ത്വം ഹംസി സര്വവിഘ്നാനി സര്വസിദ്ധിവരപ്രദാ
നീ ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കുകയും അവനു പരമഗതി നല്കുകയും ചെയ്യുന്നു; നീ എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കി എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നു.
ഉഭയോഃ പക്ഷയോഃ പാര്ഥ തുല്യാ ഏകാദശീ ശുഭാ । ന ശുക്ലാ നൈവ കൃഷ്ണാ ച വിഭേദം നൈവ കാരയേത്
പാർത്താ, ഇരുവശത്തെയും പക്ഷങ്ങളിലും ഏകാദശി സമമാണ്; അതു neither ശുക്ലപക്ഷ nor കൃഷ്ണപക്ഷം എന്നിങ്ങനെയൊന്നുമില്ല, വ്യത്യാസം ചെയ്യേണ്ടതുമില്ല.
വിഭേദോ നൈവ കര്ത്തവ്യഃ സമസ്തവ്രതകാരിഭിഃ । ദിവാ വാ യദി വാ രാത്രൌ ശൃണോതി ഭക്തിതത്പരഃ
എല്ലാ വ്രതങ്ങളും അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർക്ക് വ്യത്യാസം ചെയ്യേണ്ടതില്ല. പകൽ ആയാലും രാത്രിയായാലും, ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവൻ—
തിഥിരേകാ ഭവേത്സര്വാ പക്ഷയോരുഭയോരപി । ഉഭയൈകാദശീ സ്വല്പാ ഹ്യംതേ ചൈവ ത്രയോദശീ
രണ്ടു ചന്ദ്രപക്ഷങ്ങളിലും ഒരേ ഒരു തിഥി ഉണ്ടാകുന്നു; അപ്പോൾ ഇരുപത്തൊന്നാം ദിവസം കുറവായിരിക്കും, പതിമൂന്നാം ദിവസം അവസാനം വരും.
മധ്യേ തു ദ്വാദശീ പൂര്ണാ ത്രിസ്പൃശാ സാ ഹരിപ്രിയാ । ഏകാമുപോഷയേത്താം വൈ സഹസ്രൈകാദശീഫലമ്
അതിനിടയിൽ, പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം പൂർണ്ണമായിരിക്കും, മൂന്നു തിഥികളെ സ്പർശിച്ചിരിക്കും; ആ ദിവസം ഹരിക്ക് പ്രിയമായതും, ഉപവാസം ചെയ്താൽ ആയിരം പതിനൊന്നാം ദിവസത്തെ ഫലം ലഭിക്കും.