ത്വത്സമീപം ഗതാഃ സര്വേ ത്വമേവ ശരണം പ്രഭോ । ചശരണാഗതാനാം ദേവാനാം സഹായം കുരു വൈ പ്രഭോ
എല്ലാവരും നിന്റെ അടുക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു; പ്രഭോ, നീ മാത്രമാണ് ഞങ്ങളുടെ ആശ്രയം. അഭയം തേടി വന്ന ദേവന്മാർക്ക് സഹായം ചെയ്യണമേ, പ്രഭോ.
ത്വം പതിസ്ത്വം മതിര്ദേവ ത്വം കര്താ ത്വം ച കാരണമ് । ത്വം മാതാ സര്വലോകാനാം ത്വമേവ ജഗതഃ പിതാ
ദേവാ, നീയാണ് പതി, നീയാണ് ബുദ്ധി, നീയാണ് സ്രഷ്ടാവും കാരണം; നീയാണ് എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെ അമ്മയും, നീയാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ അച്ഛനും.
ഭഗവന്ദേവദേവേശ ശരണാഗതവത്സല । ശരണം തവ ചായാതാ ഭയഭീതാശ്ച ദേവതാഃ
ഭഗവൻ, ദേവദേവേശാ, അഭയം തേടിയവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, ഭയപ്പെട്ട ദേവന്മാർ നിന്റെ അഭയം തേടിയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
ദേവതാ നിര്ജിതാഃ സര്വാഃ സ്വര്ഗഭ്രഷ്ടാഃ കൃതാഃ പ്രഭോ । അത്യുഗ്രേണ ഹി ദൈത്യേന മുരനാമ്നാ മഹൌജസാ । ഇംദ്രസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ വിഷ്ണുര്വചനമബ്രവീത്
പ്രഭോ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ജയിക്കപ്പെട്ടു സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു; അത്യന്തം ഭയങ്കരനും ശക്തിയുള്ള മുര എന്ന ദാനവനാൽ. ഇന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ വിഷ്ണു സംസാരിച്ചു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- കീദൃശോ ദാനവഃ ശക്ര കിം രൂപം കീദൃശം ബലമ് । ക്വ സ്ഥാനം തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ കിം വീര്യം കഃ പരാക്രമഃ । കിം വരം തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ മമാഖ്യാഹി മഹാമതേ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ശക്രാ, ആ ദാനവൻ എങ്ങനെയാണു്? അവന്റെ രൂപം എങ്ങനെയാണ്, ശക്തി എത്രയാണു്? ആ ദുഷ്ടന്റെ താമസസ്ഥലം എവിടെയാണ്? അവന്റെ വീര്യം എത്രയാണു്, ധൈര്യം എത്രയാണു്? ആ ദുഷ്ടന് എന്ത് വരം ഉണ്ട്? മഹാമതിയായ നീ എനിക്കു പറയൂ.
ഇംദ്ര ഉവാച- പൂര്വം ബഭൂവ ദേവേശ ബ്രഹ്മവംശസമുദ്ഭവഃ । താലജംഘസ്തു നാമ്നാ ച അത്യുഗ്രോഽപി മഹാസുരഃ
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവേശാ, മുമ്പ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച അത്യന്തം ഭയങ്കരനായ താളജംഘൻ എന്ന മഹാസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ പുത്രോ ഹി വിഖ്യാതോ മുരനാമേതി ദാനവഃ । അത്യുത്കടോ മഹാവീര്യോ ദേവതാനാം ഭയംകരഃ
അവന്റെ മകനാണ് മുര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ദാനവൻ; അത്യന്തം ഭയങ്കരനും മഹാശക്തിയുള്ളവനും ദേവന്മാർക്ക് ഭയമായവനും.
പുരീ ചംദ്രാവതീ നാമ്നാ തത്ര സ്ഥാനേ വസത്യസൌ । നിര്ജിതാ ദേവതാഃ സര്വാ സ്വര്ഗാത്തേന വിവാസിതാഃ
അവൻ ചന്ദ്രാവതി എന്ന നഗരത്തിലാണ് താമസിക്കുന്നത്; അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ജയിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയുണ്ടായി.
ഇംദ്രോഽന്യോ രോപിതസ്തേന വാതശ്ചൈവ ഹുതാശനഃ । ചംദ്രസൂര്യോ കൃതൌ ചാന്യൌ വായുര്വരുണ ഏവ ച
അവൻ മറ്റൊരു ഇന്ദ്രനെയും, വായുവിനെയും, അഗ്നിയെയും സ്ഥാനാർത്ഥികളാക്കി; ചന്ദ്രനും സൂര്യനും മാറ്റി, വായുവിനെയും വരുണനെയും പകരം വെച്ചു.
