തസ്മാച്ഛതഗുണം പുണ്യമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । യേഷാം ദേഹേ ത്രയോ ദേവാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന് അതിലുമെണ്ണൂറിരട്ടി പുണ്യം ലഭിക്കും; ആരുടെ ശരീരത്തില് ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും വസിക്കുന്തോ അവര്ക്ക്.
വസംതി തേഷാം തേ തുല്യാ ഏകാദശ്യുപവാസിനഃ । തേ നരാഃ പുണ്യകര്മാണോ യേ ഭക്താ ഹരിപൂജകാഃ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവര് അത്തരക്കാരോടു തുല്യരാണ്; ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്ന പുണ്യപ്രവര്ത്തകര് അങ്ങനെയവരാണ്.
ഏകാദശീവ്രതസ്യാപി പുണ്യസംഖ്യാ ന വിദ്യതേ । ഏതത്പുണ്യം ഭവേത്തസ്യ യത്സുരൈരപി ദുര്ല്ലഭമ്
ഏകാദശി വ്രതത്തിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് അറിയാന് കഴിയില്ല; ദേവന്മാര്ക്കുപോലും പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത ഈ പുണ്യം അതിനെ ആചരിക്കുന്നവന് ലഭിക്കും.
ഏതസ്മാദര്ദ്ധപുണ്യം തു പ്രാപ്യതേ നക്തഭോജനാത് । നക്തസ്യാര്ദ്ധം ഭവേത്പുണ്യമേകഭക്തേന ദേഹിനാമ്
രാത്രിയില് മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവര്ക്ക് അതിന്റെ പാതി പുണ്യമാണ് ലഭിക്കുക; ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്നവര്ക്ക് അതിന്റെ പാതി മാത്രമേ ലഭിക്കൂ.
താവദ്ഗര്ജംതി തീര്ഥാനി ദാനാനി നിയമാനി ച । യാവന്നോപോഷയേജ്ജംതുര്വാസരം വിഷ്ണുവല്ലഭമ്
വിഷ്ണുവിന് പ്രിയമായ ആ ദിവസം ആചരിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നവരെ വരെ തീര്ഥയാത്രകളും ദാനങ്ങളും വ്രതങ്ങളും പ്രസക്തിയോടെ നിലനില്ക്കും.
തസ്മാത്ത്വം പാംഡവശ്രേഷ്ഠ വ്രതമേതത്സമാചര । പുണ്യസംഖ്യാം ന ജാനാമി യത്ത്വം പൃച്ഛസി പാംഡവ
അതിനാല്, പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠാ, നീ ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം; നീ ചോദിച്ചാലും, അതിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് എനിക്ക് അറിയില്ല.
ഏതദ്ധി കഥിതം പാര്ഥ യദ്ഗോപ്യം വ്രതമുത്തമമ് । ഏകാദശീസമം നാസ്തി കൃത്വാ യജ്ഞസഹസ്രകമ്
പാര്ത്ഥാ, രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ട ഈ ഉത്തമ വ്രതം തന്നെയാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്; ആയിരം യാഗങ്ങള് ചെയ്താലും ഏകാദശിക്ക് തുല്യമായത് ഇല്ല.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ഉത്പന്നാ സാ കഥം ദേവ പുണ്യാ ചൈകാദശീ തിഥിഃ । കഥം പവിത്രാ വിശ്വേഽസ്മിന്കഥം വൈ ദേവതാപ്രിയാ
യുധിഷ്ഠിരന് ചോദിച്ചു: ദേവാ, ആ പുണ്യമുള്ള ഏകാദശി തിഥി എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചു? ഈ ലോകത്ത് അത് എങ്ങനെ വിശുദ്ധമാണ്, ദേവന്മാര്ക്ക് എങ്ങനെ പ്രിയമാണ്?
ശ്രീഭഗവാനുവാച - പുരാ കൃതയുഗേ പാര്ഥ മുരനാമേതി ദാനവഃ । അത്യദ്ഭുതോ മഹാരൌദ്ര സര്വദേവഭയംകരഃ 6.38.
ശ്രീഭഗവാന് പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത് കൃതയുഗത്തില് പാര്ത്ഥാ, മുരനാമം ഉള്ള ഒരു ദാനവന് ഉണ്ടായിരുന്നു; അത്യന്തം അത്ഭുതകരവും ഭയാനകവുമായിരുന്നു, എല്ലാ ദേവന്മാര്ക്കും ഭയപ്പെടുത്തുന്നവന്.
ഇംദ്രോഽപി നിര്ജിതസ്തേന സര്വദേവാസ്തഥാ നൃപ । മഹാസുരേണ തേനൈവ മൃത്യുനാ ച ദുരാത്മനാ
അവന് ഇന്ദ്രനെയും മറ്റു ദേവന്മാരെയും ജയിച്ചു; മഹാസുരനായ ആ ദുഷ്ടന് മരണസ്വരൂപിയായവന് അവരെ തോല്പ്പിച്ചു.
