വസംതി പുഷ്കരേ യേ തു നരാഃ സുകൃതകര്മിണഃ। തേ ലഭംതേ മഹാഭോഗാന്ക്ഷേത്രസ്യാസ്യ പ്രഭാവതഃ
പുഷ്കരത്തിൽ പാർക്കുന്ന സുകൃതകര്മ്മികൾക്ക് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വത്താൽ വലിയ അനുഭവങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു.
യഥാ മഹോദധേസ്തുല്യോ ന ചാന്യോഽസ്തി ജലാശയഃ। തഥാ വൈ പുഷ്കരസ്യാപി സമം തീര്ഥം ന വിദ്യതേ
വലിയ സമുദ്രത്തിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു ജലാശയം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, പുഷ്കരത്തിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു തീർത്ഥവും ഇല്ല.
പുഷ്കരാരണ്യസദൃശം തീര്ഥം നാസ്ത്യധികം ഗുണൈഃ। അഥ തേഽന്യാന്പ്രവക്ഷ്യാമി ക്ഷേത്രേ യേഽസ്മിന്വ്യവസ്ഥിതാഃ
പുഷ്കരാരണ്യത്തിനെക്കാൾ ഗുണങ്ങളിൽ മേലുള്ള മറ്റൊരു തീർത്ഥം ഇല്ല. ഇപ്പോൾ ഈ സ്ഥലത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന മറ്റുള്ളവരെ ഞാൻ പറയാം.
വിഷ്ണുനാ സഹിതാഃ സര്വ ഇംദ്രാദ്യാശ്ച ദിവൌകസഃ। ഗജവക്ത്രഃ കുമാരശ്ച രേവംതഃ സദിവാകരഃ
വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ള ദേവന്മാരും, ആനമുഖനായവനും കുമാരനും രേവന്തനും സൂര്യനും ഇവിടെയുണ്ട്.
ശിവദൂതീ തഥാ ദേവീ കന്യാ ക്ഷേമംകരീ സദാ। അലം തപോഭിര്നിയമൈഃ സുക്രിയാര്ചനകാരിണാമ്
ശിവദൂതി, ദേവി, എന്നും ക്ഷേമം നൽകുന്ന കന്യക ഇവർ സദാ സത്കർമ്മികളും ഭക്തിയും ആചാരങ്ങളും ചെയ്യുന്നവരുടെ തപസ്സിലും നിയന്ത്രണങ്ങളിലും തൃപ്തരാകുന്നു.
വ്രതോപവാസകര്മാണി കൃത്വാന്യത്ര മഹാംത്യപി। ജ്യേഷ്ഠേ തു പുഷ്കരാരണ്യേ യസ്തിഷ്ഠതി നിരുദ്യമഃ
മറ്റെവിടെയും വലിയ വ്രതങ്ങളും ഉപവാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും ചെയ്താലും, പ്രധാനമായ പുഷ്കരാരണ്യത്തിൽ യാതൊരു ശ്രമവുമില്ലാതെ പാർക്കുന്നവൻ,
ലഭതേ സര്വകാമിത്വം യോഽത്രൈവാസ്തേ ദ്വിജഃ സദാ। പിതാമഹസമം യാതി സ്ഥാനം പരമമവ്യയമ്
ഇവിടെ എന്നും പാർക്കുന്ന ദ്വിജൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുകയും പിതാമഹനോടു തുല്യമായ പരമമായ അവിനാശിയായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തുകയും ചെയ്യും.
കൃതേ ദ്വാദശഭിര്വര്ഷൈസ്ത്രേതായാം ഹായനേന തു। മാസേന ദ്വാപരേ ഭീഷ്മ അഹോരാത്രേണ തത്കലൌ
കൃതയുഗത്തിൽ പന്ത്രണ്ട് വർഷം, ത്രേതായുഗത്തിൽ ഒരു വർഷം, ദ്വാപരത്തിൽ ഒരു മാസം, കലിയുഗത്തിൽ ഒരു ദിവസം ഒരു രാത്രി — ഭീഷ്മാ, ഇത്ര സമയമെടുത്താണ് ഫലം ലഭിക്കുന്നത്.
