അഥാരുഹ്യ ഹരസ്യാംഗം ഗലമാവേഷ്ട്യ സംസ്ഥിതഃ । തസ്യ നിശ്വാസപവനൈരഥ ജാതോ ഹുതാശനഃ
ശേഷം, വാസുകി ശിവന്റെ ശരീരത്തില് കയറി, കഴുത്ത് ചുറ്റി ഇരുന്നു. അവന്റെ ശ്വാസനാളികളില് നിന്ന് അഗ്നി ഉദിച്ചു.
തസ്യോഷ്മണാ ചംദ്ര ലേഖാ ജടാജൂടാടവീ സ്ഥിതാ । സാര്ദ്രതാം തു തദാ സായാത്പ്ലാവിതം തദ്വപുര്യഥാ
വാസുകിയുടെ ചൂടില് ജടാമുടിയില് വിശ്രമിച്ചിരുന്ന ചന്ദ്രലേഖാ നനഞ്ഞു. അപ്പോള് ആ ശരീരം വെള്ളത്തില് മുങ്ങിയതുപോലെ ആകുകയായിരുന്നു.
തസ്യാഹ്യമൃതധാരാഭിര്ബ്രഹ്മമസ്തകമാലികാ । ഹരമൌലികപാലാനാമഭൂത്സംജീവിതാ തദാ
അവളിൽ നിന്നുള്ള അമൃതം പോലെ മധുരമായ പ്രവാഹങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും ശിവന്റെ ജടാമുടിയിലുള്ള ദേവതകളുടെയും തലയിൽ അലങ്കാരമായി വീണു, അപ്പോൾ അവർക്ക് വീണ്ടും ജീവൻ ലഭിച്ചു.
പപാഠ പൂര്വമഭ്യസ്തം സര്വയോഗശ്രുതിക്രമമ് । ശ്രുത്വാ പരസ്പരാധീതം വിവദംതി ശിരാംസ്യഥ
അവൻ മുമ്പ് പഠിച്ചിരുന്ന യോഗവും ശാസ്ത്രങ്ങളുമെല്ലാം ഉച്ചരിച്ചു; ഓരോരുത്തരും പരസ്പരം പഠിച്ചതു കേട്ടപ്പോൾ അവരുടെ തലകൾ തമ്മിൽ വാദം തുടങ്ങി.
അഹമാദിരഹം പൂര്വമഹമേവ പരാത്പരഃ । അഹം സ്രഷ്ടാ അഹം പാതേത്യുത്സുകാനി പരസ്പരമ്
ഞാനാണ് ആദ്യം, ഞാനാണ് സകലത്തിനും തുടക്കം, ഞാനാണ് പരമമായതിലും അതീതനായവൻ; സൃഷ്ടാവും രക്ഷകനും ഞാനാണ്—ഇങ്ങനെ അവർ പരസ്പരം ആവേശത്തോടെ വാദിച്ചു.
ശോചംത്യേതാനി നോ ദത്തം നോ ഭുക്തം ന ഹുതം മയാ । ലോഭഗ്രസ്തേന മനസാ നോ വിത്തം ബ്രഹ്മണേഽപി തമ്
ഇവയെന്തെങ്കിലും ഞാൻ നൽകിയതുമില്ല, അനുഭവിച്ചതുമില്ല, ഹോമം ചെയ്തതുമില്ല എന്നതിൽ അവർ ദുഃഖിച്ചു; തനിക്കുള്ളതുപോലും ബ്രഹ്മാവിന് കൊടുക്കാൻ താൽപര്യമില്ലാത്തതായിരുന്നു അവരുടെ മനസ്സ്.
