വിമുക്തഃ സര്വപാപേഭ്യോ നാഽസൌ ദുര്ഗതിമാപ്നുയാത്। യഥാഹം സര്വദേവാനാം ജ്യേഷ്ഠഃ ശ്രേഷ്ഠഃ പിതാമഹഃ
സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായവൻ ദുർഗതിയിൽ പതിക്കാറില്ല. ഞാൻ എല്ലാ ദേവന്മാരിലും മുതിർന്നവനും ശ്രേഷ്ഠനും ലോകപിതാവുമാണ് എന്നപോലെ തന്നെയാണ് ഇത്.
തഥാ ജ്ഞാനീ സദാ പൂജ്യോ നിര്മമോ നിഃ പരിഗ്രഹഃ। സംസാരബംധമോക്ഷാര്ഥം ബ്രഹ്മഗുപ്തമിദം വ്രതമ്
അതിനുപോലെ, ജ്ഞാനിയെയും എപ്പോഴും ആരാധിക്കേണ്ടതാണ്; അവൻ അസക്തനും സ്വത്ത് ഇല്ലാത്തവനും ആകണം. ഈ വ്രതം ബ്രഹ്മാവു അംഗീകരിച്ചതാണ്, ജന്മമരണബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനായി.
മയാ പ്രണീതം വിപ്രാണാമപുനര്ഭവകാരണമ്। അഗ്നിഹോത്രമുപാദായ യസ്ത്യജേദജിതേംദ്രിയഃ
ഇത് ഞാൻ ദ്വിജന്മാർക്കായി നിർമിച്ചതാണ്; വീണ്ടും ജനിക്കാതിരിക്കാൻ കാരണമാകുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിക്കാത്തവൻ അഗ്നിഹോത്രം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ,
രൌരവം സ പ്രയാത്യാശു പ്രണീതോ യമകിംകരൈഃ। ലോകയാത്രാവിതംഡശ്ച ക്ഷുദ്രം കര്മ കരോതി യഃ
അവൻ യമന്റെ ദൂതന്മാർ കൊണ്ടു വേഗത്തിൽ രൗരവനരകത്തിലേക്കു കൊണ്ടുപോകപ്പെടും. ലോകജീവിതം നയിക്കാൻ മാത്രം ചെറിയ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവനും,
സ രാഗചിത്തഃ ശൃംഗാരീ നാരീജന ധനപ്രിയഃ। ഏകഭോജീ സുമിഷ്ടാശീ കൃഷിവാണിജ്യസേവകഃ
രാഗഭാവമുള്ളവനും, കാമാസക്തനും, സ്ത്രീകളും ധനവും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവനും, ഒറ്റയ്ക്ക് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും, രുചികരമായ ഭക്ഷണത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവനും, കൃഷിയിലോ വ്യാപാരത്തിലോ ഏർപ്പെട്ടവനും,
അവേദോ വേദനിംദീ ച പരഭാര്യാം ച സേവതേ। ഇത്യാദിദോഷദുഷ്ടോ യസ്തസ്യ സംഭാഷണാദപി
വേദം അറിയാത്തവനും, വേദത്തെ അപമാനിക്കുന്നവനും, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കുന്നവനും, ഇത്തരത്തിലുള്ള പാപങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടവനുമായി,
നരോ നരകഗാമീ സ്യാദ്യശ്ച സദ്വ്രതദൂഷകഃ। അസംതുഷ്ടം ഭിന്നചിത്തം ദുര്മതിം പാപകാരിണമ്
അവനോടു സംസാരിക്കുന്നവനും, നല്ല വ്രതം ഭംഗം ചെയ്യുന്നവനും നരകത്തിലേക്കു പോകും. സംതൃപ്തിയില്ലാത്തവനും, മനസ്സു ചിതറുന്നവനും, ദുഷ്ടനും, പാപപ്രവൃത്തിക്കാരനും,
ന സ്പൃശേദംഗസംഗേന സ്പൃഷ്ട്വാ സ്നാനേന ശുദ്ധ്യതി। ഏവമുക്ത്വാ സ ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ തൈരമരൈഃ സഹ
ഇവരെ ശരീരസമ്പർക്കം വഴി തൊടരുത്; തൊട്ടാൽ കുളിച്ചാൽ മാത്രം ശുദ്ധിയാകും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവു അമരന്മാരോടൊപ്പം,
ക്ഷേത്രം നിവേശയാമാസ യഥാവത്കഥയാമി തേ। ഉത്തരേ ചംദ്രനദ്യാസ്തു പ്രാചീ യാവത്സരസ്വതീ
ക്ഷേത്രം യഥാവിധി സ്ഥാപിച്ചു. അതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിനക്കു പറയുന്നു. വടക്കേയ്ക്ക് ചന്ദ്രനദിയും, കിഴക്കേയ്ക്ക് സർസ്വതിയിലേക്കും,
പൂര്വം തു നംദനാത്കൃത്സ്നം യാവത്കല്പം സപുഷ്കരമ്। വേദീ ഹ്യേഷാ കൃതാ യജ്ഞേ ബ്രഹ്മണാ ലോകകാരിണാ൧൫൦ 1.15.
