പ്രസാദാദ്ദേവദേവസ്യ ബ്രഹ്മണഃ ശുഭകാരിണഃ। ഭീഷ്മ ഉവാച। ആചാരാഃ പരമാ ധര്മാഃ ക്ഷേത്രധര്മപരായണാഃ
ദേവദേവനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താല്, ഭീഷ്മന് പറഞ്ഞു: ആചാരങ്ങള് തന്നെയാണ് പരമധര്മങ്ങള്, ക്ഷേത്രധര്മങ്ങളില് അർപ്പിതരായവ.
സ്വധര്മാചാരനിരതാ ജിതക്രോധാ ജിതേംദ്രിയാഃ। ബ്രഹ്മലോകം വ്രജംതീതി നൈതച്ചിത്രം മതം മമ
സ്വധര്മത്തിലും ആചാരത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നവരും, ക്രോധവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ജയിച്ചവരും ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു; ഇതില് എനിക്ക് അത്ഭുതമില്ല.
അസംശയം ച ഗച്ഛംതി ലോകാനന്യാനപി ദ്വിജാഃ। വിനാ പദ്മോപവാസേന തഥൈവ നിയമേന ച
സന്ദേഹമില്ലാതെ, പദ്മോപവാസം പോലുള്ള നിയമങ്ങളില്ലാതെയും, ദ്വിജന്മാര് മറ്റു ലോകങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു.
സ്ത്രിയോ മ്ലേഛാശ്ച ശൂദ്രാശ്ച പക്ഷിണഃ പശവോ മൃഗാഃ। മൂകാ ജഡാന്ധബധിരാസ്തപോ നിയമവര്ജിതാഃ
സ്ത്രീകള്, വിദേശികള്, ശൂദ്രന്മാര്, പക്ഷികള്, പശുക്കള്, കാട്ടുമൃഗങ്ങള്, മൗനികള്, മന്ദബുദ്ധികള്, കുരുടന്മാര്, ബധിരര് — തപസ്സും നിയന്ത്രണവും ഇല്ലാത്തവര് —
തേഷാം വദ ഗതിം വിപ്ര പുഷ്കരേ യേ ത്വവസ്ഥിതാഃ। പുലസ്ത്യ ഉവാച। സ്ത്രിയോ മ്ലേച്ഛാശ്ച ശൂദ്രാശ്ച പശവഃ പക്ഷിണോ മൃഗാഃ
പുഷ്കരത്തില് വസിക്കുന്ന സ്ത്രീകള്, വിദേശികള്, ശൂദ്രന്മാര്, പശുക്കള്, പക്ഷികള്, കാട്ടുമൃഗങ്ങള് എന്നിവരുടെ ഗതി എങ്ങനെയെന്ന് പറയൂ, ബ്രാഹ്മണാ.
പുഷ്കരേ തു മൃതാ ഭീഷ്മ ബ്രഹ്മലോകം വ്രജംതി തേ। ശരീരൈര്ദിവ്യരൂപൈസ്തു വിമാനൈ രവിസപ്രഭൈഃ
ഭീഷ്മാ, പുഷ്കരത്തില് മരിക്കുന്ന സ്ത്രീകളും വിദേശികളും ശൂദ്രന്മാരും പശുക്കളും പക്ഷികളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും ദിവ്യരൂപങ്ങളോടെ, സൂര്യപ്രഭയുള്ള വിമാനങ്ങളില് കയറി ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
ദിവ്യവ്യൂഹസമായുക്തൈഃ സുവര്ണവരകേതനൈഃ। സുവര്ണവജ്രസോപാനമണിസ്തംഭവിഭൂഷിതൈഃ
ദിവ്യസമൂഹങ്ങളോടും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള പതാകകളോടും, പൊന്നും വജ്രവും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച പടിക്കലുകളും രത്നങ്ങള് പതിച്ച തൂണുകളും കൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരാണ് അവര്.