അഥേശ്വരജടാജൂടാദാവിരാസീദ്ഗണോ മഹാന് । ത്ര്യാനനസ്ത്രിചരണസ്ത്രിപുച്ഛഃ സപ്തഹസ്തവാന്
അപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ ജടാമുടിയിൽ നിന്ന് മൂന്നു മുഖവും മൂന്നു കാലും മൂന്നു വാലും ഏഴു കൈകളും ഉള്ള മഹത്തായൊരു ഗണൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സ ച കീര്തിമുഖോ നാമ പിംഗലോ ജടിലോ മഹാന് । തം ദൃഷ്ട്വാ സാ കപാലാലീ ഭയാത്തസ്ഥൌ മൃതേവ സാ ൩൭*। പുരതഃ പ്രാഹ സഗണസ്തതഃ കീര്തിമുഖഃ പ്രഭുമ് । പ്രണിപത്യ ശിവം ദേവമത്യര്ഥം ക്ഷുധിതഃ പ്രഭോ
കീർത്തിമുഖൻ എന്നു പേരുള്ള, മഞ്ഞ നിറമുള്ള, ജടയുള്ള മഹാഗണൻ ആയിരുന്നു അവൻ; അവനെ കണ്ടപ്പോൾ അത്തരം കപാലമാല ഭയത്തിൽ നിലച്ചു, മരിച്ചവളെപ്പോലെ. പിന്നെ കീർത്തിമുഖൻ തന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ഭഗവാനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്ത്, അത്യന്തം വിശപ്പോടെ ശിവനോട് പറഞ്ഞു.
തദോക്തഃ ശംകരേണാഹോ ഭക്ഷയ ത്വം രണേ ഹതാന് । ക്ഷണം വിചാര്യ സ ഗണഃ ക്വാപ്യദൃഷ്ട്വാ രണം തദാ
അപ്പോൾ ശംഭു അവനോട് പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധത്തിൽ വീണവരെ നീ ഭക്ഷിക്കൂ.' ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ച ശേഷം ആ ഗണൻ ചുറ്റും നോക്കി, യുദ്ധം എവിടെയും കണ്ടില്ല.
ബ്രഹ്മാണം ഭക്ഷിതും പ്രാപ്തഃ ശംകരേണ നിവാരിതഃ । തതഃ കീര്തിമുഖേനാഥ സ്വാംഗം സര്വം ച ഭക്ഷിതമ്
അവൻ ബ്രഹ്മാവിനെ ഭക്ഷിക്കാൻ മുന്നോട്ട് പോയപ്പോൾ ശംഭു തടഞ്ഞു; അതിനുശേഷം കീർത്തിമുഖൻ തന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ തന്നെ ഭക്ഷിച്ചു.
ബുഭുക്ഷിതേന ചാത്യംതം നിഷിദ്ധേന ച സര്വതഃ । തത്സാഹസം തദാ ദൃഷ്ട്വാ ഭക്തിം കീര്ത്തിമുഖസ്യ ച
അത്യന്തം വിശപ്പും എല്ലായിടത്തും നിരോധനവും അനുഭവിച്ച ശേഷം, ആ ധൈര്യവും കീർത്തിമുഖന്റെ ഭക്തിയും കണ്ടു.
തമുവാചേശ്വരഃ പ്രീതഃ പ്രാസാദേ തിഷ്ഠ മേ സദാ । ത്വച്ചിത്തരഹിതോ യശ്ച ഭവിഷ്യതി മമാലയേ
ഭഗവാൻ സന്തോഷത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ എപ്പോഴും എന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ പാർക്കണം; എന്റെ ആലയത്തിൽ നിന്നെ ഓർക്കാത്തവൻ—'
സ പതിഷ്യതി ശീഘ്രം ഹീത്യുക്തഃ സോംഽതര്ഹിതോഽഭവത് । ശംഭോര്മൂധ്നി തദാ ദേവാ വവൃഷുഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിഭിഃ
'അവൻ വേഗത്തിൽ താഴേക്ക് വീഴും,' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി; അപ്പോൾ തന്നെ ശംഭുവിന്റെ തലയിൽ ദേവതകൾ പുഷ്പങ്ങൾ ചിതറിച്ചു.
ഏവമത്യദ്ഭുതം ദൃഷ്ട്വാ സഭായാം തു ത്രിശൂലിനഃ । സ്വര്ഭാനുരപി ദേവേശം പുനഃ പ്രോവാച വിസ്മിതഃ
ഇങ്ങനെ അത്ഭുതകരമായ സംഭവം ത്രിശൂലധാരിയുടെ സഭയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, സ്വർഭാനുവും അത്ഭുതത്തോടെ ദേവാദിദേവനോട് വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
സ്പൃശംതി ത്വാം കഥം ഭാവം സ്വാധീനം യോഗിനം ബലാത് । ഇംദ്രിയൈഃ പൂജ്യസേ ത്വം ഹി പ്രാപ്യോഽയം വിഷയൈഃ കഥമ്
സ്വാധീനമുള്ള യോഗിമാരാൽ മാത്രം പ്രാപ്യനായ ഭവനെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എങ്ങനെ ബലാൽ സ്പർശിക്കുന്നു? ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു, എന്നാൽ വിഷയങ്ങൾ നിന്നെ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കും?
