ലഘ്വാശീ നിയതാഹാരഃ സകൃദന്നം നിഷേവയേത്। കപാലം വൃക്ഷമൂലാനി കുചേലമസഹായതാ
കുറച്ച് മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, നിയന്ത്രിതാഹാരത്തോടെ, ഒരിക്കല് മാത്രം ഭക്ഷണം സ്വീകരിക്കണം. ഒരു പാത്രം, വൃക്ഷമൂലങ്ങള്, പഴയ വസ്ത്രം, ഏകാന്തത—ഇവയാണ് അവന്റെ കൂട്ടുകാരന്മാര്.
ഉപേക്ഷാ സര്വഭൂതാനാമേതാവദ്ഭിക്ഷു ലക്ഷണമ്। യസ്മിന്വാചഃ പ്രവിശംതി കൂപേ പ്രാപ്താ മൃതാ ഇവ
എല്ലാ ജീവികളോടും സമദൃഷ്ടിയുള്ളതായിരിക്കുക—ഇതാണ് ഭിക്ഷുവിന്റെ ലക്ഷണം. അവനില് വാക്കുകള് കിണറ്റില് വീണതുപോലെ അപ്രഭാവം ആകുന്നു.
ന വക്താരം പുനര്യാംതി സ കൈവല്യാശ്രമേ വസേത്। നൈവ പശ്യേന്ന ശൃണുയാദവാച്യം ജാതു കസ്യചിത്
വാക്കുകള് തിരികെ വരില്ല. അവന് മോക്ഷാശ്രമത്തില് വസിക്കണം. ആരുടെയോ അനുചിതമായത് കാണുകയോ കേള്ക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.
ബ്രാഹ്മണാനാം വിശേഷേണ നൈതദ്ഭൂയാത്കഥംചന। യദ്ബ്രാഹ്മണസ്യാനുകൂലം തദേവ സതതം വദേത്
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഇടയില് ഇതൊരിക്കലും സംഭവിക്കരുത്. ബ്രാഹ്മണന് അനുകൂലമായതേ എല്ലായ്പ്പോഴും പറയേണ്ടത്.
തൂഷ്ണീമാസീത നിംദായാം കുര്വന്ഭൈഷജ്യമാത്മനഃ। യേന പൂര്ണമിവാകാശം ഭവത്യേകേന സര്വദാ
നിന്ദിക്കപ്പെടുമ്പോള് അവന് മൗനത്തില് ഇരിക്കണം, ആത്മാവിന് ഔഷധം പ്രയോഗിക്കണം. ഒരുവന് എപ്പോഴും ആകാശം നിറയുന്നതുപോലെ, അവന് പൂര്ണനാകുന്നു.
ശൂന്യം യേന സമാകീര്ണം തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ശൂന്യം നിറയ്ക്കുന്നവനെ ദേവന്മാര് ബ്രാഹ്മണനെന്നു അറിയുന്നു.
യേനകേന ചിദാഛിന്നോ യേനകേന ചിദാശിതഃ। യത്ര ക്വചന ശായീ ച തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ആരെങ്കിലും വെട്ടിയാലും, ആരെങ്കിലും നല്കിയതൊന്നും ഭക്ഷിച്ചാലും, എവിടെയെങ്കിലും കിടന്നാലും, ദേവന്മാര് അവനെ ബ്രാഹ്മണനെന്നു അറിയുന്നു.
അഹേരിവ ജനാദ്ഭീതഃ സുഹൃദോ നരകാദിവ। കൃപണാദിവ നാരീഭ്യസ്തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
പാമ്പുപോലെ ആളുകള് ഭയപ്പെടുന്നവന്, സുഹൃത്ത് പോലെ നരകത്തില് നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്നവന്, ദരിദ്രനായി സ്ത്രീകള് ഒഴിവാക്കുന്നവന്—ദേവന്മാര് അവനെ ബ്രാഹ്മണനെന്നു അറിയുന്നു.
ന ഹൃഷ്യേത വിഷീദേത മാനിതോ മാനിതസ്തഥാ। സര്വഭൂതേഷ്വഭയദസ്തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ആനന്ദിക്കുകയോ ദുഃഖിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്, ആദരിക്കപ്പെട്ടാലും അപമാനിക്കപ്പെട്ടാലും. എല്ലാ ജീവികള്ക്കും ഭയരഹിതത്വം നല്കുന്നവനെ ദേവന്മാര് ബ്രാഹ്മണനെന്നു അറിയുന്നു.