കിഴക്കോട്ട് നന്ദനത്തിൽ നിന്ന് മുഴുവനും, കല്പം വരെ, പുഷ്കരം ഉൾപ്പെടെ. ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ച ബ്രഹ്മാവു യാഗത്തിനായി ഈ വേദി നിർമ്മിച്ചു.
ജ്യേഷ്ഠം തു പ്രഥമം ജ്ഞേയം തീര്ഥം ത്രൈലോക്യപാവനമ്। ഖ്യാതം തദ്ബ്രഹ്മദൈവത്യം മധ്യമം വൈഷ്ണവം തഥാ
മുതിർന്നത് ആദ്യം അറിയേണ്ടതും, മൂന്നു ലോകത്തെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമാണ്. അത് ബ്രഹ്മാസന്നിധിയായതായും, നടുവിലുള്ളത് വിഷ്ണുവിനുള്ളതായും പ്രശസ്തമാണ്.
കനിഷ്ഠം രുദ്രദൈവത്യം ബ്രഹ്മപൂര്വമകാരയത്। ആദ്യമേതത്പരം ക്ഷേത്രം ഗുഹ്യം വേദേഷു പഠ്യതേ
ചെറിയത് രുദ്രസന്നിധിയായതും, ആദ്യം ബ്രഹ്മാവു നിർമ്മിച്ചതുമാണ്. ഇതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട, പരമമായ, വേദങ്ങളിൽ രഹസ്യമായി പറയുന്ന ക്ഷേത്രം.
അരണ്യം പുഷ്കരാഖ്യം തു ബ്രഹ്മാ സന്നിഹിതഃ പ്രഭുഃ। അനുഗ്രഹോ ഭൂമിഭാഗേ കൃതോ വൈ ബ്രഹ്മണാ സ്വയമ്
പുഷ്കരം എന്ന പേരിലുള്ള വനത്തിൽ ബ്രഹ്മാവു സന്നിഹിതനായി ഇരിക്കുന്നു. ഈ ഭൂഭാഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവു തന്നെ അനുഗ്രഹം നൽകി.
അനുഗ്രഹാര്ഥം വിപ്രാണാം സര്വേഷാം ഭൂമിചാരിണാമ്। സുവര്ണവജ്രപര്യംതാ വേദികാംകാ മഹീ കൃതാ
ദ്വിജന്മാർക്കും ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും അനുഗ്രഹം നൽകാനായി, സ്വർണ്ണവും വജ്രവും ചുറ്റിയ വേദിയോടുകൂടിയ ഭൂമി നിർമ്മിച്ചു.
വിചിത്രകുട്ടിമാരത്നൈഃ കാരിതാ സര്വശോഭനാ। രമതേ തത്ര ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ
നാനാവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, എല്ലായ്പ്പോഴും ഭംഗിയുള്ളതായാണ് അത് നിർമ്മിച്ചത്. അവിടെ ലോകപിതാവായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവു സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കുന്നു.