ബ്രാഹ്മാദിലോകപാലാനാം പൂജാം ഗൃഹ്ണാസി സര്വതഃ । ന ത്വം പശ്യസി കം ദേവം ത്വം പൂജയസി കംചന
ബ്രഹ്മാവിനെ തുടങ്ങി ലോകപാലന്മാരെല്ലാം നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു; എന്നാൽ ദേവാ, നീ ആരെയും കാണുന്നില്ല, ആരെയും ആരാധിക്കുന്നതുമില്ല.
ഈശ്വരോഽസി കഥം ലോകേ ഭിക്ഷാഭോജീ പ്രതിഷ്ഠിതഃ । സംഗോപയസി യോഗീന്ദ്ര ഗൌരീം രമ്യാം പ്രയച്ഛ മേ
ലോകത്തിൽ ഭിക്ഷയെടുക്കുന്നവനായി നീ അറിയപ്പെടുന്നത് എങ്ങനെ? യോഗികളുടെ നാഥനായ നീ ഗൗരിയെ മറച്ചു വയ്ക്കുന്നു—അവളെ എനിക്ക് തരിക.
സ്കംദലംബോദരാഭ്യാം ത്വം പുത്രാഭ്യാം സഹിതോഽധുനാ । ഭിക്ഷാപാത്രം ഗൃഹീത്വാ തു ഭ്രമ നിത്യം ഗൃഹേഗൃഹേ
ഇപ്പോൾ നീയും നിന്റെ പുത്രന്മാരായ സ്കന്ദനും ലംബോദരനും ചേർന്ന് ഭിക്ഷാപാത്രം എടുത്ത് വീടുവീടായി എപ്പോഴും ഭിക്ഷയെടുക്കണം.
ഏവം ബഹുവിധം തത്ര രാഹുരാഹേശ്വരം പ്രതി । ഭഗവാനപി തച്ഛ്രുത്വാ നോത്തരം കിംചിദബ്രവീത്
അങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ രാഹു ഭഗവാനോട് പറഞ്ഞു; എന്നാൽ ഭഗവാൻ അത് കേട്ടിട്ടും ഒന്നും മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.
അഥേശം മൌനിനം ത്യക്ത്വാ രാഹുര്നംദിനമബ്രവീത് । ത്വ മംത്രീ ഹ്യസി സേനാനീര്വികടാനന ബിംബധൃക് 6.10.
അപ്പോൾ രാഹു മൗനിയായ ഭഗവാനെ വിട്ട് നന്ദിയോട് പറഞ്ഞു: 'നീ മന്ത്രിയും സേനാനായകനുമാണ്, ഭയാനകമായ മുഖവും ചിഹ്നവും ധരിച്ചവനുമാണ്.'
ഏവമാചരിത ഭ്രഷ്ടം ത്വം ശിക്ഷയിതുമര്ഹസി । നോചേദ്രോഷേണേംദ്ര ഇവ പതിഷ്യതി രണേ ഹതഃ
ഇങ്ങനെ തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തതുകൊണ്ട്, നിന്നെ ശരിയാക്കേണ്ടതുണ്ട്. അല്ലെങ്കിൽ, കോപത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ പോലെ യുദ്ധത്തിൽ വീണു മരിക്കും.
ഇത്യാകര്ണ്യ വചസ്തസ്യ നംദീ വിജ്ഞാപ്യ ചേശ്വരമ് । ഭ്രൂസംജ്ഞയൈവ സ തദാ മതമാജ്ഞായ ശൂലിനഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, നന്ദി അതു മഹേശ്വരനോട് അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ, ഭ്രൂവിലാസം മാത്രം കണ്ടു, ശൂലധാരിയുടെ മനസ്സിലാക്കൽ അവൻ ഗ്രഹിച്ചു.