സര്വമാത്മകൃതം തേന സത്യം സത്യം ജനാര്ദന । ദേവലോകഃ കൃതസ്തേന സര്വസ്ഥാനവിവര്ജിതഃ
ഇതെല്ലാം അവൻ തന്നെ ചെയ്തു, ജനാർദ്ദനാ, സത്യമാണ്, സത്യമാണ്; ദേവലോകം അവൻ എല്ലാ യഥാസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നത്.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ കോപമാനോ ജനാര്ദനഃ । ഹനിഷ്യേ ദാനവം ദുഷ്ടം ദേവതാനാം ഭയംകരമ്
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ജനാർദ്ദനൻ കോപിച്ചു: 'ദുഷ്ടനും ദേവന്മാർക്ക് ഭയമായ ദാനവനെയും ഞാൻ കൊല്ലും.'
ത്രിദശൈഃ സഹിതോ ദേവോ ഗതശ്ചംദ്രാവതീം പുരീമ് । ദൃഷ്ടോ ദേവൈസ്തു ദൈത്യേംദ്രോ ഗര്ജമാനഃ പുനഃ പുനഃ
മറ്റു ദേവന്മാരോടൊപ്പം ദൈവം ചന്ദ്രാവതി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ദേവന്മാർ വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജ്ജിക്കുന്ന ദൈത്യേന്ദ്രനെ കണ്ടു.
തേന സര്വേ ജിതാ ദേവ ഗതാശ്ചൈവ ദിശോ ദശ । ഹരിം നിരീക്ഷ്യ പ്രോവാച തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ദാനവഃ
അവന്റെ ശക്തിയാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും തോറ്റു പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി മറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ഹരിയെ കണ്ട ദാനവൻ പറഞ്ഞു: 'നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ!'
ഭഗവാനബ്രവീത്തം ച ക്രോധസംരക്തലോചനഃ । ശ്രീഭഗവാനുവാച- രേ ദാനവ ദുരാചാര മമ ബാഹും നിരീക്ഷയ
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് ഭഗവാൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ഹേ ദുഷ്ട ദാനവാ, എന്റെ ഭുജം നോക്കൂ.'
തതസ്തേ സമ്മുഖാഃ സര്വേ വിഷ്ണുനാ ദുഷ്ടദാനവാഃ । ഹതാ ബാണൈഃ പുനര്ദിവ്യൈര്ജാതാശ്ച ഭയവിഹ്വലാഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന എല്ലാ ദുഷ്ട ദാനവന്മാരും ദിവ്യമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു; അവരെ ഭയം പിടിച്ചു.
ചക്രം മുക്തം ച കൃഷ്ണേന ദൈത്യസൈന്യേഷു പാംഡവ । തേനച്ഛിന്നാസ്തു ശതശോ ബഹവോ നിധനം ഗതാഃ
കൃഷ്ണൻ ചക്രം ദാനവസൈന്യത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു; അതിനാൽ നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾ വെട്ടി വീണു, പലരും മരണത്തിന് കീഴടങ്ങി.
ഏകോപി ദാനവസ്തത്ര യുധ്യമാനോ മുഹുര്മുഹുഃ । നഷ്ടാഃ സര്വേ സുരാസ്തേന നിര്ജിതോ മധുസൂദനഃ
അവിടെ ഒരൊറ്റ ദാനവൻ മാത്രം വീണ്ടും വീണ്ടും യുദ്ധം നടത്തി; അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും സംഹരിച്ചു, മധുസൂദനനും അവനാൽ തോറ്റു.
നിര്ജിതം തേന ദൈത്യേന ബാഹുയുദ്ധമജായത । ബാഹുയുദ്ധം കൃതം തേന ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രകമ്
ആ ദാനവൻ ഭുജയുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; ആയിരം വർഷം ദിവ്യമായ ഭുജയുദ്ധം അവൻ നടത്തി.
വിഷ്ണുശ്ചിംതാം പ്രപന്നശ്ച നഷ്ടാഃ സര്വാശ്ച ദേവതാഃ । വിഷ്ണുശ്ച നിര്ജിതസ്തേന ഗതോ ബദരികാശ്രമമ്
വിഷ്ണു വിഷമത്തിൽ ആകുകയും എല്ലാ ദേവന്മാരും നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു; അവനാൽ തോറ്റ വിഷ്ണു ബദരികാശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ഗുഹാ സിംഹാവതീ നാമ തത്ര സുപ്തോ ജനാര്ദനഃ । യോജനദ്വാദശവതീ ഏകദ്വാരാ ച പാംഡവ
അവിടെ സിംഹാവതീ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു ഗുഹയുണ്ട്; അവിടെ ജനാർദ്ദനൻ ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു. ആ ഗുഹയ്ക്ക് പന്ത്രണ്ടു യോജന നീളവും ഒരു വാതിലുമാണ്, ഹേ പാണ്ഡവ.
