പ്രാപ്നുയാദ്യേന വാ യച്ച തത്പ്രാശ്നീയാദകുത്സയന്। കേശലോമനഖാന്ന്യസ്യേദ്വാനപ്രസ്ഥാശ്രമേ രതഃ
എന്ത് ലഭിച്ചാലും, എന്ത് കിട്ടിയാലും, അവയെ അപഹാസ്യമായി കാണാതെ സ്വീകരിച്ച് കഴിക്കണം. വനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിൽ താൽപര്യമുള്ളവൻ മുടി, രോമം, നഖം എന്നിവ വെട്ടി മാറ്റണം.
ആശ്രമാദാശ്രമം സദ്യഃ പൂതോ ഗച്ഛതി കര്മഭിഃ। അഭയം സര്വഭൂതേഭ്യോ യോ ദത്വാ പ്രവ്രജേദ്ദ്വിജഃ
ഒരു ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക്, കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ട് ശുദ്ധിയോടെ കടക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയമില്ലായ്മ നൽകി സന്യാസം സ്വീകരിക്കുന്ന ദ്വിജൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.
ലോകാസ്തേജോമയാസ്തസ്യ പ്രേത്യ ചാനംത്യമശ്നുതേ। സുശീലവൃത്തോ വ്യപനീതകല്മഷോ ന ചേഹ നാമുത്ര ചരന്തുമീഹതേ
അവന്റെ ലോകങ്ങൾ പ്രകാശത്തോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കും; മരിച്ചശേഷം അവൻ അനന്തതയെ പ്രാപിക്കും. നല്ല പെരുമയും പാപരഹിതത്വവും ഉള്ളവൻ, ഇവിടെയോ മറ്റിടത്തോ പ്രവർത്തിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
അരോഷമോഹോ ഗതസംധിവിഗ്രഹഃ സ ചേദുദാസീനവദാത്മചിംതയാ। യമേഷു ചൈവാന്യഗതേഷു ന വ്യഥഃ സ്വശാസ്ത്രശൂന്യോ ഹൃദിനാത്മവിഭ്രമഃ
കോപവും മായയും ഇല്ലാതെ, എല്ലാ കലഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, അവൻ ഉദാസീനനായി ആത്മാവിൽ ചിന്തിച്ചാൽ, സുഹൃത്തുക്കളിലും ശത്രുക്കളിലും ദു:ഖം അനുഭവിക്കില്ല; ശാസ്ത്രം ഇല്ലെങ്കിലും മനസ്സിൽ ആശങ്ക ഉണ്ടാകില്ല.
ഭവേദ്യഥേഷ്ടാഗതിരാത്മയാജിനീ നിസ്സംശയേ ധര്മപരേ ജിതേന്ദ്രിയേ। അതഃപരം ശ്രേഷ്ഠമതീവസദ്ഗുണൈരധിഷ്ഠിതം ത്രീനതിവര്ത്യ ചാശ്രമാന്
ആത്മയജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ, സംശയമില്ലാതെ, ധർമ്മത്തിൽ താല്പര്യവും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും പുലർത്തി, ഇഷ്ടമായ അവസ്ഥയെ പ്രാപിക്കും. അതിനുശേഷം, ഉത്തമ ഗുണങ്ങളിൽ സ്ഥിരതയോടെ, മൂന്നു ആശ്രമങ്ങൾ അതിജീവിക്കുന്നു.
ചതുര്ഥമുക്തം പരമാശ്രമം ശൃണു പ്രകീര്ത്യമാനം പരമം പരായണമ്। പ്രാപ്യ സംസ്കാരമേതാഭ്യാമാശ്രമാഭ്യാം തതഃ പരമ്
നാലാമത്തേതായ പരമാശ്രമം ഇവിടെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അതിന്റെ വിവരണം കേൾക്കൂ, അതാണ് പരമാവധി അഭയം. മുമ്പത്തെ ആശ്രമങ്ങളുടെ സംസ്കാരങ്ങൾ നേടിയശേഷം, പിന്നെ അത്യുന്നതമായത് വരുന്നു.