സംപൂജ്യ പ്രേഷയാമാസ രാഹും നംദീ ഗണാഗ്രണീഃ । അഥ ജാലംധരം ഗത്വാ കഥയാമാസ വിസ്തരാത് । സ്വര്ഭാനുസ്തസ്യ വൃത്താംതം ഗൌരീരൂപം മനോഹരമ്
ആരാധന നടത്തി, ഗണാധിപനായ നന്ദി രാഹുവിനെ അയച്ചു. പിന്നെ ജാലന്ധരനിലേക്കു ചെന്നു, സ്വർഭാനുവിന്റെ സംഭവവും ഗൗരിയുടെ ആകർഷകമായ രൂപവും വിശദമായി പറഞ്ഞു.
നാരദഉവാച- നാരായണസ്തദാ ദേവോ ജടാവല്കലധാര്യഥ । ദ്വിതീയോഽനുചരസ്തസ്യ ഹ്യായയൌ ഫലഹസ്തവാന്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ നാരായണൻ, ജടാവൽക്കളണിഞ്ഞ്, അവന്റെ രണ്ടാമത്തെ അനുചരൻ കൈയിൽ പഴം പിടിച്ചുകൊണ്ട് സമീപിച്ചു.
തൌ ദൃഷ്ട്വാ സ്മരദൂതീ സാ വിലലാപ മൃഗേക്ഷണാ । തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യാഃ പ്രോചതുസ്താം ച താവുഭൌ
അവരെ കണ്ടു, മൃഗാക്ഷിയായ കാമദൂതി ദു:ഖത്തോടെ കരഞ്ഞു. അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ഇരുവരും അവളോട് സംസാരിച്ചു.
ഭയം മാ ഗച്ഛ കല്യാണി ത്വാമാവാം ത്രാതുമാഗതൌ । വനേ ഘോരേ പ്രവിഷ്ടാസി കഥം ദുഷ്ടനിഷേവിതേ
"ഭയപ്പെടേണ്ട, ഭാഗ്യവതിയേ, നിന്നെ രക്ഷിക്കാൻ ഞങ്ങൾ വന്നിരിക്കുന്നു. ദുഷ്ടർ നിറഞ്ഞ ഈ ഭയങ്കരമായ കാടിൽ നീ എങ്ങനെ എത്തി?"
ഏവമാശ്വാസ്യ താം തന്വീം രാക്ഷസം പ്രാഹ മാധവഃ । മുംചേമാമധമാചാര മൃദ്വംഗീം ചാരുഹാസിനീമ്
അങ്ങനെ ആ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, മാധവൻ ആ രാക്ഷസനോട് പറഞ്ഞു: "നിന്റെ ദുഷ്ടതയിൽ നിന്ന് ഈ സുന്ദരിയായ, മൃദുലമായ സ്ത്രീയെ വിട്ടയക്കു."
രേരേ മൂര്ഖ ദുരാചാര കിം കര്തും ത്വം വ്യവസ്ഥിതഃ । സര്വസ്വം ലോകനേത്രാണാമാഹാരം കര്തുമുദ്യതഃ
"ഏയ്, മണ്ടനും ദുഷ്ടനും, നീ എന്താണ് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്? ലോകത്തിലെ എല്ലാവരുടെയും കണ്ണുകളെ ഭക്ഷ്യമായി ആക്കാൻ നീ ശ്രമിക്കുന്നുവോ?"
ഭവ പുണ്യപ്രഭാവേയം ഹംസ്യേതാം മംഡനം ഭുവഃ । അദ്യലോകം നിരാലോകം കംദര്പം ദര്പവര്ജിതമ്
"പുണ്യശക്തിയാൽ, ഭൂമിയുടെ അലങ്കാരം ഇല്ലാതാകട്ടെ; ഇന്ന് ലോകം വെളിച്ചമില്ലാതെ, കാമൻ അഭിമാനമില്ലാതെ ഇരിക്കട്ടെ."
കരിഷ്യസ്യധുനാ ത്വം ച ഹത്വാ വൃംദാരികാം വനേ । തസ്മാദിമാം വിമുംചാശു സുഖപ്രാസാദദേവതാമ്
"ഇപ്പോൾ നീ വനത്തിൽ വൃന്ദയെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ സുഖപ്രാസാദത്തിലെ ദേവിയെ ഉടൻ വിട്ടയക്കു."