തസ്യാം വിഷ്ടഃ പ്രസുപ്തശ്ച ദാനവോ ഹംതുമുദ്യതഃ । മഹായുദ്ധേന തേനൈവ ശ്രാംതോഽസൌ യോഗമായയാ
ആ ഗുഹയിൽ വിഷ്ണു ഉറങ്ങിയിരിക്കുമ്പോൾ, ദാനവൻ അവനെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറായി; ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ തളർന്നു, യോഗമായയാൽ അവൻ കീഴടങ്ങി.
ദാനവഃ പൃഷ്ഠതോ ലഗ്നോ പ്രവിഷ്ടഃ സ തദാ ഗുഹാമ് । പ്രസുപ്തം തത്ര മാം ദൃഷ്ട്വാ ദാനവോ ഹര്ഷമാഗതഃ
ദാനവൻ പിന്നിൽ നിന്ന് പതുങ്ങി ഗുഹയിൽ കയറി; അവിടെ എന്നെ ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ ദാനവൻ സന്തോഷിച്ചു.
ഇത്ഥം മാം നിര്ജിതം മത്വാ പ്രവിഷ്ടം ശംകയാ ഹരിമ് । നിഃസംദേഹം ഹനിഷ്യാമി ദാനവാനാം ഭയംകരമ്
ഇങ്ങനെ എന്നെ തോറ്റെന്നു കരുതി, ഹരിയെ സംശയിച്ച് അകത്തു കയറി; 'ഇനി സംശയമില്ല, ദാനവന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനെ ഞാൻ കൊല്ലും' എന്നു വിചാരിച്ചു.
നിര്ഗതാ കന്യകാ തത്ര വിഷ്ണുദേഹാദ്യുധിഷ്ഠിര । രൂപവതീ സുസൌഭാഗ്യാ ദിവ്യപ്രഹരണായുധാ
അപ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കന്യക പുറത്ത് വന്നു, ഹേ യുദ്ധിഷ്ഠിരാ; അവൾ അത്യന്തം സുന്ദരിയും ഭാഗ്യശാലിയും ദിവ്യായുധങ്ങൾ ധരിച്ചവളുമായിരുന്നു.
തസ്യ തേജോംഽശസംഭൂതാ മഹാബലപരാക്രമാ । ദൃഷ്ടാ സാ ദാനവേംദ്രേണ മുരനാമ്നാ ധനംജയ
വിഷ്ണുവിന്റെ തേജസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച അവൾ മഹാബലവും വീര്യവും ഉള്ളവളായിരുന്നു; അവളെ ദാനവരാജാവായ മുരൻ കണ്ടു, ഹേ ധനഞ്ജയ.
യുദ്ധം സമാഹിതം തേന സ്ത്രിയാ ചൈവ പ്രയാചിതമ് । കന്യകാ യുധ്യതേ തത്ര സര്വയുദ്ധവിശാരദാ
അവൻ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി, ആ സ്ത്രീയും അവനെ യുദ്ധത്തിന് ക്ഷണിച്ചു; ആ കന്യക എല്ലാ യുദ്ധകലകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായി അവിടെ യുദ്ധം ചെയ്തു.
ഹുംകാരൈര്ഭസ്മസാജ്ജാതോ മുര നാമാ മഹാസുരഃ । നിഹതേ ദാനവേ തസ്മിംസ്തത്ര ദേവസ്ത്വബുധ്യത
അവളുടെ ഹുംകാരത്തിൽ മഹാസുരനായ മുരൻ ചിതാഭസ്മമായി; ആ ദാനവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ദേവൻ അവിടെ ഉണർന്നു.
പതിതം ദാനവം ദൃഷ്ട്വാ തതോ വിസ്മയമാഗതഃ । കേനായം ച ഹതോ രൌദ്രോ ഹ്യത്യുഗ്രോ മമ ശാത്രവഃ
ദാനവനെ വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ട ദേവൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു; 'എന്റെ ഈ ഭയങ്കരമായ ശത്രുവിനെ ആരാണ് കൊല്ലിയത്?' എന്നു വിചാരിച്ചു.
അത്യുഗ്രം ച കൃതം കര്മ മമ കാരുണ്യതഃ കൃതമ് । കന്യോവാച- തേന ദേവാശ്ച ഗംധര്വാ സയക്ഷോരഗരാക്ഷസാഃ
എനിക്ക് കരുണയാൽ വളരെ ഭയങ്കരമായ ഒരു പ്രവൃത്തി ഞാൻ ചെയ്തു. കന്യക പറഞ്ഞു: അവൻ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും നാഗന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും
ഇംദ്രാദ്യാഃ സകലാ ജിത്വാ സ്വര്ഗാച്ചൈവ നിരാകൃതാഃ । ഹരിഃ സുപ്തോ മയാ ദൃഷ്ടോ മുരഃ പൃഷ്ഠേ സമാഗതഃ
ഇന്ദ്രനും മറ്റു എല്ലാവരും ജയിക്കപ്പെട്ടു സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി; ഹരിയെ ഞാൻ ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടു, മുരൻ പിന്നിൽ എത്തിയിരുന്നു.