കൃതശ്ചാനേന വൈ യജ്ഞഃ സര്വം ശംസിതുമര്ഹസി। ശതരൂപാ ച യാ നാരീ സാവിത്രീ സാ ത്വിഹോച്യതേ
അവൻ നടത്തിയ യാഗം മുഴുവൻ നീ വിശദമായി വിവരിക്കണം; ശതരൂപ എന്ന സ്ത്രീയെ ഇവിടെ സാവിത്രി എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
ഭാര്യാ സാ ബ്രഹ്മണഃ പ്രോക്താഃ ഋഷീണാം ജനനീ ച സാ। പുലസ്ത്യാദ്യാന്മുനീന്സപ്ത ദക്ഷാദ്യാംസ്തു പ്രജാപതീന്
അവൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാര്യയും, മഹർഷിമാരുടെ മാതാവും ആണെന്ന് പറയുന്നു; പുലസ്ത്യൻ തുടങ്ങിയ സപ്തർഷിമാരെയും, ദക്ഷൻ തുടങ്ങിയ പ്രജാപതിമാരെയും അവൾ പ്രസവിച്ചു.
സ്വായംഭുവാദീംശ്ച മനൂന്സാവിത്രീ സമജീജനത്। ധര്മപത്നീം തു താം ബ്രഹ്മാ പുത്രിണീം ബ്രഹ്മണഃ പ്രിയഃ
സ്വായംഭുവൻ തുടങ്ങിയ മനുമാരെയും സാവിത്രി ജനിപ്പിച്ചു; ബ്രഹ്മാവ് അവളെ തന്റെ ധർമ്മപത്നിയാക്കി, സ്വന്തം മക്കളുടെ മാതാവായി സ്നേഹിച്ചു.
പതിവ്രതാം മഹാഭാഗാം സുവ്രതാം ചാരുഹാസിനീം। കഥം സതീം പരിത്യജ്യ ഭാര്യാമന്യാമവിംദത
പതിവ്രതയായ, മഹാഭാഗ്യശാലിയായ, നല്ല വ്രതം പാലിക്കുന്ന, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് മറ്റൊരു ഭാര്യയെ എങ്ങനെ അന്വേഷിച്ചു?
കിം നാമ്നീ കിം സമാചാരാ കസ്യ സാ തനയാ വിഭോഃ। ക്വ സാ ദൃഷ്ടാ ഹി ദേവേന കേന ചാസ്യ പ്രദര്ശിതാ
അവളുടെ പേര് എന്താണ്, സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണ്, ആരുടെ മകളാണ് അവൾ, ദേവൻ അവളെ എവിടെയാണ് കണ്ടത്, ആരാണ് അവളെ കാണിച്ചുതന്നത്?
കിം രൂപാ സാ തു ദേവേശീ ദൃഷ്ടാ ചിത്തവിമോഹിനീ। യാം തു ദൃഷ്ട്വാ സ ദേവേശഃ കാമസ്യ വശമേയിവാന്
ദേവതകളുടെ ഇഷ്ടമായ ആ സ്ത്രീയുടെ രൂപം എങ്ങനെയാണ്? അവളെ കണ്ടപ്പോൾ ദേവദേവൻ ആഗ്രഹത്തിന് കീഴടങ്ങിയത് എങ്ങനെ?
വര്ണതോ രൂപതശ്ചൈവ സാവിത്ര്യാസ്ത്വധികാ മുനേ। യാ മോഹിതവതീ ദേവം സര്വലോകേശ്വരം വിഭുമ്
മുനിവേ, വർണ്ണത്തിലും സൗന്ദര്യത്തിലും അവൾ സാവിത്രിയെക്കാൾ ഉന്നതയായിരുന്നു; അവൾ സർവ്വലോകനാഥനായ ദേവനെ ആകർഷിച്ചു.
