ജ്യേഷ്ഠം തു പ്രഥമം ജ്ഞേയം തീര്ഥം ത്രൈലോക്യപാവനമ്। ഖ്യാതം തദ്ബ്രഹ്മദൈവത്യം മധ്യമം വൈഷ്ണവം തഥാ
മുതിർന്നത് ആദ്യം അറിയേണ്ടതും, മൂന്നു ലോകത്തെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമാണ്. അത് ബ്രഹ്മാസന്നിധിയായതായും, നടുവിലുള്ളത് വിഷ്ണുവിനുള്ളതായും പ്രശസ്തമാണ്.
കനിഷ്ഠം രുദ്രദൈവത്യം ബ്രഹ്മപൂര്വമകാരയത്। ആദ്യമേതത്പരം ക്ഷേത്രം ഗുഹ്യം വേദേഷു പഠ്യതേ
ചെറിയത് രുദ്രസന്നിധിയായതും, ആദ്യം ബ്രഹ്മാവു നിർമ്മിച്ചതുമാണ്. ഇതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട, പരമമായ, വേദങ്ങളിൽ രഹസ്യമായി പറയുന്ന ക്ഷേത്രം.
അരണ്യം പുഷ്കരാഖ്യം തു ബ്രഹ്മാ സന്നിഹിതഃ പ്രഭുഃ। അനുഗ്രഹോ ഭൂമിഭാഗേ കൃതോ വൈ ബ്രഹ്മണാ സ്വയമ്
പുഷ്കരം എന്ന പേരിലുള്ള വനത്തിൽ ബ്രഹ്മാവു സന്നിഹിതനായി ഇരിക്കുന്നു. ഈ ഭൂഭാഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവു തന്നെ അനുഗ്രഹം നൽകി.
അനുഗ്രഹാര്ഥം വിപ്രാണാം സര്വേഷാം ഭൂമിചാരിണാമ്। സുവര്ണവജ്രപര്യംതാ വേദികാംകാ മഹീ കൃതാ
ദ്വിജന്മാർക്കും ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും അനുഗ്രഹം നൽകാനായി, സ്വർണ്ണവും വജ്രവും ചുറ്റിയ വേദിയോടുകൂടിയ ഭൂമി നിർമ്മിച്ചു.
വിചിത്രകുട്ടിമാരത്നൈഃ കാരിതാ സര്വശോഭനാ। രമതേ തത്ര ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ
നാനാവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, എല്ലായ്പ്പോഴും ഭംഗിയുള്ളതായാണ് അത് നിർമ്മിച്ചത്. അവിടെ ലോകപിതാവായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവു സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കുന്നു.
വിഷ്ണുരുദ്രൌ തഥാ ദേവൌ വസവോപ്യശ്വിനാവപി ?। മരുതശ്ച മഹേംദ്രേണ രമംതേ ച ദിവൌകസഃ
വിഷ്ണുവും രുദ്രനും, വസുക്കളും അശ്വിനീദേവന്മാരും, മഹേന്ദ്രനോടൊപ്പം മരുത്ദേവന്മാരും, സ്വർഗ്ഗവാസികളും അവിടെ ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഏതത്തേ തഥ്യമാഖ്യാതം ലോകാനുഗ്രഹകാരണമ്। സംഹിതാനുക്രമേണാത്ര മംത്രൈശ്ച വിധിപൂര്വകമ്
ലോകങ്ങളുടെ ഭംഗിക്ക് വേണ്ടി, യഥാക്രമം മന്ത്രങ്ങളോടും വിധിപ്രകാരം ചെയ്തിട്ടുള്ളതായും, സത്യമായി ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
വേദാന്പഠംതി യേ വിപ്രാ ഗുരുശുശ്രൂഷണേ രതാഃ। വസംതി ബ്രഹ്മസാമീപ്യേ സര്വേ തേനാനുഭാവിതാഃ
വേദങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്ന, ഗുരുസേവനത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ള ദ്വിജന്മാർ, എല്ലാവരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ അവന്റെ സന്നിധിയിൽ വസിക്കുന്നു.