യത്കാര്യം പരമാത്മാര്ഥം തത്ത്വമേകമനാഃ ശൃണു। കാഷായം ധാരയിത്വാ തു ശ്രേണീസ്ഥാനേഷു ച ത്രിഷു
പരമാത്മാവിന്റെ സത്യസങ്കല്പത്തിനായി ചെയ്യേണ്ട കര്മം എന്താണെന്ന് ഒരേ മനസ്സോടെ കേള്ക്കൂ. കാശായവസ്ത്രം ധരിച്ച്, സന്യാസത്തിന്റെ മൂന്നു നിലകളിലും നിലകൊള്ളണം.
യോ വ്രജേച്ച പരം സ്ഥാനം പാരിവ്രാജ്യമനുത്തമമ്। തദ്ഭാവനേന സംന്യസ്യ വര്തനം ശ്രൂയതാം തഥാ
ആയാള് പരമാവസ്ഥയിലേക്കും, അതുല്യമായ സന്യാസപഥത്തിലേക്കും പോകുമ്പോള്, ലോകചര്യകള് ഉപേക്ഷിച്ച് ആ ഭാവത്തോടെ ജീവിക്കണം. അവന്റെ ജീവിതരീതി കൂടി കേള്ക്കൂ.
ഏക ഏവ ചരേദ്ധര്മം സിധ്യര്ഥമസഹായവാന്। ഏകശ്ചരതി യഃ പശ്യന്ന ജഹാതി ന ഹീയതേ
സഹായികളില്ലാതെ, ഒരുവന് ഏകാന്തമായി ധര്മം ആചരിക്കണം, സിദ്ധിക്കായി. ഏകാന്തമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവന് ശരിയായി കാണുമ്പോള് വഴിതെറ്റുകയോ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല.
അനഗ്നിരനികേതസ്തു ഗ്രാമം ഭിക്ഷാര്ഥമാശ്രയേത്। അശ്വസ്തനവിധാനഃ സ്യാന്മുനിര്ഭാവസമന്വിതഃ
അഗ്നിയില്ലാതെ, സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലമില്ലാതെ, സന്യാസി ഗ്രാമത്തില് ഭിക്ഷയെടുക്കണം. കിടക്ക ഒരുക്കാതെയും, സന്യാസഭാവം നിറഞ്ഞവനായി ജീവിക്കണം.
ലഘ്വാശീ നിയതാഹാരഃ സകൃദന്നം നിഷേവയേത്। കപാലം വൃക്ഷമൂലാനി കുചേലമസഹായതാ
കുറച്ച് മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, നിയന്ത്രിതാഹാരത്തോടെ, ഒരിക്കല് മാത്രം ഭക്ഷണം സ്വീകരിക്കണം. ഒരു പാത്രം, വൃക്ഷമൂലങ്ങള്, പഴയ വസ്ത്രം, ഏകാന്തത—ഇവയാണ് അവന്റെ കൂട്ടുകാരന്മാര്.
ഉപേക്ഷാ സര്വഭൂതാനാമേതാവദ്ഭിക്ഷു ലക്ഷണമ്। യസ്മിന്വാചഃ പ്രവിശംതി കൂപേ പ്രാപ്താ മൃതാ ഇവ
എല്ലാ ജീവികളോടും സമദൃഷ്ടിയുള്ളതായിരിക്കുക—ഇതാണ് ഭിക്ഷുവിന്റെ ലക്ഷണം. അവനില് വാക്കുകള് കിണറ്റില് വീണതുപോലെ അപ്രഭാവം ആകുന്നു.
ന വക്താരം പുനര്യാംതി സ കൈവല്യാശ്രമേ വസേത്। നൈവ പശ്യേന്ന ശൃണുയാദവാച്യം ജാതു കസ്യചിത്
വാക്കുകള് തിരികെ വരില്ല. അവന് മോക്ഷാശ്രമത്തില് വസിക്കണം. ആരുടെയോ അനുചിതമായത് കാണുകയോ കേള്ക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.