സര്വകാമോപഭോഗാഢ്യൈഃ കാമഗൈഃ കാമരൂപിഭിഃ। നാനാരസാഢ്യം ഗച്ഛംതി സ്ത്രീസഹസ്രസമാകുലാഃ
എല്ലാ ഇച്ഛകളും നിറവേറ്റുന്നവരും, ഇച്ഛാനുസൃതരൂപങ്ങളുള്ളവരും, ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളുടെ സാന്നിധ്യത്തോടും കൂടെ, എല്ലാ ആനന്ദങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മലോകം മഹാത്മാനോ ലോകാനന്യാന്യഥേപ്സിതാന്। ബ്രഹ്മലോകാച്ച്യുതാശ്ചാപി ക്രമാദ്ദ്വീപേഷു യാംതി തേ
മഹാത്മാക്കള് ബ്രഹ്മലോകവും മറ്റു ഇച്ഛാനുസൃത ലോകങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മലോകത്തില് നിന്ന് വീണാല്, അവര് ക്രമമായി ദ്വീപുകളിലേക്ക് എത്തുന്നു.
കുലേ മഹതി വിസ്തീര്ണേ ധനീ ഭവതി സ ദ്വിജഃ। തിര്യഗ്യോനി ഗതാ യേ തു സര്പകീടപിപീലികാഃ
വലിയ, സമൃദ്ധമായ കുടുംബത്തില് ആ ദ്വിജന് ധനികനായി ജനിക്കുന്നു; പക്ഷേ, പാമ്പ്, കീടം, ഉണ്ണി എന്നിവയുടെ ഗതിയില് പ്രവേശിച്ചവര് —
സ്ഥലജാ ജലജാശ്ചൈവ സ്വേദാംഡോദ്ഭിജ്ജരായുജാഃ। സകാമാ വാപ്യകാമാ വാ പുഷ്കരേ തു വനേ മൃതാഃ
ഭൂവാസികള്, ജലജീവികള്, ചുരണ്ടു ജന്മം, മുട്ടില് ജന്മം, ഗര്ഭജനനം — ആഗ്രഹമുള്ളവരായാലും ഇല്ലാത്തവരായാലും, പുഷ്കരത്തിലെ കാട്ടില് മരിച്ചവര് —
സൂര്യപ്രഭവിമാനസ്ഥാ ബ്രഹ്മലോകം പ്രയാംതി തേ। കലൌ യുഗേ മഹാഘോരേ പ്രജാഃ പാപസമീരിതാഃ
സൂര്യപ്രഭയുള്ള വിമാനങ്ങളില് കയറി, അവര് ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. ഭയാനകമായ കലിയുഗത്തില്, ജനങ്ങള് പാപത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു.
നാന്യേനാസ്മിന്നുപായേന ധര്മഃ സ്വര്ഗശ്ച ലഭ്യതേ। വസംതി പുഷ്കരേ യേ തു ബ്രഹ്മാര്ചനരതാ നരാഃ
ഇഹലോകത്ത് മറ്റേതു വഴിയിലും ധര്മവും സ്വര്ഗവും ലഭ്യമല്ല; പക്ഷേ, പുഷ്കരത്തില് വസിച്ച് ബ്രഹ്മാവിനെ ആരാധിക്കുന്ന പുരുഷന്മാര് —
കലൌ യുഗേ കൃതാര്ഥാസ്തേ ക്ലിശ്യംത്യന്യേ നിരര്ഥകാഃ। രാത്രൌ കരോതി യത്പാപം നരഃ പംചഭിരിംദ്രിയൈഃ
കലിയുഗത്തില് അവര് ലക്ഷ്യം നേടുന്നു; മറ്റുള്ളവര് ഫലമില്ലാതെ കഷ്ടപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യന് രാത്രി അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ ചെയ്യുന്ന പാപം —
കര്മണാ മനസാ വാചാ കാമക്രോധവശാനുഗാഃ। പ്രാതഃ സ ജലമാസാദ്യ പുഷ്കരേ തു പിതാമഹമ്
കര്മത്തിലൂടെയും മനസ്സിലൂടെയും വാക്കിലൂടെയും, ആഗ്രഹം ക്രോധം എന്നിവയുടെ വശംവദരായി ചെയ്ത പാപം — രാവിലെ പുഷ്കരത്തില് പിതാമഹനെ സമീപിച്ച് ശുദ്ധനാകുമ്പോള് —
അഭിഗമ്യ ശുചിര്ഭൂത്ത്വാ തസ്മാത്പാപാത്പ്രമുച്യതേ। ഉദയേഽര്കസ്യ ചാരഭ്യ യാവദ്ദര്ശനമൂര്ധ്വഗമ്
അവിടെ എത്തി ശുദ്ധനായി, സൂര്യോദയത്തില് സൂര്യനെ കണ്ട്, അതിന്റെ ദർശനം ഉന്നതത്തിലേക്ക് എത്തുന്നവരെ വരെ, ആ പാപത്തില് നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു.