ഭീഷ്മ ഉവാച। ഭഗവന്കേന വിധിനാ അരണ്യേ പുഷ്കരേ നരൈഃ। ബ്രഹ്മലോകമഭീപ്സദ്ഭിര്വസ്തവ്യം ക്ഷേത്രവാസിഭിഃ
ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവനേ, ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നവർ, കാവുകളിലോ പുഷ്കരക്ഷേത്രത്തിലോ എങ്ങനെ ജീവിക്കണം എന്ന് ദയവായി പറയാമോ?
കിം മനുഷ്യൈരുതസ്ത്രീഭിരുത വര്ണാശ്രമാന്വിതൈഃ। വസദ്ഭിഃ കിമനുഷ്ഠേയമേതത്സര്വം ബ്രവീഹി മേ
ഇത് പുരുഷന്മാരോ സ്ത്രീകളോ, അല്ലെങ്കിൽ വർണാശ്രമങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരോ ചെയ്യേണ്ടതാണോ? അവിടെ താമസിക്കുന്നവർ എന്തെല്ലാം ആചരിക്കണം? എല്ലാം വിശദമായി പറയൂ.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। നരൈഃ സ്ത്രീഭിശ്ച വസ്തവ്യം വര്ണാശ്രമനിവാസിഭിഃ। സ്വധര്മാചാരനിരതൈര്ദംഭമോഹവിവര്ജിതൈഃ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും, വർണാശ്രമത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവരും, തങ്ങളുടെ കർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവരും, കപടതയും മോഹവും ഇല്ലാത്തവരും അവിടെ താമസിക്കണം.
കര്മണാ മനസാ വാചാ ബ്രഹ്മഭക്തൈര്ജിതേംദ്രിയൈഃ। അനസൂയുഭിരക്ഷുദ്രൈഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതൈഃ
കർമ്മത്തിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും ബ്രഹ്മനിൽ ഭക്തിയോടെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവരും, അസൂയയില്ലാത്തവരും, ചെറിയ മനസ്സില്ലാത്തവരും, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭലത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവരുമായിരിക്കണം.
ഭീഷ്മ ഉവാച। കിം കുര്വാണോ നരഃ കര്മ ബ്രഹ്മഭക്തസ്ത്വിഹോച്യതേ। കീദൃശാ ബ്രഹ്മഭക്താശ്ച സ്മൃതാ നൄണാം വദസ്വ മേ
ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: മനുഷ്യൻ ഏത് പ്രവർത്തികൾ ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മഭക്തനെന്നു പറയപ്പെടുന്നു? എങ്ങനെയുള്ളവർക്ക് ബ്രഹ്മഭക്ത എന്ന പേര് ലഭിക്കുന്നു? ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। ത്രിവിധാ ഭക്തിരുദ്ദിഷ്ടാ മനോവാക്കായസംഭവാ। ലൌകികീ വൈദികീ ചാപി ഭവേദാധ്യാത്മികീ തഥാ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഭക്തി മൂന്നു വിധം ഉണ്ട് — മനസ്സ്, വാക്ക്, ശരീരം എന്നിവയിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്നതായും; അതിൽ ലോകീയവും, വൈദികവും, ആത്മീയവുമാണ്.
ധ്യാനധാരണയാ ബുദ്ധ്യാ വേദാര്ഥസ്മരണേ ഹി യത്। ബ്രഹ്മപ്രീതികരീ ചൈഷാ മാനസീ ഭക്തിരുച്യതേ
ധ്യാനം, ധാരണ, ബുദ്ധി, വേദാർത്ഥസ്മരണ എന്നിവയിലൂടെ ബ്രഹ്മനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതും മനസ്സിൽ നിന്നു വരുന്നതുമായ ഭക്തിയെ മാനസീഭക്തി എന്നു പറയുന്നു.