യഥാ ഗൃഹീതവാന്ദേവോ നാരീം താം ലോകസുംദരീം। യഥാ പ്രവൃത്തോ യജ്ഞോസൌ തഥാ സര്വം പ്രകീര്തയ
ലോകസുന്ദരിയായ ആ സ്ത്രീയെ ദേവൻ എങ്ങനെ സ്വന്തമാക്കി, അതിനുശേഷം യാഗം എങ്ങനെ ആരംഭിച്ചു എന്നതും നീ മുഴുവൻ വിശദമായി പറയണം.
താം ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മണഃ പാര്ശ്വേ സാവിത്രീ കിം ചകാര ഹ। സാവിത്ര്യാം തു തദാ ബ്രഹ്മാ കാം തു വൃത്തിമവര്ത്തത
ബ്രഹ്മാവിന്റെ പക്കൽ ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ സാവിത്രി എന്ത് ചെയ്തു? അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് സാവിത്രിയോട് എങ്ങനെ പെരുമാറി?
സന്നിധൌ കാനി വാക്യാനി സാവിത്രീ ബ്രഹ്മണാ തദാ। ഉക്താപ്യുക്തവതീ ഭൂയഃ സര്വം ശംസിതുമര്ഹസി
അപ്പോൾ സാവിത്രി ബ്രഹ്മാവിനോട് നേരിൽ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ എന്തൊക്കെയായിരുന്നു? അവൾ പറഞ്ഞതും പറയാതിരുന്നതും എല്ലാം നീ വിശദമായി പറഞ്ഞുതരണം.
കിം കൃതം തത്ര യുഷ്മാഭിഃ കോപോ വാഥ ക്ഷമാപി വാ। യത്കൃതം തത്ര യദ്ദൃഷ്ടം യത്തവോക്തം മയാ ത്വിഹ
അവിടെ നിങ്ങള് എന്താണ് ചെയ്തത്? കോപം കാണിച്ചോ, ക്ഷമിച്ചോ? അവിടെ സംഭവിച്ചതും കണ്ടതും നിങ്ങള് പറഞ്ഞതും എല്ലാം ഇവിടെ എനിക്ക് പറയൂ.
വിസ്തരേണേഹ സര്വാണി കര്മാണി പരമേഷ്ഠിനഃ। ശ്രോതുമിച്ഛാമ്യശേഷേണ വിധേര്യജ്ഞവിധിം പരം
ഇവിടെ വിശദമായി പരമപിതാവിന്റെ എല്ലാ കര്മങ്ങളും, യജ്ഞത്തിന്റെ ഉത്തമ നിയമവും പൂര്ണമായി ഞാന് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കര്മണാമാനുപൂര്വ്യം ച പ്രാരംഭോ ഹോത്രമേവ ച। ഹോതുര്ഭക്ഷോ യഥാഽചാപി പ്രഥമാ കസ്യ കാരിതാ
കര്മങ്ങളുടെ ക്രമം, ആരംഭം, ഹോത്ര് പുരോഹിതന്, ഹോത്രിന്റെ ഭാഗം എങ്ങനെ നല്കി, ആദ്യം ആര്ക്കാണ് അര്പ്പിച്ചത്—
കഥം ച ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ സാഹായ്യം കേന കീദൃശം। അമരൈര്വാ കൃതം യച്ച തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി
ഭഗവാന് വിഷ്ണു എങ്ങനെ, ആര് വഴി, എങ്ങനെയാണ് സഹായം ചെയ്തത്? അമരന്മാര് ചെയ്തതെന്ത്? ഇതെല്ലാം നീ പറയണം.