മാനസാഖ്യേ പ്രസംചിംത്യ ബ്രഹ്മയോഗേ ഹരേദഘമ്। ദൃഷ്ട്വാ വിരിംചിം മധ്യാഹ്നേ നരഃ പാപാത്പ്രമുച്യതേ
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് ബ്രഹ്മയോഗം ആചരിച്ചാൽ പാപങ്ങൾ അകറ്റാം. മധ്യാഹ്നത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ട് നോക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
മധ്യാഹ്നാസ്തമയാന്തം യദിംദ്രിയൈഃ പാപമാചരേത്। പിതാമഹസ്യ സംധ്യായാം ദര്ശനാദേവ മുച്യതേ
മധ്യാഹ്നം മുതൽ അസ്തമയം വരെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾകൊണ്ട് പാപം ചെയ്താലും, പിതാമഹന്റെ സന്ധ്യയെ കണ്ട് മാത്രം അതിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.
ശബ്ദാദീന്വിഷയാന്സര്വാന്ഭുംജാനോപി സകാമതഃ। യഃ പുഷ്കരേ ബ്രഹ്മഭക്തോ നിവസേത്തപസി സ്ഥിതഃ
ശബ്ദം മുതലായ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളും ആഗ്രഹത്തോടെ അനുഭവിക്കുന്നവനും, ബ്രഹ്മാഭക്തനായി തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ട് പുഷ്കരത്തിൽ പാർക്കുന്നവനാണ്,
പുഷ്കരാരണ്യമധ്യസ്ഥോ മിഷ്ടാന്നാസ്വാദഭോജനഃ। ത്രികാലമപി ഭുംജാനോ വായുഭക്ഷസമോ മതഃ
പുഷ്കരാരണ്യത്തിന്റെ നടുവിൽ പാർത്തു രുചികരമായ അന്നം കഴിച്ചാലും, ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഭക്ഷണം കഴിച്ചാലും, അവൻ വായു മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്നവനോടു തുല്യനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
വസംതി പുഷ്കരേ യേ തു നരാഃ സുകൃതകര്മിണഃ। തേ ലഭംതേ മഹാഭോഗാന്ക്ഷേത്രസ്യാസ്യ പ്രഭാവതഃ
പുഷ്കരത്തിൽ പാർക്കുന്ന സുകൃതകര്മ്മികൾക്ക് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വത്താൽ വലിയ അനുഭവങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു.
യഥാ മഹോദധേസ്തുല്യോ ന ചാന്യോഽസ്തി ജലാശയഃ। തഥാ വൈ പുഷ്കരസ്യാപി സമം തീര്ഥം ന വിദ്യതേ
വലിയ സമുദ്രത്തിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു ജലാശയം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, പുഷ്കരത്തിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു തീർത്ഥവും ഇല്ല.