മംത്രവേദനമസ്കാരൈരഗ്നിശ്രാദ്ധാദിചിംതനൈഃ। ജാപ്യൈശ്ചാവശ്യകൈശ്ചൈവ വാചികീ ഭക്തിരിഷ്യതേ
മന്ത്രങ്ങൾ, വേദപാഠം, നമസ്കാരം, അഗ്നി ancestral ചടങ്ങുകളുടെ ധ്യാനം, നിർബന്ധിത ജപങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ചെയ്യുന്ന ഭക്തി വാചികഭക്തി എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
വ്രതോപവാസനിയതൈശ്ചിതേംദ്രിയനിരോധിഭിഃ। ഭൂഷണൈര്ഹേമരത്നാഢ്യൈസ്തഥാ ചാംദ്രായണാദിഭിഃ
വ്രതങ്ങൾ, ഉപവാസങ്ങൾ, ആചാരങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം, പൊന്നും രത്നവും നിറഞ്ഞ ആഭരണങ്ങൾ ധരിക്കൽ, ചന്ദ്രായണവ്രതം പോലുള്ള അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ,
ബ്രഹ്മകൃച്ഛ്രോപവാസൈശ്ച തഥാചാന്യൈഃ ശുഭവ്രതൈഃ। കായികീഭക്തിരാഖ്യാതാ ത്രിവിധാ തു ദ്വിജന്മനാമ്
ബ്രഹ്മകൃച്ച്ര ഉപവാസം പോലുള്ള വ്രതങ്ങളും മറ്റു ശുഭവ്രതങ്ങളും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ശരീരഭക്തി പ്രകടമാക്കുന്നു. ഈ മൂന്നു വിധം ഭക്തിയും ദ്വിജന്മാർക്ക് അനുയോജ്യമാണ്.
ഗോഘൃതക്ഷീരദധിഭിഃ രത്നദീപകുശോദകൈഃ। ഗംധൈര്മാല്യൈശ്ച വിവിധൈര്ധാതുഭിശ്ചോപപാദിതൈഃ
പശുവിന്റെ നെയ്യ്, പാൽ, തൈര്, രത്നങ്ങൾ, വിളക്കുകൾ, ദർഭ, വെള്ളം, വിവിധ സുഗന്ധങ്ങൾ, പുഷ്പമാലകൾ, ലോഹങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വസ്തുക്കൾ എന്നിവയാൽ,
ഘൃതഗുഗ്ഗുലുധൂപൈശ്ച കൃഷ്ണാഗരുസുഗംധിഭിഃ। ഭൂഷണൈര്ഹേമരത്നാഢ്യൈശ്ചിത്രാഭിഃ സ്രഗ്ഭിരേവ ച
നെയ്യ്, ഗുഗ്ഗുലു ധൂപം, കൃഷ്ണാഗരുവിന്റെ സുഗന്ധം, പൊന്നും രത്നവും നിറഞ്ഞ ആഭരണങ്ങൾ, മനോഹരമായ പുഷ്പമാലകൾ എന്നിവയാൽ,
നൃത്യവാദിത്രഗീതൈശ്ച സര്വരത്നോപഹാരകൈഃ। ഭക്ഷ്യഭോജ്യാന്നപാനൈശ്ച യാ പൂജാ ക്രിയതേ നരൈഃ
നൃത്തം, വാദ്യം, ഗാനം, എല്ലാ വിധ രത്നങ്ങൾ അടങ്ങിയ ഭേദം, ഭക്ഷ്യങ്ങൾ, വിഭവങ്ങൾ, പാനീയങ്ങൾ എന്നിവയാൽ മനുഷ്യർ പൂജ നടത്തുന്നു.
പിതാമഹം സമുദ്ദിശ്യ ഭക്തിസ്സാ ലൌകികീ മതാ। വേദമംത്രഹവിര്യോഗൈര്ഭക്തിര്യാ വൈദികീ മതാ
പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ചെയ്യുന്ന ഭക്തി ലോകീയഭക്തി എന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. വേദമന്ത്രങ്ങളും ഹവിര്യാഗങ്ങളും ചേർത്ത് ചെയ്യുന്ന ഭക്തി വൈദികഭക്തി എന്നാണ്.
ദര്ശേ വാ പൌര്ണമാസ്യാം വാ കര്തവ്യമഗ്നിഹോത്രകമ്। പ്രശസ്തം ദക്ഷിണാദാനം പുരോഡാശം ചരുക്രിയാ
അമാവാസ്യയിലും പൗർണമിയിലും അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യണം; ദാനം ചെയ്യുന്നത് പ്രശംസനീയമാണ്, പായസം പോലുള്ള ഭോജനങ്ങൾ അർപ്പിക്കുകയും വേണം.