ബ്രാഹ്മണാനാം വിശേഷേണ നൈതദ്ഭൂയാത്കഥംചന। യദ്ബ്രാഹ്മണസ്യാനുകൂലം തദേവ സതതം വദേത്
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഇടയില് ഇതൊരിക്കലും സംഭവിക്കരുത്. ബ്രാഹ്മണന് അനുകൂലമായതേ എല്ലായ്പ്പോഴും പറയേണ്ടത്.
തൂഷ്ണീമാസീത നിംദായാം കുര്വന്ഭൈഷജ്യമാത്മനഃ। യേന പൂര്ണമിവാകാശം ഭവത്യേകേന സര്വദാ
നിന്ദിക്കപ്പെടുമ്പോള് അവന് മൗനത്തില് ഇരിക്കണം, ആത്മാവിന് ഔഷധം പ്രയോഗിക്കണം. ഒരുവന് എപ്പോഴും ആകാശം നിറയുന്നതുപോലെ, അവന് പൂര്ണനാകുന്നു.
ശൂന്യം യേന സമാകീര്ണം തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ശൂന്യം നിറയ്ക്കുന്നവനെ ദേവന്മാര് ബ്രാഹ്മണനെന്നു അറിയുന്നു.
യേനകേന ചിദാഛിന്നോ യേനകേന ചിദാശിതഃ। യത്ര ക്വചന ശായീ ച തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ആരെങ്കിലും വെട്ടിയാലും, ആരെങ്കിലും നല്കിയതൊന്നും ഭക്ഷിച്ചാലും, എവിടെയെങ്കിലും കിടന്നാലും, ദേവന്മാര് അവനെ ബ്രാഹ്മണനെന്നു അറിയുന്നു.
അഹേരിവ ജനാദ്ഭീതഃ സുഹൃദോ നരകാദിവ। കൃപണാദിവ നാരീഭ്യസ്തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
പാമ്പുപോലെ ആളുകള് ഭയപ്പെടുന്നവന്, സുഹൃത്ത് പോലെ നരകത്തില് നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്നവന്, ദരിദ്രനായി സ്ത്രീകള് ഒഴിവാക്കുന്നവന്—ദേവന്മാര് അവനെ ബ്രാഹ്മണനെന്നു അറിയുന്നു.
ന ഹൃഷ്യേത വിഷീദേത മാനിതോ മാനിതസ്തഥാ। സര്വഭൂതേഷ്വഭയദസ്തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ആനന്ദിക്കുകയോ ദുഃഖിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്, ആദരിക്കപ്പെട്ടാലും അപമാനിക്കപ്പെട്ടാലും. എല്ലാ ജീവികള്ക്കും ഭയരഹിതത്വം നല്കുന്നവനെ ദേവന്മാര് ബ്രാഹ്മണനെന്നു അറിയുന്നു.
നാഭിനംദേത മരണം നാഭിനംദേത ജീവിതമ്। കാലമേവ നിരീക്ഷേത നിര്ദേശം കൃഷകോ യഥാ
മരണത്തിലും ജീവതത്തിലും ആനന്ദിക്കരുത്. കർഷകന് കാലം കാത്തിരിപ്പതുപോലെ, അവന് സമയത്തെ മാത്രം നിരീക്ഷിക്കണം.
അനഭ്യാഹതചിത്തശ്ച ദാംതശ്ചാഹതധീസ്തഥാ। വിമുക്തഃ സര്വപാപേഭ്യോ നരോ ഗച്ഛേത്തതോ ദിവമ്
അകമ്പടിയില്ലാത്ത മനസ്സും, നിയന്ത്രിതമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും, അചഞ്ചലമായ ബുദ്ധിയും, പാപങ്ങളില് നിന്ന് മോചിതനായവനും ആ മനുഷ്യന് സ്വര്ഗത്തിലേക്കു പോകുന്നു.
അഭയം സര്വഭൂതേഭ്യോ ഭൂതാനാമഭയം യതഃ। തസ്യ ദേഹവിമുക്തസ്യ ഭയം നാസ്തി കുതശ്ചന
എല്ലാ ജീവികള്ക്കും ഭയരഹിതത്വം നല്കുന്നവനും, ആരെയും ഭയപ്പെടുത്താത്തവനും, ശരീരം വിട്ടശേഷം എവിടെയും ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.