ഫലം സംപ്രാപ്യതേ ലോകേ ക്ഷേത്രേസ്മിംസ്തീര്ഥവാസിഭിഃ। ഇത്യേവം ദേവദേവേന പുരോക്തം ബ്രഹ്മണാ മമ
ഈ തീർത്ഥത്തിൽ പാർക്കുന്നവർക്കു ലോകത്തിൽ തന്നെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം ദേവദേവനായ ബ്രഹ്മാവ് മുമ്പ് എനിക്കു പറഞ്ഞതാണ്.
നാതഃ പരതരം കിംചിത്ക്ഷേത്രമസ്തീഹ ഭൂതലേ। തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേനാരണ്യമേതത്സമാശ്രയേത്
ഭൂമിയിൽ ഇതിനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ മറ്റൊരു സ്ഥലം ഇല്ല. അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ശ്രമത്തോടും ഈ വനത്തിൽ അഭയം പ്രാപിക്കണം.
ഗൃഹസ്ഥോ ബ്രഹ്മചാരീ ച വാനപ്രസ്ഥോഽഥ ഭിക്ഷുകഃ। യഥോക്തകാരിണഃ സര്വേ ഗച്ഛംതി പരമാം ഗതിമ്
ഗൃഹസ്ഥൻ, ബ്രഹ്മചാരി, വാനപ്രസ്ഥൻ, ഭിക്ഷുക്കൻ — വിധിപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നവരൊക്കെയും പരമഗതിയിൽ എത്തും.
ഏകസ്മിന്നാശ്രമേ ധര്മം യോഽനുതിഷ്ഠേദ്യഥാവിധി। അകാമദ്വേഷസംയുക്തഃ സ പരത്ര മഹീയതേ
ഏതെങ്കിലും ഒരു ആശ്രമത്തിൽ ധർമ്മം വിധിപ്രകാരം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ, ആഗ്രഹമോ ദ്വേഷമോ ഇല്ലാതെ ജീവിക്കുന്നവൻ, പരലോകത്തിൽ മഹത്വം നേടുന്നു.
ചതുഷ്പഥാഹി നിഃശ്രേണീ ബ്രഹ്മണേഹ പ്രതിഷ്ഠിതാ। ഏതാമാശ്രിത്യ നിശ്രേണീം ബ്രഹ്മലോകേ മഹീയതേ
നാലുവഴിച്ചുരുക്കിൽ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്കുള്ള പടവഴി ഇവിടെ സ്ഥാപിതമാണ്. ഈ പടവഴി ആശ്രയിച്ചാൽ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹത്വം ലഭിക്കും.
ആയുഷോഽപി ചതുര്ഭാഗം ബ്രഹ്മചാര്യനസൂയകഃ। ഗുരൌ വാ ഗുരുപുത്രേ വാ വസേദ്ധര്മാര്ഥകോവിദഃ
ആയുഷ്കാലത്തിന്റെ നാലിൽ ഒരു ഭാഗം ബ്രഹ്മചാരിയായവൻ, അസൂയ ഇല്ലാതെ, ഗുരുവിനോടോ ഗുരുപുത്രനോടോ ചേർന്ന്, ധർമ്മത്തിലും അർത്ഥത്തിലും പ്രാവീണ്യം നേടണം.
കര്മാതിരേകേണ ഗുരോരധ്യേതവ്യം ബുഭൂഷതാ। ദക്ഷിണാനാം പ്രദാപീ സ്യാദാഹൂതോ ഗുരുമാശ്രയേത്
വിദ്യാഗ്രഹിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, കര്മ്മങ്ങൾക്കു പുറമെ, ഗുരുവിന്റെ കീഴിൽ പഠിക്കണം. ഗുരു വിളിച്ചാൽ, ആവശ്യമായ ദക്ഷിണ നൽകിയും ഗുരുവിനെ ആശ്രയിച്ചും ഇരിക്കണം.