സ്വര്ഗാന്നിരാകൃതാസ്തേന വിചരംതി മഹീതലേ । സശംകാ ഭയഭീതാശ്ച സര്വേ ഗത്വാ മഹേശ്വരമ്
അവന്റെ കയ്യാല് സ്വര്ഗത്തില് നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ദേവന്മാര് ഭൂമിയില് ഭയത്തോടെയും സംശയത്തോടെയും അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു, ഒടുവില് മഹേശ്വരനോടു ചെന്നു.
ഇംദ്രേണ കഥിതം സര്വമീശ്വരസ്യാപി ചാഗ്രതഃ । സ്വര്ഗലോകപരിഭ്രഷ്ടാ വിചരംതി മഹീതലേ
ഇന്ദ്രന് എല്ലാം മഹേശ്വരന്റെ മുമ്പില് പറഞ്ഞു; സ്വര്ഗം നഷ്ടപ്പെട്ട ദേവന്മാര് ഭൂമിയില് അലഞ്ഞു.
മര്ത്യേഷു സംസ്ഥിതാ ദേവാ ന ശോഭംതേ മഹേശ്വര । ഉപായം ബ്രൂഹി മേ ദേവ ഹ്യമരാ യാംതി കാം ഗതിമ്
മഹേശ്വരാ, മനുഷ്യരോടൊപ്പം കഴിയുന്ന ദേവന്മാര് പ്രകാശിക്കാറില്ല; ദേവാ, അമരന്മാര്ക്ക് അവരുടെ സ്ഥാനം തിരിച്ചുകിട്ടാന് എന്തെങ്കിലും മാര്ഗം പറയൂ.
മഹാദേവ ഉവാച- ദേവരാജസുരശ്രേഷ്ഠയത്രാസ്തേഗരുഡധ്വജഃ । ശരണ്യശ്ച ജഗന്നാഥഃ പരിത്രാതാ പരായണഃ
മഹാദേവന് പറഞ്ഞു: ദേവരാജാവും അസുരശ്രേഷ്ഠനും എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെയുണ്ട് ഗരുഡധ്വജനായ, എല്ലാവര്ക്കും ആശ്രയമായ, ലോകനാഥനായ, രക്ഷകനായ പരമഗതിയായവനും.
തത്ര ഗച്ഛ സുരശ്രേഷ്ഠ സ വോ രക്ഷാം വിധാസ്യതി । ഈശ്വരസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവരാജോ മഹാമതിഃ
അവിടെ പോകൂ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കും. ഈശ്വരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ, മഹത്തായ ബുദ്ധിയോടെ,
ത്രിദശൈഃ സഹിതോ യത്ര ഗതസ്തത്ര യുധിഷ്ഠിര । ജലമധ്യേ പ്രസുപ്തം തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവം ഗദാധരമ്
മറ്റു ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആ സ്ഥലത്ത് എത്തിയപ്പോൾ, യുദിഷ്ഠിരാ, ജലത്തിന്റെ നടുവിൽ ഉറങ്ങുന്ന ഗദാധാരിയായ ദേവനെ അവർ കണ്ടു.
കൃതാംജലിപുടോ ഭൂത്വാ ഇംദ്രഃ സ്തോത്രമുദീരയത്
കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ച് ഇന്ദ്രൻ സ്തോത്രം പാടാൻ തുടങ്ങി.
ഇംദ്ര ഉവാച- ഓംനമോ ദേവദേവേശ ദേവദാനവവംദിത । ദൈത്യാരേ പുംഡരീകാക്ഷ ത്രാഹി നോ മധുസൂദന
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഓം, ദേവദേവേശാ, ദേവരും ദാനവരും വന്ദിക്കുന്നവനേ, ദൈത്യശത്രുവേ, കണികൊണ്ട കണ്ണുള്ളവനേ, മധുസൂദനാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.
സുരാഃ സര്വേ സമായാതാ ഭയഭീതാശ്ച ദാനവാത് । ശരണം ത്വാം ജഗന്നാഥ ത്രാഹി മാം ഭക്തവത്സല
എല്ലാ ദേവന്മാരും ദാനവനെ ഭയന്ന് ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു; ലോകനാഥാ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു—ഭക്തജനങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
ത്രാഹി നോ ദേവദേവേശ ത്രാഹി ത്രാഹി ജനാര്ദന । ത്രാഹി വൈ പുംഡരീകാക്ഷ ദാനവാനാം വിനാശക
ദേവദേവേശാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ, രക്ഷിക്കണം, രക്ഷിക്കണം, ജനാർദ്ദനാ; കണികൊണ്ട കണ്ണുള്ളവനേ, ദാനവരെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, സത്യമായി ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം.