ദേവലോകം പരിത്യജ്യ കഥം മര്ത്യമുപാഗതഃ। ഗാര്ഹപത്യം ച വിധിനാ അന്വാഹാര്യം ച ദക്ഷിണമ്
ദേവലോകം വിട്ട് എങ്ങനെ മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് വന്നു? ഗാര്ഹപത്യാഗ്നിയും, വിധിപ്രകാരം അന്വാഹാര്യവും ദക്ഷിണാഗ്നിയും—
അഗ്നിമാഹവനീയം ച വേദീം ചൈവ തഥാ സ്രുവമ്। പ്രോക്ഷണീയം സ്രുചം ചൈവ ആവഭൃഥ്യം തഥൈവ ച
ആഹവനീയാഗ്നി, വേദി, സ്രുവം, പ്രോക്ഷണപാത്രം, സ്രുച്, ആവഭൃഥം—ഇവയെല്ലാം എങ്ങനെ ഉണ്ടാക്കി എന്ന്—
അഗ്നീംസ്ത്രീംശ്ച യഥാ ചക്രേ ഹവ്യഭാഗവഹാന്ഹി വൈ। ഹവ്യാദാംശ്ച സുരാംശ്ചക്രേ കവ്യാദാംശ്ച പിതൄനപി
മൂന്നു അഗ്നികള് എങ്ങനെ ഒരുക്കി, ഹവ്യങ്ങള് സ്വീകരിക്കുന്നവയാക്കി, ദേവന്മാരെ ഹവ്യഭോക്താക്കളാക്കി, പിതാക്കളെ കാവ്യഭോക്താക്കളാക്കി—
ഭാഗാര്ഥം യജ്ഞവിധിനാ യേ യജ്ഞാ യജ്ഞകര്മണി। യൂപാന്സമിത്കുശം സോമം പവിത്രം പരിധീനപി
ഭാഗങ്ങള്ക്കായി യജ്ഞനിയമപ്രകാരം നടന്ന യജ്ഞങ്ങളും കര്മങ്ങളും, യൂപം, സമിത്ത്, ദര്ഭ, സോമം, ശുദ്ധജലം, പരിധികള്—
യജ്ഞിയാനി ച ദ്രവ്യാണി യഥാ ബ്രഹ്മാ ചകാര ഹ। വിബഭ്രാജ പുരാ യശ്ച പാരമേഷ്ഠ്യേന കര്മണാ
യജ്ഞസാമഗ്രികള് ബ്രഹ്മാവ് എങ്ങനെ ഒരുക്കി, പുരാതനകാലത്ത് ആര് പരമപിതാവിന്റെ കര്മത്തിലൂടെ പ്രസിദ്ധനായി—
ക്ഷണാ നിമേഷാഃ കാഷ്ഠാശ്ച കലാസ്ത്രൈകാല്യമേവ ച। മുഹൂര്താസ്തിഥയോ മാസാ ദിനം സംവത്സരസ്തഥാ
ക്ഷണം, നിമിഷം, കാലഘട്ടങ്ങള്, ഏകകാലം, മുഹൂര്ത്തം, തിഥി, മാസം, ദിവസം, വര്ഷം—
ഋതവഃ കാലയോഗാശ്ച പ്രമാണം ത്രിവിധം പുരാ। ആയുഃ ക്ഷേത്രാണ്യപചയം ലക്ഷണം രൂപസൌഷ്ഠവമ്
ഋതുക്കള്, കാലയോഗങ്ങള്, മൂന്നു വിധമായ അളവുകള്, ആയുസ്സ്, നിലം, ക്ഷയം, ലക്ഷണങ്ങള്, രൂപസൗന്ദര്യം—
ത്രയോ വര്ണാസ്ത്രയോ ലോകാസ്ത്രൈവിദ്യം പാവകാസ്ത്രയഃ। ത്രൈകാല്യം ത്രീണി കര്മാണി ത്രയോ വര്ണാസ്ത്രയോ ഗുണാഃ
മൂന്ന് വര്ണ്ണങ്ങള്, മൂന്നു ലോകങ്ങള്, ത്രിവിദ്യ, മൂന്നു അഗ്നികള്, ത്രികാലം, മൂന്നു കര്മങ്ങള്, മൂന്നു വര്ണ്ണങ്ങള്, മൂന്നു ഗുണങ്ങള്—
സൃഷ്ടാ ലോകാഃ പരാഃ സ്രഷ്ട്രാ യേ ചാന്യേനല്പചേതസാ। യാ ഗതിര്ധര്മയുക്താനാം യാ ഗതിഃ പാപകര്മണാം