നാഭിനംദേത മരണം നാഭിനംദേത ജീവിതമ്। കാലമേവ നിരീക്ഷേത നിര്ദേശം കൃഷകോ യഥാ
മരണത്തിലും ജീവതത്തിലും ആനന്ദിക്കരുത്. കർഷകന് കാലം കാത്തിരിപ്പതുപോലെ, അവന് സമയത്തെ മാത്രം നിരീക്ഷിക്കണം.
അനഭ്യാഹതചിത്തശ്ച ദാംതശ്ചാഹതധീസ്തഥാ। വിമുക്തഃ സര്വപാപേഭ്യോ നരോ ഗച്ഛേത്തതോ ദിവമ്
അകമ്പടിയില്ലാത്ത മനസ്സും, നിയന്ത്രിതമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും, അചഞ്ചലമായ ബുദ്ധിയും, പാപങ്ങളില് നിന്ന് മോചിതനായവനും ആ മനുഷ്യന് സ്വര്ഗത്തിലേക്കു പോകുന്നു.
അഭയം സര്വഭൂതേഭ്യോ ഭൂതാനാമഭയം യതഃ। തസ്യ ദേഹവിമുക്തസ്യ ഭയം നാസ്തി കുതശ്ചന
എല്ലാ ജീവികള്ക്കും ഭയരഹിതത്വം നല്കുന്നവനും, ആരെയും ഭയപ്പെടുത്താത്തവനും, ശരീരം വിട്ടശേഷം എവിടെയും ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.
യഥാ നാഗപദേഽന്യാനി പദാനി പദഗാമിനാമ്। സര്വാണ്യേവാവലീയംതേ തഥാ ജ്ഞാനാനി ചേതസി
എങ്ങനെ ആനയുടെ കാല്പ്പാടില് എല്ലാ ജീവികളുടെ കാല്പ്പാടുകളും ഉൾപ്പെടുന്നുവോ, അങ്ങനെ എല്ലാ ജ്ഞാനങ്ങളും മനസ്സില് ചേരുന്നു.
ഏവം സര്വമഹിംസായാം ധര്മോഽര്ഥശ്ച മഹീയതേ। മൃതഃ സ നിത്യം ഭവതി യോ ഹിംസാം പ്രതിപദ്യതേ
ഇങ്ങനെ അഹിംസയിലാണു് ധര്മവും ഫലവും ഉയര്ന്ന നിലയിലാകുന്നത്. ഹിംസയിലേക്കു പോകുന്നവന് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരിച്ചവനാണ്.
അഹിംസകസ്തതഃ സമ്യഗ്ധൃതിമാന്നിയതേംദ്രിയഃ। ശരണ്യസ്സര്വഭൂതാനാം ഗതിമാപ്നോത്യനുത്തമാമ്
അഹിംസയും ധൈര്യവും ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ഉള്ളവൻ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആശ്രയമായവൻ, അത്യുന്നതമായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തുന്നു.
ഏവം പ്രജ്ഞാനതൃപ്തസ്യ നിര്ഭയസ്യ മനീഷിണഃ। ന മൃത്യുരധികോഭാവഃ സോമൃതത്വം ച ഗച്ഛതി
ജ്ഞാനത്തിൽ തൃപ്തിയും ഭയമില്ലായ്മയും ഉള്ള ജ്ഞാനിക്ക് മരണത്തിന് അധികാരമില്ല; അവൻ അമൃതത്വം നേടുന്നു.
വിമുക്തഃ സര്വസംഗേഭ്യോ മുനിരാകാശവത്സ്ഥിതഃ। വിഷ്ണുപ്രിയകരഃ ശാംതസ്തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിട്ട്, ആകാശംപോലെ നിലകൊള്ളുന്ന, വിഷ്ണുവിന് പ്രിയനും ശാന്തനും ആയ മുനിയെ, ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനായി അംഗീകരിക്കുന്നു.