ത്വത്സമീപം ഗതാഃ സര്വേ ത്വമേവ ശരണം പ്രഭോ । ചശരണാഗതാനാം ദേവാനാം സഹായം കുരു വൈ പ്രഭോ
എല്ലാവരും നിന്റെ അടുക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു; പ്രഭോ, നീ മാത്രമാണ് ഞങ്ങളുടെ ആശ്രയം. അഭയം തേടി വന്ന ദേവന്മാർക്ക് സഹായം ചെയ്യണമേ, പ്രഭോ.
ത്വം പതിസ്ത്വം മതിര്ദേവ ത്വം കര്താ ത്വം ച കാരണമ് । ത്വം മാതാ സര്വലോകാനാം ത്വമേവ ജഗതഃ പിതാ
ദേവാ, നീയാണ് പതി, നീയാണ് ബുദ്ധി, നീയാണ് സ്രഷ്ടാവും കാരണം; നീയാണ് എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെ അമ്മയും, നീയാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ അച്ഛനും.
ഭഗവന്ദേവദേവേശ ശരണാഗതവത്സല । ശരണം തവ ചായാതാ ഭയഭീതാശ്ച ദേവതാഃ
ഭഗവൻ, ദേവദേവേശാ, അഭയം തേടിയവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, ഭയപ്പെട്ട ദേവന്മാർ നിന്റെ അഭയം തേടിയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
ദേവതാ നിര്ജിതാഃ സര്വാഃ സ്വര്ഗഭ്രഷ്ടാഃ കൃതാഃ പ്രഭോ । അത്യുഗ്രേണ ഹി ദൈത്യേന മുരനാമ്നാ മഹൌജസാ । ഇംദ്രസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ വിഷ്ണുര്വചനമബ്രവീത്
പ്രഭോ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ജയിക്കപ്പെട്ടു സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു; അത്യന്തം ഭയങ്കരനും ശക്തിയുള്ള മുര എന്ന ദാനവനാൽ. ഇന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ വിഷ്ണു സംസാരിച്ചു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- കീദൃശോ ദാനവഃ ശക്ര കിം രൂപം കീദൃശം ബലമ് । ക്വ സ്ഥാനം തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ കിം വീര്യം കഃ പരാക്രമഃ । കിം വരം തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ മമാഖ്യാഹി മഹാമതേ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ശക്രാ, ആ ദാനവൻ എങ്ങനെയാണു്? അവന്റെ രൂപം എങ്ങനെയാണ്, ശക്തി എത്രയാണു്? ആ ദുഷ്ടന്റെ താമസസ്ഥലം എവിടെയാണ്? അവന്റെ വീര്യം എത്രയാണു്, ധൈര്യം എത്രയാണു്? ആ ദുഷ്ടന് എന്ത് വരം ഉണ്ട്? മഹാമതിയായ നീ എനിക്കു പറയൂ.
ഇംദ്ര ഉവാച- പൂര്വം ബഭൂവ ദേവേശ ബ്രഹ്മവംശസമുദ്ഭവഃ । താലജംഘസ്തു നാമ്നാ ച അത്യുഗ്രോഽപി മഹാസുരഃ
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവേശാ, മുമ്പ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച അത്യന്തം ഭയങ്കരനായ താളജംഘൻ എന്ന മഹാസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ പുത്രോ ഹി വിഖ്യാതോ മുരനാമേതി ദാനവഃ । അത്യുത്കടോ മഹാവീര്യോ ദേവതാനാം ഭയംകരഃ
അവന്റെ മകനാണ് മുര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ദാനവൻ; അത്യന്തം ഭയങ്കരനും മഹാശക്തിയുള്ളവനും ദേവന്മാർക്ക് ഭയമായവനും.
പുരീ ചംദ്രാവതീ നാമ്നാ തത്ര സ്ഥാനേ വസത്യസൌ । നിര്ജിതാ ദേവതാഃ സര്വാ സ്വര്ഗാത്തേന വിവാസിതാഃ
അവൻ ചന്ദ്രാവതി എന്ന നഗരത്തിലാണ് താമസിക്കുന്നത്; അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ജയിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയുണ്ടായി.
ഇംദ്രോഽന്യോ രോപിതസ്തേന വാതശ്ചൈവ ഹുതാശനഃ । ചംദ്രസൂര്യോ കൃതൌ ചാന്യൌ വായുര്വരുണ ഏവ ച
അവൻ മറ്റൊരു ഇന്ദ്രനെയും, വായുവിനെയും, അഗ്നിയെയും സ്ഥാനാർത്ഥികളാക്കി; ചന്ദ്രനും സൂര്യനും മാറ്റി, വായുവിനെയും വരുണനെയും പകരം വെച്ചു.
സര്വമാത്മകൃതം തേന സത്യം സത്യം ജനാര്ദന । ദേവലോകഃ കൃതസ്തേന സര്വസ്ഥാനവിവര്ജിതഃ
ഇതെല്ലാം അവൻ തന്നെ ചെയ്തു, ജനാർദ്ദനാ, സത്യമാണ്, സത്യമാണ്; ദേവലോകം അവൻ എല്ലാ യഥാസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നത്.