വിഷ്ണുരുദ്രൌ തഥാ ദേവൌ വസവോപ്യശ്വിനാവപി ?। മരുതശ്ച മഹേംദ്രേണ രമംതേ ച ദിവൌകസഃ
വിഷ്ണുവും രുദ്രനും, വസുക്കളും അശ്വിനീദേവന്മാരും, മഹേന്ദ്രനോടൊപ്പം മരുത്ദേവന്മാരും, സ്വർഗ്ഗവാസികളും അവിടെ ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഏതത്തേ തഥ്യമാഖ്യാതം ലോകാനുഗ്രഹകാരണമ്। സംഹിതാനുക്രമേണാത്ര മംത്രൈശ്ച വിധിപൂര്വകമ്
ലോകങ്ങളുടെ ഭംഗിക്ക് വേണ്ടി, യഥാക്രമം മന്ത്രങ്ങളോടും വിധിപ്രകാരം ചെയ്തിട്ടുള്ളതായും, സത്യമായി ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
വേദാന്പഠംതി യേ വിപ്രാ ഗുരുശുശ്രൂഷണേ രതാഃ। വസംതി ബ്രഹ്മസാമീപ്യേ സര്വേ തേനാനുഭാവിതാഃ
വേദങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്ന, ഗുരുസേവനത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ള ദ്വിജന്മാർ, എല്ലാവരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ അവന്റെ സന്നിധിയിൽ വസിക്കുന്നു.
ഭീഷ്മ ഉവാച। ഭഗവന്കേന വിധിനാ അരണ്യേ പുഷ്കരേ നരൈഃ। ബ്രഹ്മലോകമഭീപ്സദ്ഭിര്വസ്തവ്യം ക്ഷേത്രവാസിഭിഃ
ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവനേ, ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നവർ, കാവുകളിലോ പുഷ്കരക്ഷേത്രത്തിലോ എങ്ങനെ ജീവിക്കണം എന്ന് ദയവായി പറയാമോ?
കിം മനുഷ്യൈരുതസ്ത്രീഭിരുത വര്ണാശ്രമാന്വിതൈഃ। വസദ്ഭിഃ കിമനുഷ്ഠേയമേതത്സര്വം ബ്രവീഹി മേ
ഇത് പുരുഷന്മാരോ സ്ത്രീകളോ, അല്ലെങ്കിൽ വർണാശ്രമങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരോ ചെയ്യേണ്ടതാണോ? അവിടെ താമസിക്കുന്നവർ എന്തെല്ലാം ആചരിക്കണം? എല്ലാം വിശദമായി പറയൂ.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। നരൈഃ സ്ത്രീഭിശ്ച വസ്തവ്യം വര്ണാശ്രമനിവാസിഭിഃ। സ്വധര്മാചാരനിരതൈര്ദംഭമോഹവിവര്ജിതൈഃ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും, വർണാശ്രമത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവരും, തങ്ങളുടെ കർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവരും, കപടതയും മോഹവും ഇല്ലാത്തവരും അവിടെ താമസിക്കണം.
കര്മണാ മനസാ വാചാ ബ്രഹ്മഭക്തൈര്ജിതേംദ്രിയൈഃ। അനസൂയുഭിരക്ഷുദ്രൈഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതൈഃ
കർമ്മത്തിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും ബ്രഹ്മനിൽ ഭക്തിയോടെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവരും, അസൂയയില്ലാത്തവരും, ചെറിയ മനസ്സില്ലാത്തവരും, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭലത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവരുമായിരിക്കണം.
ഭീഷ്മ ഉവാച। കിം കുര്വാണോ നരഃ കര്മ ബ്രഹ്മഭക്തസ്ത്വിഹോച്യതേ। കീദൃശാ ബ്രഹ്മഭക്താശ്ച സ്മൃതാ നൄണാം വദസ്വ മേ
ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: മനുഷ്യൻ ഏത് പ്രവർത്തികൾ ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മഭക്തനെന്നു പറയപ്പെടുന്നു? എങ്ങനെയുള്ളവർക്ക് ബ്രഹ്മഭക്ത എന്ന പേര് ലഭിക്കുന്നു? ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ.