പുഷ്കരാരണ്യസദൃശം തീര്ഥം നാസ്ത്യധികം ഗുണൈഃ। അഥ തേഽന്യാന്പ്രവക്ഷ്യാമി ക്ഷേത്രേ യേഽസ്മിന്വ്യവസ്ഥിതാഃ
പുഷ്കരാരണ്യത്തിനെക്കാൾ ഗുണങ്ങളിൽ മേലുള്ള മറ്റൊരു തീർത്ഥം ഇല്ല. ഇപ്പോൾ ഈ സ്ഥലത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന മറ്റുള്ളവരെ ഞാൻ പറയാം.
വിഷ്ണുനാ സഹിതാഃ സര്വ ഇംദ്രാദ്യാശ്ച ദിവൌകസഃ। ഗജവക്ത്രഃ കുമാരശ്ച രേവംതഃ സദിവാകരഃ
വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ള ദേവന്മാരും, ആനമുഖനായവനും കുമാരനും രേവന്തനും സൂര്യനും ഇവിടെയുണ്ട്.
ശിവദൂതീ തഥാ ദേവീ കന്യാ ക്ഷേമംകരീ സദാ। അലം തപോഭിര്നിയമൈഃ സുക്രിയാര്ചനകാരിണാമ്
ശിവദൂതി, ദേവി, എന്നും ക്ഷേമം നൽകുന്ന കന്യക ഇവർ സദാ സത്കർമ്മികളും ഭക്തിയും ആചാരങ്ങളും ചെയ്യുന്നവരുടെ തപസ്സിലും നിയന്ത്രണങ്ങളിലും തൃപ്തരാകുന്നു.
വ്രതോപവാസകര്മാണി കൃത്വാന്യത്ര മഹാംത്യപി। ജ്യേഷ്ഠേ തു പുഷ്കരാരണ്യേ യസ്തിഷ്ഠതി നിരുദ്യമഃ
മറ്റെവിടെയും വലിയ വ്രതങ്ങളും ഉപവാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും ചെയ്താലും, പ്രധാനമായ പുഷ്കരാരണ്യത്തിൽ യാതൊരു ശ്രമവുമില്ലാതെ പാർക്കുന്നവൻ,
ലഭതേ സര്വകാമിത്വം യോഽത്രൈവാസ്തേ ദ്വിജഃ സദാ। പിതാമഹസമം യാതി സ്ഥാനം പരമമവ്യയമ്
ഇവിടെ എന്നും പാർക്കുന്ന ദ്വിജൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുകയും പിതാമഹനോടു തുല്യമായ പരമമായ അവിനാശിയായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തുകയും ചെയ്യും.
കൃതേ ദ്വാദശഭിര്വര്ഷൈസ്ത്രേതായാം ഹായനേന തു। മാസേന ദ്വാപരേ ഭീഷ്മ അഹോരാത്രേണ തത്കലൌ
കൃതയുഗത്തിൽ പന്ത്രണ്ട് വർഷം, ത്രേതായുഗത്തിൽ ഒരു വർഷം, ദ്വാപരത്തിൽ ഒരു മാസം, കലിയുഗത്തിൽ ഒരു ദിവസം ഒരു രാത്രി — ഭീഷ്മാ, ഇത്ര സമയമെടുത്താണ് ഫലം ലഭിക്കുന്നത്.
ഫലം സംപ്രാപ്യതേ ലോകേ ക്ഷേത്രേസ്മിംസ്തീര്ഥവാസിഭിഃ। ഇത്യേവം ദേവദേവേന പുരോക്തം ബ്രഹ്മണാ മമ
ഈ തീർത്ഥത്തിൽ പാർക്കുന്നവർക്കു ലോകത്തിൽ തന്നെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം ദേവദേവനായ ബ്രഹ്മാവ് മുമ്പ് എനിക്കു പറഞ്ഞതാണ്.
നാതഃ പരതരം കിംചിത്ക്ഷേത്രമസ്തീഹ ഭൂതലേ। തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേനാരണ്യമേതത്സമാശ്രയേത്
ഭൂമിയിൽ ഇതിനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ മറ്റൊരു സ്ഥലം ഇല്ല. അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ശ്രമത്തോടും ഈ വനത്തിൽ അഭയം പ്രാപിക്കണം.