ജഘന്യശായീ പൂര്വം സ്യാദുത്ഥായീ ഗുരുവേശ്മനി। യച്ച ശിഷ്യേണ കര്ത്തവ്യം കാര്യമാസേവനാദികമ്
ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ, ശിഷ്യൻ അവസാനത്തായി കിടക്കുകയും ആദ്യം എഴുന്നേൽക്കുകയും വേണം. ശിഷ്യന് ചെയ്യേണ്ട സേവനമോ മറ്റേതെങ്കിലും ജോലി ആണെങ്കിൽ അതൊക്കെയും നിർവഹിക്കണം.
കൃതമിത്യേവ തത്സര്വം കൃത്വാ തിഷ്ഠേത്തു പാര്ശ്വതഃ। കിംകരഃ സര്വകാരീ ച സര്വകര്മസുകോവിദഃ
എല്ലാ ജോലികളും ചെയ്തശേഷം, അവയെല്ലാം പൂർത്തിയായി എന്ന് കരുതി ഗുരുവിന്റെ സമീപത്ത് നില്ക്കണം. എല്ലാ ജോലികൾക്കും തയ്യാറായ സേവകനായി, എല്ലാറ്റിലും നിപുണനായി ഇരിക്കണം.
ശുചിര്ദക്ഷോ ഗുണോപേതോ ബ്രൂയാദിഷ്ടമഥോത്തരമ്। ചക്ഷുഷാ ഗുരുമവ്യഗ്രോ നിരീക്ഷേത ജിതേംദ്രിയഃ
ശുദ്ധനും, ക്ഷമയും ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവനായി, ചോദിച്ചാൽ മാത്രമേ സംസാരിക്കാവൂ. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, മനസ്സാക്ഷാൽ ഗുരുവിനെ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കണം.
നാഽഭുക്തവതി ചാശ്നീയാദപീതവതി നോ പിബേത്। ന തിഷ്ഠതി തഥാസീത ന സുപ്തേനൈവ സംവിശേത്
ഗുരു ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് ശിഷ്യൻ ഭക്ഷിക്കരുത്; ഗുരു കുടിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് കുടിക്കരുത്; ഗുരു നില്ക്കുമ്പോൾ ഇരിക്കരുത്; ഗുരു ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ കിടക്കരുത്.
ഉത്താനാഭ്യാം ച പാണിഭ്യാം പാദാവസ്യ മൃദു സ്പൃശേത്। ദക്ഷിണം ദക്ഷിണേനൈവ സവ്യം സവ്യേന പീഡയേത്
രണ്ടു കൈകളും നീട്ടി, ഗുരുവിന്റെ കാലുകൾ സാവധാനം തൊടണം. വലതുകാൽ വലതുകൈ കൊണ്ട്, ഇടതുകാൽ ഇടതുകൈ കൊണ്ട്, മൃദുവായി അമർത്തണം.
അഭിവാദ്യ ഗുരും ബ്രൂയാദഭിധാം സ്വാം ബ്രുവന്നിതി। ഇദം കരിഷ്യേ ഭഗവന്നിദം ചാപി മയാ കൃതമ്
ഗുരുവിനെ വിനയപൂർവ്വം വന്ദിച്ചശേഷം, "ഭഗവൻ, ഞാൻ ഇതു ചെയ്യും" അല്ലെങ്കിൽ "ഇതും ഞാൻ ചെയ്തു" എന്നിങ്ങനെ തന്റെ ഉദ്ദേശം വ്യക്തമാക്കണം.
ഇതി സര്വം ച വിജ്ഞാപ്യ നിവേദ്യ ഗുരവേ ധനമ്। കുര്യാത്കൃതം ച തത്സര്വമാഖ്യേയം ഗുരവേ പുനഃ
എല്ലാം ഗുരുവിനെ അറിയിച്ചും ലഭിച്ച ധനം സമർപ്പിച്ചും, ചെയ്ത ജോലികൾ വീണ്ടും ഗുരുവിനോട് വ്യക്തമാക്കണം.