ഇഷ്ടിര്ധൃതിഃ സോമപാനാം യജ്ഞീയം കര്മ സര്വശഃ। ഋഗ്യജുഃസാമജാപ്യാനി സംഹിതാധ്യയനാനി ച
യാഗങ്ങൾ, ധൈര്യം, സോമപാനം, എല്ലാ യാഗകർമങ്ങളും, ഋഗ്, യജുർ, സാമവേദങ്ങൾ ജപിക്കുക, സംഹിതകൾ പഠിക്കുക എന്നിവയും ചെയ്യണം.
ക്രിയംതേ വിധിമുദ്ദിശ്യ സാ ഭക്തിര്വൈദികീഷ്യതേ। അഗ്നി ഭൂമ്യനിലാകാശാംബുനിശാകരഭാസ്കരമ്
ഇവയെല്ലാം നിർദേശിച്ച വിധിയിൽ അനുഷ്ഠിക്കപ്പെടണം; ഇതാണ് വൈദികഭക്തി. അഗ്നി, ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ജലം, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ എന്നിവയെ ഉദ്ദേശിച്ച് പൂജ ചെയ്യുന്നത്,
സമുദ്ദിശ്യ കൃതം കര്മ തത്സര്വം ബ്രഹ്മദൈവതമ്। ആധ്യാത്മികീ തു ദ്വിവിധാ ബ്രഹ്മഭക്തിഃ സ്ഥിതാ നൃപ
ഇവയെ ഉദ്ദേശിച്ച് ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കർമങ്ങളും ബ്രഹ്മദൈവതമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. എന്നാൽ ആത്മീയമായ ബ്രഹ്മഭക്തി രാജാവേ, രണ്ടുവിധം ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു.
സംഖ്യാഖ്യാ യോഗജാ ചാന്യാ വിഭാഗം തത്ര മേ ശൃണു। ചതുര്വിംശതിതത്വാനി പ്രധാനാദീനി സംഖ്യയാ
യോജനം മൂലമായുള്ള സംഖ്യ എന്നൊരു മാർഗ്ഗം വേറെയും ഉണ്ട്; അതിന്റെ വിഭജനം ഞാൻ പറയാം. പ്രധാനം മുതലായ ഇരുപത്തി നാലു തത്ത്വങ്ങൾ സംഖ്യാ മാർഗ്ഗത്തിൽ എണ്ണപ്പെടുന്നു.
അചേതനാനി ഭോഗ്യാനി പുരുഷഃ പംചവിംശകഃ। ചേതനഃ പുരുഷോ ഭോക്താ ന കര്താ തസ്യ കര്മണഃ
അവയെല്ലാം ചൈതന്യമില്ലാത്തവയും അനുഭവത്തിനുള്ളവയും ആണു; പഞ്ചവിംശതി എന്ന പുരുഷൻ മാത്രം ചൈതന്യമുള്ളവനാണ്. പുരുഷൻ അനുഭവിക്കുന്നവനും, പ്രവർത്തനത്തിന് കാരണമല്ലാത്തവനും ആണു.
ആത്മാ നിത്യോഽവ്യയശ്ചൈവ അധിഷ്ഠാതാ പ്രയോജകഃ। അവ്യക്തഃ പുരുഷോ നിത്യഃ കാരണം ച പിതാമഹഃ
ആത്മാവ് ശാശ്വതനും നശിക്കാത്തവനും, എല്ലാറ്റിനും മേൽനിൽക്കുന്ന കാരണവും പ്രേരകനുമാണ്. പുരുഷൻ അപ്രത്യക്ഷനും ശാശ്വതനും, സകലത്തിനും കാരണവും, പിതാമഹനുമാണ്.
തത്വസര്ഗോ ഭാവസര്ഗോ ഭൂതസര്ഗശ്ച തത്ത്വതഃ। സംഖ്യയാ പരിസംഖ്യായ പ്രധാനം ച ഗുണാത്മകമ്
തത്ത്വങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയും ഭാവങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയും ഭൂതങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയും സംഖ്യാ മാർഗ്ഗത്തിൽ വിശദമായി പറയപ്പെടുന്നു; പ്രധാനം ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടുള്ളതാണു.