ജീവിതം യസ്യ ധര്മാര്ഥം ധര്മോരത്യര്ഥമേവ ച। അഹോരാത്രാദി പുണ്യാര്ഥം തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ആരുടെ ജീവൻ ധർമ്മത്തിനായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, ധർമ്മത്തിൽ മാത്രം ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നു, പകലും രാത്രിയും പുണ്യത്തിനായി ചെലവഴിക്കുന്നു, ദേവന്മാർ അവനെ ബ്രാഹ്മണനായി അംഗീകരിക്കുന്നു.
നിവാരിതസമാരംഭം നിര്നമസ്കാരമസ്തുതിമ്। അക്ഷീണം ക്ഷീണകര്മാണം തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
എല്ലാ പ്രവർത്തികളും നിർത്തിയ, ആരെയും നമസ്കരിക്കാതെയും പ്രശംസിക്കാതെയും, കർമ്മങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചെങ്കിലും ശരീരം നിലനിൽക്കുന്നവനെ, ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനായി അംഗീകരിക്കുന്നു.
സര്വാണി ഭൂതാനി സുഖം രമംതേ സര്വാണി ദുഃഖാനി ഭൃശം ഭവംതി। തേഷാം ഭവോത്പാദനജാതഖേദഃ കുര്യാത്തു കര്മാണി ച ശ്രദ്ദധാനഃ
എല്ലാ ജീവികളും സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു, എല്ലാം ദു:ഖവും അനുഭവിക്കുന്നു; അവയുടെ ജനനവും ഉത്ഭവവുമുള്ള വേദന മനസ്സിലാക്കി, വിശ്വാസമുള്ളവൻ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം.
ദാനം ഹി ഭൂതാഭയദക്ഷിണായാഃ സര്വാണി ദാനാന്യധിതിഷ്ഠതീഹ। തീക്ഷ്ണേ തനും യഃ പ്രഥമം ജുഹോതി സോനംതമാപ്നോത്യഭയം പ്രജാഭ്യഃ
ഭൂതികൾക്ക് ഭയരഹിതത്വം നൽകുന്നത് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ദാനമാണ്; എല്ലാദാനങ്ങളിൽ അതാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്. തൻറെ ശരീരം ആദ്യം സമർപ്പിക്കുന്നവൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കും അനന്തമായ ഭയരഹിതത്വം നേടുന്നു.
ഉത്താനമാസ്യേന ഹവിര്ജുഹോതി അനംതമാപ്നോത്യഭിതഃ പ്രതിഷ്ഠാമ്। തസ്യാംഗസംഗാദഭിനിഷ്കൃതം ച വൈശ്വാനരം സര്വമിദം പ്രപേദേ
മുഖം മേലോട്ടുയർത്തി ഹോമം ചെയ്യുന്നവൻ അനന്തമായ ഉറച്ച സ്ഥാനം നേടുന്നു. അവന്റെ ശരീരബന്ധത്തിൽ നിന്നു ഈ ലോകം മുഴുവൻ വൈശ്വാനരാഗ്നി പ്രാപിക്കുന്നു.
പ്രാദേശമാത്രം ഹൃദഭിസ്രുതം യത്തസ്മിന്പ്രാണേനാത്മയാജീ ജുഹോതി। തസ്യാഗ്നിഹോത്രേ ഹുതമാത്മസംസ്ഥം സര്വേഷു ലോകേഷു സദൈവ തേഷു
അംഗുലിന്തോളം വലുപ്പമുള്ള ഹൃദയത്തിൽ, ശ്വാസംകൊണ്ട് ആത്മാവിനെ യാഗമായി സമർപ്പിക്കുന്നവന്റെ അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ, ഹോമം അവനിൽ തന്നെയും എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും എപ്പോഴും നിലനിൽക്കും.
ദേവം വിധാതും ത്രിവൃതം സുവര്ണം യേ വൈ വിദുസ്തം പരമാര്ഥഭൂതമ്। തേ സര്വഭൂതേഷു മഹീയമാനാ ദേവാഃ സമര്ഥാ അമൃതം വ്രജംതി
ദൈവത്തെയും സ്രഷ്ടാവിനെയും മൂർത്തിത്രയത്തെയും പൊന്നുപോലെയുള്ള പരമാർത്ഥത്തെയും അറിയുന്നവർ, എല്ലാ ജീവികളിലും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ദേവന്മാർ, ശക്തരായി അമൃതത്വം നേടുന്നു.