പുലസ്ത്യ ഉവാച। ത്രിവിധാ ഭക്തിരുദ്ദിഷ്ടാ മനോവാക്കായസംഭവാ। ലൌകികീ വൈദികീ ചാപി ഭവേദാധ്യാത്മികീ തഥാ
പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഭക്തി മൂന്നു വിധം ഉണ്ട് — മനസ്സ്, വാക്ക്, ശരീരം എന്നിവയിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്നതായും; അതിൽ ലോകീയവും, വൈദികവും, ആത്മീയവുമാണ്.
ധ്യാനധാരണയാ ബുദ്ധ്യാ വേദാര്ഥസ്മരണേ ഹി യത്। ബ്രഹ്മപ്രീതികരീ ചൈഷാ മാനസീ ഭക്തിരുച്യതേ
ധ്യാനം, ധാരണ, ബുദ്ധി, വേദാർത്ഥസ്മരണ എന്നിവയിലൂടെ ബ്രഹ്മനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതും മനസ്സിൽ നിന്നു വരുന്നതുമായ ഭക്തിയെ മാനസീഭക്തി എന്നു പറയുന്നു.
മംത്രവേദനമസ്കാരൈരഗ്നിശ്രാദ്ധാദിചിംതനൈഃ। ജാപ്യൈശ്ചാവശ്യകൈശ്ചൈവ വാചികീ ഭക്തിരിഷ്യതേ
മന്ത്രങ്ങൾ, വേദപാഠം, നമസ്കാരം, അഗ്നി ancestral ചടങ്ങുകളുടെ ധ്യാനം, നിർബന്ധിത ജപങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ചെയ്യുന്ന ഭക്തി വാചികഭക്തി എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
വ്രതോപവാസനിയതൈശ്ചിതേംദ്രിയനിരോധിഭിഃ। ഭൂഷണൈര്ഹേമരത്നാഢ്യൈസ്തഥാ ചാംദ്രായണാദിഭിഃ
വ്രതങ്ങൾ, ഉപവാസങ്ങൾ, ആചാരങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം, പൊന്നും രത്നവും നിറഞ്ഞ ആഭരണങ്ങൾ ധരിക്കൽ, ചന്ദ്രായണവ്രതം പോലുള്ള അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ,
ബ്രഹ്മകൃച്ഛ്രോപവാസൈശ്ച തഥാചാന്യൈഃ ശുഭവ്രതൈഃ। കായികീഭക്തിരാഖ്യാതാ ത്രിവിധാ തു ദ്വിജന്മനാമ്
ബ്രഹ്മകൃച്ച്ര ഉപവാസം പോലുള്ള വ്രതങ്ങളും മറ്റു ശുഭവ്രതങ്ങളും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ശരീരഭക്തി പ്രകടമാക്കുന്നു. ഈ മൂന്നു വിധം ഭക്തിയും ദ്വിജന്മാർക്ക് അനുയോജ്യമാണ്.
ഗോഘൃതക്ഷീരദധിഭിഃ രത്നദീപകുശോദകൈഃ। ഗംധൈര്മാല്യൈശ്ച വിവിധൈര്ധാതുഭിശ്ചോപപാദിതൈഃ
പശുവിന്റെ നെയ്യ്, പാൽ, തൈര്, രത്നങ്ങൾ, വിളക്കുകൾ, ദർഭ, വെള്ളം, വിവിധ സുഗന്ധങ്ങൾ, പുഷ്പമാലകൾ, ലോഹങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വസ്തുക്കൾ എന്നിവയാൽ,
ഘൃതഗുഗ്ഗുലുധൂപൈശ്ച കൃഷ്ണാഗരുസുഗംധിഭിഃ। ഭൂഷണൈര്ഹേമരത്നാഢ്യൈശ്ചിത്രാഭിഃ സ്രഗ്ഭിരേവ ച
നെയ്യ്, ഗുഗ്ഗുലു ധൂപം, കൃഷ്ണാഗരുവിന്റെ സുഗന്ധം, പൊന്നും രത്നവും നിറഞ്ഞ ആഭരണങ്ങൾ, മനോഹരമായ പുഷ്പമാലകൾ എന്നിവയാൽ,