യാംസ്തു ഗംധാന്രസാന്വാപി ബ്രഹ്മചാരീ ന സേവതേ। സേവേത താന്സമാവൃത്യ ഇതി ധര്മേഷു നിശ്ചയഃ
പഠനം പൂർത്തിയായശേഷം, മുമ്പ് ഉപവസിച്ചിരുന്ന സുഗന്ധങ്ങളും രുചികളും ശിഷ്യൻ സ്വീകരിക്കാം. ഇതാണ് നിശ്ചിതമായ നിയമം.
യേ കേചിദ്വിസ്തരേണോക്താ നിയമാ ബ്രഹ്മചാരിണഃ। താന്സര്വാനനുഗൃഹ്ണീയാദ്ഭക്തശ്ശിഷ്യശ്ച വൈ ഗുരോഃ
ബ്രഹ്മചാരിക്ക് വിശദമായി പറഞ്ഞിട്ടുള്ള എല്ലാ നിയമങ്ങളും, ഗുരുവിനോടു ഭക്തിയുള്ള ശിഷ്യൻ പാലിക്കണം.
സ ഏവ ഗുരവേ പ്രീതിമുപകൃത്യ യഥാബലമ്। അഗ്രാമ്യേഷ്വാശ്രമേഷ്വേവ ശിഷ്യോ വര്തേത കര്മണാ
ശേഷം, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഗുരുവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചശേഷം, ശിഷ്യൻ അയോഗ്യമായ സ്ഥലങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി, യുക്തമായ ആശ്രമങ്ങളിൽ മാത്രം പ്രവർത്തിക്കണം.
വേദവേദൌ തഥാ വേദാന്വേദാര്ഥാംശ്ച തഥാ ദ്വിജഃ। ഭിക്ഷാഭുഗപ്യധഃശായീ സമധീത്യ ഗുരോര്മുഖാത്
ദ്വിജൻ, ഭിക്ഷയാൽ ജീവിച്ച് നിലത്ത് കിടന്നുറങ്ങി, ഗുരുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് തന്നെ വേദങ്ങളും അതിന്റെ അർത്ഥവും ഉപവേദങ്ങളും പഠിക്കണം.
വേദവ്രതോപയോഗീ ച ചതുര്ഥാംശേന യോഗതഃ। ഗുരവേ ദക്ഷിണാം ദത്വാ സമാവര്തേദ്യഥാവിധി
വേദപഠനവ്രതം പൂർത്തിയാക്കി, ഗുരുവിന് ദക്ഷിണ നൽകിയും, നിർദേശപ്രകാരം പഠനം സമാപിക്കണം.
ധര്മാന്വിതൈര്യുതോ ദാരൈരഗ്നീനാവാഹ്യ പൂജയേത്। ദ്വിതീയമായുഷോ ഭാഗം ഗൃഹമേധീ സമാചരേത്
ധർമ്മം നിറഞ്ഞ ഭാര്യയെ സ്വീകരിച്ച്, അഗ്നി സ്ഥാപിച്ച്, ഗൃഹസ്ഥൻ ജീവിതത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം കർത്തവ്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.
ഗൃഹസ്ഥവൃത്തയഃ പൂര്വം ചതസ്രോ മുനിഭിഃ കൃതാഃ। കുസൂലധാന്യാ പ്രഥമാ കുംഭീധാന്യാ ദ്വിതീയകാ
മുനികൾ സ്ഥാപിച്ച നാലു ഗൃഹസ്ഥരീതികൾ ഉണ്ട്: ഒന്നാമത് കൂമ്പാരത്തിൽ ധാന്യം സൂക്ഷിക്കൽ, രണ്ടാമത് പാത്രത്തിൽ സൂക്ഷിക്കൽ.
അശ്വസ്തനീ തൃതീയോക്താ കാപോത്യഥ ചതുര്ഥികാ। താസാം പരാപരാ ശ്രേഷ്ഠാ ധര്മതോ ലോകജിത്തമാ൩൦൦ 1.15.
മൂന്നാമത് 'കുതിരയുടെ നെഞ്ചുപോലെയുള്ളത്', നാലാമത് 'പ്രാവുപോലെയുള്ളത്'. ഇതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമവും അധമവും ധർമ്മത്തിലും ലോകവിജയത്തിലും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.