വേദാംശ്ച വേദ്യം ച വിധിം ച കൃത്സ്നമഥോ നിരുക്തം പരമാര്ഥതാം ച। സര്വം ശരീരാത്മനി യഃ പ്രവേദ തസ്യാഭിസര്വേ പ്രചരംതി നിത്യമ്
വേദങ്ങൾ, അറിയേണ്ടതെല്ലാം, കർമ്മങ്ങൾ, നിർവചനം, പരമാർത്ഥം എന്നിവയും ശരീരാത്മാവിൽ എല്ലാം അറിയുന്നവനോട് ദേവന്മാർ എപ്പോഴും അനുസരിച്ച് നടക്കുന്നു.
ഭൂമാവസക്തം ദിവി ചാപ്രമേയം ഹിരണ്മയം തം ച സമംഡലാംതേ। പ്രദക്ഷിണം ദക്ഷിണമംതരിക്ഷേ യോ വേദനാപ്യാത്മനി ദീപ്തരശ്മിഃ
ഭൂമിയിൽ അടിയുറച്ചതും ആകാശത്തിൽ അളക്കാനാവാത്തതും പൊന്നുപോലെയും വലയം അവസാനിക്കുന്നിടത്തും തെക്കേ മധ്യഭാഗത്ത് വലത്തോട്ടു സഞ്ചരിക്കുന്നതും, തന്റെ ഉള്ളിൽ പ്രകാശം പകർന്നതുമായതിനെ ആരറിയുന്നു—
ആവര്തമാനം ച വിവര്തമാനം ഷണ്നേമി യദ്ദ്വാദശാരം ത്രിപര്വ। യസ്യേദമാസ്യം പരിപാതി വിശ്വം തത്കാലചക്രം നിഹിതം ഗുഹായാമ്
ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുകയും മാറുകയും ചെയ്യുന്ന, ആറു അറ്റങ്ങളുള്ള, പന്ത്രണ്ട് വലയങ്ങളുള്ള, മൂന്നു സംയുക്തങ്ങളുള്ള, ആമുഖം ലോകം സംരക്ഷിക്കുന്ന കാലചക്രം ഗുഹയിൽ സ്ഥാപിതമാണ്.
യതഃ പ്രസാദം ജഗതഃ ശരീരം സര്വാംശ്ച ലോകാനധിഗച്ഛതീഹ। തസ്മിന്ഹി സംതര്പയതീഹ ദേവാന്സ വൈ വിമുക്തോ ഭവതീഹ നിത്യമ്
ആശീർവാദംകൊണ്ട് ലോകശരീരം എല്ലായിടത്തും പ്രാപ്യമാണ്; അവിടെ ദേവന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവൻ എപ്പോഴും മോചിതനാകുന്നു.
തേജോമയോ നിത്യമതഃ പുരാണോ ലോകേ ഭവത്യര്ഥഭയാദുപൈതി। ഭൂതാനി യസ്മാന്നഭയം വ്രജംതി ഭൂതേഭ്യോ യോ നോ ദ്വിജതേ കദാചിത്
പ്രകാശമുള്ളവൻ, ശാശ്വതനും പ്രാചീനനും, അവനോടുള്ള ഭയത്തിൽ ലോകം നിലനിൽക്കുന്നു; അവനിൽ നിന്ന് ജീവികൾക്ക് ഭയം ഇല്ല, അവൻ ഒരിക്കലും ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല—
അഗര്ഹണീയോ ന ച ഗര്ഹതേന്യാന്സ വൈ വിപ്രഃ പ്രവരം സ്വാത്മനീക്ഷേത്। വിനീതമോഹോപ്യപനീതകല്മഷോ ന ചേഹ നാമുത്ര ച യോര്ഥമൃച്ഛതി
ആർക്കും അപമാനം ചെയ്യാത്തവനും മറ്റുള്ളവരെ അപമാനിക്കാത്തവനും ആയ ബ്രാഹ്മണൻ പരമാത്മാവിനെ കാണണം; മോഹവും പാപവും വിട്ട്, ഈ ലോകത്തോ അപ്പുറത്തോ ലാഭം ആഗ്രഹിക്കാറില്ല.