സൃഷ്ടിച്ച ലോകങ്ങള്, പരമസ്രഷ്ടാക്കള്, ചെറു ബുദ്ധിയുള്ളവര്, ധര്മമുള്ളവരുടെ വഴിയും പാപകര്മമുള്ളവരുടെ വഴിയും—
ചാതുര്വര്ണ്യസ്യ പ്രഭവശ്ചാതുര്വര്ണ്യസ്യ രക്ഷിതാ। ചതുര്വിദ്യസ്യ യോ വേത്താ ചതുരാശ്രമസംശ്രയഃ
നാല് വര്ണ്ണങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം, അവയുടെ രക്ഷകന്, നാലു വിധ്യകള് അറിയുന്നവന്, നാലു ആശ്രമങ്ങളില് നിലകൊള്ളുന്നവന്—
യഃ പരം ശ്രൂയതേ ജ്യോതിര്യഃ പരം ശ്രൂയതേ തപഃ। യഃ പരം പരതഃ പ്രാഹ പരം യഃ പരമാത്മവാന്
പരമജ്യോതി എന്ന് കേള്ക്കപ്പെടുന്നവന്, പരമതപസ് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നവന്, പരം അതിലും പരം എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നവന്, പരമാത്മാവുള്ളവന്—
സേതുര്യോ ലോകസേതൂനാം മേധ്യോ യോ മേധ്യകര്മണാമ്। വേദ്യോ യോ വേദവിദുഷാം യഃ പ്രഭുഃ പ്രഭവാത്മനാമ്
ലോകങ്ങളുടെ പാലം, വിശുദ്ധ കര്മങ്ങളില് വിശുദ്ധന്, വേദം അറിയുന്നവരുടെ അറിവാകുന്നവന്, പ്രഭുവായ പ്രഭാവശാലികള്ക്ക് അധിപന്—
അസുഭൂതശ്ച ഭൂതാനാമഗ്നിഭൂതോഗ്നിവര്ചസാമ്। മനുഷ്യാണാം മനോഭൂതസ്തപോഭൂതസ്തപസ്വിനാമ്
ഭൂതങ്ങളില് അസത്താവന്, അഗ്നിശക്തിയുള്ളവരില് അഗ്നി, മനുഷ്യരില് മനസ്സ്, തപസ്സുകാരില് തപസ്—
വിനയോ നയവൃത്തീനാം തേജസ്തേജസ്വിനാമപി। ഇത്യേതത്സര്വമഖിലാന്സൃജന്ലോകപിതാമഹഃ
നയമുള്ളവരില് വിനയം, തേജസ്സുള്ളവരില് തേജസ്—ഇങ്ങനെ എല്ലാം ലോകപിതാമഹന് സൃഷ്ടിച്ചു.
യജ്ഞാദ്ഗതിം കാമന്വൈച്ഛത്കഥം യജ്ഞേ മതിഃ കൃതാ। ഏഷ മേ സംശയോ ബ്രഹ്മന്നേഷ മേ സംശയഃ പരഃ
യജ്ഞഫലം എങ്ങനെ ആഗ്രഹിച്ചു, യജ്ഞത്തിൽ മനസ്സ് എങ്ങനെ ആകേന്ദ്രിതമാക്കി? ബ്രാഹ്മണനേ, ഇതാണ് എനിക്ക് സംശയം, ഇതാണ് എന്റെ വലിയ ആശങ്ക.
ആശ്ചര്യഃ പരമോ ബ്രഹ്മാ ദേവൈര്ദൈത്യൈശ്ച പഠ്യതേ। കര്മണാശ്ചര്യഭൂതോപി തത്ത്വതഃ സ ഇഹോച്യതേ
പരമബ്രഹ്മം അത്ഭുതകരമാണ്; ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഒരുപോലെ അവനെ പാടുന്നു. അത്ഭുതകരമായ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്തവനായി അവനെ സത്യമായി ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നു.