യഥാ നാഗപദേഽന്യാനി പദാനി പദഗാമിനാമ്। സര്വാണ്യേവാവലീയംതേ തഥാ ജ്ഞാനാനി ചേതസി
എങ്ങനെ ആനയുടെ കാല്പ്പാടില് എല്ലാ ജീവികളുടെ കാല്പ്പാടുകളും ഉൾപ്പെടുന്നുവോ, അങ്ങനെ എല്ലാ ജ്ഞാനങ്ങളും മനസ്സില് ചേരുന്നു.
ഏവം സര്വമഹിംസായാം ധര്മോഽര്ഥശ്ച മഹീയതേ। മൃതഃ സ നിത്യം ഭവതി യോ ഹിംസാം പ്രതിപദ്യതേ
ഇങ്ങനെ അഹിംസയിലാണു് ധര്മവും ഫലവും ഉയര്ന്ന നിലയിലാകുന്നത്. ഹിംസയിലേക്കു പോകുന്നവന് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരിച്ചവനാണ്.
അഹിംസകസ്തതഃ സമ്യഗ്ധൃതിമാന്നിയതേംദ്രിയഃ। ശരണ്യസ്സര്വഭൂതാനാം ഗതിമാപ്നോത്യനുത്തമാമ്
അഹിംസയും ധൈര്യവും ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണവും ഉള്ളവൻ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആശ്രയമായവൻ, അത്യുന്നതമായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തുന്നു.
ഏവം പ്രജ്ഞാനതൃപ്തസ്യ നിര്ഭയസ്യ മനീഷിണഃ। ന മൃത്യുരധികോഭാവഃ സോമൃതത്വം ച ഗച്ഛതി
ജ്ഞാനത്തിൽ തൃപ്തിയും ഭയമില്ലായ്മയും ഉള്ള ജ്ഞാനിക്ക് മരണത്തിന് അധികാരമില്ല; അവൻ അമൃതത്വം നേടുന്നു.
വിമുക്തഃ സര്വസംഗേഭ്യോ മുനിരാകാശവത്സ്ഥിതഃ। വിഷ്ണുപ്രിയകരഃ ശാംതസ്തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിട്ട്, ആകാശംപോലെ നിലകൊള്ളുന്ന, വിഷ്ണുവിന് പ്രിയനും ശാന്തനും ആയ മുനിയെ, ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനായി അംഗീകരിക്കുന്നു.
ജീവിതം യസ്യ ധര്മാര്ഥം ധര്മോരത്യര്ഥമേവ ച। അഹോരാത്രാദി പുണ്യാര്ഥം തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ആരുടെ ജീവൻ ധർമ്മത്തിനായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, ധർമ്മത്തിൽ മാത്രം ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നു, പകലും രാത്രിയും പുണ്യത്തിനായി ചെലവഴിക്കുന്നു, ദേവന്മാർ അവനെ ബ്രാഹ്മണനായി അംഗീകരിക്കുന്നു.
നിവാരിതസമാരംഭം നിര്നമസ്കാരമസ്തുതിമ്। അക്ഷീണം ക്ഷീണകര്മാണം തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
എല്ലാ പ്രവർത്തികളും നിർത്തിയ, ആരെയും നമസ്കരിക്കാതെയും പ്രശംസിക്കാതെയും, കർമ്മങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചെങ്കിലും ശരീരം നിലനിൽക്കുന്നവനെ, ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനായി അംഗീകരിക്കുന്നു.
സര്വാണി ഭൂതാനി സുഖം രമംതേ സര്വാണി ദുഃഖാനി ഭൃശം ഭവംതി। തേഷാം ഭവോത്പാദനജാതഖേദഃ കുര്യാത്തു കര്മാണി ച ശ്രദ്ദധാനഃ
എല്ലാ ജീവികളും സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു, എല്ലാം ദു:ഖവും അനുഭവിക്കുന്നു; അവയുടെ ജനനവും ഉത്ഭവവുമുള്ള വേദന മനസ്സിലാക്കി, വിശ്വാസമുള്ളവൻ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം.